Genel türk vergi sistemi DERS NOTU 3.DERS TÜRK VERG SSTEM DERS NOTU 3.DERSIII. ÜCRETLER Ücret, işverene tabi ve belli bir işyerine bağl olarak çal şanlara hizmet karşl ğ verilen para ve aynlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. ÜcretinNitelikleri 1-İşverene tabi olmak 2- Belli bir işyerine bağl olmak 3- Ödemenin hizmet karşl ğnda yaplm ş olmas 4- Ödemenin para, ayn veya parayla temsil edilebilen menfaatler şeklinde yaplmas Ücret, işverene tabi ve belli bir işyerine bağl olarak çal şanlara hizmet karşl ğ verilen para ve aynlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. ÜcretinNitelikleri 1-İşverene tabi olmak 2- Belli bir işyerine bağl olmak 3- Ödemenin hizmet karşl ğnda yaplm ş olmas 4- Ödemenin para, ayn veya parayla temsil edilebilen menfaatler şeklinde yaplmasÜcret Saylan Dier Ödemeler 1-İstisna kapsamna girmeyen emeklilik, maluliyet, dul ve yetim aylklar . 2- Evvelce yaplm ş veya gelecekte yaplacak hizmet karşl ğnda verilen para ve aynlarla sağlanan diğer menfaatler. 3- Meclis üyelerine yaplan ödemeler.(TBMM , il genel meclisi, belediye meclis üyeleri vs.) 4- Bilirkişilere, resmi arabuluculara, eksperlere, spor hakemlerine ve yar şma jürisi üyelerine ödenen paralar veya sağlanan menfaatler. 5- Sporculara transfer ücreti veya sair adlarla yaplan ödemeler veya sağlanan menfaatler. 6- Hizmet erbabna yeme ve yatma gideri karşl ğ olarak verilen gündeliklerin kanuni haddi aşan ksmlar( 7- Çocuk, evlenme ve doğum yardmlarnn istisna haddini aşan ksm 8- Kdem tazminatnn istisna haddini aşan ksm 1-İstisna kapsamna girmeyen emeklilik, maluliyet, dul ve yetim aylklar . 2- Evvelce yaplm ş veya gelecekte yaplacak hizmet karşl ğnda verilen para ve aynlarla sağlanan diğer menfaatler. 3- Meclis üyelerine yaplan ödemeler.(TBMM , il genel meclisi, belediye meclis üyeleri vs.) 4- Bilirkişilere, resmi arabuluculara, eksperlere, spor hakemlerine ve yar şma jürisi üyelerine ödenen paralar veya sağlanan menfaatler. 5- Sporculara transfer ücreti veya sair adlarla yaplan ödemeler veya sağlanan menfaatler. 6- Hizmet erbabna yeme ve yatma gideri karşl ğ olarak verilen gündeliklerin kanuni haddi aşan ksmlar( 7- Çocuk, evlenme ve doğum yardmlarnn istisna haddini aşan ksm 8- Kdem tazminatnn istisna haddini aşan ksmÜcretinSerbestMeslekKazancndanAyrm Emek, başkasna ait bir organizasyon içerisinde değerlendirilirse, elde edilen gelir ücret olarak nitelendirilir. Emek, bağmsz bir organizasyon içerisinde, yani bir işverene bağml olmakszn kişinin kendi adna ve hesabna çal şmas suretiyle değerlendirilirse elde edilen gelir serbest meslek kazanc saylr . ÜcretinTicariKazançtanAyrm İşletmeye emeği karşl ğ ortak olan kişinin elde ettiği gelir ticari kazanç saylr . Buna karşlk, çal şanlara yaplacak ödemeler işletme tarafndan elde edilen karn belli bir oran şeklinde ise, bu şekilde emek sahiplerine ödenen kar paylar ücret saylr . ÜcretinSerbestMeslekKazancndanAyrm Emek, başkasna ait bir organizasyon içerisinde değerlendirilirse, elde edilen gelir ücret olarak nitelendirilir. Emek, bağmsz bir organizasyon içerisinde, yani bir işverene bağml olmakszn kişinin kendi adna ve hesabna çal şmas suretiyle değerlendirilirse elde edilen gelir serbest meslek kazanc saylr . ÜcretinTicariKazançtanAyrm İşletmeye emeği karşl ğ ortak olan kişinin elde ettiği gelir ticari kazanç saylr . Buna karşlk, çal şanlara yaplacak ödemeler işletme tarafndan elde edilen karn belli bir oran şeklinde ise, bu şekilde emek sahiplerine ödenen kar paylar ücret saylr .