Genel Autocad - yüzey şekillendirme ve modelleme BÖLÜM 16 16. YÜZEY MODELLEME VE KATI MODELLEME 16.1. YÜZEY MODELLEME AutoCAD2000, üç boyutlu modelleme yapmak için iki yol kullanır. Bunlar; yüzey modelleme ve katı modellemedir. Yüzey modellemede olu şturulan modelin içi bo ştur. Tel kafes sistemi ile olu şturulan yüzeyleri kapatabilmek için yüzey kaplama komutları kullanılır. Şekil 16.1. Yüzey Modelleme Araç Çubu ğu 16.1.1. ELEV Çizim elemanlarına Z ekseninde kalınlık ve uzaklık vermeye yarar. Olu şturulacak yeni çizim elemanlarına Z boyutundaki uzaklık ve kalınlı ğını set etmek için kullanılır. Daha önce çizilmi ş elemanlar üzerine bir etkisi olmaz. Daha önce çizilmi ş elemanların Z boyutundaki kalınlık ve uzaklı ğı CHANGE komutu ile de ği ştirilir. Komut Satırından: Elev (veya transparent komutu için 'elev kullan) Specify new default elevation : Bir de ğer tanımla veya güncel de ğeri kabul etmek için ENTER tu şuna basın. Specify new default thickness : Bir de ğer tanımla veya güncel de ğeri kabul etmek için ENTER tu şuna basın. Şekil 16.2. Elev Komutunun Kullanımı 16.1.2. 3D FACE Üç boyutlu yüzey olu şturma. 3D FACE komutu, üç boyutlu herhangi bir yerde dört kenarlı yüzey olu şturur. Komut kullanılırken 3D yüzün her bir kö şe noktasını seçerken kö şelerde bo şluklar olu şturur. 3D yüze farklı koordinat noktaları belirtebilirsiniz. 3D FACE ile içi doldurulamayan dört kö şeli yüzeyler olu şturulur. Surfaces toolbar: Draw menu: Surfaces 3D Face Komut Satırından: 3Dface Specify first point or [Invisible]: Birinci noktayı belirtiniz (1) veya Enter’e basınız. First Point 3D FACE komutunun ba şlatmak için ba şlama noktasını tanımla, ilk noktayı girdikten sonra 3D yüzü olu şturmak için normal saat yönünde kalan veya tersi yönde kalan noktayı belirt. Aynı yönde bütün dört noktayı tanımladıysanız AutoCAD düzeysel bir yüz olu şturur. Bütün yüzeyler aynı şekilde tamamlanırlar. Arka detay çizgileri görünmez (Invisible). 3d yüzünün kenarları delikler ile nesnelerin do ğru modelcili ği için görünebilir, Kenarın ilk noktasından önce giri ş görünmez, veya görülmez kenar yaparlar . Karma şık 3D yüzey modellemek için 3D yüzünü birle ştirebilirsiniz . Şekil 16.3. 3D Face Komutunun Kullanımı Specify second point or [Invisible]: İkinci noktayı belirtiniz (2) veya i giriniz Specify third point or [Invisible] : Üçüncü noktayı belirtiniz (3), i giriniz veya ENTER tu şuna basınız Specify fourth point or [Invisible] : Dördüncü noktayı belirtiniz (4), i giriniz,veya ENTER tu şuna basınız. Şekil 16.4. Yüzey Modellemenin Gösterimi 16.1.3. 3DMESH Nesnelerin yüzeylerini kaplamak için kullanılır. Surfaces toolbar: Draw menu: Surfaces 3D mesh Komut Satırından: 3dmesh Enter size of mesh in M direction: (M yönünde a ğın giri ş boyutu) 2 ile 256 arasında bir de ğer girin. Enter size of mesh in N direction: (N yönünde a ğın giri ş boyutu) 2 ile 256 arasında bir de ğer girin. NOT: 3D MESH komutu, öncelikle programcılar için tasarlanır, di ğer kullanıcıların 3D komutunu kullanmaları tavsiye edilir. AutoCAD, M ve N boyut de ğerleri tarafından belirlenen matris, boyut yoluyla çokgen a ğını tanımlar. Belirtmi ş oldu ğunuz M, N de ğerleri yüzey kö şelerinin sayısına e şit olur. Şekil 16.5. 