Genel Bilgisayar IV İnternet Dnternet , dünya genelindeki bilgisayar ağlarını ve kurumsal bilgisayar sistemlerini birbirine bağlayan elektronik iletişim ağıdır.TDK, Dnternet s özcüğüne karşılık olarak genel ağı önermiştir. Dnternet, çok protokollü bir ağ olup birbirine bağl ı bilgisayar ağlarının tümü olarak da tanımlanabilir. Binlerce akademik ve ticari ağla devlet ve serbest bilgisayar ağının birbirine bağlanmasıyla oluşmuştur. Bilgisayarlar arasında bilgi çeşitli protokollere göre paketler halinde transfer edilir. Dnternet üzerinde elektron ik posta ve birbirine bağlı sayfalar gibi çok çeşitli bilgiler ve hizmetler vardır. Dnternet üzer inden oyunlar da oynanabilir. Dnternet'in kökeni, hataya dayanıklı, sağlam ve öze l bir bilgisayar ağı kurmak isteyen Amerika Birleşik Devletleri hükümeti tarafından 1960 yılındaki araştırmalara dayanır. 1980'lerde Ulusal Bilim Vakfı tarafından yeni bir ABD omurgasının finansmanı için toplanan özel fonlar, dünya çapında katılım ve birçok özle ağın birleşmesine neden olmuştur. 1990'larda uluslararası bir ağın yaygınlaşması ile internet, modern insan hayatının temelinde yer almıştır. 1985 yılında kullanılmaya başlayan Dngilizce Intern et sözcüğü, "kendi aralarında bağlantılı ağlar" anlamına gelen Interconnected Networks teriminin kısaltmasıdır. Inter- öneki Dngilizce'de arasında ve karşılıklı anlamlarına gelir. Net sözcüğü ise ağ anlamına gelir. Zaman zaman Dnternet sözcüğü yerine kullanılan "WWW " kısaltması ise World Wide Web (Dünya Çapında Ağ) sözcüklerinin akronimidir ve Dnternet ile eş anla mlı değildir. Dnternet üzerinden ağ sayesinde iletişim kuran bilg isayar sistemleri olan askeri iletişim sistemi Semi-Automatic Ground Environment (SAGE) ve ticari havayolu rezervasyon sistemi olan Semi-Automatic Business Research Environment (SABRE) 1950'lerin başında başlamıştır. 1960 larda ise the Advanced Research Projects Agency (ARPA), ABD’nin savunda sistemi için the Advanced Research Projects Agency Network (ARPANET)’in tasarım finansmanı olmaya başladı. 1960'larda oluşturulan projelerin sayesinde 1969'da internet o dönemin zirvesine ulaşmıştır. Bu tarihten sonra da ARPANET bildiğimiz modern DNTERNET olarak hayatımıza girmiş oldu. 70'li yılların başında Amerikan üniversitelerinde bu projeden yararlanma imkânı verilmesinin ardından e-posta (SMTP) ve NNTP uygulamaları yaygınlık kazanmaya başlamıştır. Bunları FTP ve HTTP izlemiştir. Kişisel bilgisayarlar ile Dnternet'e bağlanabilmek için genellikle bir telefon hattına ihtiyacı vardır. Bunun yanında uydu, kablo ve Wi-Fi diye adlandırılan radyo yayınlarla da Dnternet'e bağlanılabilir. En yaygın olanı ise bir analog modem ile belli hızda bir Dnternet servisi veren bir şirketin hizmetinden yararlanmaktır. Modemin ayarları şirketin verdiği servis telefon numarası ve özelliklerine göre ayarlanıp, bağlan komutu verilir. Analog modem bilgisayarın dijital verileri (bits) çeşitli ses frekanslarına çevirip telefon hattından internet servisine ulaştırmakta olup tersine aynı yöntemle verileri almaktadır. Her görüntülenen sitenin bir adresi numarası vardır Bu, 4 yuvadan oluşan ve her yuvanın 0 ile 255 arası değeri olan bir adresdir. Böylece tüketilemez bir adres sıralama özelliği oluşmaktadır. Fakat kullanıcı bu yalın sayı değerini her çağıracağı site için aklında tutamayacağı için bu adresleri web sayfasına eş değer tutan DNS bilgisayarları vardır. Bunların görevi ise görüntülenecek her site ismine eş değer IP adresini hazır tutmak ve bilgi taşıma protokolünün paketlerini (TCP/IP) bu adrese yönlendirmektir. Böylece az uğraşla Dnternet gezgincisinin çağırdığı sitedeki bilgilere ulaşılabilinir. Günümüzde, analog