ÜcretinVergilendirilmesi Başlca üç yöntem vardr ; 1- Vergi Kesintisi(stopaj)Yöntemi 2- BeyanYöntemi 3- Vergi Karnesi 1-VergiKesintisi(stopaj)Yöntemi: Vergi sorumlusu sfatyla vergi kesmek zorunda olan işverenler, çal ştrdklar kişilerin ücretlerinden vergi kesmek ve muhtasar beyanname ile beyan edip ödemek zorundadrlar . ÜcretinVergilendirilmesi Başlca üç yöntem vardr ; 1- Vergi Kesintisi(stopaj)Yöntemi 2- BeyanYöntemi 3- Vergi Karnesi 1-VergiKesintisi(stopaj)Yöntemi: Vergi sorumlusu sfatyla vergi kesmek zorunda olan işverenler, çal ştrdklar kişilerin ücretlerinden vergi kesmek ve muhtasar beyanname ile beyan edip ödemek zorundadrlar .2-BeyanaTabiücretler: a)Kesintiyetabiolmayanücretlerinbeyan: Aşağda yazl hizmet erbabnn ücretleri, kesintiye tabi tutulmakszn yllk beyanname ile bildirilir; -Yabanc bir ülkedeki işverenden doğrudan doğruya alnan ücretler -Diplomat muafiyetinden yararlanamayan yabanc elçilik ve konsolosluk mensuplarnn ücretleri -Maliye Bakanl ğnca yllk beyanname ile bildirilmesinde gereklilik görülen ücretler b)Birdenfazlaişverendenalnan ücretlerinbeyan: Birden fazla işverenden ücret alanlardan, birden sonraki işverenden aldklar ücret gelirlerinin toplam Gelir Vergisi tarifesinin 2.dilimini aşanlar(2011 yl için 23.000), tamam kesintiye tabi tutulmuş ücretleri için yllk beyanname vermek zorundadrlar . 2-BeyanaTabiücretler: a)Kesintiyetabiolmayanücretlerinbeyan: Aşağda yazl hizmet erbabnn ücretleri, kesintiye tabi tutulmakszn yllk beyanname ile bildirilir; -Yabanc bir ülkedeki işverenden doğrudan doğruya alnan ücretler -Diplomat muafiyetinden yararlanamayan yabanc elçilik ve konsolosluk mensuplarnn ücretleri -Maliye Bakanl ğnca yllk beyanname ile bildirilmesinde gereklilik görülen ücretler b)Birdenfazlaişverendenalnan ücretlerinbeyan: Birden fazla işverenden ücret alanlardan, birden sonraki işverenden aldklar ücret gelirlerinin toplam Gelir Vergisi tarifesinin 2.dilimini aşanlar(2011 yl için 23.000), tamam kesintiye tabi tutulmuş ücretleri için yllk beyanname vermek zorundadrlar .3-ÜcretVergisininKarne İleÖdenmesiEsas: GVKda diğer ücretler başl ğ altnda belirtilmiş olan kişilere ait ücretler vergi karnesi ile ödenir. Bu kişilerin safi ücretleri, takvim yl başnda geçerli olan asgari ücretin yllk brüt tutarnn %25idir . Vergi karnesi ile vergi ödemek zorunda olan ücretliler; - Kazançlar basit usulde tespit edilen ticaret erbab yannda çal şanlar - Özel hizmetlerde çal şan şoförler - Özel inşaat sahiplerinin ücretle çal ştrd ğ inşaat işçileri - Gayrimenkul sermaye irad sahibi yannda çal şanlar - Gerçek ücretlerinin tespitine imkan olmamas nedeniyle Maliye Bakanl ğnca bu kapsama alnanlar 3-ÜcretVergisininKarne İleÖdenmesiEsas: GVKda diğer ücretler başl ğ altnda belirtilmiş olan kişilere ait