3D Mesh Komutunun Kullanımı 16.1.4. 3DPOLY Üç boyutlu ortamda düz çizgi ile polyline olu şturur. Bu kısımda Continuous çizgi tipi kullanılır. Draw menu: 3D Polyline Komut Satırından: 3dpoly Specify start point of polyline: Bir nokta belirt (1) Specify endpoint of line or [Undo]: Bir nokta belirt veya bir hareket gir Specify endpoint of line or [Undo]: Bir nokta belirt veya bir hareket gir Specify endpoint of line or [Close/Undo]: Son noktayı belirt. 16.1.5. EDGESURF Üç boyutlu yüzeylere a ğ olu şturur. EDGESURF komutu, uç noktaları birbirine biti şik dört e ğrinin kenar çizgileriyle yüzeyi tanımlar. EDGESURF komutu ile yüzeyin olu şturulabilmesi için e ğrilerin veya do ğruların daha önceden çizilmi ş olması gerekir. Surfaces toolbar: Draw menu: Surfaces Edge Surface Komut Satırından: Edgesurf Command: EDGESURF Current wire frame density: SURFTAB1=6 SURFTAB2=6 Select object 1 for surface edge (yüzey kenarı için bir nesne seç (P1) Select object 2 for surface edge: (yüzey kenarı için bir nesne seç (P1) Select object 3 for surface edge: (yüzey kenarı için bir nesne seç (P1) Select object 4 for surface edge: (yüzey kenarı için bir nesne seç (P1) Şekil 16.6. Surface Komutunun Kullanımı 16.1.6. 3D SURFACES Bu komut ile ekrana, a şa ğıdaki hazır olu şturulmu ş a şa ğıdaki kütüphane ekrana gelir. Buradaki seçenekler ile yüzey modelleme hızlı bir şekilde olu şturulabilir. Şekil 16.7. 3D Surface Kütüphanesi 16.2. KATI MODELLEME Katı modelleme, yüzey modellemeye göre içi dolu katı modeller elde etmek için kullanılır. Şekil 16.8. Katı Modelleme Araç Çubu ğu 16.2.1. BOX Üç boyutlu katı model kutu olu şturmak için kullanılır. Kutu olu şturdu ğunuzda onu katı model olarak göremezsiniz. Katı model olarak görebilmek ve yüzeyleri olu şturabilmek için SOLIDEDIT komutunu kullanarak olu şturdu ğunuz modeli görebilirsiniz. Solids toolbar: Draw menu: Solids Box Komut Satırından: Box Specify corner of box or [CEnter]<0,0,0>: Bir nokta tanımlayın (1) veya kutunun kö şesi için ENTER tu şuna basın, veya merkezini belirlemek için c tu şuna basın. Options (seçenekler): Corner of Box (kutunun kö şesini belirt) Center (merkez) 16.2.2. CYLINDER Üç boyutlu katı model silindir olu şturur. Solids toolbar: Draw menu: Solids Cylinder Komut Satırından: Cylinder Options: (seçenekler) Center Point (Merkez nokta) Elliptical (oval) Command: Cylinder Current wire frame density: ISOLINES=4 Specify center point for base of cylinder or [Elliptical] <0,0,0>:(Silindirin ba şlangıç merkez noktasını tanımlayınız.) Specify radius for base of cylinder or [Diameter]: 30 (Silindirin yarıçapını tanımlamak için R giriniz veya çapı tanımlamak için de ğer yazıp ENTER tu şuna basınız Specify height of cylinder or [Center of other end]: 50 (Silindirin yüksekli ğini tanımlamak için bir de ğer giriniz) Şekil 16.9. Cylinder Komutunun Kullanımı 16.2.3. CONE Üç boyutlu katı koni olu şturur. Koni esas olarak, bir noktaya