Genel Biyoloji Biyoloji Sözlüğü http://groups.google.com.tr/group/ogrenim ogrenim@googlegroups.com - A - Absorbsiyon : Bir maddenin enerjiyi veya di ğ er bir maddeyi emebilme, so ğ urma yetene ğ idir. A ç k dola ş m sistemi : Hemen hemen t ü m eklem bacakl larda ve yumu ş ak ç alarda bulunan, arter ve kan bo ş lu ğ undan olu ş mu ş dola ş m sistemi. Adenin : N ü kleik asitlerin yap lar nda bulunan azotlu bir p ü rin baz d r.Adenin yap s na kat ld ğ ba z molek ü ller ; ATP, ADP, AMP, NAD, NADP vs. Adenovir ü sler : Ç ift zincirli DNA molek ü l ü ne sahip vir ü slere denir.Boyutlar 70 - 80 nm olup hayvanlarda baz t ü m ö rlere neden olur. ADH : Metabolik faaliyetler sonucunda olu ş an alkolleri, keton ve aldehit grup lar na ç eviren enzimlerden birisi. Aerob organizma : Ancak oksijen varl ğ nda ya ş ayabilen organizmalara denir (tam tersi "Anaerob"). Alel gen : Bir geninin iki veya daha fazla alternatif formlar ndan birisi. Anfetamin : Merkezi sinir sisteminde g üç l ü bi r uyar c etkisin olan uyu ş turucu madde. Atriyum : Kalbin ö nde bulunan iki odas (kulak ç k). ATP : Canl larda enerji ihtiyac i ç in kullan lan ve par ç aland ğ nda 7000 kal. s a ç ğ a ç karan biyokimyasal bir molek ü l. - B - Bakteriyofaj : Bakterileri enfe kte ederek ö l ü mlerine neden olabilen vir ü slere verilen genel ad. Balzam : genellikle odunsu bitkilerden elde edilen re ç ine ve bu re ç inelerden yap lan ila ç . Besi doku : Bir tohumun ç imlenip ilk yapraklar n verinceye kadar ge ç en s ü rede besin ihtiyac n ka r ş layan doku. Bipolar : İ ki u ç lu veya iki kutuplu olma durumu. Birim zar Elektron mikroskobunda aras a ç k renk iki koyu ç izgi halinde g ö r ü len iki protein tabakas halinde bulunan lipit tabakas ndan olu ş tu ğ u varsay lan yap . Bivalent : Sentromeri hen ü z ba ğ l iki homolog kromozomun karde ş kromatitler olu ş turmak ü zere kendilerini e ş lemesi sonucu olu ş an grup. Biyosfer : Canl organizmalar n birbirleriyle ili ş kilerinin s ü rd ü ğ ü kaya ç , su ve hava katmanlar ndan olu ş an yery ü z ü ö rt ü s ü . Blastula : Bir zigotun b ö l ü nerek 8 h ü creli bir h ü cre toplulu ğ una d ö n üş m üş haline denir. Biyotik potansiyel : Bir populasyonda ö l ü mlerin en az, ç o ğ almalar n en y ü ksek d ü zeyde olmas sonucu populasyonun en ç ok artma oran . - C - C Vitamini : Meyve ve sebzelerde bulunan, eksikli ğ inde ba ğ dokusunda zay flamara yol a ç an bir vitamin t ü r ü . C v k mantarlar : Hem bitkisel hemde hayvansal ö zellik g ö steren, g ö vdeleri ya tek yada ç ok ç ekirdek i ç eren, uygun olmayan ş artlarda " Sklerotyum " ad verilen bir kist olu ş turan canl lar. Cins : Canl lar n s n fland r lmas nda kullan lan bir terim olup, t ü rleri i ç erisine alan taksonomik bir gruptur. Ö rne ğ in k ö pek (Canis), me ş e (Quercus) gibi. Karbon ucu : Polipeptid zincirinin (protein)serbest COO (-) grubunu kapsayan ucu. - D - D - amino asit : Bakteri h ü cre duvarlar n n polipeptidlerinde bulunan, proteinlerde bulunmayan amino asit. Dalak : Omurgal hayvanlarda lenfositlerin farkl la ş t ğ ve alyuvarlar n par ç aland ğ , kan damarlar n n bol oldu ğ u lenfoid organlardan biri. Deaminasyon : Bir mole k ü lden amino grubunun ç kar lmas i ş lemi. Delesyon : Bir tip kromozom mutasyonu sonucunda DNA daki bir baz n yada bazlar n yok olmas hali. Dentin : Kollagen ve kalsiyum tuzlar ndan yap lm ş omurgal hayvanlar n di ş inin i ç teki sert k s m . Dif ü zyon : Bi r ortamda bulunan molek ü llerin ç ok yo ğ un ortamdan az yo ğ un ortama do ğ ru serbest hareketine denir. Dimorfizm : Bir t ü r ü n iki farkl forma sahip olma durumu. Dominant : DNA ü zerinde alel genler aras ndaki bask nl k. Duyu siniri : D ş yada i ç resept ö r orga nlardan yada duyu al c lar ndan al nan uyart lar sinir merkezine ileten sinirler. D ü z kas : İ ç organlar n hareketini sa ğ layan ve istemsiz ç al ş an, demetler alinde, uzun, i ğ bi ç imli, tek ç ekirdekli kas h ü crelerinin ba ğ dokusu i ç erisinde meydana getirdi ğ i kas tipi. - E - Ektoderm : Bir organ n veya derinin en d ş ö rt ü s ü . Eksositoz : Tek h ü creli bir ö karyot canl n n art k maddelerini bo ğ um yaparak h ü cre d ş ar s na atma i ş lemi. Endoderm : Bir organ n veya derinin en d ş ö rt ü s ü . Endositoz : Tek h ü creli bi r ö karyotun besin maddelerini bo ğ um yaparak h ü cre i ç erisine alma i ş lemi. Enzim : Organizman n metabolik faaliyetlerini y ü r ü ten kataliz ö r molek ü l (protein). Enfeksiyon : Bakteri, vir ü s, mantar yada protozoonlar n organizmaya girmesi durumu. Erozyon : Eko lojik fakt ö rler nedeniyle topra ğ n verimli tabakas n n bulundu ğ u yerden, su, r ü zgar, dalga ve buz gibi etkenlerle ta ş nmas . Eritrosit : Yap s nda oksijen ba ğ lama yetene ğ i olan hemoglobini bulunduran kan h ü cresi (alyuvar). E ş ik sinyali : Bir sinir h ü cres inde uyar n n zarda de ğ i ş iklik yapmas i ç in gereken minimum potansiyel fark . - F - Fagositoz : Baz tek h ü crelilerde sitoplazma i ç erisine uzanan t ü ps ü yap . Fauna : Bir ü lke, b ö lge, ö zel bir ç evre yada devreye has t ü m canl lar. Fenoloji : Ç i ç ek a ç ma, ü reme, g öç gibi iklime ve ç evre ko ş ullar na ba ğ l , periyodik biyolojik olaylar n incelenmesi ve kayd . Filotaksis : G ö vde ekseni ü zerinde yapraklar n dizili ş ş ekli. Fosforilasyon : Bir molek ü le forfor ba ğ lanmas i ç in y ü r ü t ü len biyokimyasal reaksiyonlar. Folik ü l : K üçü k kese ş eklindeki yap lara verilen genel ad. Fosfoprotein : Protein sentezlendikten o proteine proteinkinazlarla fosfor eklenmi ş hali. Fotoresept ö r : G ö ze gelen fotonlar n ç arpt ğ ve zar nda elektriksel bir uyar meydana getirdi ğ i ö zelle ş mi ş sinir h ü cresi. Fosfataz : Bir molek ü lden su kullanraka fosfat grubunu ay ran enzim. Fruktoz : Genellikle meyvalarda bulunan ve yap s nda 6 karbon atomu i ç eren bir ç e ş it ş eker molek ü l ü . - G - Galaktoz : Alt karbonlu bir t ü r ş eker (aldoz ş ekeri). Ga met : Di ş i veya erkek ü reme h ü crelerine verilen genel ad. Gastrin : Mide suyunun salg lanmas n uyaran ve mideden salg lanan bir peptit hormonu. Gastrula : Embriyonun blastuladan sonra olu ş an, h ü