ücretler vergi karnesi ile ödenir. Bu kişilerin safi ücretleri, takvim yl başnda geçerli olan asgari ücretin yllk brüt tutarnn %25idir . Vergi karnesi ile vergi ödemek zorunda olan ücretliler; - Kazançlar basit usulde tespit edilen ticaret erbab yannda çal şanlar - Özel hizmetlerde çal şan şoförler - Özel inşaat sahiplerinin ücretle çal ştrd ğ inşaat işçileri - Gayrimenkul sermaye irad sahibi yannda çal şanlar - Gerçek ücretlerinin tespitine imkan olmamas nedeniyle Maliye Bakanl ğnca bu kapsama alnanlarKarne ile vergi ödeme zamanlar ; - Öteden beri işe devam edenler; Şubat ve Ağustos aylarnda iki taksit halinde - Bütçe ylnn birinci yars içinde işe başlayanlar; 1.taksiti verginin karneye yazld ğ ayda, diğer yarsn Ağustos aynda - Bütçe ylnn ikinci yars içinde işe başlayanlar; verginin karneye yazld ğ ayda vergiyi öderler. Karne ile vergi ödeme zamanlar ; - Öteden beri işe devam edenler; Şubat ve Ağustos aylarnda iki taksit halinde - Bütçe ylnn birinci yars içinde işe başlayanlar; 1.taksiti verginin karneye yazld ğ ayda, diğer yarsn Ağustos aynda - Bütçe ylnn ikinci yars içinde işe başlayanlar; verginin karneye yazld ğ ayda vergiyi öderler.GayrisafiÜcrettenYaplacak İndirimler 1- Sosyal güvenlik kurumlar için yaplan kesintiler 2- Memur yardmla şma kurumlar için yaplan kesintiler 3-Şahs sigorta primleri 4- Sendikalara ödenen aidatlar 5- Sakatlk indirimi 6- Özürlü kişi indirimi 7- Asgari geçim indirimi 8-İşsizlik sigortas GayrisafiÜcrettenYaplacak İndirimler 1- Sosyal güvenlik kurumlar için yaplan kesintiler 2- Memur yardmla şma kurumlar için yaplan kesintiler 3-Şahs sigorta primleri 4- Sendikalara ödenen aidatlar 5- Sakatlk indirimi 6- Özürlü kişi indirimi 7- Asgari geçim indirimi 8-İşsizlik sigortasÜcretlerdeMuaflk ve İstisnalar 1-DiplomatMuafl ğ; 2-Diğeristisnalar; Örnek; -Köylerde ve belediye içi nüfusu 5000i aşmayan yerlerde faaliyet gösteren ve münhasran dokunan hal, kilim imalatnda çal şan işçilerin ücretleri - Sanat okullarnda çal şan öğrencilerin ücretleri - Ceza evlerinde çal şan tutuklulara ödenen ücretler - Yemek yardm(günlük yemek bedelinin 10,70i aşmamas) - Hizmet erbabna sağlanan konut yardm - Ulaşm yardm - Emekli, dul ve yetim aylklar - Çraklarn asgari ücretleri - Amatör sporculara ödenen ücretler ÜcretlerdeMuaflk ve İstisnalar 1-DiplomatMuafl ğ; 2-Diğeristisnalar; Örnek; -Köylerde ve belediye içi nüfusu 5000i aşmayan yerlerde faaliyet gösteren ve münhasran dokunan hal, kilim imalatnda çal şan işçilerin ücretleri - Sanat okullarnda çal şan öğrencilerin ücretleri - Ceza evlerinde çal şan tutuklulara ödenen ücretler - Yemek yardm(günlük yemek bedelinin 10,70i aşmamas) - Hizmet erbabna sağlanan konut yardm - Ulaşm yardm - Emekli, dul ve yetim aylklar - Çraklarn asgari ücretleri - Amatör sporculara ödenen ücretler3-GiderKarşlklarndaki İstisnalar Örnek; - Emekli, dul ve yetimlere ödenen ikramiye ve tazminatlar 4-TazminatveYardmlara İlişkin İstisnalar Örnek; - Emekli sandklar tarafndan ödenen emekli, dul, yetim ve evlilik ikramiyeleri ve sürelerini doldurmam ş bulunanlarla dul ve yetimlerine toptan ödenen tazminatlar 5-VatanHizmetleriYardmlarnda İstisnalar