1 - Aile Hekimliği Biyopsikososyal Yaklaşım BİYOPSİKOSOSYAL BİYOPSİKOSOSYAL YAKLAŞIM YAKLAŞIM BİYOPSİKOSOSYAL BİYOPSİKOSOSYAL YAKLAŞIM YAKLAŞIM Biyopsikososyal yaklaşım tarzının kavranması AMAÇ Birey (hasta) merkezli yaklaşım hakkında bilgi edinilmesi Hasta ve hastalık merkezli yaklaşımın öğrenilmesi Biyomedikal ve biyopsikososyal yaklaşım arasındaki farkların kavranması HEDEFLER arasındaki farkların kavranması Biyopsikososyal yaklaşımı destekleyen modeller hakkında bilgi edinilmesi Birinci basamakta biyopsikososyal yaklaşımın öneminin kavranmasıHastayı; Hayat şartları, Sorunları, HASTA MERKEZLİ YAKLAŞIM Sorunları, Ailesi, Fiziksel çevresi, Psikolojik problemleri ile ele alır. Hekim hasta ile birlikte çalışır. HASTA MERKEZLİ YAKLAŞIMDA Öncelikler ve hastalığın idaresindeki roller hasta ile birlikte belirlenir. Hekim yalnızca hastalıkla ilgilenir. HASTALIK MERKEZLİ YAKLAŞIMDA Anormal biyomedikal oluşumları kontrol altına alabilmek için hasta üzerinde otorite kurar.Biyomedikal düşünce yapısından Biyopsikososyal düşünce yapısına geçiş, yapısına geçiş, Modern Tıp olarak adlandırılmaktadır. Tek yönlü nedensellik Biyolojik iyileştirme BİYOMEDİKAL YAKLAŞIM Biyolojik iyileştirmePsikososyal yaklaşımın değişik boyutlarına ağırlık veren farklı modelleri vardır; Sistemik Yaklaşım Gelişimsel Yaklaşım PSİKOSOSYAL YAKLAŞIM Gelişimsel Yaklaşım Holistik Sağlık Modeli Etnik Kültürel Model Biyopsikososyal ModelSİSTEMİK YAKLAŞIM • İnsanoğlunun karmaşık bir yapısı vardır. • Karmaşık yapı hastalık ve sağlık sürecini etkiler. • Sistemik yaklaşımla bunun üstesinden • Sistemik yaklaşımla bunun üstesinden gelinebilir. • Küçük, basit sistemlerden büyük karmaşık sistemlere doğru çok boyutlu ve çok yönlü bir nedensellik vardır. Smilkstein 1978’de sistemik yaklaşımı aile hekimliğine uyarlamıştır. SİSTEMİK YAKLAŞIM Hekimlerin dikkatini aile üyelerinin birbirleri ile olan etkileşimlerine çekmiştir.Smilkstein ailenin fonksiyonelliği üzerine; Kriz, Krizle başa çıkabilme becerileri, SİSTEMİK YAKLAŞIM Krizle başa çıkabilme becerileri, Krizle başa çıkabilmek için gereken kaynakların önemini vurgulamıştır.GELİŞİMSEL YAKLAŞIM Kişinin geçmişteki gelişimini, Şimdiki gelişmişlik düzeyini, Gelecekte beklenen gelişimini dikkate alan bir yaklaşımdır. Biyolojik gelişim; Hücresel fonksiyonlarda değişim doğumdan yaşlılığa kadar sürer Psikolojik gelişim; Çocukluktan yaşlılığa kadar sürer (yeni doğanda güven, erken çocuklukta bağımsızlığın GELİŞİMSEL YAKLAŞIM Psikolojik gelişim; Çocukluktan yaşlılığa kadar sürer (yeni doğanda güven, erken çocuklukta bağımsızlığın kazanılması, erişkinlikte neslin devamı vs.) Sosyal gelişim; Aile ve akran ilişkilerinde olumlu veya olumsuz değişimleri kapsar (evlilik, boşanma gibi)HOLİSTİK SAĞLIK MODELİ Bireysel sorumluluklar ve kişilik gelişimi ön plandadır. Sağlığın bozulması ve tüm hastalıklar psikosomatiktir. psikosomatiktir. Her insan beden, akıl ve ruhun dairesel etkileşimi altındadır. Hastalık, adaptasyon yetersizliğinden kaynaklanmaktadır. Doğal gıda, yoga, akupunktur, bitkisel tedavi HOLİSTİK SAĞLIK MODELİ vs gibi alternatif tıp uygulamalarını benimser.ETNİK KÜLTÜREL MODEL • Hasta ile hekimin her birlikteliği kültürler arası bir etkileşimdir. • Her iki taraf da görüşmeye kültürel olarak belirlenmiş davranışlar, bilgiler ve inanışlarla oluşturulan bir hikaye ile gelir. Etnomedikal, kültürel yaklaşımda sağlık ve hastalıkla ilişkili kültürel değerler önemlidir. Kapsamlı bakım ve tanı koymada gerekli olan ETNİK KÜLTÜREL MODEL Kapsamlı bakım ve tanı koymada gerekli olan bilginin edinilmesinde eğer hekim hastanın kültüründen etkilenen psikososyal faktörlere yabancı ise, aksama olacaktır.BİYOPSİKOSOSYAL MODEL Biyopsikososyal model ilk defa 1977 yılında George Engel tarafından tanımlanmıştır. Engel, klinisyenlerin dikkatini hastaların Engel, klinisyenlerin dikkatini hastaların duygusal yapılarının, yaşam amaçlarının, hastalık karşısında davranışlarının ve sosyal çevrelerinin değişmesi ile hastalığın biyokimyasal ve morfolojik farklılıklar gösterebildiğine çekmiştir. Sadece biyolojik faktörleri ele almak yerine psikolojik ve sosyal faktörlerin de göz önüne alınması hastalıkların tamamen anlaşılmasını sağlar. BİYOPSİKOSOSYAL MODEL Biyopsikososyal model beyin ve periferik organların karşılıklı olarak ilişki içinde olmaları ve fiziksel uyarılara olduğu gibi sosyal değişikliklere de duyarlı oldukları temeline dayanır.George Engel, hekimleri hastalarının Biyolojik, Psikolojik, BİYOPSİKOSOSYAL MODEL Psikolojik, Sosyal verilerini etkili bir şekilde değerlendirmeleri ve klinik probleme bu şekilde yaklaşmalarını önermiştir.BİYOPSİKOSOSYAL YAKLAŞIM Aile hekimliğinin temel yaklaşımıdır. Hastalık-sağlık sürecini çok yönlü nedensellik ilişkisi ile açıklar. nedensellik ilişkisi ile açıklar. Bireyi farklı özellikleri ile bir bütün olarak ele alır. Hasta (birey) merkezlidir.