2 - Tıbbi Patoloji Akciğer Tümörleri_Part1a AKC İĞ ER TÜMÖRLER İ Doç. Dr Özlem CANÖZ Erciyes Üniversitesi Patoloji AD KayseriBronkojenik Karsinom (genel) Bronkojenik karsinom en s ı k g örülen ? malign tümördür. Kad ı n ve erkeklerde t üm ölümlerin ? %7 ’ sinden sorumludur. Kad ı n ve erkeklerde kanserden ? ölümlerde 1. s ı radad ı r 2003 ’ de ABD ’ de 1 71.900 yeni vaka , ? te ş his edilen kanserlerin %13 ’ü Peak ya ş 50-69 (%2 <40Y) ?Cinsiyete g ö re en s k ö l ü me neden olan kanser t ü rleri 2003 Akci ğ er ? Meme ? Kolon ve rektum ? Akci ğ er ? Prostat ? Kolon ve rektum ?Etiyoloji ve Patogenez (1) Asbestoz: sigara ile birlikte ise r iski 50-90 ? kat art ı r ı r. Endüstriyel maddeler: Nikel, krom, k ömür, ? arsenik, berilyum, demir, haloeter Radon ? Skar ? Sigara ? Uranyum: Riski dört kat art ı r ı r. ?Etiyoloji ve Patogenez (2) Sigara, ? Akci ğ er karsinomlar ı n ı n %80 ’ i sigara i çenlerde – görülür. Rölatif risk-smoker/nonsmoker=10/1 – Sigara içenlerin %10 ’ unun bron ş epitelinde atipi – 1200 ’ den fazla zararl madde – Benzo(a)pyren; ba ş lat ı c ı – Fenol türevleri; ilerletici – Epidermoid ve küçük hücreli karsinom –Etiyoloji ve Patogenez (3) Moleküler genetik: Akci ğ er tümörlerinde ? tümör klinik olarak görünür hale gelene kadar 10-20 genetik mutasyon oldu ğ u tahmin edilmektedir Di ğ er kanserlerde oldu ğ u gibi dominant ? onkogenlerin ve tümör süpresör genlerde aktivasyon kayb ı n ı n akci ğ er karsinomlar ı n ı n ço ğ unda rolü vard ı r.Etiyoloji ve Patogenez (4) Onkogenlerden en iyi bilinenleri, ? küçük hücreli karsinomda c-myc , RB – adeno karsinomda K-ras , p16 – S ı k olarak delesyona u ğ rayan veya inaktif – hale gelen t ümör s üpresör genler ise TP 53, retinoblastom geni , p16 ve üçüncü kromozomun k ı sa kolundaki bilinmeyen baz ı genlerdir. Küçük hücreli d ı ş ı karsinomlar 18q11- ? 12 deki Cable protein expresyonu kayb ı ile ili ş kili olabilir Hum Path 2003;34:143Semptomlar Öksürük ? Kilo kayb ı ? Gö ğ üs a ğ r ı s ı ? Nefes darl ığı ? Balgam miktar ı n ı n artmas ı ?Sistemik semptomlar Lambert-Eaton myastenik sendromu ? Periferal nöropati ? Akantozis nigrikans ? Lökomoid reaksiyon ? Hipertrofik pulmoner osteoartropati ? Vena kava süperior sendromu ? Horner sendromu ?Akci ğ er ve Plevra Tümörlerinin Histolojik S ı n ı flamas ı DSÖMAL İ GN EP İ TEL İ YAL TÜMÖRLER Skuamöz hücreli karsinom ? Papiller Ş effaf hücreli Küçük hücreli Bazaloid Küçük hücreli karsinom ? Kombine Küçük hücreli karsinomMAL İ GN EP İ TEL İ YAL TÜMÖRLER Adenokarsinom ? Adenokarsinom, mikst – Asiner Adenokarsinom – Papiller Adenokarsinom – Bronkoalveoler karsinom – Nonmusinöz » Müsinöz » Mikst nonmusinöz ve müsinöz veya belirlenemeyen » Solid Adenokarsinom, müsin üreten – Fötal adenokarsinom » Müsinöz (“kolloid”) karsinom » Müsinöz kisttadenokarsinom » Taşl yüzük hücreli adenokarsinom » Şeffaf hücreli a denokarsinom »MAL İ GN EP İ TEL İ YAL TÜMÖRLER Büyük hücreli karsinom ? -Büyük hücreli nöroendokrin