modemlerin yerini daha hızlı ve daha az hatalı olan dijital ( ADSL) modemler almaktadır. Bunların kullanım ücretleri, çoğul katılımın artması sayesinde makul ödenebilir düzeye inmektedir. ADSL bir analog modemden 10x - 1500x kez hıza sahip olup, canlı videolu sohbet imkânı yanında bir sinema filmini kısa bir zaman dilimi içinde yükleme imkânı vermektedir. WWW. dünyası yanında dosya indirimi sanal sohbet odaları, eCommerce (sanal ticaret), tartışma mekânları (forum), Dnternet üzerinden sohb et doğrudan mesaj (IM) gibi kullanım alanlarını, bugün bütün dünyada yüz milyonlarca insan kullanmaktadırlar. Günümüzde özellikle mobil internet aygıtlarıyla hemen hemen her yerden internete erişilebilir.Kablosuz ağ bağlantısını destekleyen cep telefonları,taşınabilir oyun konsolları,dizüstü bilgisayarlar gibi cihazlarla kullanıcılar istedikleri zaman istedikleri yerden internete ulaşabilirler.Servis sağlayıcılarının hizmetleri ve sundukları kablosuz veri iletim ücretleri diğer erişim yöntemlerine göre daha yüksek olabilir. Radyo, televizyon ve Dnternet'in bulunuşundan 50 mi lyon kullanıcıya ulaşmak için geçen süre incelendiğinde; radyo için 38 yıl, televizyon için 13 yıl iken, Dnternet için sadece 5 yıldır. Dnternet Türkiye'ye 1994 yılında gelmiştir ve geldi kten sonra Türkiye'de kullanımı yaygınlaşmıştır.Dnternet günümüzde de yaygın olan 7 den 70'e herkesin kullandığı teknoloji ürünü olan ve her gün yenilenen bir bilgi kaynağı teknoloji ürünüdür. Dnternet ve "World Wide Web" sözcükleri günlük kull anımda genelde aynı anlamda kullanılır fakat aynı şey değillerdir. Dnternet yazılım ve don anım altyapısı ile sağlanan küresel veri iletişim dizgesidir fakat web internet ile sağlanan iletişim şekillerinden yalnızca birisidir. Dnternet sitesi, internet üzerinden yazı, resim ve diğer dosyaların paylaşıldığı dijital sayfalar grubudur. Dnternetin, ekran aracılığıyla görsel ola rak, hoparlörler aracılığıyla da işitsel olarak kullanıldığı ortamlardır. Bir internet sitesi bir sayfadan ya da binlerce sayfadan oluşabilir. Bir sitenin kullanıcının karşısına çıkan ilk sayfasına "ana sayfa" denir. Ana sayfadan, linkler (bağlantılar) aracılığıyla sitenin diğer kısımlarına veya yabancı sitelere ulaşılabilir. Telefon sinyallerini sayısal verilere çeviren ve bilgisayarın internete bağlanmasını sağlayan elektronik alettir. Dnternet'i çağın haberleşme ortamı yapan ise TCP/IP dosya iletişim protokolüdür. Açılımı; Transmission Control Protocol/Internet Protocol'dur (Aktarım Denetim Kuralı/Dnternet Kuralı). TCP/IP, özde makinelerin konuşmasını sağlayan, işletim sisteminden veya uygulama yazılımlarından bağımsız bir kuralıdır. Bu özelliği sayesinde, cep telefonu, kişisel bilgisayar veya bir saat dahi Dnternet'e bağlı diğer cihazlarl a konuşabilir. Dnternet'te sık kullanılan sembollerden birisi @'di r (okunuşu: et). Elektronik posta adreslerinde kullanıcı ismi ile gönderilen hedef alanını (site adı) ayırır. Adres işareti, güzel a olarak da bilinir. Türk Dil Kurumu çengelli a ya da kuyruklu a karşılıklarını önermiştir. E-postalar, Dnternet üzerinden gönderilen ve alınan dijital mektuplardır. E-posta (Dng: e-mail) "elektronik posta" sözcüklerinin kısaltmasıdır. Görsel olarak kâğıt bir mektup ile aralarında büyük bir fark yoktur. E-postalara resim, müzik, video gibi her türlü dosya türü eklenebilir ve alıcının bilgisayarına transfer edilebilir. Her gün dünyada milyarlarca e-posta gönderilmektedir. Ucuzluğu ve kolaylığı nedeniyle kâğıt mektuplardan daha yaygın olarak kullanılmaktadır ancak güvenilirliğinin yetersizliği nedeniyle resmi işlerde kullanımı oldukça kısıtlıdır. E-posta hesapları bu hizmeti veren