Genel Atom ve Yapısı ATOM VE YAPISI Atom , elementlerin b ü t ü n ö zelliklerini g ö steren en k üçü k kimyasal yap ta ş d r. ? Atom ç ekirde ği: genel olarak n ü kleon olarak adland r lan proton ve n ö tronlardan ? meydana gelmi ş tir. Elektronlar: Ç ekirde ğin etraf nda dola ş an eksi y ü kl ü taneci klere denir. ? Atomun bir k ü tlesi ve bir hacmi vard r. K ü tlesi ç ok k üçü k bir yer i ş gal eden ç ekirde ğidir.Yani atomun ç ekirde ği o atomun k ü tlesini verir. Atomun ç ekirde ği atomun ortas nda k üçü k bir yer kaplad ğ halde k ü tlesi elektronun k ü tlesinden ç ok b ü y ü kt ü r. Elektronun k ü tlesi ise ç ekirde ğin k ü tlesi yan nda yok say lacak kadar k üçü kt ü r. Bir atomun k ü tlesi yakla ş k olarak ç ekirde ğin k ü tlesine e ş ittir. İ zotop : Bir elementin n ö tron say lar farkl olan atomlar izotoplar ola rak tan mlan r . 12C, 13C ve 14C, karbon atomunun farkl izotoplar d r . Do ğadaki elementler, belirli oranlarda izotop atomlar i ç ermektedirler; bu nedenle atom a ğ rl klar tam say lar de ğildir .E l e m e n t S e m b o l A t o m N o A t o m A ğ r l ğ E l e m e n t S e m b o l A t o m N o A t o m A ğ r l ğ H i d r o j e n H 1 1 , 0 0 8 S o d y u m N a 1 1 2 2 , 9 9 K a r b o n C 6 1 2 , 0 1 M a g n e z y u m M g 1 2 2 4 , 3 1 A z o t N 7 1 4 , 0 1 P o t a s y u m K 1 9 3 9 , 1 O k s i j e n O 8 1 6 , 0 0 K a l s i y u m C a 2 0 4 0 , 0 8 F o s f o r P 1 5 3 0 , 9 7 D e m i r F e 2 6 5 5 , 8 5 K ü k ü r t S 1 6 3 2 , 0 6 B a k r C u 2 9 6 3 , 5 5 K l o r C l 1 7 3 5 , 4 5 İ y o t I 5 3 1 2 6 , 9 ELEKTRONLARIN D Ü ZENLEN MES İ Bir elementin kimyasal ö zelli ği o elementin atomlar na ait ç ekirde ğin etraf nda yer ? alan elektronlar n d ü zenlenmelerine ve say lar na ba ğl d r. Bir atomda ç ekirdekten en uzakta bulunan elektronlar o elementin kimyasal ? davran ş lar n belirler ve bu elektronlar " valans elektronu" olarak an l rlar . Ayn say da valans elektronuna sahip atomlar ö zellikleri bak m ndan benzerlikler ? g ö sterirler. Ö rne ğin, ayn say da valans elektronuna sahip flor (F), klor (CI), brom (Br) ve iyot (I) ? gibi elementlerin ö zel likleri birbirine yak nd r. K 1 Ana enerji d ü zeyi ? L 2 " " " ? M 3 " " " ? N 4 " " " ? O 5 " " " ? ? Bir atomdaki her bir enerji d ü zeyi belirli say da elektron tutabilir. Ç ekirde ğe en yak n ? ve en d üş ü k enerji d ü zeyine sahip K tabakas en fazla 2 elektronu bar nd ra bilir. Daha sonraki tabakalar L 8 tane, M 18 tane, N 32 tane, ve O tabakas da 32 tane elektronu bar nd rmaktad r.Elektronlar n ç ekirdek etraf nda h zla d ö nmeleri ile meydana getirdikleri bulutlar, ? farkl enerji seviyelerine sahiptirler. Atom ç ekird e ği etraf nda elektron enerji seviyeleri, ç ekirde ğe en yak ndan itibaren K, ? L, M, N, O, P ve Q gibi harfler ile ifade edilir; bunlar da elementlerin periyodik tablosundaki 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 periyot numaralar na uyar. Elek tronlar ç ekirdek etraf nda belirli ana enerji tabakalar n da bulunurlar. T ü m bu ? enerji seviyeleri kendi i ç lerinde