karsinom Kombine büyük hücreli nöroendokrin karsinom Bazaloid karsinom - Lenfoepitelioma benzeri karsinom - Ş effaf hücreli karsinom - Rabdoid fenotipli büyük hücreli karsinom -MAL İ GN EP İ TEL İ YAL TÜMÖRLER Adenoskuam ö z karsinom ? Sarkomatoid karsinom ? Pleomorfik karsinom – İğ si h ü creli karsinom – Dev h ü creli karsinom – Karsinosarkom – Pulmoner blastom –MAL İ GN EP İ TEL İ YAL TÜMÖRLER Karsinoid tümör ? Tipik karsinoid – Atipik karsinoid – Tükrük bezi tümörleri ?MEZENK İ MAL TÜMÖRLER Epitelioid hemanjioendotelioma Anjiosarkom Plöropulmoner blastom Kondrom Konjenital peribron ş ial myofibroblastik tümör Diffüz pulmoner lenfanjiomatozis İ nflamatuar myofibroblastik tümör Lenfanjiomyomatozis Sinovyal sarkom Pulmoner arter/ven sarkomuPRE İ NVAZ İ V LEZYONLAR Skuamöz displazi/karsinoma in situ ? Atipik adenomatöz hiperplazi ? Diffüz idiopatik pulmoner nöroendokrin ? hücre hiperplazisiBEN İ GN EP İ TEL İ YAL TÜMÖRLER Papillomlar ? Adenomlar ?LENFOPROL İ FERAT İ F TÜMÖRLER Marjinal zone B hücreli lenfoma, ? MALT tip Diffüz büyük B hücreli lenfoma ? Lenfomatoid granulomatozis ? Langerhans hücre histiositozis ?Çe ş itli tümörler Hamartom Sklerozan hemanjiom Ş effaf hücreli tümör Germ hücreli neoplaziler İ ntrapulmoner timoma Melanom Stage I küçük hücreli d ı ş ı kanser ? 5 y ı ll ı k sa ğ kal ı m 60% – Kötü prognostik faktörler p53+, HER2+, – anjiolenfatik invazyon tumor büyüklü ğ ü > 3 cm Hum Path 2002;33:105Bronkojenik Karsinom (prognoz) Agresif klinik gidi ş g österir, 5 y ı ll ı k ? sa ğ kal ı m oran ı %10-15 ’ dir. Te ş his an ı nda hastalar ı n ancak %10- ? 30 ’ unun, cerrahi k ür i çin uygun olan lokalize tümörü vard ı r.Kötü prognostik özellikler Evre ? Kilo kayb ı >%10 vücut a ğı rl ığı ? < 40 ya ş ? Küçük ve büyük hücreli tipler ? Angiolenfatik invazyon ? Plevral efüzyon ? Lenfoplazmasitik infiltrasyonun ? yoklu ğ u İ yi histopatolojik tipler Non-müsinöz bronkioloalveoler ? karsinom İ yi diferansiye epidermoid karsinom ?Yay ı l ı m: bron ş boyunca distale ve ? proksimale, ac parankimine, mediastene veya plevraya, gö ğ üs duvar ı ve diyafram tutulumu Metastaz: Rezeksiyonda 50% nodal tutulum ? (genellikle hiler, mediastinal ve supraklavikuler); adrenaller (50%), kc (30%), beyin, kemik; kar ş ı taraf ac , perikard, böbreklerAKC İĞ ER İ N SIK GÖRÜLEN MAL İ GN TÜMÖRLER İ Skuamöz Hücreli Karsinom (SHK): % 25- ? 40 Adenokarsinom (AK): % 25-40 ? Küçük Hücreli Karsinom (KHK): % 20-25 ? Büyük Hücreli Karsinom (BHK): % 10-15 ?Klinisyenlerin daha ? küçük kanserleri yakalama çabalar ı ve bu konudaki ba ş ar ı lar ı n ı n sonucu olarak erken stage akci ğ er kanserleri ve atipik prolifere lezyonlardaki tecrübelerimiz her geçen gün artmaktad ı r. Epidermoid Karsinom Erkekler ? Sigara içimi ? Bat ı toplumlar ı nda en s ı k ? İ ntraepitelial yay ı l ı m (s ı n ı rlar önemli) ? Santral yerle ş im* ? Periferal, alveoler yerle ş imli tip daha ? iyi prognozluMakroskopi Epidermoid Karsinom Makroskopi