çeşitli sitelerden ücretsiz veya belirli bir ücret karşılığında açılabilir. E-posta adresleri; kullanıcı adı, adres işareti, hesabın oluşturulduğu sitenin e-posta sunucusunun adı, nokta (.) ve site uzantısının aralık bırakılmadan yazılması ile oluşur. Örneğin: vikipedist@vikipedi.com İnternet Güvenliği İnternet'e bağlanabilen cihazlara gelebilecek dijital tehlikeler Pek çok faydasının yanında maalesef Dnternet çeşitl i tehlikelere de kapımızı açar. Dnternet ağına bağlandığınız andan itibaren çeşitli zararlı yazılımların saldırılarına mazur kalabilir; "hacker" diye tanımlanan bilgisayar korsanlarının bilgisayarınızı ele geçirebileceğine şahit olabilir; çevrimiçi bankacılık aracılığı ile banka hesabınız boşaltılabilir; cihazınız anlayamadığınız garip davranışlarda bulunmaya başlayabilir. Virüsler Bilgisayar virüsleri, zararlı kod ve programcıklardır. Bilgisayarlara veri taşıyan diskler, taşınabilir hafızalar, yerel ağlar ya da Dnternet a racılığıyla girerler. Kendini kopyalamak, verileri silmek, istenmeyen programları çalıştırmak, kişisel (şifre vb.) bilgileri yaymak gibi zararlı faaliyetleri gerçekleştirirler. Bilgisayarlara zarar verme yöntemleri canlılarda hastalık meydana getiren virüslere benzediği için bu isim uygun görülmüştür. Bazı virüsler bir programın zaman aşımına uğramış veya bozunmuş yani istem dışı çalışan ve genellikle görevleri belli olmayan halleridir. Kötü emeller için hazırlanan Trojan, Win32, Win29, Solucan vb. virüsler başkaları tarafından bulaştırılırlar. Virüslerin kendi kendine oluşması zordur, farkedildiğinde derhal temizlenmesi gerekir. Casus programlar Malware, adware, spyware gibi çeşitli şekillerde adlandırılan casus programlar, bilgisayarlardan bilgi toplamak amacıyla oluşturulmuş küçük yazılımlardır. Virüs gibi faaliyet gösterirler bu nedenle bir kısmı virüs olarak da adlandırılır. Bilgisayar kullanıcısının internet alışkanlıkları, hesap numaraları gibi bilgileri zararlı kişi ve kuruluşlara ulaştırırlar. Bazıları çok zararlı olmamakla birlikte, veri toplarken arka planda çalışarak bilgisayar hafızasını gereksiz yere işgal ederler. Bazı casus programlar ise resmi kuruluşlar tarafından suçluları ve terörist faaliyetleri izlemek amacı ile geliştirilmiştir. Ayrıca devletler eski casusluk yöntemleri yerine bilgisayar ortamında casusluk yöntemlerine başvurmakta buna bağlı olarak risk ve maliyeti düşürmektedirler. Bilgisayar korsanları (hackerlar) Başka insanların bilgisayar, telefon gibi elektronik cihazlarlarının bilgilerine izinsiz olarak ulaşarak kişisel bilgilerini çalan kişilerdir. Bu tehlikelerden korunma yöntemleri Bilgisayarları internetten gelebilecek tehditlere karşı korumanın en etkin yolu anti-virüs, anti- casus yazılımları ve güvenlik duvarı yazılımları kullanmaktır. Norton, Kaspersky, McAfee, Avast, Avira, ESET NOD32 gibi günümüzdeki birçok ticari güvenlik yazılımı, bu üç korumayı da içerir. İnternetten gelebilecek diğer tehlikeler Dnternetin yaygınlaşması sonucu her gün milyonlarca insanın hiç tanımadığı insanlarla şahsi bilgilerini paylaşması, virüslerden çok daha vahim bir tehdit oluşturmaktadır. Dnternetin dikkatsiz kullanımı, kimlik bilgilerinin çalınması ya da polisiye olaylara istemeden karışmak gibi sonuçlar doğurabilir. Sohbet ve oyun odaları, çok güzel dostluklara ve ilişkilere vesile olabildiği gibi şahsımıza, çevremize gelebilecek her türlü tehditler de kapımızı sonuna kadar açmaktadır. Bu tehlikelerden korunma yöntemleri Dnternet ortamında kimliğini, yaşını, görünüşünü, e konomik durumunu, eğitim durumunu, kısaca bir şahsa ait her şeyi gizlemek ya da sahte bir kimlik oluşturmak çok kolay olduğu için, arkadaşlık kurarken çok