simetrik olarak dairesel bir katı model olu şturmaktır. Solids toolbar: Draw menu: Solids Cone Komut Satırından: Cone Options(seçenekler): Center Point for Base (ba ş kısmın merkez noktası) Elliptical (oval) Şekil 16.10. Cone Komutunun Kullanımı Command: Cone Current wire frame density: ISOLINES=4 Specify center point for base of cone or [Elliptical] <0,0,0>: (Koninin ba şlangıç merkez noktasını tanımlayın) Specify radius for base of cone or [Diameter]: 30 (Koninin ba şlangıç kısmının çapını tanımlayın) Specify height of cone or [Apex]: 80 (Koninin yüksekli ğini tanımlayınız) 16.2.4. EXTRUDE Nesnelere Z boyutunda kalınlık vermek için kullanılır. İki boyutlu bile şik nesnelere Z boyutunda kalınlık vererek onları katı hale getirmek için kullanılır. Birden fazla nesne seçimi yapılabilir. Nesnelerin mutlak suretle bile şik olmasına dikkat edin. DONUT, CIRCLE, PLINE, POLYGON, SOLYDIFI gibi komutlar ile olu şturulan nesnelere EXTRUDE komutu ile kalınlık verilerek katı hale getirilebilir. Daha önceden bloklanmı ş nesnelere EXTRUDE komutu ile kalınlık verilemez. Solids toolbar: Draw menu: Solids Extrude Komut Satırından: Extrude Seçilen nesnelerin kapalı olma özelli ğine sahip olması gerekir. E ğer bir POLYLINE komutu ile olu şturulmu ş bir bile şik çizgi kapalı de ğilse EXTRUDE komutu ile kalınlık verilemez. LINE komutu ile çizilen ve PEDIT komutu ile birle ştirilen kapalı olma özelli ğine sahip nesnelere kalınlık verilebilir. Options (seçenekler): Height of Extrusion (uzatma yüksekli ği) Path (yol) Örnek bir çizim için birinci şekli çizin, nesneleri bile şik hale getirdikten sonra a şa ğıdaki i şlemleri inceleyin. Command: Extrude Current wire frame density: ISOLINES=4 Select objects: 1 found (seçilen nesneler) Select objects: 1 found, 2 total (nesneleri seçin) Select objects: 1 found, 3 total (nesneleri seçin) Select objects: 1 found, 4 total (nesneleri seçin) Select objects: 1 found, 5 total (nesneleri seçin) Select objects: 1 found, 6 total (nesneleri seçin) Select objects: (i şleme devam etmek için ENTER’e basın) Specify height of extrusion or [Path]: 45 (uzatma yüksekli ği) Specify angle of taper for extrusion <0>: (uzatma açısı) Command: Subtract Select solids and regions to subtract from .. Select objects: 1 found (seçilen nesneler) Select objects: (i şleme devam için ENTER’e basın) Select solids and regions to subtract .. Select objects: 1 found (nesneleri seçin) Select objects: 1 found, 2 total (nesneleri seçin) Select objects: 1 found, 3 total (nesneleri seçin) Select objects: 1 found, 4 total (nesneleri seçin) Select objects: 1 found, 5 total (nesneleri seçin) Select objects: (i şlemi tamamlamak için ENTER tu şuna basın) Şekil 16.11. Extrude Komutunun Kullanımı 16.2.5. ACISIN AutoCAD2000 bir katı model formatı olarak ACIS formatını kullanarak, katı modelcilik formatı sa ğlar. AutoCAD ACIS dosya formatında kaydedilen modeli okur ve AutoCAD çizimlerinde vücut nesnesi, katı veya yüzey olu şturur. Insert menu: ACIS Solid Komut Satırından: Acisin AutoCAD dosya diyalog kutusunda seçilen ACIS formatlı dosyalar görüntülenir. Dosyayı görüntülemek için dosyayı seçin. 