7 - Ortopedi Ve Travmatoloji Alt Ekstremite Kırıkları Prof. Dr. Mehmet Hal c • ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARIALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI PELV İ S-ASETABULUM • KAL Ç A B Ö LGES İ • D İ Z Ç EVRES İ • T İ B İ A-F İ BULA C İ S İ M KIRIKLARI • AYAK B İ LE Ğ İ • AYAK B Ö LGES İ •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI PROKS İ MAL FEMUR • FEMUR BOYUN KIRIKLARI – TROKANTER İ K B Ö LGE KIRIKLARI – SUBTROKANTER İ K B Ö LGE KIRIKLARI –ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI FEMUR BOYUN KIRIKLARI Ç ogunlukla 60 ya ş ü zeri osteoporotik – kad nlara g ö r ü l ü r. Travmatik olarak gen ç ya şlarda olabilir. – Femur ü st ucunun en zay f b ö lgesi olan Ward – Üç geni ad verilen b ö lgeden k r l r. Ayr lm ş k r klarda bacak k salm ş,abd ü ksiyon – ve i ç rotasyondad r. İ ntrakaps ü ler k r klard r. –ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI FEMUR BOYUN KIRIKLARI-SINIFLAMA Anotomik lokalizasyona – g ö re:Kapital,subkapital,transservikal ve baziller k r klar Pauwells S n flamas :K r k ç izgisinin horizontal – d ü zlemle yapt ğ a ç ya g ö re Tip I 30 0 • Tip II 50 0 • Tip III 70 0 •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI FEMUR BOYUN KIRIKLARI-TEDAV İ Tedavisi acil olup,hastan n genel durumu – stabilize edildikten sonra en erken d ö nemde stabil k r klar fikse edilmelidir. K r k tesbitinde; – Kan ü ll ü vidalar • Knowless pinler • Kay c tipte plak-vida sistemleri • Kilitli intramed ü ller ç iviler, • Ender ç ivileri •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI FEMUR BOYUN KIRIKLARI-TEDAV İ İ nstabil k r klarda veya ge ç olgularda – endoprotez veya total kal ç a artroplastisi uygulanmal d r. 60 ya ş ü zeri ciddi osteoporoz varl ğ • Parkinson ve epilepsisi olanlarda • Hekim ö nerilerine uyamayacak psikiyatrik • hastalarda İ kinci bir operasyonu kald ramayacak hastalarda • Kal ç a ekleminde ileri derecede dejenerasyon olan • hastalarda TKP uygulan r.ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI IPS İ LATERAL FEMUR BOYUN VE C İ S İ M KIRIKLARI Genellikle y ü ksek enerjili travmalarla olu şur • Tedavisi acildir • Kilitli intramed ü ller ç iviler,plak vida osteosentezi • veya femur boynu i ç in endoprotez-cismi i ç in plak vida osteosentezi ile tedavi edilebilir.ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI FEMUR BOYUN KIRIKLARI-KOMPLIKASYONLAR Avask ü ler nekroz • Kaynamama • Tromboemboli • Enfeksiyon • Mortalite • Dislokasyon • Heterotropik ossifikayon •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI TROKANTER İ K FEMUR KIRIKLARI Trokanter major ile min ö r aras nda olu şan • ekstrakaps ü ler k r klard r. Genellikle ya şl hastalarda g ö r ü l ü r. • Kanlanmas fazla olan metafiz b ö lgesinde • g ö r ü ld ü ğ ü i ç in kaynama oranlar y ü ksektir fakat varus – k sal k s k g ö r ü l ü r.ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI TROKANTER İ K FEMUR KIRIKLARI-EVANS SINIFLAMASI Tip I Medial ve posterior korteks b ü t ü nl ü ğ ü • vard r,stabil k r klard r Tip II Medial destek bozulmu ştur,instabil k r klard r • T.maj ö r’ ü n k r ld ğ vakalarda instabilite olu şur •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI TROKANTER İ K FEMUR KIRIKLARI-TEDAV İ Stabil k r klarda k r k tesbiti; • Kay c plak vida sistemleri(DHS) – Inramed ü ller ç iviler (Gamma,PFN) – Instabil ,kemik sto ğ u iyi olmayan ya şl hastalar n k r klar nda • Leinbach tipi yada Kalkar replasmanl endoprotezler ile tedavi uygulan r.ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI TROKANTER İ K FEMUR KIRIKLARI-KOMPL İ KASYONLAR Ö l ü m • Tromboemboli • Yara enfeksiyonu • Kaynamama • Avask ü ler nekroz • Varus deformitesi • Ç ivinin kal ç aya migre olmas •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI SUBTROKANTER İ K FEMUR KIRIKLARI Trokanterin min ö r ü n alt ndan ba şlay p 5 cm.distaline kadar • giden k r klard r. Genellikle direk y ü ksek enerjili travmalarla olu şur • Biyomekanik olarak yetersizli ğ in s k g ö r ü ld ü ğ ü b ö lgedir • Kaynama sorunlar s k g ö r ü l ü r • A ç k k r k ve patolojik k r k şeklinde g ö r ü lebilir. •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI SUBTROKANTER İ K FEMUR KIRIKLARI-SINIFLAMA Seinsheimer • Fielding • AO • Russel-Taylor •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI SUBTROKANTER İ K FEMUR KIRIKLARI-TEDAV İ Sabit plaklar(95 AO pla ğ ) • Kay c kompresyonlu kal ç a ç ivisi(DCS) • Ender ç ivileri • Kilitli intramed ü ller ç iviler • Eksternal fiksat ö rler • Patolojik k r klarda sementle desteklenmi ş intramed ü ller • ç iviler kullan labilir21 y,E,TK19 y,E,Y ü ksekten d üş me37 y,E,y ü ksekten d üş me57 y,E,Akc.Ca metastaz36 y,E,TKALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI SUBTROKANTER İ K FEMUR KIRIKLARI-KOMPL İ KASYONLAR Yanl ş kaynama • Kaynamama • İ mplant yetmezli ğ i • Enfeksiyon •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI FEMUR C İ S İ M KIRIKLARI Eri şkin k r klar i ç inde y ü ksek enejili travmalarla olu şan en s k • k r klardand r. 2-3 ü niteye kadar olan kanamalarla ilave travman n • varl ğ nda hasta şok tablosuyla gelebilir. Distal b ö lge k r klar nda %2 kadar damar sinir yaralanmas • e şlik edebilir. Distal b ö lge k r klar nda diz ba ğ yaralanmas s k g ö r ü l ü r.Ayn • taraf tibia k r ğ da varsa floating knee denir. %15-20 kadar a ç k k r k g ö r ü l ü r. •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI FEMUR C İ S İ M KIRIKLARI-SINIFLAMA Anatomik lokalizasyonuna g ö re • Winquist s n flamas • AO s n flamas •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI FEMUR C İ S İ M KIRIKLARI-TEDAV İ Konservatif(art k uygulanm yor) • Plak-vida • İ ntramed ü ller ç ivi • Eksternal fiksat ö rler •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI FEMUR C İ S İ M KIRIKLARI-KOMPL İ KASYONLAR Ş ok • Ya ğ embolisi • Vask ü ler yaralanma • Tromboemboli • Enfeksiyon • Kaynama gecikmesi-kaynamama • Malunion • İ mplant yetmezli ğ i • Refrakt ü r •EnfeksiyonALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI D İ Z Ç EVRES İ • FEMUR D İ STAL U Ç KIRIKLARI – PATELLA KIRIKLARI – TUBEROS İ TAS T İ B İ A KOPMA KIRIKLARI – T İ B İ A PLATO KIRIKLARI –ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI FEMUR D İ STAL U Ç KIRIKLARI Eklemden itibaren 15 cm proksimale kadar olan b ö lgenin • k r klar d r Osteoporotik hastalarda ç ok par ç al k r klar şeklindedir • Direkt yada indirekt travmalarla olu şur • Eklemi ilgilendirenlerinin tedavisi g üç t ü r • Damar-sinir yaralanmas s kt r •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI FEMUR D İ STAL U Ç KIRIKLARI-SINIFLAMAALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI FEMUR D İ STAL U Ç KIRIKLARI-TEDAV İ Vidalarla tesbit-K-telleri • Kay c /Kamal plak vida • İ ntramed ü ller ç ivi • Kobra plaklar-vida • Eksternal fiksat ö rler • Diz protezi •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI FEMUR D İ STAL U Ç KIRIKLARI-KOMPL İ KASYONLAR Eklem hareket k s tl l ğ • K ö t ü kaynama • Kaynamama • İ mplant yetmezli ğ i • Enfeksiyon • Artroz •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI PATELLA KIRIKLARI Direkt ve indirekt travmalarla olu şur. • İ ndirekt k r klar patella-quadriceps mekanizmas n n • ç ekmesiyle olu şan genellikle transvers k r klard rPATELLA KIRIKLARI-SINIFLAMAALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI PATELLA KIRIKLARI-TEDAV İ Konservatif tedavi(hematom bo şalt l r) • Artroskopik cerrahi • Vida • Tension band • Total/parsiyel patellektomi •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI T İ B İ A PLATO KIRIKLARI Tibia medial yada lateral k sm nda çö kme yada split • tarzda ayr lma şeklinde g ö r ü len k r klard r. Beraberinde eminentia tibialis k r ğ olabilir. • Daha ç ok lateral kesimde direkt travma yada • varus/valgus zorlanmalar sonucu g ö r ü l ü r.ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI T İ B İ A PLATO KIRIKLARI Beraberinde s k g ö r ü len yaralanmalar; Menisk ü s leyonlar • Ç apraz ba ğ lezyonlar • Kollateral ba ğ lezyonlar •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI T İ B İ A PLATO KIRIKLARI-SINIFLAMAALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI T İ B İ A PLATO KIRIKLARI-TEDAV İ Tedavi planlamas i ç in BT,gerekli olgularda MRI • ç ekilmelidir. Tedavi i ç in artroskopik m ü dahele d üşü n ü lmelidir • 5 mm’den az çö kme varsa konservatif tedavi • Cerrahi tedavide eklem y ü zeyinin anatomik • restorasyonu temel hedeftirALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI T İ B İ A PLATO KIRIKLARI-CERRAH İ TEDAV İ Artroskopik cerrahi • Kapl red ü ksiyon-K-telleri,vida ile fiksasyon • Kapal red ü ksiyon-Eksternal fiksat ö r • A ç k red ü ksiyon sonras ;plak-vida,vida,K-telleri • ile fiksasyonALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI T İ B İ A PLATO KIRIKLARI-KOMPL İ KASYONLAR Enfeksiyon • Repozisyon kayb • Laksite • Eklem sertli ğ i • Artroz • Perenoal paralizi •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI T İ B İ A-F İ BULA C İ S İ M KIRIKLARI En s k g ö r ü len,komplikasyon oran en y ü ksek ve • en s k g ö r ü len a ç k k r k olma ö zelli ğ ine sahip travmalard r. A ç k k r k oran n n fazlal ğ ,beslenmesinin zay f • olmas ve cilde yak n b ö lgelerde fragmanlar n d şar ya ç kmas nedeniyle pseudoartroz oranlar y ü ksektir.ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI T İ B İ A-F İ BULA C İ S İ M KIRIKLARI-SINIFLAMAALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI T İ B İ A-F İ BULA C İ S İ M KIRIKLARI-TEDAV İ K r k y ü zeylerinde en az %50 temas • Varus-valgus 5 dereceden az • Anteropostero angulasyon 10 dereceden az • Rotasyon 10 dereceen az • K sal k 1 cm’den az ise kabul edilebilir tedavi kriterleridir •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI T İ B İ A-F İ BULA C İ S İ M KIRIKLARI-TEDAV İ Konservatif tedavi (al ç ) • Eksternal fiksat ö r • K-telleri,vida yada plak-vida osteosentezi • İ ntramed ü ller ç iviler(Ender, İ nterlocking, şi şme) •+15 G Ü N+16 AY+7.G Ü N+3.G Ü N+3.5 AY+9.5 AY+9.5 AYALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI T İ B İ A-F İ BULA C İ S İ M KIRIKLARI-KOMPL İ KASYONLAR Enfeksiyon • Kaynamama/Kaynama gecikmesi • Malunion • Ya ğ embolisi • Doku defekti • Damar-sinir yaralanmas •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI AYAK B İ LE Ğİ T İ B İ A P İ LON KIRIKLARI • MED İ AL MALLEOL KIRI Ğ I • LATERAL MALLEOL KIRI Ğ I • POSTERIOR MALLEOL KIRI Ğ I •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI T İ B İ A P İ LON KIRIKLARI Aksiyel y ü klenme sonras plato k r klar gibi • eklem y ü zeyinde ezilme ve par ç alanma olu şur. Aksiyel y ü klenmeler sonras g ö r ü l ü r ve tedavileri • zordur. Ayak bile ğ inde erken dejeneratif artrit olu şumuna • neden olurALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI T İ B İ A P İ LON KIRIKLARI-SINIFLAMAALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI T İ B İ A P İ LON KIRIKLARI-TEDAV İ Kapal red ü ksiyon-al ç lama • Kapal red ü ksiyon-K-telleri,vida ile tesbit • Kapal red ü ksiyon-Eksternal fiksat ö r • A ç k red ü ksiyon-plak-vida osteosentezi •ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI T İ B İ A P İ LON KIRIKLARI-KOMPL İ KASYONLAR En korkulan komplikasyon derin yara enfeksiyonu • Debridman – Flep – Malunion • Postravmatik artroz • Artrodez –ALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI MED İ AL,LATERAL VE POSTER İ OR MALLEOL KIRIKLARI-RADYOLOJ İMED İ AL,LATERAL VE POSTER İ OR MALLEOL KIRIKLARI SINIFLAMAALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI MED İ AL,LATERAL VE POSTER İ OR MALLEOL KIRIKLARI-TEDAV İALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI TALUS KIRIKLARIALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI CALCANEUS KIRIKLARIALT EKSTREM İ TE KIRIKLARI METATARS VE FALANKS KIRIKLARI