daha dikkatli olunması gerekir. Özellikle yeterince tanınmayan kişilere adres ve telefon vermekten özellikle kaçınılmalı, karşıdaki kişinin bunlara ulaşmasını sağlayacak ipuçları vermekten de sakınılmalıdır. Çocukların internet erişimi kısıtlanmalı, internetteki faaliyetleri sıkı denetim altında tutulmalıdır. Günümüzde bir çok internet güvenlik yazılımı, "ebeveyn kontrolü" özellikleri ile birlikte gelmektedir. Ebeveyn kontrol paneli bilgisayar erişim saatlerinin ayarlanmasına, istenmeyen sitelere erişimin engellenmesine imkân vermekte, bu ayarlar şifreler aracılığıyla korunabilmektedir. Web site adresleri uzantıları Alan Adı uzantısı nedir ? Web sitelerinin adresini belirtmek için kullanılan isimlere "alan adı" denilmektedir. Alan adı IP adı verilen bir sayıya yönlendirme yapmaktadır. Eğer alan adı gibi bir kavram olmasaydı web sayfalarına ulaşmak için 12 haneli sayılar kullanmak zorunda kalabilirdik. örneğin: google.com yazmak yerine 208.69.34.231(IP numarası) yazmamız gerekebilirdi. Tabii bu IP adresi google bilgisayarlarından sadece birine aittir. Bir alan adı için birçok IP adresi tanımlanabilir. Nereden Alınır ? Alan adlarının atanmasını ICANN (Internet Corporation for Assigned Names and Numbers) isimli uluslararası kar gütmeyen bir örgüt sağlamaktadır. Biz alan adı alırken bu kurumla dolaylı olarak bağlantılı bulunan firmalardan satın alırız. Google ile arama yapmak isterseniz "domain tescil" diye aratarak bu firmalara ulaşabilirsiniz. Alan adı uzantısı çeşitleri nelerdir ? Alan adı uzantıları birinci seviye ve ikinci seviye olarak öncelikle iki guruba ayrılır. Birinci seviye isimler com, net, org gibi isteyen herkesin satın alabileceği adreslerdir. Bunun yanında eğitim kurumları veya ulusal örgütler için kullanılan .edu, .gov, .mil, .int gibi adresler ise bazı şartlara uygunluk gerektirmektedir. yani bu adresler herkese satılmaz. ikinci seviye alan isimleri ise her ülkenin kendi belirlediği alt uzantılar ve ülke kodu içermektedir. 1. Seviye alan adları: .com : Genel ve Ticari konularda kullanılır. akılda kalması kolay olduğu için web sayfalarında öncelikle aranan isimdir. .net : Network. Ağ ve örgütlenme anlamında kullanılmaktadır. .org : Organizasyonlar için kullanılır. .aero : Hava endüstrisi tarafından kullanılır. .asia : Asya ülkelerine ait alan adıdır. .biz : Dş ile ilgili konularda kullanılır. .cat: Catalan dil ve kültürüne ait sitelerde kullanılır. .coop: Kooperatifler tarafından kullanılır. .edu : Üniversite ve kolej gibi eğitim kurumları alabilir. .gov : Hükümet kurumları kullanmaktadır. .info : information. Bilgi siteleri için kullanılır. .int : Uluslararası organizasyonlar için ayrılmıştır. .jobs : iş ve işçi ilanları veren siteler için hazırlanmıştır. .mil : military. Ordu kuruluşları için ayrılmıştır . .mobi: Mobile. Cep telefonları için web sitesi yapımında kullanılır. .museum : Müzeler için ayrılmıştır. .name : Kişisel siteler için ayrılmıştır. .pro : professional. meslek sahipleri için ayrılmıştır. .tel : iletişim servisleri tarafından kullanılır. .travel : seyahat acenteleri ve seyahat hizmetleri için kullanılır. 