Çocuk Sağlığı Ve Hastalıkları 4 Besin Alerşileri BES İ N ALLERJ İ LER İ YRD DOÇ DR SEMANUR KUYUCU MEÜTF ÇOCUK SA ĞLI ĞI VE HASTALIKLARI ABDTERM İ NOLOJ İ Besin Ters Reaksiyonu: Bir besin veya besin • katk maddesine kar ş klinik olarak geli şen anormal reaksiyon Besin Hipersensitivitesi(Besin Allerjisi): – İ mmunolojik reaksiyon Besin İ ntolerans : İ mmünolojik olmayan – reaksiyon Besin Toksisitesi(Zehirlenme):Herhangi bir – bireyde yeterli doz al ndğ nda geli şen ve bakteriyel veya kimyasal toksinlere ba ğl reaksiyonBES İ N TERS REAKS İ YONLARININ SINIFLAMASI IgE Aracylykly IgE dy?y Mekanizmalar Ymmünolojik Reaksiyonlar (Besin Allerjisi/Hipersensitivitesi) Enzimatik örn. Laktoz intoleransy Farmakolojik örn. Tyramine, Kafein Tanymlanamayan örn. Katky maddeleri Ymmünolojik Olmayan Reaksiyonlar (Besin Yntoleransy) Nontoksik Reaksiyonlar (Bireysel Duyarlylyk) Toksik Reaksiyonlar (Genel Duyarlylyk) Besin Ters ReaksiyonlaryBES İ N ALLERJ İ S İ PREVALANSI Küçük çocuklar ve atopik bireylerde daha s kt r • İ lk 3 ya şta besin ters reaksiyonlar : % 28 • gerçek besin allerjisi : % 8 Eri şkinlerde besin allerjisi % 2 • İ lk 1 ya şta inek sütü allerjisi % 2.5 • (% 60 IgE arac l kl ) Çocukluk ça ğ nda yumurta allerjisi % 1.3, yerf stğ • allerjisi % 0.5 Atopik dermatitli çocuklarda besin allerjisi % 35 • Ast ml çocuklarda besin allerjisi % 6 • Çocukluk ça ğ nda besin katk maddelerine kar ş ters • reaksiyonlar % 1GASTRO İ NTEST İ NAL İ MMÜN İ TE Fizyolojik Bariyerler a. Sindirilmi ş antijenlerin y k lmas : Gastrik asit, pepsinler, pankreatik ve intestinal enzimler, peristaltizm b. Sindirilmi ş antijenlerin penetrasyonunun bloke edilmesi : barsak müköz tabakas , mikrovillöz membran kompozisyonu, peristaltizm İ mmünolojik Bariyerler Sindirilmi ş antijenlerin penetrasyonunun bloke • edilmesi:Lümende antijen-spesifik sekretuar IgA Penetre olmu ş antijenlerin temizlenmesi:serumda • antijen-spesifik IgA veIgG,intestinal makrofajlar ve fagositoz, GALT, RES, adaptiv immüniteYD VE İ NFANTLARDA: Bazal asit sekresyonu dü şüktür(ilk 1 ay) • İ ntestinal proteolitik aktivite dü şüktür(ilk 2 ya ş) • İ ntestinal mikrovillus membranlar immatür ve daha • geçirgendir Ekzokrin sekresyonlarda IgA ve IgM, intestinal • sIgA dü şüktür Ba şlang çta anne sütündeki sIgA bebe ği yabanc • antijenlerden korur Daha sonra GALT geli şir. • 4 aydan önce al nan kat besin say s yla allerjik • hastal k geli şme riski orant l artarORAL TOLERANS GEL İ Ş İ M İ Besin antijenlerinin bir k sm ” immünolojik • olarak intakt ” halde absorbe edilir ve vücuda geçer Bu proteinler normalde reaksiyona yol • açmaz Ÿ oral tolerans geli şir Duyarl bireyde Ÿ hipersensitivite • reaksiyonlar geli şirLümendeki Antijen için Yollar: Nötralizasyon: Nonspesifik ve immün bariyerler 1. Oral Tolerans Geli şimi:Dominant yan tt r. 2. Çözünür antijen Ÿ İ ntestinal epitel hücreleri (enterosit) Ÿ Supresor(CD 8+) T hücreler Ÿ IL- 10, TGF-beta Ÿ tolerans,antiinflamatuar etki M.org,partiküler antijen Ÿ M hücreleri Ÿ Aktif 