creleri i ç eri çö kmesiyle ilk ba ğ rsak bo ş lu ğ unu meydana ge tiren erken embriyonik safha. Genom : Bir organizman n sahip oldu ğ u genetik ş ifrelerin tamam . Glikojen : Glikoz molek ü llerinin yan yana gelmesiyle olu ş an dall polisakkarit zinciri (gere ğ inde par ç alanarak Glikoz - 1 - fosfat ' a d ö n üş t ü r ü l ü r). Glikolipi t : Genellikle h ü cre zarlar nda bulunan, lipitlerin ş eker molek ü llerine kovalent ba ğ larla ba ğ lanmas ile meydana gelen bile ş ik lipit. GTP : H ü cre i ç erisinde meydana gelen baz biyokimyasal reaksiyonlarda enerji i ç in kullan lan bir t ü r molek ü l (Guanozin t ri fosfat). Guanin : DNA ve RNA n n yap s na kat lan bir p ü r ü n baz . - H - Habitus : Bir bitki yada hayvan n genel g ö r ü n üş ü . Haploit : Tek bir kromozom tak m kapsayan h ü cre yada organizma ( Ö rne ğ in insan gametlerinde bulunan toplam 23 adet kromozom bir haploit olu ş turur). Heksoz : Alt karbonlu monosakkarit. Herbivor : Otlarla beslenen hayvanlara verilen genel ad. Helikaz : DNA n n kopyalanmas s ras nda DNA n n helik zincirini fermuar gibi a ç an enzim.Hemoglobin : Eritrositlerin i ç erisinde bulunan, yap s nda demir atomu bulunduran ve oksijen ba ğ layabilen bir t ü r molek ü l. Hepatit B : Kan yoluyla bula ş an ve karaci ğ er rahats zl klar na yol a ç an bir t ü r vir ü s. Heterojen : De ğ i ş ik karakterlere yada yap lara sahip olan. Hidroliz : Bir molek ü l ü n kovalen t ba ğ lar n n su ile par ç alanarak ayr lan k s mlar n birine H di ğ erine OH grubunun eklenmesi. Hipotonik : İ zotonik s v dan daha d üş ü k osmotik bas nca sahip olan s v . - İ - İ ç g ü d ü : Organizmay o t ü re ö zg ü olan bir amaca s ü r ü kleyen hareket e ğ ilimi ( Ö rne ğ in ö r ü mce ğ in a ğ ö rmesi gibi) İ nvitro : H ü celerin, dokular n, organlar n ait olduklar organizmalar n d ş nda yapay ortamlar i ç inde yeti ş tirilmeleri veya bulunmalar . İ nvivo : Ait oldu ğ u h ü cre veya organizma i ç erisinde yap lan deney. İ mm ü noloji : Organiz man n hastal klara kar ş diren ç g ö steren ba ğ ş kl k sistemini inceleyen bilim dal . IAA : Bitkilerde b ü y ü meyi te ş vik eden bir ç e ş it hormon.Uzun ad " İ ndol asetik asit ". İ ns ü lin : Pankreas n Langerhans adac klar nda salg lanan ve kanda ş eker oran n aya rlayan, bir ç ok h ü cre i ç in b ü y ü me fakt ö r ü olarak g ö rev yapan, 21 ve 30 amino asitlik iki polipeptis zincirinden olu ş an protein yap s ndaki hormon. İ yon pompas : H ü cre zar nda bulunan ve iyon ak ş n d ü zenleyen kompleks protein molek ü l ü . İ zotonik : H ü cren in i ç ve d ş ortam n n zyn osmotik bas nca sahip olma durumu. İ zomeraz : Molek ü l i ç erisinde atomlar n yerlerini de ğ i ş tiren enzim. - J - Jel : Kolloit s v lar n yada sollerin p ht la ş mas ile olu ş an pelte koyulu ğ unda madde. Jel elektroforez tekni ğ i : A yn elektrik y ü kl ü molek ü llerin jel matriks i ç erisinde b ü y ü kl ü klerine g ö re ayr lmas tekni ğ i. Jelatin : A ç k sar , suda çö z ü nebilen ve hayvanlardan elde edilen pelte k vam nda, suda kaynat ld ğ zaman çö z ü nen, oda s