Maden Yatakları Cıva O CIV A (Hg), PERİYODİK TABLONUN II-B , ÇİNKO GRUBUNDA YERALIR VE RENGİ GÜMÜŞ BEYAZIDIR. O YOĞUNLUĞU 13,6 GR/CM 3 OLAN CİV A ODA SICAKLIĞINDA SIVI HALDE BULUNAN TEK METALDİR. O ANCAK -40 ?C DE KATI HALE GEÇEREK HEKZAGONAL BİLLURLAR MEYDANA GETİRİR. O BATI DİLLERİNDE MERKÜR ADIYLA TANINAN CİV A, DİLİMİZE FARSCADAKİ “CİVE” SÖZCÜĞÜNDEN GEÇMİŞTİR. o Nabit civa: (Hg) %100 Hg • O METAL CİV A DA DENİR. • O ÖZGÜL AĞIRLIĞI 13,6 Gr/Cm 3 TÜR. • O CIV A YATAKLARINDA TEKTONİK HAREKETLER SONUCUNDA VEYA YÜKSEK DERECEDE BUHAR HALİNDEN OLUŞUR. • O 350 ?C’DE BUHARLAŞIR VE BUHARLARI ÇOK ZEHİRLİDİR. • O NİTRİK ASİTTE ÇÖZÜLÜR. . ZİNOBER: (HgS) %86,2 Hg O YOĞUNLUK; 8,4 Gr/Cm 3 O TABİATTA EN ÇOK BULUNAN CIV A MİNERALİDİR. O VİŞNE ÇÜRÜĞÜ RENGİNDEDİR. O GENELLİKLE AZ MİKTARDA KİL, BİTÜM VE DEMİROKSİTLE KARIŞIKTIR. METAZİNNOBER : (HgS) %88,2 Hg ? SİYAH RENKLİ OLUP, YOĞUNLUĞU 7,7’DİR. ? ? CIV A YATAKLARINDA ZİNOBERLE BERABER RASTLANIR. ? GENELLİKLE ASİT ERİYİKLERDEN OLUŞMAKTA VE ZAMANLA ZİNOBERE DÖNÜŞMEKTEDİR. Şvazit: (Hg, Cu) %17 Hg Livingstonit: (HgSb 8 )CI CI VANIN KULLANIM ALANLARI: VANIN KULLANIM ALANLARI: CIV ANIN NORMAL SICAKLIKTA SIVI VE AĞIR OLUŞU, ELEKTRİĞİ İYİ İLETMESİ, KOLAYCA ALAŞIM YAPMASI, KULLANIM ALANLARINI GENİŞLETMİŞTİR. CIVA: CIVA: O ELEKTRİK ALETLERİNDE O İLAÇ VE BOYA ENDÜSTRİSİNDE O CIV ALI TERMOMETRE, MANOMETRE VB. ALETLERİN YAPIMINDA O SUNİ İPEK ENDÜSTRİSİNDE YARARLANILAN KOSTİK SODA VE KLOR ÜRETİMİNDE O ALTIN VE GÜMÜŞLE AMALGAM (KARIŞIM) YAPILARAK MÜCEVHERCİLİKTE O KİMYA ENDÜSTRİSİNDE KATALİZÖR OLARAK KULLANILMAKTADIR. CIV A SÜZÜLEREK TEMİZLENMEK SURETİYLE %99,9 SAF OLARAK 34,5 KG’LİK ŞİŞELERE DOLDURULARAK PAZARLANIR. O CIVA ESAS OLARAK HİDROTERMAL SAFHANIN DÜŞÜK SICAKLIK DÖNEMİNDE (EPİTERMAL) OLUŞAN BİR ELEMENTTİR. SICAK SULARIN (50-200 ?C) YÜKSELMESİYLE 1-600 m ARASINDA DEĞİŞEN DERİNLİKLERDE MEYDANA GELMİŞLERDİR. ÖZELLİKLE YÜZEYE YAKIN VOLKANLARIN ÇEVRESİNDE OLUŞUR. AYRICA VOLKANOSEDİMANTER OLUŞUMLARI DA BULUNUR. HİDROTERMAL GETİRİMİN, PLÜTONİK YADA SUBVOLKANİK OLUŞUMLARINI BİRBİRİNDEN AYIRMAK OLDUKÇA GÜÇTÜR. O . CIVA OLUŞUM SICAKLIĞI DÜŞÜK OLDUĞUNDAN MAĞMADAN ÇOK UZAKLARA TAŞINABİLİR. CEVHER DAMARLAR HALİNDE VEYA KUMTAŞLARI VE ŞİSTLER İÇİNE EMPRENYE OLMUŞ BİÇİMDE BULUNUR. ELEMENTER CIVA VE ZİNOBER BİLHASSA BİTUMLU ŞİSTLERİ TERCİH ETMEKTEDİR. CIVA UZAK MESAFELERE RAHATÇA TAŞINABİLDİĞİNDEN BU TİP KAYAÇLARA ULAŞTIĞINDA HEMEN ÇÖKELİR• O BAZEN DE CIVALI ERİYİKLER KUMLU KAYAÇLARIN ARASINA GİREREK İMPREGNASYON TİPİ YATAKLANMALARI OLUŞTURURLAR. • PLÜTONİK HİDROTERMAL YATAKLARIN ESAS MİNERALİ ZİNOBER, PİRİT VE KALSEDONDUR. BU YATAKLARDA CIVA VE ANTİMON BİRLİKTELİĞİ GÖRÜLEBİLİR. • DERİNLERE DOĞRU ANTİMONİT, REALGAR, ÖRPİGMENT