2. Seviye alan uzantıları - ülke isimleri: .ad Andorra .ae United Arab Emirates .af Afghanistan .ag Antigua and Barbuda .ai Anguilla .al Albania .am Armenia .an Netherlands Antilles .ao Angola .aq Antarctica .ar Argentina .arpa ArpaNet sites .as American Samoa .at Austria .au Australia .aw Aruba .az Azerbaijan .ba Bosnia/Herzegovinia .bb Barbados .bd Bangladesh .be Belgium .bf Burkina Faso .bg Bulgaria .bh Bahrain .bi Burundi .bj Benin .bm Bermuda .bn Brunei Darussalam .bo Bolivia .br Brazil .bs Bahamas .bt Bhutan .bv Bouvet Island .bw Botswana .by Belarus .bz Belize .ca Canada .cc Cocos Islands - Keelings .cf Central African Republic .cg Congo .ch Switzerland .ci Cote DoIvoire .ck Cook Islands .cl Chile .cm Cameroon .cn China .co Colombia .cr Costa Rica .cs Czechoslovakia .cu Cuba .cv Cape Verde .cx Christmas Island .cy Cyprus .cz Czech Republic .de Germany .dj Djibouti .dk Denmark .dm Dominica .do Dominican Republic .dz Algeria .ec Ecuador .ee Estonia .eg Egypt .eh Western Sahara .er Eritrea .es Spain .et Ethiopia .fi Finland .fj Fiji .fk Falkland Islands/Malvinas .fm Micronesia .fo Faroe Islands .fr France .fx Metropolitan France .ga Gabon .gb Great Britain .gd Grenada .ge Georgia .gf French Guiana .gh Ghana .gi Gibraltar .gl Greenland .gm Gambia .gn Guinea .gp Guadeloupe .gq Equatorial Guinea .gr Greece .gs South Georgia and South Sandwich Islands .gt Guatemala .gu Guam .gw Guinea-Bissau .gy Guyana .hk Hong Kong .hm Heard and McDonald Islands .hn Honduras .hr Croatia/Hrvatska .ht Haiti .hu Hungary .id Indonesia .ie Ireland .il Israel .in India .io British Indian Ocean Territory .iq Irak .ir Iran .is Iceland .it Italy .jm Jamaica .jo Jordan .jp Japan .ke Kenya .kg Kyrgyzstan .kh Cambodia .ki Kiribati .km Comoros .kn Saint Kitts and Nevis .kp North Korea .kr South Korea .kw Kuwait .ky Cayman Islands .kz Kazakhstan .la Laos .lb Lebanon .lc Saint Lucia .li Liechtenstein .lk Sri Lanka .lr Liberia .ls Lesotho .lt Lithuania .lu Luxembourg .lv Latvia .ly Libya .ma Morocco .mc Monaco .md Moldova .mg Madagascar .mh Marshall Islands .mk Macedonia .ml Mali .mm Myanmar .mn Mongolia .mo Macau .mp Northern Mariana Islands .mq Martinique .mr Mauritania .ms Montserrat .mt Malta .mu Mauritius .mv Maldives .mw Malawi .mx Mexico .my Malaysia .mz Mozambique .na Namibia .nato North Atlantic Treaty Organization .nc New Caledonia .ne Niger .nf Norfolk Island .ng Nigeria .ni Nicaragua .nl Netherlands .no Norway .np Nepal .nr Nauru .nt Neutral Zone .nu Niue .nz New Zealand (Aotearoa) .om Oman .pa Panama .pe Peru .pf French Polynesia .pg Papua New Guinea .ph Philippines .pk Pakistan .pl Poland .pm St. Pierre and Miquelon .pn Pitcairn .pr Puerto Rico .pt Portugal .pw Palau .py Paraguay .qa Qatar .re Reunion .ro Romania .ru Russian Federation .rw Rwanda .sa Saudi Arabia .sb Solomon Islands .sc Seychelles .sd Sudan .se Sweden .sg Singapore .sh Saint Helena .si Slovenia .sj Svalbard and Jan Mayen Islands .sk Slovakia .sl Sierra Leone .sm San Marino .sn Senegal .so Somalia .sr Suriname .st Sao Torme and Principe .su Former USSR .sv El Salvador .sy Syria .sz Swaziland .tc Turks and Caicos Islands .td Chad .tf French Southern Territory .tg Togo .th Thailand .tj Tajikistan .tk Tokelau .tm Turkmenistan .tn Tunisia .to Tonga .tp East Timor .tr Turkey .tt Trinidad and Tobago .tv Tuvalu .tw Taiwan .tz Tanzania .ua Ukraine .ug Uganda .uk United Kingdom .um U.S. Minor Outlying Islands .us United States .uy Uruguay .uz Uzbekistan .va Vatican City State .vc Saint Vincent and the Grenadines .ve Venezuela .vg British Virgin Islands .vi U.S. Virgin Islands .vn Viet Nam .vu Vanuatu .wf Wallis and Futuna Islands .ws Samoa .ye Yemen .yt Mayotte .yu Yugoslavia .za South Africa .zm Zambia .zr Zaire .zw Zimbabwe Türkçe Siteler için Alan isimleri Sonu TR ile biten web sitesi adresi uzantıları Nic.tr tarafından yapılmaktadır. Nic.tr 1991 yılında hizmet vermeye başlamış olup Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) bünyesinde hizmet vermektedir. .com.tr, .biz.tr , .info.tr : Ticari faliyet gösteren kişi yada kurumlara verilmektedir. .org.tr : vakıf, dernek, kar amacı bulunmayan oluşumlar ve benzeri sivil toplum örgütleri için kullanılır .av.tr : Türkiye Barolar Birliğine kayıtlı avukatlar içindir. .pol.tr : Polis, emniyet teşkilatı için ayrılmıştır. .bel.tr: Belediye teşkilatları için ayrılmıştır. .mil.tr: Askeri kurumlar için ayrılmıştır. .bbs.tr: Bulletin Board System: Mesaj sistemleri için ayrılmıştır. .k12.tr: Milli Eğitim Bakanlığınca onaylanmış öğretim kurumları kullanabilir. .edu.tr: Yüksek Öğretim Kurumu (YÖK) tarafından tanınan eğitim kurumları içindir. .name.tr: T.C. vatandaşları ile Türkiye’de yaşayan yabancı kişiler için tanıtım adresidir. .net.tr: kişisel siteler ve ağ siteleri .gov.tr: Devlet kurumları için ayrılmıştır. Arama motorları Arama motoru, Dnternet üzerinde bulunan içeriği aramak için kul lanılan bir mekanizmadır. Üç bileşenden oluşur: web robotu, arama indeksi ve kullanıcı arabirimi. Ancak arama sonuçları genellikle sık tıklanan internet sayfalarından oluşan bir liste olarak verilmektedir. Dlk arama motoru 1990 yılında bir üniversite öğrenc isi olan Alan Emtage tarafından Archie adıyla kuruldu. Dngilizce "archive" kelimesinden tü remişti. Bu arama motoru insanların aradıkları dosyaları bulmaya çalışıyordu. Popüler olmaya başladığında Minnesota Üniversitesi'nden Mark P. McCahill, "www.archie.com"un karşısına 1991'de Veronica (Very Easy Rodent-Oriented Net-wide Index to Computerized Archives)'yı çıkardı. Çok geçmeden aynı amaçla Jughead (Jonzy's Universal Gopher Hierarchy Excavation And Display) de kuruldu. Dkisi de Dosya aktarım iletişim kuralı çer çevesinde çalışıyordu. Haziran 1993'te Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden Matthew Gray, bir indeks adı oluşturmak için kullanılan ve "Wandex" adıyla anılan ilk internet botununu üretti. Sonra Kasım 1993'te kurulan ve internet botu olmayan Aliweb arama motoru, web sitelerinin bilgilerini kullanarak oluşturulmuş ilk arama motoru oldu. Aralık 1994'te web sayfalarını bulmak amacıyla kendi içerisinde dizin oluşturan ve tasarlanan sorgu programına arayüz ve bir web formu olarak kullanılabilen JumpStation arama motoru oluşturuldu.Bir ilk olan "tam metin"(full text) tarayıcı arama motoru olan WebCrawler, 1994 yılında görücüye çıktı. Önceki arama motorlarının aksine; herhangi bir web sayfasını, her kelimesi için herhangi bir kullanıcının aramasına izin veriliyordu. Ayrıca yine 1994 yılında Carnegie Mellon Üniversitesi'nden Dr. Michael Mauldini tarafından üretilip satışa çıkan Lycos, büyük bir ticari çaba oldu. Kısa bir süre sonra; Magellan, Excite, Infoseek, Inktomi, Northern Light ve AltaVista dahil pek çok arama motoru internet ortamında görücüye çıktı ve popülerlik için birbiriyle yarıştı. Ancak bunların içinde bulunan, David Filo ve Jerry Yang'ın kurduğu Yahoo!, insanların ilgisini diğerlerinden çok çekerek web sayfaları bulmanın en popüler yolu olarak kullanılan arama motorları arasında yer aldı. Arama motorlarına 1990'ların sonlarına kadar büyük çapta bir yatırım yapılmadı.Ancak o yıllardan itibaren büyük şirketler ortaya çıkan bu yeni arama motorlarından kazanç elde etmeye başladı. 1998 yılında Google'ı kuran Larry Page ve Sergey Brin, PageRank adlı teknolojilerini satmak istediler ancak alıcı çıkmadı. Dnternet ağındaki her sayfayı puanlayan bu sistem; o sayfaya ne kadar çok link verildiyse ve link veren yerlerin puanı ne kadar çoksa, söz konusu sayfaya da o kadar çok puan verme mantığına dayanıyordu. Google'ın sahipleri bu teknolojiyi satamayınca büyüme kararı aldılar ve 35 milyon dolar yatırım kredisi de alınca 1999'da Google Search'ü kurdular. 