3. immünite Ÿ IgA üretimi İ nflamatuar yan t: Antijen Ÿ epitelyal by-pass 4. ŸAPC ŸT helper(CD4+) Ÿ Th1-hücresel yan t Ÿ Th2-IgE arac l kl Ÿ İ NFLAMASYONOral Tolerans n Bozulmas ve Besin Allerjisi Geli şiminde Rol Oynayan Risk Faktörleri: -Genetik E ğilim: Th2 lenfosit hakimiyeti, Artm ş IL-4 ve IL-5 üretimi, Mast hücre de şarj nda art ş -Koruyucu Faktörlerin Eksikli ği: IgA eksikli ği, supresif faktörlerde azalma, CD8+ T lenfositlerde azalma, YD ve infant dönemi -Artm ş Antijen Rezorpsiyonu : Barsak enfeksiyonlar ve inflamatuar barsak hastal klar nedeniyle barsak permeabilitesinde artma ve mukozal bütünlükte bozulma, ilaçlar, alkol, nikotinBES İ N ANT İ JENLER İ Besine ba ğl allerjik reaksiyonlar n • ço ğunlu ğundan(% 90) az say da besin sorumlu: Küçük çocuklarda:Süt, yumurta, yerf stğ , soya, bu ğday Adölesanda:Yerf stğ , bal k, kabuklu deniz hayvanlar , a ğaç f st klar (ceviz,f nd k) Meyveler( şeftali,çilek,elma, kiwi,papaya,muz) • ve tohumlar(susam,ha şha ş)İ nek Sütü İ nfant döneminde en s k besin allerjisi • nedenidir Kazeinler( D , E , N ,vs) ve whey proteinleri( E - • laktoblobulin, D -laktalbumin,bovinIg,vs) içinde yer alan 20 antijen allerji yapabilir Ayn hastada birden fazla süt antijeneine • kar ş IgE geli şebilir Keçi ve koyun sütleriyle çapraz duyarl l k • olabilir İ nek sütü proteinine kar ş allerjik çocuklar n • % 50sinde soya protein duyarl lğ e şlik ederYumurta Tüm çocukluk ya ş grubunda en s k besin • allerjisi nedenidir Yumurta ak nda bulunan major allerjenler • ovomukoid,ovalbumin ve ovotransferrindir Yumurta ak na kar ş allerji daha s k • Tavuk yumurtas na allerjik çocuklarda di ğer • yumurtalara kar ş çapraz duyarl l k görülebilir Küçük çocuklarda serumda yumurta spesifik • IgE varlğ atopik hastal klar geli şimi için güçlü bir prediktif de ğere sahiptirSoya Baklagiller grubunda yer al r • Major allerjenler: vicilin,conglutin • Birçok ticari besin içinde yer al r • Baklagiller aras nda çapraz duyarl l k • olabilirKabuklu Yemi şler(Nut) Yer f stğ (peanut) ve a ğaç f st klar (tree • nuts):ceviz,f nd k İ ki grup aras nda çapraz duyarl l k yoktur • Ceviz ve f nd k allerjisi eri şkinlerde daha • s k görülürGASTRO İ NTEST İ NAL BES İ N ALLERJ İ S İ REAKS İ YONLARI IgE NonIgE Gastrointestinal anafilaksi Oral Allerji Sendromu Allerjik Eozinofilik Ösefajit Allerjik Eozinofilik Gastrit Allerjik Eozinofilik Gastroenterit Besinsel Protein Enterokoliti Besinsel Protein Proktiti Besinsel Protein Enteropatisi [Çölyak Hastalğ ]GASTRO İ NTEST İ NAL ANAF İ LAKS İ S kl kla di ğer hedef organ belirtileri e şlik eder • Birkaç dk-2 saat içinde ortaya ç kan • bulant ,kusma , kar n a ğr s , kolik, diyare Baz çocuklarda aral kl kusma, geli şme gerili ği • Besin al nmaya devam ederse parsiyel • desensitizasyon ve subklinik bulgular (i ştahs zl k,kilo alamama,aral kl kar n a ğr s ) Radyolojik ve endoskopik • incelemelerde:gastrik retensiyon,barsak hipermotilitesi,kolonik spazm, GIS mukozada hiperemi,ödem,mukus,pete şiORAL ALLERJ İ SENDROMU