alt enerji seviyelerine ayr l rlar. Bunlar kimyada " orbital" olarak bilinip belirli bir enerji seviyesinde atom ç ekirde ğine en yak n olandan it ibaren s,p,d, f harfleri ile g ö sterilirler. ? K enerji d ü zeyinde sadece s orbitali ? L enerji d ü zeyinde 1 adet s + 3 adet p orbitali ? M enerji d ü zeyinde 1 adet s + 3 adet p + 5 adet d orbitali ? N enerji d ü zeyinde 1 adet s + 3 adet p + 5 adet d + 7 f adet orbital bulunur. ?PER İ YOD İ K TABLO ATOM MODELLER İ 1- DALTON ATOM MODEL İ : Madde, atom denilen i ç leri dolu b ö l ü nemeyen taneciklerden olu ş mu ş tur. ? Elementler kimyasal y ö nden birbirinin ayn , farkl elementlerin atomlar tamamen ? birbirinden farkl d r. Tepkimelerde atomlar korunur. Kimyasal bir bile ş ik iki veya daha ç ok say da ? el ementin basit say sal oranda birle ş mesi sonucu olu ş ur. 2- THOMSON ATOM MODEL İ Thomson, maddenin d ü zg ü n olarak da ğ t lm ş positive y ü kler ve aralar na serpi ş tirilmi ş negatif y ü klerden olu ş tu ğunu ifade etmi ş tir.3- RUTHERFORD A TOM MODEL İ Merkezde k ü tlesi ç ok b ü y ü k bir ç ekirdek ve etraf nda belirli h zla dolanan elektronlardan olu ş mu ş tur. Bu g ö r üşü n yetersizli ği ise; Elektronun neden ç ekirde ğe d üş medi ği yada atomdan f rlay p gitmedi ği sorusunun cevaps z kalmas d r. 4- BOHR ATO M MODEL İ Bohr atom modeli, elektronlar n ç ekirdekten herhangi bir uzakl kta bulunan tek bir y ö r ü ngede de ğil, belirli y ö r ü ngede oldu ğunu belirtir. Bir elektronun bulundu ğu yer elektronun sahip oldu ğu enerjiye ba ğl d r. Bu enerji d ü zeyleri ç ekirde ğe yak n olandan uza ğa do ğru 1,2,3.... gibi numaralar verilerek g ö sterilir. Enerji d ü zeylerinin enerjisi ç ekirde ğe yakla ş t k ç a azal r, uzakla ş t k ç a artar. Kuantum teorisine g ö re atomKUANTUM SAYILARI Atomun her elektronu kabaca, kabuk, alt kabuk, orbital ve elektronu g ö steren kuantum ? say lar denen d ö rt say ile belirlenir. Bu say lara ayr ca atomun dalga karakterini de a ç klar. a)Ba ş Kuantum Say s n= 1, 2, 3….olabilir. Elektronun ç ekird e ğe ortalama uzakl ğ n veya enerji d ü zeyini tan mlar. n ne kadar b ü y ü kse ç ekirdekten o kadar uzakt r. Ayn ba ş kuantum say s na sahip olan elektronlar belirli enerji tabakas n olu ş tururlar. b)Yan Kuantum Say s l=0,1,2,3… n-1 de ğerlerini al rlar. ? Yan k uantum says tabakalar i ç inde bulunan elektron bulutlar n n ş ekillerini ve ayn ? zamanda elektron bulutundaki k r lmalar g ö sterirler. l=0 ise elektron k ü reseldir.K r lma yoktur ? l=1 ise elektron bulutunda iki k s m yani bir k r lma vard r. ? c)Magnetik Kuantum Say s Herhangi bir alt kabukta buluna her orbital bir magnetik kuantum say s ile tan mlan r. ? m=-l,………..,0…….+l ye kadar uzanan tam say lar olabilir. ? n=2 ise l=1 dir ? m=-1,0,1 dir ? d) Magnetik Spin Kuantum say sBir orbital i ç inde bulunan bir e lektron ancak kendi ekseni etraf nda d ö nd ü ğü varsay larak a ç klanabilen ö zelliklere sahiptir.Sadece iki d ö nme y ö n ü m ü mk ü n odu ğu i ç in ms in +1/2 ve - 1/2 olmak ü zere iki de ğeri vard r.