2000'li yıllarda öne çıkan Google arama motoru'nun ardından kısa sürede gelişip 2000 yılında Google Araç Çubuğu çıkaran ekip, 2004 yılında kütüphanelerdeki binlerce kitabı Google Book Search adıyla aramaya açtı ve 1 GB kapasite ile Google Mail yani Gmail hizmetini başlattı. Google 2007'in sonları itibariyle, en popüler web arama motoru olarak dünya çapında tanınıyordu. Robot internet üzerinde bulunan web sitelerini, sitelerin birbirlerine verdiği bağlantıları kullanarak otomatik olarak gezer ve bu sayfa içeriklerini saklar. Bu içerik daha sonra indekslenerek hızlı bir şekilde aranabilir hale getirilir. Kullanıcı arabirimi ise bu oluşturulan indeksin aranmasını sağlar. Bazı Arama Motorlarına site sahipleri, sitelerinin var olduğunu bunlara kayıt yaparak bildiriler. Bu işlem, sitelerin arama motorlarında daha kolay bulunmasını ve indekslenmesini sağlar. Bunlara ek olarak Dnternet'te milyonlarca W eb sayfası içinde aranan bir bilgiyi bulmayı kolaylaştırmak için çok hızlı ve çok yüksek kapasiteli sunucularla Web sayfalarındaki metinleri endeksleyen servisler (Web siteleri) bulunur. Bunların arama dizini (directory), arama motoru (search engine) veya metasearch gibi farklı türleri olabilir. Arama dizini bilgileri kategoriler halinde sıralar, seçme bilgiler vardır, site sahiplerinin gönderdiği özet bilgi içinde arama yapılır. Arama motoru, aranan sözcükleri içermesi koşuluyla her tür siteyi kullanıcı karşısına getirir. Metasearch, birden fazla arama motorunda arama yapan sitelere verilen addır. Bu arama sayfalarında, Arama (Search) satırına istenen bilgileri bulmakta kullanılacak kilit sözcükler girilerek ve Search (Ara) düğmesine tıklanılarak; bu sözcüklerin geçtiği Web sitelerinin adresleri liste halinde ekrana gelir. Ancak bu arama motorları da kullanıcı karşısına bu sözcüklerin geçtiği ilgili veya ilgisiz binlerce sayfa getirebilir. Arama motoru teknolojisinde günümüzde genel amaçlı arama motorlarının yanında belli bir alana yoğunlaşmış arama motoru örnekleri türemektedir. Belli bir alana yoğunlaşmış arama teknolojisine Dikey arama adı verilmektedir. Web browser (web tarayıcısı) Web tarayıcısı, Internet tarayıcısı, Ağ tarayıcısı veya Web göz atıcısı(Dngilizce: Web Browser) kullanıcıların ağ sunucuları üzerinde yer alan HTML veya daha gelişmiş sayfaların açılmasını sağlayan bir yazılımdır. Standart bir web tarayıcısı; metin veya çoklu ortam dosyalarını açabilir, kaydedebilir, HTML'den HTTP'ye bütün protokolleri ve standartları destekler, açılan sayfada aranan nesneyi bulabilir, sık kullanılanlar ve geçmiş listesi yapabilir, genel ağa dosya yükleme ve genel ağdan dosya indirme yapabilir, e-posta ve metin editörleriyle bütünleşebilir. Linkleri (bağlantı) izleyebilir. Dosya sistemlerini okuyabilir, bağlayabilir, kaydedebilir. Çoklu ortam dosyalarını oynatabilir veya kaydedebilir, sayfanın çıktısını alabilir, çevrimdışı çalışabilir. Bir web tarayıcısı işletim sisteminin en gözde elemanlarındandır. HTML kodlarını son kullanıcıya sunar. Tarayıcı hizmetleri hız, görünüm, sistemle bütünleşme, güvenlik, eklentiler, çerezler, sekmelilik, güvenli sörf, CSS ve RSS özellikleri, JavaScript özelliği ile bir yarış halindedir. Önemli web tarayıcılarında ortak olarak bulunan kullanıcı arabirimleri bunlardır: • Önceki ve ilerideki uğraşa gitmek için Dleri ve Ger i tuşları. • Tarihçe, daha önce ziyaret edilen siteleri gösterir. • Mevcut sayfayı yeniden yüklemek için Yenile butonu • Uğraşıyı durdurmak için Dur butonu. Bazı tarayıcılarda dur butonuyla yenileme butonu birleşmiştir. • Ana sayfaya dönmek için Home butonu • Dstenilen uğraşa girmek ve görüntülemek için Adres Çubuğu • Bir arama motoruna bağlı olmak şartıyla Arama Çubuğu • Uğraşının yüklenirken ilerlemesini ve aynı zamanda imleçle üzerine gelindiğinde URL bağlantıları görüntüleyen ve sayfa yakınlaştırma özelliği