Epidermoid KarsinomMakroskopi Epidermoid KarsinomEpidermoid Karsinom Mikroskobik bulgular: ? tümör hücrelerinde keratinizasyon ve/veya intersellüler köprüler Skuamöz hücreli ? karsinomlar ı n ço ğ unlu ğ u orta yada kötü diferansiyePozitif: keratin, keratin5 (87-100%), ? EMA, thrombomodulin (87-100%), S100, CD15, CEA, p53, p63, HPV, mesothelin (16-31%) Negatif: vimentin (genellikle), TTF1 ? (genellikle)Erken skuamöz hücreli karsinom: Majör bir bron ş tan kaynaklanm ı ş , bron ş ? duvar ı nda s ı n ı rl ı ve lenf nodlar ı na metastaz yapmam ı ş tümörler için kullan ı l ı r. Hiler tip erken skuamöz hücreli karsinomda ? 5 y ı ll ı k sa ğ kal ı m %90 ’ dan fazlad ı r ancak bu tümörler ço ğ unlukla bron ş ta ikinci bir skuamöz hücreli karsinom ile birliktedir. Bu nedenle bu tip vakalarda detayl ı patolojik inceleme yap ı lmal ı d ı r.İ ntraepitelial (in-situ yay l m)Epidermoid karsinom papiller varyant (WHO, 2004) İ yi diferansiye ? Ekzofitik ve ? endobron ş ial geli ş im intra epitelial invasion ? çok az ve s ı n ı rl ı Ço ğ u vakada invazyon ? Biyopside AT : papillom ?Küçük Hücreli Karsinom KHK, ilk tan ı mland ığı nda mediastinal sarkom ? olarak s ı n ı fland ı r ı lm ı ş t ı r. Barnard 1926 y ı l ı nda bronkojenik karsinom ? olarak s ı n ı flam ı ş , 1968 ’ den sonra nöroendokrin natürünü ? belirlenmi ş Son iki dekadda baz ı nöroendokrin ? özelliklere sahip endodermal kök hücre orjinli bron ş ial epitelial tümör oldu ğ u dü ş üncesi kabul görmektedirErkek ? Ortalama ya ş 60 ? 99% sigara içenlerde ? Agresif, erken mediastinal lenf nodu ? tutulumu Bazal bron ş ial epitelinin k ı smen ? nöroendokrin diferansiyasyon gösteren primitif hücrelerinden kaynaklan ı r 5 y ı ll ı k sa ğ kal ı m (n=55): stage I - 33%, II - ? 44%, IIIA - 22%, IIIB - 0%, IV - 12%Paraneoplastik sendromlar ADH (hiponatremi), ACTH (Cushing ’ s sendromu), PTH (hyperparathyroidism), Kalsitonin (hipokalsemi), Gonadotropinler (jinekomastia), Serotonin (karsinoid sendrom), encephalomyelitis, nöropati, Lambert-Eaton syndromePositive: pan-keratin (100%, dot like ? pattern), TTF1 (89%), histamine decarboxylase (78%, Mod Path 2003;16:72), neuron specific enolase (77%), CD117 (75%, 50% KT sonras ı ), Kromogranin (58%, may be weak), sinaptofizin (57%), calretinin (49%), thrombomodulin (27%), keratin5 (27%), CD56/Leu7 (variable), gastrin releasing peptide, N-CAM, bcl-2 (variable) Negatif: CD3, CD20, CD45, CD99/MIC2, ? pancreatic polypeptide, vimentin, mesothelin, p63kromograninMakroskobik özellikler: Hem majör bron ş larda hem de ? akci ğ erin periferal k ı s ı mlar ı ndan ç ı kabilir. Makroskobik olarak dört tipi vard ı r.Mikroskobik özellikler: Belirsiz nükleolusu olan ince granüler ? kromatinli hiperkromatik nükleusa sahip, s ı n ı rlar ı belirsiz dar sitoplazmal ı küçük hücrelerin diffüz geli ş imi Stroma az ve vaskülerdir ? Mitoz ve tek hücre nekrozu s ı k görülür ? Rozet, trabekül ve yuvalar tarz ı nda ? dizilimler seçilebilir