MİNERALLERİ OLUŞABİLİR. • SUBVOLKANİK OLANLARDA Hg VE Sb AYRI AYRI OLUŞURLAR. GANG MİNERALLERİ KUVARS, KALSEDON, DOLOMİT VE KALSİTTİR. • O CIVA YATAKLARI YÜZEYE YAKIN OLUŞTUĞU İÇİN GENELLİKLE EROZYONLA TAŞINMIŞ VEYA TEKTONİK OLAYLARLA ÜZERİ ÖRTÜLMÜŞ OLABİLİR. • ANCAK ÇOK GENÇ YATAKLARDA EROZYON SÖZKONUSU OLMAYIP CEVHER KOLAYLIKLA BULUNUR VE İŞLETİLEBİLİRO SONUÇ OLARAK SICAK ORTAMLARDA CIV A OLDUKÇA MOBİLDİR. HgS YÜKSEK DERECEDE DAYANIKSIZDIR. HgS SÜLFÜRCE ZENGİN, KUVVETLİ ALKALİ ERİYİKLERDE KOLAYCA ERİMEKTEDİR. O ZAMAN, HgS NÖTR VEYA ASİT ORTAMDA ÇÖKELMEKTEDİR. O ERİYİKLERDEKİ PH DEĞERİNİN DÜŞMESİYLE CIV A BİLEŞİKLERİNİN SÜLFÜRLERDEN,YÜKSELMESİYLE DE KLORÜRLERDEN OLUŞTUĞU ANLAŞILMAKTADIR. ZİNOBERİN KARBONATLARDAN ZİYADE SİLİSLE BERABER ÇÖKELMESİ PH DEĞERİNİN YÜKSEK OLMADIĞINI VE KLORURLERDEN OLUŞMADIĞINI GÖSTERMEKTEDİR. ?CIV A MADENLERİ DİĞER MADEN YATAKLARINA KIYASLA DAHA KÜÇÜKTÜR. ?DÜNYADA REZERVİ MİLYON TONLA İFADE EDİLEN YATAKLAR BİRKAÇ TANEDİR. ?CIV A YATAKLARININ BELİRLİ YAŞ VE YATAK ŞEKLİ YOKTUR. A VUSTRALYA’DA ALTIN TELLÜRİDLERİNDE MANYETİT VE TURMALİNLE BERABER BULUNMUŞTUR. ?KALİFORNİYA VE OREGON’DA ALTINLI KUV ARS DAMARLARINDA CIV AYA RASTLANMIŞTIR. DÜNYA CIV A YATAKLARINI İNCELEDİĞİMİZDE ŞU SONUÇLAR AÇIĞA ÇIKMAKTADIR. 1.CIV A YATAKLARI OROJEN HATLAR ÜZERİNDEKİ GENÇ VOLKANİK SAHALARDA VEYA BUNLARA 150 KM’Yİ GEÇMEYEN UZAKLIKTADIR. 2.YATAKLARIN 1/5’İ YEŞİL KAYAÇLARA YAKIN VEYA ONLARLA İLİŞKİLİDİR. 3.DÜNYADAKİ YATAKLARIN %85’İ ALP OROJENEZ KUŞAĞI BOYUNCA SIRALANMAKTADIR. 4.DÜNYADA MEVCUT CIV A YATAKLARININ %80’İ FAYLAR, DİĞER KISMI İSE KONTAKLAR BOYUNCA OLUŞMUŞTUR. 5.KONTAKLARDAKİ CEVHERLERİN TAV ANI GENELLİKLE GEÇİRİMSİZ KAYAÇLARDAN OLUŞMAKTADIR. 6.ZİNOBER; SICAK SU KAYNAKLARININ ETRAFINDA GENELLİKLE SİLİSLE BERABER ÇÖKELMEKTEDİR. 7.CIV A YATAKLARININ YÜZEYE YAKIN BREŞİK KISIMLARINDA KALSEDON VE OPALLE BİRLİKTE BULUNMASI DÜŞÜK ISIDA OLUŞTUĞUNU GÖSTERMEKTEDİR.? DÜNYADAKİ CIV A YATAKLARININ DAĞILIŞI VOLKANİK VE TEKTONİK HAREKETLERE BAĞLI OLDUĞUNDAN BELİRLİ BİR KUŞAK BOYUNCADIR. ? BUNLAR ALP HAREKETLERİ ETKİSİNİN GÖRÜLDÜĞÜ BÖLGELER OLUP, AMERİKA KITASININ BATISINDA ŞİLİ-ALASKA ARASINDAKİ KUŞAKLA, İSPANYA’DAN İTİBAREN TÜRKİYE’DEN GEÇEN ALANLARDIR. (HARİTA 1) ? DÜNYADA BİLİNEN EN ÜNLÜ YATAKLAR BU KUŞAK İÇİNDE YERALIR. (ALMADEN-İSPANYA, IDRİJA-YUGOSLA VYA, SAN SALV ATORE –İTALYA, SANTA BARBARA-PERU). ?TERSİYER VOLKANİZMASINA BAĞLI YATAKLARDIR. ?TÜRKİYE’NİN EN ÖNEMLİ CIV A YATAKLARI KONYA (SIZMA, LADİK, KURŞUNLU) VE İZMİRDEDİR. (KARAKURUN, KARAREİS, DİKENCİK, HALIKÖY, AYASLOG). ?DİĞER ÖNEMLİ YATAKLAR İSE; KASTAMONU (ŞEYHŞABAN), KOCAELİ (GEBZE-MUDARLI), MANİSA (KOZLUCA), NİĞDE (GÜMÜŞLER) VE UŞAK’TA (MURATDAĞI) DIR. (HARİTA 2)