1 - Tıbbi Farmakoloji Akılcı İlaç Kullanımı Akılcı İlaç Kullanımı Akılcı İlaç Kullanımı Dr.Hasan Basri Ulusoy Farmakoloji Anabilim Dalı Akılcı İlaç Kullanımı Akılcı İlaç Kullanımı “Kişilerin klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine uygun olan ilacı, uygun süre ve dozda, en düşük fiyata ve kolayca sağlayabilmeleri’’ İlaçların uygunsuz kullanımı İlaçların uygunsuz kullanımı • Dünya çapında bir problem • Hastalar zarar görüyor • Hasta- hekim ilişkisi zarar görüyor • Ekonomi zarar görüyor İlaç Yan Etkisi İlaç Yan Etkisi • ABD de yılda 100000 kişi ilaçların istenmeyen etkilerinden dolayı hayatını kaybetmektedir – Yılda 1,5-2 milyon kişi istenmeyen ilaç etkileri yüzünden hastanelere başvurmaktadır – Dünyada hastanelere yapılan başvuruların %3-6 sı ilaç yan etkilerine bağlı – Yatan hastalarda ciddi yan etkiler %7 civarında – Bu etkilerin %20-70 i önlenebilir etkilerdir İlaçların uygunsuz kullanımı İlaçların uygunsuz kullanımı • İlaç harcamaları sürekli artıyor Kamu Sağlık Ödemeleri - Reel TL (Milyar) Kaynak: SGK Bülteni ve Bütçe Verileri İlaç Tüketimimizin GSMH’ya Oranı Artıyor İlaç Tüketimimizin GSMH’ya Oranı Artıyor 0 0,2 0,4 0,6 0,8 1 1,2 1,4 1,6 1,8 2 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 Kaynak: İEİS-EFPIA-DİE-DPT-Hazine Müsteşarlığı Verileri ilaç tüketiminin toplam sağlık harcamalarına oranı (2000 yılı) Kaynak: OECD Health Data 2002, EFPIA 2002, İEİS 2002, DPT Danimarka % 9 İrlanda % 9,5 İsviçre % 11 ABD % 12 Hollanda % 12 Almanya % 13,5 Belçika % 15 Finlandiya % 15,5 Yunanistan % 18 Fransa % 20 İtalya % 23 Çek Cumhuriyeti % 25 Türkiye % 32 Akılcı ilaç kullanımında tıbbi ögeler: • İlaçların etkinlik, güvenlik, uygunluk ve maliyet verilerine göre seçilmesi • Hastaların klinik gereksinimlerine uygun ilaç yazılması • Bireysel ihtiyaca uygun dozlam • İlacın uygun zaman aralıklarında alınması Akılcı olmayan İlaç Kullanımı Akılcı olmayan İlaç Kullanımı Örnekleri Örnekleri • Çocuk ishallerinde antibiyotik kullanımı • Viral ÜSY Enfeksiyonlarında antibiyotik kullanımı • Kesin tanı koyma yerine kombine antibiyotik kullanımı Dünya Türkiye Kalp-Dolaşım Sistemi % 20 % 15 Merkez Sinir Sistemi % 17 % 11 Gastro-intestinal Sistem % 15 % 12 Solunum Sistemi % 10 % 9 Anti-enfektifler % 9 % 22 Lokomotor Sistem % 6 % 11 Ürogenital Sistem % 5 % 4 Akılcı olmayan İlaç Kullanımı Akılcı olmayan İlaç Kullanımı Örnekleri Örnekleri • Fonksiyonel kabızlıkta laksatif kullanımı (İlaç dışı tedaviye gereken önemin verilmemesi) • Her türlü dispeptik yakınmada proton pompası kullanımı • Analjezik suistimali • Vitaminlerin suistimali Akılcı olmayan İlaç Kullanımı Akılcı olmayan İlaç Kullanımı Örnekleri Örnekleri • Pahalı ilaç seçilmesi • Polifarmasi – Her semptoma bir ilaç yazılması – Hasta baskısına boyun eğme Akılcı olmayan İlaç Kullanımı Akılcı olmayan İlaç Kullanımı Örnekleri Örnekleri • Okunaksız reçete yazılması • Hastaların yeterince bilgilendirilmemesi BAYBURT ARAŞTIRMASI BAYBURT ARAŞTIRMASI 11 Ağustos 2003, 565 reçete toplandı ve analiz edildi. BAYBURT 2003 Kabul Edilebilir İlaç Sayısı %44 Kabul Edilmeyen İlaç Sayısı %56BAYBURT 2003 Kabul Edilebilir İlaç Maliyeti %51 Kabul Edilmeyen İlaç Maliyeti %490 1 2 3 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 Dizde non-inflamatuar Osteoartrit (Kalem İlaç Sayısı) Uygun ilaçlar Kabul edilebilir ilaçlar Uygun olmayan ilaçlar AS AS 0 1 2 3 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 Dizde Non-inflamatuar Osteoartrit (Kalem İlaç Sayısı) Uygun ilaçlar Kabul edilebilir ilaçlar Uygun olmayan ilaçlarFarmasötik Farmasötik Endüstrinin Bilgi Endüstrinin Bilgi Kaynakları Kaynakları • Promosyon bütçeleri büyüktür • Ürünlerin yalnızca olumlu yanları vurgulanır • Olumsuz yanlar üstünkörü geçiştirilir Akılcı İlaç Kullanımı Eğitimi Akılcı İlaç Kullanımı Eğitimi • DSÖ işbirliğinde Hollanda Groningen Üniversitesi Tıp Fakültesinde bir “Akılcı ilaç Kullanımı Eğitim Programı Modeli” geliştirildi. • Bu model interaktif eğitime dayalı • Dünyanın pek çok ülkesinde kullanılmakta Groningen Groningen Modeli Modeli • K-Tedavi ve K-İlaç kavramlarını temel alır