16.2.6. ALIGN 2 boyutlu ve 3 boyutlu çizimlerde seçilen nesnelerle di ğer nesneleri sıralar. Modify menu: 3D Operation/ Align Komut Satırından: Align Select objects: Sıralamak istedi ğiniz nesneleri seçin ve ENTER’a basın Bir çift noktayı kullanarak sıraya koymak. Specify first source point: Birinci noktayı seçin (1) Specify first destination point: İkinci noktayı seçin (2) Specify second source point: ENTER tu şuna basın Şekil 16.12. Align Komutunun Kullanımı Sadece bir kaynak noktası ve gidilecek yer nokta çiftini seçti ğinizde, Seçilmi ş nesneler, kaynak noktası ( 1 )’den gidilecek yer noktası ( 2 )’ye 2D (iki boyutlu) veya 3D (üç boyutlu) olarak ta şınırlar . İki çift noktayı kullanarak sıraya koymak Specify first source point: Birinci noktayı belirt (1) Specify first destination point: İkinci noktayı belirt (2) Specify second source point: Üçüncü noktayı belirt (3) Specify second destination point: Dördüncü noktayı belirt (4) Specify third source point: ENTER tu şuna bas. Scale objects based on alignment points [Yes/No] : Y girin veya ENTER tu şuna basın Şekil 16.13. Align Komutunun Kullanımı Üç çift noktayı kullanarak sıraya koymak Specify first source point: Bir nokta belirtiniz (1) Specify first destination point: Bir nokta belirtiniz (2) Specify second source point: Bir nokta belirtiniz (3) Specify second destination point: Bir nokta belirtiniz (4) Specify third source point: Bir nokta belirtiniz (5) Specify third destination point: Bir nokta belirtiniz (6) Şekil 16.14. Alıgn Komutunun Kullanımı 16.3. KATI MODELLEMEN İN DÜZENLENMES İ 16.3.1. UNION Katı nesnelerde birle ştirme i şlemi yapar. Solid Editing toolbar: Modify menu: Solid Editing Union Komut Satırından: Union İki veya daha fazla katı nesnenin birle şmesini ve böylece tek bir katı nesne olu şmasını sa ğlar. Nesnelerin birle ştirme i şleminde nesneler birbirleri ile temas edebildi ği gibi birle şme noktası olmayan nesnelerde de bu i şlem yapılabilir. Bu i şlem sonucunda nesneler bir bütün olarak hareket eder. Şekil 16.15. Union Komutunun Kullanımı Katı nesneleri birle ştirmek için; 1 Modify menüden, Solids Editing alt menüsünde Union komutunu seçiniz. 2 Birle ştirilecek nesneleri seçin (1, 2). Şekil 16.16. Union Komutunun Kullanımı 16.3.2. SUBTRACT Katı nesnelerde, nesne çıkartma i şlemi. Solid Editing toolbar: Modify menu: Solid Editing/ Subtract Komut Satırından: Subtract İki veya daha fazla katı nesnenin birbiri üzerinde veya birbirleri ile kesi şmeyen bölgesel çıkarma i şlemi yapar. Çıkarma i şlemi sonucunda ana nesneden çıkarılması istenilen nesne ayrılır ve nesne bir bütün olarak hareket eder. Subtract komutunu kullanırken çıkarma i şlemi ana malzemeden çıkarılacak nesne seçimine göre hareket eder. Önce ana malzeme seçilir, daha sonra çıkarılacak nesne. Şekil 16.17. Subtract Komutunun Kullanımı Subtract Komutunun Kullanılması İçin: 1 Modify menüden, Solids Editing alt menüsünden Subtract komutunu seçin. 2 Çıkarma i şlemi yapılacak ana malzemeyi seçin (1). 