Örnek; - Şehitlerin dul ve yetimlerine şehit, dul ve yetimi sfatyla yaplan her türlü ödemeler - Vatan hizmetleri tertibinden bağlanan aylklar ile ödenen mükâfatlar 3-GiderKarşlklarndaki İstisnalar Örnek; - Emekli, dul ve yetimlere ödenen ikramiye ve tazminatlar 4-TazminatveYardmlara İlişkin İstisnalar Örnek; - Emekli sandklar tarafndan ödenen emekli, dul, yetim ve evlilik ikramiyeleri ve sürelerini doldurmam ş bulunanlarla dul ve yetimlerine toptan ödenen tazminatlar 5-VatanHizmetleriYardmlarnda İstisnalar Örnek; - Şehitlerin dul ve yetimlerine şehit, dul ve yetimi sfatyla yaplan her türlü ödemeler - Vatan hizmetleri tertibinden bağlanan aylklar ile ödenen mükâfatlar6- Teçhizat ve Tayn(günlük yiyecek) Bedellerinde İstisnalar Örnek; -Tahsilde bulunanlar için yaplan giyim giderleri 7-TahsilveTatbikatÖdemelerinde İstisnalar Örnek; - Resmi ve özel kurumlar ve şahslar hesabna yabanc memleketlerde tahsilde veya stajda bulunan öğrenci ve memurlara gider karşl ğ olarak verilen paralar 8-Teşvik,İkramiyeveÖdüllere İlişkin İstisnalar Örnek; - İlim ve fenni, güzel sanatlar, tarm, hayvan yetiştirilmesini ve memleket bakmndan faydal olan diğer işleri ve faaliyetleri teşvik maksadyla verilen ikramiyeler ve ödüller 6- Teçhizat ve Tayn(günlük yiyecek) Bedellerinde İstisnalar Örnek; -Tahsilde bulunanlar için yaplan giyim giderleri 7-TahsilveTatbikatÖdemelerinde İstisnalar Örnek; - Resmi ve özel kurumlar ve şahslar hesabna yabanc memleketlerde tahsilde veya stajda bulunan öğrenci ve memurlara gider karşl ğ olarak verilen paralar 8-Teşvik,İkramiyeveÖdüllere İlişkin İstisnalar Örnek; - İlim ve fenni, güzel sanatlar, tarm, hayvan yetiştirilmesini ve memleket bakmndan faydal olan diğer işleri ve faaliyetleri teşvik maksadyla verilen ikramiyeler ve ödüller9-TeknolojiMerkeziileAr-GeMerkezlerindeÇal şanlara İlişkin İstisna T eknoloji Geliştirme Bölgeleri kapsamnda kurulan bölgelerde çal şan araştrmac ve Ar-Ge personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri 31.12.2013 tarihine kadar vergiden istisna edilmiştir. 10- Teknoloji Merkezi İle Ar-Ge Merkezlerinde Çal şanlara İlişkin İstisna 31.12.2013 tarihine kadar Ar-Ge personeline ödenen ücret üzerinden asgari geçim indirimi uygulandktan sonra hesaplanan gelir vergisinin; doktoral olanlar için %90, diğerleri için %80i verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden indirilmek suretiyle terkin edilir. Kaynak: Osman PEHLİVAN,V ergi Hukuku,Trabzon 2011 9-TeknolojiMerkeziileAr-GeMerkezlerindeÇal şanlara İlişkin İstisna T eknoloji Geliştirme Bölgeleri kapsamnda kurulan bölgelerde çal şan araştrmac ve Ar-Ge personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri 31.12.2013 tarihine kadar vergiden istisna edilmiştir. 10- Teknoloji Merkezi İle Ar-Ge Merkezlerinde Çal şanlara İlişkin İstisna 31.12.2013 tarihine kadar Ar-Ge personeline ödenen ücret üzerinden asgari geçim indirimi uygulandktan sonra hesaplanan gelir vergisinin; doktoral olanlar için %90, diğerleri için %80i verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden indirilmek suretiyle terkin edilir. Kaynak: Osman PEHLİVAN,V ergi Hukuku,Trabzon 2011