cakl ğ nda kat hale ge ç en bir protein. - K - Kafein : Kahve taneleri ve ç ay yapraklar nda bulunan, merkezi sinir sistemi ü zerinde uyar c etkisi olan, fosfodiesteraz aktivitesini engelleyen bir p ü rin alkaloit. Kalaza : Ku ş yumurtalar nda vitellusu (yumurta sar s ) kar ş l kl iki taraftan za ra ba ğ layan iki sarmal banttan her biri. Kalsitonin : Tiroid bezi taraf ndan salg lanan, kemiklerde kalsiyum depolanmas n h zland ran bir hormon. Kal t m : Canl n n genetik ş ifresinin kendisinden sonra gelen nesle/yavrulara aktar lmas . Kanser : Organi zmada meydana gelen ve h ü creleri kontrols ü z b ü y ü yen k ö t ü huylu t ü m ö rlere verilen genel ad. Kapsit : Vir ü slerin n ü kleik asitinin d ş nda bulunan, baz vir ü slerde tek tip, di ğ erlerinde birka ç tip proteinden olu ş an protein k l f. Kromozom : H ü crenin b ö l ü nme a ş amas nda g ö r ü len, i ğ ipliklerinin k sal p d ö n ü mler yaparak meydana getirdi ğ i yap lar. Kloforil : Bitki h ü crelerinde " Kloroplast " ad verilen bir pigmentin i ç erisinde bulunan ve ş k enerjisini absorbe ederek kimyasal enerji halinde depolayan bir t ü r molek ü l. Koenzim : Bir enzimi aktif hale getiren, enzimin protein olmayan bile ş eni. - L - Laktoz : S ü tte bulunan ve s ü t ü n buharla ş mas yla kristal halde toplanan bir disakkarit.S ü t ş ekeri. Larva : Ergin karakterlerini kazanmadan ö nceki gen ç hayvan. Lenf atik sistem : Omurgal larda v ü cuda yay lm ş , kan dola ş m sisteminin u ç lar na ba ğ l ince k lcal a ğ . Leptoten : Mayoz b ö l ü nme profaz nda g ö r ü len ve kromatin maddesinin ince iplikler halinde ortaya ç kt ğ erken evre. Liyaz : Bir molek ü l ü n par ç alanmas n yada bir grubun molek ü lden uzakla ş t r lmas n sa ğ layan enzimler. Lokus : Bir genin kromozom ü zerinde bulundu ğ u b ö lgeye verilen ad. L ö semi : Beyaz kan h ü crelerinde g ö r ü len kanserlerin genel ad .L ö koplast : Bitki h ü crelerin de yada baz kam ç l tek h ü crelilerde bulunan renksiz plastitler. Lusiferin : Derin deniz bal klar , s ö lenterler, ate ş b ö ce ğ i gibi organizmalarda enzimle okside olunca ş k veren bir t ü r madde. - M - Makrofaj : Kan dokusundaki monositlerden farkl la ş ara k olu ş an, ba ğ dokusunda makrofaj, akci ğ erlerde alveolar makrofaj, merkezi sinir sisteminde mikroglia ve kemik dokusundaki osteoklastlarla ayn oldu ğ u d üşü n ü len, mikroorganizmalar fagosite edip yok eden ba ğ dokusu h ü cresi. Mantar : Mikroskopik yada makros kopik olan parazit, saprfit yada simbiyoz olarak ya ş ayan, klorofilsiz, zehirli yada zehirsiz olan canl yap . Maya : Ekmek mayalanmas nda kullan lan canl yada ö l ü , tek h ü creli mantar yada bakteriler. Megaspor : Baz deniz bitkilerinin ü reme b ö lgelerinde meydana gelen, b ü y ü k sporlara verilen genel ad.Sporangiyum. Mikrosapor : Baz deniz bitkilerinde erkek ü reme b ö lgeleri taraf ndan ü retilen k üçü k e ş ey h ü creleri.Mikrospor. Mikrovillus : Silindirik yada k ü bik epitel ( ö rt ü ) h ü crelerinin ü st y ü zeylerinde em me y ü zeyini geni ş letmek i ç in h ü crenin sitoplazmas