olan Durum Çubuğu Ayrıca önemli web tarayıcıları web sayfası içinde arama özelliklerine sahiptirler. En çok kullanılan web tarayıcılar Çıkış tarihine göre: • WorldWideWeb, 26 Şubat 1991 • Mosaic, 22 Nisan 1993 • Netscape Navigator ve Netscape Communicator, 13 Ekim 1994 • Internet Explorer, 16 Ağustos 1995 • Opera, 1996 • Mozilla Navigator, 5 Haziran 2002 • Safari, 7 Ocak 2003 • Mozilla Firefox, 9 Kasım 2004 • Google Chrome, 2 Eylül 2008 Web tarayıcı modelleri Gecko tabanlı web tarayıcıları Mozilla Mozilla Firefox Netscape Galeon K-Meleon Camino Internet Explorer tabanlı web tarayıcıları Maxthon (Eski adı MyIE2) NetCaptor Crazy Browser NeoPlanet MSN Explorer Windows Explorer Avant Browser Cibrowser KHTML tabanlı web tarayıcıları Konqueror ABrowse Chrome Apple Safari Phalanx Web Tarayıcısı OmniWeb (4.5 ve sonrası) Diğer web tarayıcıları Opera Oregano Amaya iCab NetPositive OmniWeb Dillo IBrowse AWeb Voyager Espial Escape HotJava Arachne Off By One Emacs/W3 Grail SkyKruzer Metin tabanlı web tarayıcıları ELinks Lynx w3m Links Netrik Mobil web tarayıcıları Opera Mini Opera Mobile Opera Mini for iPhone Opera Mini for Windows Mobile Apple Safari for iPhone BOLT İP adresleri IP adresi (Dngilizce: Internet Protocol Address), i nterneti ya da TCP/IP protokolünü kullanan diğer paket anahtarlamalı ağlara bağlı cihazların, ağ üzerinden birbirleri ile veri alışverişi yapmak için kullandıkları adres. Dnternet'e bağlanan her bilgisayara, Dnternet Servi s Sağlayıcısı tarafından bir IP adresi atanır ve internetteki diğer bilgisayarlar bu bilgisayara verilen bu adres ile ulaşırlar. IP adresine sahip iki farklı cihaz aynı yerel ağda olmasa dahi, yönlendiriciler vasıtası ile birbirleri ile iletişim kurabilirler. IP adresleri şu anda yaygın kullanımda olan IPv4 için 32 bit boyunda olup, noktalarla ayrılmış 4 adet 8 bitlik sayıyla gösterilirler. Örneğin: 192.167.10.5 Bir internet sayfası sunucusuna, ağ tarayıcısı IP adresi yazarak da bağlanılabilir; ancak bu rakamları yazmak pratik olmadığından IP adresine karşılık gelen bir alan adı sistemi kullanılmaktadır. Dnternet Servis Sağlayıcıları'nda bulunan Alan Adı Sunucuları'ndan (DNS - Domain Name System) oluşan bir ağ, hangi alan adının hangi IP adresine karşılık geldiği bilgisini eşler ve kullanıcıları doğru adreslere yönlendirir. Dnternet'te trafik başlıca IP adreslerince sağlanmaktadır. Telefon ile (ADSL veya çevirmeli bağdaştırıcı) internete bağlanan kullanıcının IP adresi çoğu zaman dinamiktir, yani servis sağlayıcıda o an boş bulunan bir IP adresi atanır. Bu yüzden her bağlantıda IP adresinin belli kısımları değişebilir. Durgun IP adresleri olan bilgisayarların adresleri değişmez. Sunucu görevi gören bilgisayarlar için tercih edilir. IP adresi sınıfları [değiştir] Kullanım alanlarına göre IP Adresleri sınıflandırılır. A sınıfı 1-126 B sınıfı 128-191 C sınıfı 192-223 D sınıfı 224-239 E sınıfı 240-254 Örneğin; A Sınıfı IP Adresleri ...aaa.bbb.ccc / 127.aaa.bbb.ccc B Sınıfı IP Adresleri 128.aaa.bbb.ccc / 191.aaa.bbb.ccc C Sınıfı IP Adresleri 192.aaa.bbb.ccc - 223.aaa.bbb.ccc aralığındadır. SubnetMask Olarak 255.255.255.0 Özel IP adresleri [değiştir] Aşağıdaki üç Ip adres bloğu IANA tarafından Dnterne t için rezerve edilmiştir. 10.0.0.0 - 10.255.255.255 (10/8 prefix) 172.16.0.0 - 172.31.255.255 (172.16/12 prefix) 192.168.0.0 - 192.168.255.255 (192.168/16 prefix) Bu IP adresleri yerel alan ağlarında kullanılmak üzere tahsis edilmiştir (Dünya üzerinde tekil değildirler) ve geniş alan ağlarında Telco firmaları tarafından yönlendirilmezler, Bu nedenle, bu IP ağları Dnternete çıkacaklarında ancak gerçek IP adreslerine NAT yapılarak kullanılabilirler.