3 Ana malzemeden çıkarılacak nesneyi seçin (2). Şekil 16.18. Subtract Komutunun Kullanımı 16.3.3. INTERSECT 2 boyutlu ve 3 boyutlu katı modelin ara kesitini olu şturur. INTERSECT komutu, iki veya daha fazla nesnenin kompozit katı, bölge veya her ikisini olu şturmak için kullanılır. Solid Editing toolbar: Modify menu: Solid Editing Intersect Komut Satırından: Intersect INTERSECT komutu, ile nesneler arasındaki ara kesitten katı bir bölge elde etmek için nesnelerin daha önceden katı model olarak çizilmesi gerekir. Komut kullanıldıktan sonra nesnelerin ara bölgelerinin dı şında kalan kısımlar kaybolur. Şekil 16.19. Intersect Komutunun Kullanımı A şa ğıdaki nesneleri katı model olarak çizdikten sonra INTERSECT komutunun kullanılması ile ilgili örne ği inceleyin. Command: Intersect Select objects: 1 found (nesneleri seçin) Select objects: 1 found, 2 total (nesneleri seçin) Select objects: (i şlemi tamamlamak için ENTER’e basın) İki Nesne Arake şimini Bulmak İçin; 1 Modify menüden, Solids Editing alt menüsünden Intersect.komutunu seçin 2 Ara kesi şimini bulmak istedi ğiniz nesneleri seçin (1 ve 2). Şekil 16.20. Intersect Komutunun Kullanımı 16.3.4. INTERFERE 2 boyutlu veya 3 boyutlu nesnelerden arakesit olu şturur. Solids toolbar: Draw menu: Solids Interference Komut Satırından: Interfere INTERFERE komutunu, kullanmadan önce 2 boyutlu veya 3 boyutlu çizim elemanlarının olu şturulması gerekir. Olu şturulan nesnelerin birbiri ile temas halinde olması bu komutun kullanılmasını sa ğlar. İki veya daha fazla katının ara yüzeyini bulmak için kullanılır. INTERFERE komutu ile nesnelerin ara yüzeyi bulunurken orijinal resimler silinmez. Nesnelerin belirlenmesi için MOVE komutu ile ta şınması gerekir. Nesnelerin ara yüzeylerinin belirlenebilmesi için katı bir yapıya sahip olmaları gerekir. Katı modelleri önceden çizilmi ş a şa ğıdaki örne ği inceleyiniz. Command: Interfere Select first set of solids: (birinci katıyı belirleyin) Select objects: 1 found (seçilen nesneler) Select objects: (i şleme devam etmek için ENTER’e basın) Select second set of solids: (ikinci katıyı belirleyin) Select objects: 1 found (seçilen nesneler) Select objects: (i şleme devam etmek için ENTER’e basın) Comparing 1 solid against 1 solid. Interfering solids (first set): 1 (second set): 1 Interfering pairs : 1 Create interference solids? [Yes/No] : y (katıların ara yüzeyini olu şturmak için Y modunu seçin) Command: Move (olu şan ara yüzeyi ba şka bölgeye ta şıma) Select objects: 1 found (nesneyi seçin) Select objects: (i şleme devam etmek için ENTER’e basın) Specify base point or displacement: (ba şlangıç noktasını tanımlayınız) INTERFERE komutunu kullanırken seçilen nesneler ortak bir ara yüzeye sahip de ğil ise Solids do no interface (katılar ara yüzeye sahip de ğil) mesajı ile kar şıla şılır. Create interference solids? (Y veya N modunu seçiniz) Şekil 16.21. Interfere Komutunun Kullanımı Y seçene ği girildi ği zaman katı çiftinin olu şturdu ğu ara yüzeyden aktif katmana yeni bir ara yüzey elemanı olu şturur. N seçene ği girildi ği zaman bir sonraki mesajla kar şıla şılır. İkiden fazla ara yüzeye sahip katı mevcutsa hangi ara yüzeyde i şlem yapıldı ğının belirlenmesi gerekir. 