ndan d ş ar do ğ ru yapt ğ uzant lard r. Misel : Ya ğ molek ü llerinini, çö z ü nmedi ğ i bir s v madde i ç erisine b rak ld ğ zaman olu ş turdu ğ u k üçü k partik ü ller. Monomer : Organik molek ü lleri olu ş turan birim yap lar n her biri. Mutualizm : İ ki canl n n birbirlerinden faydalanarak birlikte ya ş amalar . Mutant : DNA s nda de ğ i ş iklik (mutasyon) meydana gelmi ş olan canl . - N - Nefron : B ö bre ğ in yap ve g ö rev bak m ndan birimi olup malphigi cisimci ğ i, dalgal kana llar ve Henle ilmi ğ inden olu ş ur. Nekroz : H ü crelerin ve dokular n ö lmesi durumu. Nikotin : Bir n ö rotransmitter olan asetilkolinin faaliyetini engelledi ğ i i ç in zehirli olan ve t ü t ü nden elde edilen bir alkaloyid. Ni ş asta : Bitkilerde depo maddesi olarak m eydana getirilen polisakkarit (C6-H10-O5). N ö ron : Bir ç ok dentrit ve uzun bir aksondan olu ş an sinir h ü cresi. N ü kleotid : İ ki ş eker, bir p ü rin ve bir p ü rimidin baz ndan olu ş an tek bir DNA s ras . N ü kleaz : N ü kleik asitleri k sa oligon ü kleotit par ç alar na yada tek n ü kleotide hidrolize eden enzimler grubu. N ö rogenez : Geli ş me s ras nda sinir sisteminin geli ş me safhas . Nokta mutasyonu : DNA kopyalanmas s ras nda bir baz ç iftinde meydana gelen de ğ i ş iklik. Nimfa : Yar ba ş kala ş m g ö steren b ö ceklerde, d ş g ö r ü n üş ü ergine benzeyen, fakat e ş ey organlar ve kanatlar tam olarak geli ş memi ş evre. - O - Oosit : Di ş i e ş ey organ nda e ş ey h ü crelerinin olu ş mas s ras nda oogonyumdan de ğ i ş en ve iki mayoz b ö l ü nmesi ge ç irecek olan h ü cre. Oospor : Oomiset mantarlarda, alglerde ve protozoonlarda d ö llenmi ş oosferde geli ş en kal n duvarl zigot. Oksotrof : Ana ve baban n genlerinde bulunmas na kar ş n kendi b ü y ü mesi i ç in gerekli molek ü l ü sentezleyemeyen mutant mikroorganizma. Oksinler : Bitki organizmalar nda bulunan ve b ü y ü meyi sa ğ layan hormonlara verilen genel ad. Omurilik : Omurga i ç erisinden ge ç en sinirsel doku. Oogami : Genellikle b ü y ü k hareketsiz di ş i gamet ile k üçü k ve hareketli erkek gametin birle ş mesi. Operat ö r gen : Bakteri yada vir ü s genomunda repress ö r (bask lay c ) proteini ba ğ layan ve yan ndaki genin transkripsiyonunu kontrol eden gen. Organik madde : Do ğ al olarak bulunmay p canl organizmalar taraf ndan senezlenen maddeler. Ototrof : Kendi besinini kendi kar ş layabilen canl lar ( Ö rne ğ in bitkiler). - P - Paleontoloji : Fosilleri inceleyen, ya ş lar ve anatomik yap lar hakk nda fikir y ü r ü ten bilim dal . Pankreas : Genel olarak midenin sol yan nda yer alan, hem i ç salg hemde d ş salg ile g ö revli olan karma bez. Paratroit hormon : Paratroit bezinde n salg lanan, kalsiyumun ba ğ rsaktan emilimini, b ö breklerden at lmas n , kemiklerden serbest hale ge ç irilmesini ve h ü creler aras ndaki kalsiyum iyon konsantrasyonunu kontrol eden hormon. Patoloji : Hastal klarla u ğ ra ş an bilim dal . Penisilin : " Penicill ium notatum " isimli bir mantar taraf ndan ü retilen ve bakteri h ü cre duvar n n sentezini engelleyen