Lokal IgE arac l kl bir çe şit kontakt allerjidir. • Özellikle polen allerjisi(a ğaç,ot) olanlarda görülür • Taze meyve ve sebze(elma, şeftali, kiraz, erik,muz, • karpuz, kavun, salatal k,patates, domates, havuç, f nd k, ceviz)al m yla ortaya ç kar, pi şirilmi ş halde al ndğ nda olmaz Sadece orofarenks ve dudaklar tutulur,5-30 dk içinde • dil,dudaklar,damak ve bo ğazda ka ş nt ,yanma ve anjioödem geli şir Yüzde k zar kl k,seste kabala şma,dudakta büller • olabilir Semptomlar ili şkili polen mevsiminden sonra daha • belirgindirALLERJ İ K EOZ İ NOF İ L İ K ÖSEFAJ İ T, GASTR İ T, GASTROENTER İ T GI trakt n mukoza,muskuler ve /veya seroza • tabakas n n eozinofilik infiltrasyonu, vaskülit yoklu ğu ve % 50 olguda periferik eozinofili ile karakterizedir. İ mmünopatogenez bilinmemektedir. • Hastalar n % 50 si atopiktir ve ufak bir k sm nda • besine ba ğl IgE arac l kl reaksiyonlar saptanabilir Klinik semptomlar tutulum olan doku tabakas ve • yerine göre de ği şir. Musküler tabaka tutuldu ğunda obstrüktif • bulgular,seroza tutuldu ğunda eozinofilik asitgeli şir A ğ r protein kaybettiren enteropati tablosu ve • hipoalbuminemi geli şebilir.AE Ösefajit:En s k infant ve çocuklarda görülür. Kronik GOR,intermittan kusma,i ştahs zl k,disfaji,klasik reflü tedavilerine cevaps zl k AE Gastrit:Ayn ya şlarda görülür. Postprandial kusma,kar n a ğr s ,erken doygunluk, hematemez, kanama, demir eksikli ği anemisi, pilor obstrüksiyonu AE Gastroenterit:Her ya şta görülebilir. Benzer bulgular olur. Malabsorbsiyon, kronik ishal, kilo kayb ve geli şme gerili ği ön plandad r.TANI: Periferik Eozinofili + Endoskopi ve biyopsi ile konur. Deri testi,spesifik IgE incelemesi ve besin provokasyon testi ile varsa etken olan besin saptanabilir Etyolojide birden fazla sorumlu besin saptanabilir TEDAV İ : Etken besin saptan rsa eliminasyon. Klinik yan t 3-8 haftada ortaya ç kar. Saptanamazsa s k eliminasyon diyeti verilebilir. Dirençli hastalarda steroid ve oral mast hücre stabilize edici ajanlarBES İ NSEL PROTE İ N ENTEROKOL İ T SENDROMU En s k ilk birkaç ayda görülür • İ rritabilite ,kronik kusma, diyare, kanl diyare, distansiyon, • geli şme gerili ği, anemi Olgular n % 15 inde hipotansiyon • Küçük bebeklerde en s k inek sütü ve soya proteini,nadiren • anne sütü içindeki besin antijenleri Büyük bebeklerde ve çocuklarda yumurta, bu ğday, pirinç, • yulaf, yerf stğ , f nd k, ceviz, tavuk, hindi,bal k,kabuklu deniz hayvanlar Gaitada gizli kan, PNL, eozinofil (+) • Epidermal deri testleri(-) • Barsak biyopsisi diagnostik; villuslarda düzle şme,lenfosit, • eozinofil ve mast hücre infiltrasyonuBES İ NSEL PROTE İ N PROKT İ T İ Sa ğl kl görünen bir bebekte ya şama n ilk • birkaç ay nda ç kan kan bula ş k d şk lama ile karakterizedir % 60 ’ anne sütü alan bebekte,di ğerleri • formula alan bebeklerde görülür Anemi ,hafif hipoalbuminemi olabilir. • Barsak lezyonlar kal n barsak distaline • lokalize olup endoskopide erozyon,mukoza ödemi ve eozinofil infiltrasyonu görülürBES İ NSEL PROTE İ N ENTEROPAT İ S İ Ya şam n ilk aylar nda diyare,steatore ve kilo alamama ile • presente olur Kronik diyare,geli şme gerili ği, abdominal distansiyon, • malabsorbsiyon, daha az oranda kusma,anemi, ödem, hipoproteinemi Küçük bebeklerde inek sütü,daha büyüklerde • soya,yumurta,bu ğday,pirinç,tavuk ve bal k sorumludur İ b biyopsisinde yama tarz villöz atrofi ve hücresel • infiltrasyon görülür İ nek sütü enteropatisinde sereumda inek sütü • proteinlerine kar ş IgA ve IgG antikorlar yüksektirÇÖLYAK HASTALI ĞI Buğday,arpa,yulaf ve çavdarda bulunan glutenin alkolde- • çözünür fraksiyonu olan gliadinin neden oldu ğu bir protein enteropatisidir Malabsorbsiyon, kronik diyare, steatore, kar n a ğr s , • distansiyon ve kilo kayb ile gider Tekrarlayan aftöz stomatit görülebilir • Spektrum a ğ r malabsorbsiyondan asemptomatik • subklinik hastalğ a kadar de ği şebilir Serumda antigliadin ve antiendomysial IgA antikorlar • ve doku transglutaminaz(tTGase) aktivitesi yüksektir İ b biyopsisinde tipik olarak villöz atrofi,kript • hiperplazisi ve hücre infiltrasyonu görülür Tan :tipik histoloji,eliminasyona klinik ve histolojik yan t • ve gluten verilince klinik ve histolojik rölaps ile konulurD İĞ ER GI BES İ N ALLERJ İ LER İ Patogenezleri belirsizdir • Pastörize inek sütüne ba ğl gastrointestinal gizli kan • kayb ve demir eksikli ği anemisi: İ nek sütü yerine formüla ba şlandğ nda 3 günde GI kanama durur Kronik kab zl k: inek sütü hipersensitivitesine ba ğl • olarak geli şebilir İ nfantil kolik: İ nfantil kolikli hastalar n % 10-15 inde • etken inek sütü proteinidir. Sadece anne sütü veya hipoallerjenik mama verilir. Birkaç ayda kendili ğinden düzelme olur.KÜTANÖZ BES İ N ALLERJ İ S İ REAKS İ YONLARI IgE NonIgE Akut Ürtiker ve Anjioödem Akut Kontakt Ürtiker Kronik Ürtiker ve Anjioödem Atopik Dermatit Dermatitis Herpetiformis AKUT VE KRON İ K ÜRT İ KER VE ANJ İ OÖDEM Akut ürtiker besine ba ğl allerjik reaksiyonlar n en • s k semptomlar aras nda yer al r Eri şkinlerde: bal k, kabuklu deniz ürünleri, • yerf stğ ,f nd k, ceviz Çocuklarda:yumurta, süt, kuruyemi ş • Çi ğ et,bal k,sebze ve meyvelere ba ğl akut kontakt • ürtiker olabilir Kronik(>6 hft) ürtiker ve anjioödemde besn allerjisi • nadiren etkendir; % 1-4 Besin katk maddeleri kronik ürtikerde nadiren rol • oynayabilirATOP İ K DERMAT İ T Orta-a ğ r atopik dermatitli çocuklar n % 35-40 • nda besin allerjisi mevcuttur. Duyarl olunan besin eliminasyonuna klinik yan t • iyidir Besinlere ba ğl atopik dermatitlerin 1/3 ünde 2-3 • y lda tolerans geli şirDERMAT İ T İ S HERPET İ FORM İ S Gluten-sensitif enteropati ile birlikte bulunabilen • kronik bir deri hastalğ d r Ekstansör yüzeyler ve kalçalarda simetrik olarak • da ğ lan çok ka ş nt l papüloveziküler döküntü ile karakterizedir. % 80-90 hastada HLA-DQ2 veya DQ8 (+) • Cilt biyopsisinde dermoepidermal bile şkede • granüler veya linear IgA, C3, pnl depolanmas tipiktir Klinik olarak asemptomatik hastada ib biyopsisinde • çölyak hastalğ na benzeyen ancak daha hafif