16.3.5. 3D ARRAY Üç boyutlu sıra olu şturur. Modify Menu: 3D Operation 3D Array Komut Satırından: 3Darray Şekil 16.22. 3D Array Komutunun Kullanımı Array komutunda, bütün seçilen nesnelere tek bir nesne gibi i şlem yapılır. 16.3.5.1. D İKDÖRTGEN B İÇ İM İNDE DÜZENLEME: (Rectangular Array) Nesneleri X ekseni (matris) Y ekseni (kolonlar), ve Z ekseni (düzeyler) do ğrultusunda kopyalar. Kopyalamanın olu şması i ç i n e n a z ından iki kolon veya matrise ihtiyaç vardır. De ğerlerden biri en az 2 olmalıdır. Enter the number of rows (—) <1>: Gerçek de ğeri girin veya verilen de ğeri kabul etmek için ENTER tu şuna basın. Enter the number of columns ( | | | ) <1>: Gerçek de ğeri girin veya verilen de ğeri kabul etmek için ENTER tu şuna basın. Enter the number of levels ( . . . ) <1>: Gerçek de ğeri girin veya verilen de ğeri kabul etmek için ENTER tu şuna basın. 16.3.5.2. KUTUPSAL DÜZENLEME (Polar Array) Döndürme eksenine kar şı nesneleri kopyalar. Enter the number of items in the array: Pozitif bir de ğer girin Specify the angle to fill (+=ccw, -=cw) <360>: Açıyı belirtin ve ENTER tu şuna basın Belirtilen açı nesnelerin AutoCAD’in dönü ş eksenine göre nesneleri düzenler. Açıların pozitif de ğerde girilmesi dönü ş yönünün saat ibresinin tersine dönmesini, negatif de ğerler ise saat ibresi yönünde dönmesini sa ğlar. Rotate arrayed objects? [Yes/No] : Y veya N yazıp ENTER’e bas Y veya direkt olarak ENTER tu şuna basarak nesnelerin döndürülmesi gerçekle şir. Specify center point of array: Bir nokta belirt (1) Specify second point on axis of rotation: Bir nokta belirt (2) Şekil 16.23. Polar Array Seçene ğinin Kullanımı 16.3.6. AMECONVERT AutoCAD’de katı modelleri döndürmek için kullanılır. Komut Satırı: Ameconvert Select objects: Nesne seçim metodunu kullan Seçti ğiniz nesneler geli şmi ş katı modelcilik uzantısı (AME) sürümü 2 veya 2.1 olmalıdır. Bu komut kullanımı s ırasında AutoCAD2000 di ğer bütün nesneleri ihmal eder. AutoCAD katı modellerinde arttırılmı ş do ğruluktan dolayı, (AME) modellerinde, yeni versiyondan sonra farklılıklar görünebilir. Bu farklar, AutoCAD katı modellerinin önceki versiyonu tanımladı ğı yerden kaynaklanabilir. İki farklı şeklin yüzeyleri kapalı hale gelinceye kadar aynı düzlemde olmasına dikkat edilmelidir. 16.3.7. MIRROR3D Üç boyutlu nesnelerin döndürülmesini sa ğlayarak onları aynalar. Modify menu: 3D Operation/ Mirror 3D Komut Satırından: Mirror3d Select objects: (bir nesne seçin ve bir metot girin) Specify first point of mirror plane (3 points) or [Object/ Last/ Zaxis/ View/ XY/YZ/ZX/3points] <3points>: bir seçenek girin ve bir nokta tanımlayıp, ENTER tu şuna basın. Şekil 16.24. Mirror3D Komutunun Kullanımı Options (seçenekler): Object (nesne) Last (önceki) Zaxis (Z ekseni) View (görünü ş) XY (XY düzlemi) YZ (YZ düzlemi) ZX (ZX düzlemi) 3points (3 nokta) Komut girdikten sonra nesne seçilir, uygulanacak metot belirlenip nesnenin simetri ği alınacak yüzey tayin edilir.