bir antibiyotik. Periderm : A ğ ac n kabuk k sm .bir ç ok g ö vde ve k ö klerde ikinci b ü y ü me ile epidermisin yerini alan doku. perikarp : Kalbin en d ş ö rt ü s ü ne verilen ad. Proteoliz : Proteinlerin amino asitlerine kadar par ç alanmas i ş lemi. Protozoon : Tek h ü creli canl lara genel olarak verilen ad ( ö rne ğ in algler, mantarlar, bakteriler vs.) Pseudopod : Baz tek h ü crelilerin hareket etmek veya besin almak amac yla sitoplazmas n n d ş ar ya do ğ ru olu ş turdu ğ u uzant lard r. - R - Radyoekoloji : Radyason ve ekolojik sistem aras ndaki ili ş kiyi inceleyen bilim dal . Radyobiyoloji : Radyasonun canl lar ü zerine nas l etki etti ğ ini inceleyen bilim dal . Refleks : Bir uyart ya verilen ani cevap.Al nan uyart sonucunda meydana gelen impulsa, beyne iletilmeksizin verilen cevap. Re ç ine : Ç am, elma, erik gibi baz odunlu bitkilerin salg lad klar kat yada yar ak ş kan, yar saydam, suda çö z ü nmeyen salg maddeleri. Replika syon : DNA n n çö z ü lerek ortamdaki serbest bazlar kullan p kendinin bir kopyas n ç karmas i ş lemi. Replikon : DNA molek ü l ü nde bir kopyalama k ö keni kapsayan ve pe ş pe ş e kopyalanan n ü kleotit dizilerinden olu ş an uzunluk. Resesif : Bir genin kendini fenot ipte g ö sterememesi durumu. Ç ekinik gen. Ribozim : Ortamda herhangi bir protein bulunmad ğ zaman enzim ö zelli ğ i g ö steren saf RNA. RNA polimeraz : DNA dan RNA sentezini ger ç ekle ş tiren enzim. Rodopsin : G ö z organ nda bulunan ve fotonun ilk olarak ç arpt ğ bir ç e ş it protein. - S - Safra tuzlar : Safra kesesinden ince ba ğ rsa ğ a salg lanan ve ya ğ lar n misellere (k üçü k partik ü ller) d ö n üşü m ü n ü sa ğ layan biyokimyasal maddeler. Sekretin : Sindirim s ras nda onikiparmak ba ğ rsa ğ taraf ndan meydana getirilen ve pankreas sindirim enzimleri salg lamak ü zere uyaran bir polipeptid hormonu. Sel ü loz : Bitki h ü crelerinin ç eperlerinde bulunan ve olduk ç a sa ğ lam bir yap ya sahip olan polisakkarit molek ü lerinden olu ş an madde. Sentriyol : H ü cre b ö l ü nece ğ i zaman kutuplara g öç eden, i ğ ipliklerinin yap m nda rol oynayan organellerdir. Serebral : Beyin organ yla ilgili yap .Beyine ba ğ l . Serum : Kan n p ht la ş mas ndan sonra ayr lan s v k s m. Sesil : Bir organizman n sap, g ö vde ve pedisel gibi yap lar olmaks z n do ğ rudan bir yere oturmas ( Ö rne ğ in deniz taban na oturmas ). Sil : Baz tek h ü crelilerde hareti sa ğ layan, yine baz organizmalar n akci ğ er borular nda senkronize hareket ederek toz vb. partik ü lleri akci ğ erden uzakla ş t ran kam ç benzeri yap . Sessiz mutasyon : Me ydana geldi ğ i gen ü zerinde, daha sonra bugen taraf ndan ü retilecek proteinin fonksiyonunu de ğ i ş tirmeyen mutasyonlard r (etkisiz mutasyon). Sin ü s : Organlar n yada dokular n aras ndaki bo ş luk yada her hangi bir a ç kl k. S ö lom : Hayvanlarda bir epitel (s ö l om epiteli) ile astarlanm ş olan v ü cut bo ş lu ğ una verilen ad. - T - Transd ü ksiyon : Bir mikroorganizmadan bir di ğ erine vir ü s veya bakteriyofajlar arac l ğ yla gen aktar lmas olay . Translokasyon : Kromozomun bir par ç as n n kopup ba ş ka bir kromozoma ekle nmesi ş eklinde olan kromozom mutasyonu. Termofil : Y ü ksek s cakl klarda ya ş ayabilen mikroorganizmalara verilen genel ad (termofil = s y seven). Tubul : H ü cre i ç erisinde veya doku i ç erisindeki t ü ps ü yap lara verilen genel ad. Terminat ö r gen : RNA polim eraz n transkripsiyonu durdurmas na neden olan DNA dizisi. tRNA : Protein sentezi s ras nda (translasyon) amino asitleri ribozoma ta ş yan ö zel bir RNA ç e ş idi. Taksonomi : Canl lar n s n fland r lmas ve bu s n fland rmada kullan lan kural ve prensipler.Tak m : Canl lar n s n fland r lmas nda kullan lan, familya ve s n f aras ndak bulunan, yak n benzerlik g ö steren organizmalar n meydana getirdi ğ i taksonomik birlik.Ordo. Timpanum : Orta kula ğ olu ş turan davul ş eklindeki bo ş luk.Ayn zamanda b ö ceklerin i ş i tme organ , timpanal organ. Timin : DNA yap s na kat lan fakat RNA yap s na kat lmayan bir primidin baz . - U - Urasil : Yanl zca RNA yap s na kat lan baz. U ç meristem : Bitkilerin k ö k ve g ö vdelerinin en u ç lar nda bulunan, s ü rekli b ö l ü nerek bitkinin b ü y ü mesini sa ğ layan doku.Meristem dokusu. Unipolar : Tek kutuplu olma durumu.Baz sinir h ü creleri yanl z tek bir uzant ya sahip olabilir (unipolar sinir h ü cresi). Ü re : Memeli ve di ğ er hayvanlarda amino asitlerin y k m ile olu ş an son ü r ü n. - V - Varyasyo n : Baz karakterler bak m ndan farkl olma, orta durumdan sapma durumu.Esas t ü r tipine g ö re belirli karakterlerde g ö r ü len farkl l klar. Vakuol : Ö karyot h ü crelerin sitoplazmas i ç erisinde s v , hava yada k smen sindirilmi ş besin kapsayan tek zarla ç evri li yap lar n her biri. Valin : Protein sentezine kat lan amino asitlerden birisi. Vaskular sistem : Ksilem ve floemden olu ş an bitki dokular nda, ksilem taraf ndan su ve suda erimi ş maddelerin, floem taraf ndan fotosentez ü r ü nlerinin ta ş nmas n sa ğ layan iletim sistemi. Vanadyum : İ nsan ve hayvanlar i ç in gerekli bir eser (az miktarda bulunan) elementidir. Verimlilik : Birim zamanda meydana getirilen yavru say s ile ö l çü len, bir bireyin yada populasyonun ü reme kapasitesi.Fertilite. Ventral : Bir organiz man n kar n k sm (s rt k sm dorsal). Vejetasyon : Bitkinin tohumdan geli ş ip tekrar tohum verecek hale gelene kadar ge ç en d ö nemi. Viroid : Bitki h ü crelerinde hastal k yapan, 400 ' e kadar ribon ü kleotitten olu ş an, vir ü slerden daha basit yap l organizma. - Y - Ya ğ asidi : Esterlerle bile ş ikler yaparak ya ğ molek ü llerini meydana getiren maddeler. Yap sal gen : H ü crenin yap s ve metabolizmas i ç in gerekli RNA ' lar kodlayan DNA dizisine verilen genel ad. Y ü zme kesesi : Bir ç ok kemikli bal kta ç eperi sin dirim kanal ile ayn yap da, i ç i hava ve di ğ er gazlarla dolu olan, hidrostatik denge, solunum, ses ç karma ve ses almada g ö revli yap . - Z - Zoospor : Tek h ü creli algler ve mantarlarda kam ç l , hareketli e ş ey h ü cresi. Zootoksin : Bir organizma taraf nd an meydana getirilmi ş toksik maddeler.