düzeyde histoloji saptan r. Glutensiz diyetle deri belirtileri ve intestinal • lezyonlar düzelirRESP İ RATUAR BES İ N ALLERJ İ S İ REAKS İ YONLARI IgE NonIgE Allerjik Rinit Akut Bronkospazm Asthma Besine ba ğl Pulmoner Hemosiderozis Jeneralize Anafilaksi Besin-ili şkili Egzersiz AnafilaksisiBES İ NE BA ĞLI IGE ARACILIKLI RESP İ RATUAR REAKS İ YONLAR Allerjik rinokonjunktivit,bronkospazm ve astma şeklinde • olabilir GIS ve cilt bulgular olmadan izole olmalar nadir • Allerjik rinitli hastalar n % 0.6 s , astmatik çocuklar n % • 6-8 inde besin provokasyon testiyle besin ili şkisi gösterilmi ştir. Besine ba ğl astma semptomlar öyküsüyle ba şvuran • hastalar n ancak % 25 inde besin provokasyon testiyle ili şki do ğrulanabilmi ştir Besin(bal k,kabuklu deniz hayvanlar ,yumurta, fasulye) • pi şirilirken ç kan buhara maruz kalan bireylerde havadaki besin allerjenlerinin neden oldu ğu astmatik reaksiyonlar, rinokonjunktivit belirtileri, ürtiker, bronkospazm,larynx ödemi ve nadiren hipotansif şok görülebilir. PULMONER HEMOS İ DEROZ İ S Besin-ili şkili pulmoner hemosiderozis=Heiner • sendromu nadirdir Mekanizmas bilinmemektedir • Rekürrent pulmoner infiltrasyon, hemosiderozis, GI • kan kayb , demir eksikli ği anemisi, açl k mide suyunda ve ac biyopsisinde hemosiderin yüklü makrofaj varlğ ve geli şme gerili ği ile karakterizedir En s k inek sütü, daha nadiren yumurta,soya,bu ğday • ve domuz eti hipersensitivitesi sonucu geli şir Periferik kanda eozinofili ve serumda inek sütüne • kar ş IgG presipitan antikorlar mevcuttur Deri testi ve spesifik IgE negatiftir •KANITLANAMAMI Ş BES İ N ALLERJ İ LER İ İ nflamatuar barsak hastal klar • Minimal beyin disfonksiyonu • Migren • Ani bebek ölümü sendromu • IDDM • Artrit •AYIRICI TANI 1. Gastrointestinal Bozukluklar(kusma/ishal) Yap sal Bozukluklar: TEF,Pilor stenozu,Hiatal herni – Enzim eksiklikleri: Disakkaridaz eksiklikleri, – Galaktozemi Di ğer: Malignite,peptik ülser,pankreas yetmezlik – 2. Farmakolojik Ajanlar: Kafein(kahve,me şrubat) Theobromin(çikolata,çay) Histamin(bal k,sauerkraut) Triptamin(domates,erik) Seratonin(muz,domates) Tiramin(peynir,Pickled herring) Glikozidal alkaloid solanine(patates) Alkol3. Kontaminasyona ba ğl Reaksiyonlar a)Toksinler: Bakteri: Clostridium botulinum,Staphylococcus aureus Fungal : Aflatoksin,ergot b)Enfeksiyöz organizmalar: Bakteri: Salmonella, Shigella, E.coli, Yersinia, Campylobacter Parazit: Giardia,Trichinella,Anisaxis simplex Virus: Hepatit,rota,enterovirusler c)Deniz hayvanlar ili şkili kontaminasyon: Scrombroid zehirlenmesi: Tuna ,Mackarel Ciguatera zehirlenmesi: Grouper,Snapper,Barracuda Saxitoxin: Kabuklu deniz hayvanlar d)A ğ r metaller(c va,bak r),pestisitler4. Katk Maddelerine Ba ğl Reaksiyonlar a)Lezzet vericiler ve koruyucular: Sodyum metabisülfit Monosodyum glutamat Nitritler/nitratlar b) Boyalar: Tartrazine Di ğer azo boyalar 5. Psikolojik ReaksiyonlarKL İ N İ K BEL İ RT İ VE BULGULAR Deri Urtiker/anjioödem Flushing Eritematöz ka ş nt l döküntü Atopik