Malzeme Civata İmalatı www.a305teyim.com Civata imalat nda, carbide ad verilen sert maden kal plar kullan l r. Bu kal plar ç ok iyi parlat l r ve ö l çü mleri ç ok hassas yap l r. Elde edilen bu kal plar makinaya yerle ş tirilir. Bu y ö ntemde kullan lan makina ve kal plarla ç o k y ü ksek ü retim h zlar na ula ş mak m ü mk ü nd ü r. Ancak kal b n ve makinan n maliyeti ç ok y ü ksektir. Y ö ntemin ekonomik olmas i ç in ç ok y ü ksek mktarlarda ü retim yap l r. Ç eli ğe sorunsuz bir ş ekilde plastik ş ekil vermek i ç in ince tanel i bir yap ya sahip olmam z gerekir. B ü y ü k taneli yap larda d ö v ü lme esnas nda ç atlak, s yr k ve y rt k ortaya ç kar. İ malatta kullan ca ğ m z ç elik genellikle k ü t ü kler halinde gelir ve bu k ü t ü kler kangal denilen filma ş inlere ayr l r. Sonra kangal ç ap i ş lenecek tel ç ap na indirilir. Bunun i ç in iki y ö ntem vard r : Kimyasal temizlik ? Mekanik temizlik ? Mekanik temizlik zordur. Ç eli ğin boyutlar n n b ü y ü k olmas bu i ş lemi daha da zor hale getirir çü nk ü bukadar ka l n bir ç eli ğin merdanelerin aras na girip kabuk d ö kmesi zordur. Buy ü zden kimyasal temizleme yap l r. Ç eli ğin ü zerindeki kabuk temizlendikten sonra ç elik fosfat banyosuna sokulur. Fosfatlanan ç ali ğin y ü zeyinde bir fosfat tabakas m eydana gelir. Bu fosfat tabakas s ü rt ü nmeyi ve kayganl k meydana getirerek kal plar n a ş nmas n azalt r. Bu a ş amalardan ge ç en malzeme civata makina ö n ü ne getirilir. Buna ayn zamanda per ç in makinas da denir. Birka ç tipi vard r : 2 İ stasyonlu Mak . ; 1. istasyonda ç eli ğe vurulan ilk darbe ile ba ş ? k sm ş ekillenmeye ba ş lar ve armut ş ekli ad verilen bir yap olu ş ur. 2. istasyonda gelen 2. darbe ile civata ba ş son halini al r. Civata ba ş imal edece ğimiz 6 k öş e ö l çü lerine g ö re meydana getirilir. 3. İ stasyonlu Mak. ; 2 istasyonlu makinaya 6 k öş e ç apaklama ? makinas n n ilavesiyle olu ş ur. Bu makina ta ş lama y ö ntemi ile civatan n 6 k öş esini olu ş turur. Ç apa ğ bir tarafa civatay bir taraf a ay r r. 4 İ stasyonlu Mak. ; Daha ç ok deformasyon isteyen, zor ş ekillenen ? par ç alar n imalat nda kullan l r. Bu par ç alara ş ekil vermek zor oldu ğundan 3 vuru ş yetmez. Ö rne ğin kademeli bir civata... 5 İ stasyonlu Mak. ; Ç ok ç arp ş k pa r ç alar i ç in kullan l r. Bu makina ? ile bir boru bile yap labilir. 6 İ stasyonlu Mak. ; Bu makina yeni ç km ş t r. Di ğerlerine g ö re ç ok ? fonksiyonel olan bu makina ile par ç a ü retimi yap l r. Yukarda anlat lan makinalarda ba ş olu ş turu lan civata yine ayn makinalarda ovalama y ö ntemi ile di ş leri a ç l r. Kulland ğ m z ç eli ğin Cq45 olmas nedeniyle sertli ği d üşü kt ü r. Buy ü zden olu ş an civataya s l i ş lem uygular z. Karbo-nirasyon f r n nda ger ç ekle ş tirilen sertle ş me i ç in ö nce civatalar kostikli, ya ğl kaynar bir kazanda y kan r. Y kanan civatalar f r n n ö n s tma b ö l ü m ü nde suyun slakl ğ , nemi gidene kadar s t l r. Sonra verilen gazlar ile ( metan, propan, metanol...) istenilen sertlik as ğlan r. Bu i ş lem 690-710 derece aras nda belirli bir s ü re ger ç ekle ş tirilir. F r n n bu ayarlar n n hepsi se ç ilen ç eli ğe ve istenen ö zelliklwere g ö re ayarlan r. F r ndan ç kan civatalar ya ğa d ö k ü l ü r ve sonra temperlenir.www.a305teyim.com Bu gelinen nok taya kadar malzememize ç e ş itli kalite kontrol i ş lemleri uygulan r ; Gelen malzemenin yuvarlakl ğ , tel ç ap ö l çü l ü r. ? Ç eli ğe f ç testi yap l r. Ç elik ezilir ve yan y ü zlerinin deformasyonu ? g ö zlenir. E ğer y rt k, patlak, ç atlak yoksa b u ç elik plastik ş ekil verme i ç in uygundur denilir. Ç elik per ç in haline geldikten sonra (di ş i a ç lmam ş halde) ç aplar ? ö l çü l ü r. Di ş a ç ma i ş leminden sonra mastar kontrol ü yap l r. Civatan n ? mastardan ge ç ip ge ç medi ğine bak l r. Is l i ş leme giren ç eli ğe sonra sertlik kontrol ü yap l r. ? Bu i ş lemlerden sonra civata kaplanmaya girer. Korozyona kar ş istenilen kaplma kal nl ğ na g ö re banyosu ve s ü resi ayarlan r. Civata imalat nda dikkat edilemsi gereken en ö nemli konu kaplamadan sonra hidrojen gevrekli ğinin al nmas d r. Asitli banyoda, kimyasal bir i ş lem sonras sertle ş en ç elik hidrojen yayar. Bu hidrojenin i ş lemden hemen sonra (yakla ş k 2 saat i ç inde) al nmas gerekir. Aksi halde k r lganl k ortaya ç kar. Hidrojen gevrekli ğinin al nmas i ç in ç elik bir f r n i ç inde 190-210 derece de yakla ş k 2 saat tutulmas gerekir. Civalata imalat s ras nda kar ş m za belli ba ş l problemler, hatalar ç kar : Ö l çü sel hatalar ? Is l i ş l em hatalar ? Temperleme hatalar ? Ç elik se ç iminde yap lan hatalar ? Bu hatalar imalat n her noktas nda uygulanan kalite kontrol i ş lemiyle enaza indiririz. Civalata imalat nda ovalama y ö ntemi d ş nda alternatif olarak tornalama yani t ala ş l imalat y ö ntemleri uygulanabilir. Ancak ovalama y ö nteminden elde etti ğimiz civatalar n dayan m , sertli ği aha iyi, y ü zey kalitesi daha y ü ksektir. Ayr ca torna i ş lemine g ö re ç ok b ü y ü k bir malzeme tasarrufu olurki bu hem ç evre a ç s ndan hem malzeme a ç s ndan hemde maddi a ç dan b ü y ü k avantajlar sa ğlar. Ayr ca ovalama y ö ntemi tala ş l imalat y ö ntemlerine g ö re daha h zl bir y ö ntem oldu ğundan seri imalat i ç in en yugun y ö ntemdir.