dermatit Gastrointestinal sistem Bulant Kusma Reflux Abdominal kramp veya kolik Diyare Dudaklar, dil veya oral mukozada ka ş nt ve/veya şi şme Kardiyovasküler Hipotansiyon/ Şok Sersemlik hissiSolunum Sistemi Nazal konjesyon Rinore Burun ka ş nt s /hap ş rma Larynx ödemi,disfoni Öksürük staccato/inatç Vizing Di ğer Kramp tarz s rt a ğr s (uterin kontraksiyon) “ Ölüm ” hissi TANI-ÖYKÜ Besinlere ba ğl allerjik reaksiyon öykülerinin ancak % 40 • DBPCFC ile do ğrulanmaktad r Kronik hastal klarda(atopik dermatit,astma,allerjik • eozinofili GE) öykünün pozitif prediktif de ğeri dü şüktür Tek bir besinin izole al m ndan sonra geli şen akut • reaksiyonlarda(anaflaksi,ürtiker) öykü daha güvenilirdir Belli hastal klarda besin allerjisinin nadir rolü göz • önünde tutulmal d r Öykü al rken,birlikte yenilen di ğer g dalar, • kontaminasyon şans ve gizli içerikler(süt,soya proteinleri,baharat,hardal,yerf stğ ) sorgulanmal d r. Besin al m yla reaksiyon aras ndaki süre, di ğer al mlarda • gözlenen reaksiyonlar önemlidir İ ntolerans, allerjik reaksiyon ay r m yap lmal d r •Besin Allerjisi De ğerlendirmesinde Genel Yakla ş m Öykünün yan lt c olabilece ği ak lda tutulmal d r. • Besin allerjisi küçük çocuklarda,özellikle de atopik • dermatiti olanlarda en s kt r. Allerjik reaksiyonlar n çok büyük k sm ndan az say da • besin sorumludur. Allerjik eozinofilik ösefajit veya gastroenterit d ş nda • hastalar n 3 ’ ten fazla besine reaksiyon vermesi nadirdir Besin allerjisi olan çocukta ” yeni ” veya ” çok say da ” • besin allerjileri geli şti ğinde, öncelikle s k görülen besin allerjenlerinin gizli veya sakl al m dü şünülmelidir.Gastrointestinal allerjiler d ş ndaki besine ba ğl • allerjik semptomlar n ço ğu besin al m ndan sonra dakikalar-saatler içinde geli şir. Gerçek besin allerjileri genellikle cilt,GIS ve • solunum sistemleriyle ili şkili klasik belirtileri içerir. Besin allerjisinin tek belirtisi olarak subjektif veya • davran şsal belirtilerin görülmesi çok nadirdir. Boya ve katk maddelerine kar ş ters reaksiyonlar • nadirdir.D İ YET GÜNLÜ ĞÜ Öyküye yard mc d r • Al nan besin ve semptom zamanlamas için • daha objektif veri sa ğlar Gözden kaçan kontaminasyon veya gizli • allerjen kaynaklar n ortaya koymaya yard mc d r. Özellikle kronik hastal klar n etyolojik • de ğerlendirmesinde fayda sa ğlarATOP İ K DUYARLILIK ARA ŞTIRMASI Deri testi ve/veya serum spesifik IgE incelemesi • ile bak l r IgE arac l kl allerjik reaksiyon dü şünülüyorsa • yararl d r Allerjen-spesifik IgE varlğ n gösterir ancak klinik • olarak besin allerjisi tan s koydurmazlar Bu testlerin pozitif prediktif de ğeri % 50, negatif • prediktif de ğeri ise > % 95 tir,yani negatif deri testi IgE arac l kl besin allerjisini ekarte eder. Anaflaktik reaksiyon öyküsü olan hastada pozitif • deri testi diagnostik kabul edilebilir. Taze sebze ve meyvelerle yap lan prick-to-prick • testi ticari test solusyonlar na göre daha güvenilirdirNON-IgE BES İ N ALLERJ İ LER İ NDE LABORATUAR TESTLER İ Non IgE besin reaksiyonlar nda sorumlu • besinleri belirleyecek bir test yoktur Eozinofilik GE de periferik eozinofili(% 50) • Enterokolitte sola kayma • Gaitada eozinofili= • enterokolit/proktokolit/eozinofilik GE Endoskopi ve biyopsi tan da önemli yere • sahiptirD İ AGNOST İ K ALLERJEN EL İ M İ NASYON D İ YET İ Şüpheli besin/besinler öykü ve SPT ile saptand ktan • sonra tan y desteklemek üzere elimine edilir. Tan sal ba şar için: • -Do ğru allerjenler seçilmeli -Diyete uyum tam olmal -Araya giren ve semptomlar artt rabilecek ba şka faktörler(örn.viral enf,AGE,vs) olmamal Bu ko şullar sa ğlandğ nda; eliminasyona yan t(klinik • düzelme) yoksa o besin sorumlu de ğildir denebilir. Eliminasyon diyetiyle semptomlar n düzelmesi tan • koydurmaz,mutlaka provokasyon testi gerekir GI allerjilerde eliminasyon diyetinden 6-8 hafta sonra • endoskopik ve histolojik düzelmenin gösterilmesi sorumlu besini do ğrularBES İ N PROVOKASYON(CHALLENGE) TEST İ Özellikle IgE arac l kl reaksiyon dü şünülüyorsa • hastanede yap lmal d r,geç tip reaksiyonlar ayaktan izlenebilir Anaflaksi öyküsü varsa yap lmamas uygundur • Aç k, Tek-kör-plasebo-kontrollü, Çift-kör-plasebo- • kontrollü(DBPCFC) yap labilir Özellikle kronik hastal klarda, çoklu besin • allerjilerinde veya subjektif semptomlar varsa DBPCFC tercih edilir. Şüpheli besinler,IgE arac l kl reaksiyonlar için 2 • hafta ,non-IgE reaksiyonlar için 8-12 hafta önce elimine edilir ve ard ndan provokasyon yap l r Provokasyon testinde şüpheli besin ufak dozdan • ba şlan p giderek artt r larak verilir ve reaksiyon izlenirLAB TESTLER İ N İ N TANISAL DE ĞER İ ++ +++ +++ + - End/Biy. +++ - - - - Pres IgG - - + - ++ Sp IgE - - + - +++ Deritest ? ++ +++ +++ +++ DBPCFC Heiner Çölyak Eoz. GE E.kolit GIAnaf TestTEDAV İ Sorumlu besin/besinler tümüyle elimine edilmelidir • Gizli besin kaynaklar ve yiyecek etiketlerine • dikkat edilmelidir İ nek sütü allerjisi saptanan infantlarda süt ve • ürünleri tümüyle kesilip hipoallerjenik formula ba şlan r Besin eliminasyonu tümüyle yap lamayan hastalarda • uzun süreli tedavi olarak oral kromolin sodyum, oral steroidler(atopik dermatit,astma,AEGE, PEK), antihistaminikler(oral allerji sendromu) ve lökotrien resptör antagonistler(?) denenebilir Deneysel tedaviler: Oral immünoterapi(oral • tolerans indüksiyonu), sitokin(IL-10) tedavisi,anti- IgE antikor tedavisiPROGNOZ Besin hipersensitivitesi prevalans ya şam n ilk y llar nda • en s kt r İ nek sütü hipersensitivitesi olan bebeklerin % 50 ’ si 1 • ya ş, % 70 ’ i 2 ya ş, % 85 ’ i 3 ya şa kadar düzelir.IgE arac l kl olanlarda düzelme şans daha dü şüktür. Diyete uyum iyiyse daha büyük çocuklar ve eri şkinlerin • 1/3 ünde 1-2 y l içinde klinik reaktivite düzelir ancak SPT ve spIgE pozitif kal r Yerf stğ , a ğaç f st klar ve deniz ürünleri-bal k • allerjilerinin düzelmesi pek beklenmez Non-IgE GI besin allerjilerinin ço ğu ilk 2-3 y lda düzelir • ancak çölyak hastalğ ya şam boyu sürer Y lda bir besin provokasyon testi yap larak tolerans • geli şimi izlenmelidir