Genel Çoklu Dengeler - 1 M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 1 ÇOKLU DENGELER -1 ÇOKLU DENGE PROBLEM İ ÇÖZÜMÜNDE S İSTEMAT İK YAKLA ŞIM Prof.Dr.Mustafa DEM İRM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 2 Kimyasal tepkimelerin bir ço ğu, ortamda birden fazla tür oldu ğu ve bu türler arasında çe şitli ili şkiler söz konusu oldu ğu için oldukça karma şıktır. Sistematik bir yakla şımla bu tür karma şık dengelerin çözümü kolayla şabilir. M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 3 Bir çoklu denge probleminin çözümü, çalı şılan sistemde yel alan türlerin sayısı kadar ba ğımsız e şitlik bulunması temeline dayanır. Tür sayısı kadar e şitlik yazabilmek için yararlanılan ba şlıca 3 tip cebirsel e şitlik kullanılır. Bunlar; Denge sabiti ifadeleri Kütle denkli ği e şitlikleri Yük denkli ği e şitlikleriM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 4 Çoklu dengeleri içeren karma şık bir sistemin çözümü için i şlem basamakları 1. Bütün kimyasal tepkimeler yazılır 2. Aranan büyüklük, denge deri şimi cinsinden tanımlanır. 3. Kütle denkli ği yazılır 4. Yük denkli ği yazılır 5. Her bir kimyasal tepkime için, aktifli ği de dikkate alarak denge sabiti ifadeleri yazılır, denge sabiti sayısal de ğerleri tablolardan bulunur veya hesaplanır. 6. Denklem ve bilinmeyen sayıları kar şıla ştırılır. Bilinmeyen sayısı ve e şitlik sayısı e şit de ğilse, yeni e şitlikler yazarak veya bazı türlere belli de ğerler atayarak denklem ve bilinmeye sayısı e şitlenir. 7. Yakla şık çözüm için, varsa kabuller yapılır. 8. Denklem çözülür. 9. Yakla şık çözüm için kabul yapılmı ş ise, kabulün do ğrulu ğu kontrol edilir. Kabul geçerli de ğilse yeni çözüm yolları aranır.M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 5 Yük Denkli ği Yük denkli ği, çözeltideki pozitif yüklerin toplamının negatif yükler toplamına e şit olması ilkesine dayanır. Örne ğin 0.0167 M SO 4 2- iyonu içeren çözeltide sülfatın, yük denkli ğine katkısı (0.0167x (-2)) =- 0.0334 M kadardır. H + , OH - , K + , K 2 PO 4 - , HPO 4 2- ve PO 4 3- içeren bir çözeltide yük denkli ği: şeklinde ifade edilir. [ ][ ][ ] [ ] [ ] [ ] ( ) 1 3 2 2 4 2 4 4 2 - - - - + + + + + = + PO HPO PO H OH K HM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 6 Burada dikkat edilirse bir iyonun yükünün de ğeri, katsayı olarak ba şa yazılmaktadır. Bu gereklidir, çünkü o iyonun yük denkli ğine katkısı, yüküyle orantılıdır. Örne ğin 0.01 M PO 4 3- iyonunu içeren bir çözeltideki negatif yük sayısı ; yukarıdaki (1) e şitli ği ço ğu ki şiye denkle ştirilmemi ş bir e şitlik gibi görünebilir. Sol tarafta +2 yük varken sa ğ tarafta ise -7 yükün oldu ğu dü şünülebilir. Ancak biraz dikkatle dü şünülecek olursa bunun do ğru olmadı ğı görülecektir. [ ] ( ) dıır M 03 . 0 01 . 0 3 3 3 4 = = - POM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 7 [ ] [] [] [] [] [] M 0024 . 0 M 0026 . 0 M 0226 . 0 0550 . 0 M 10 4 . 1 M 10 9 . 3 3 4 2 4 6 4 2 12 = = = = = = - - - + - - - + PO OH HPO M K x PO H x H Örne ğin 0,025 mol KH 2 PO 4 ve 0.03 mol KOH’ın 1 litrede çözülmesiyle hazırlanan bir çözelti dü şünelim. Bu çözeltideki türlerin deri şimi, e ğer hesaplamalar yapılacak olursa yandaki de ğerler bulunur.Bulunuz !M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 8 Bu çözeltinin yük denkli ğini yazarak, yukarıdaki de ğerleri ; denkleminde yerine koyacak olursak; oldu ğu görülür ki, e şit de ğil gibi görülen yük denkli ği e şitli ğinin e şit oldu ğu görülür. [ ][ ][ ] [ ] [ ] [ ] - - - - + + + + + = + 3 4 2 4 4 2 3 2 PO HPO PO H OH K H ( ) ( ) 0550 . 0 0550 . 0 0024 . 0 3 0226 . 0 2 10 4 . 1 0026 . 0 0550 . 0 10 9 . 3 6 12 = + + + = + - - x xM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 9 Herhangi bir çözelti için yük denkli ği ifadesi ; şeklinde yazılabilir. Burada; [C i ] = i katyonunun deri şimi n i = i katyonunun yükü [A i ] = i anyonunun deri şimi m i = i anyonunun yükü [] [ ] ? ? = Ai mi Ci niM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 10 Örnek 1 İçinde, H 2 O, H + , OH - , ClO 4 - , Fe(CN) 6 3- , CN - , Fe 3+ , Mg 2+ , CH 3 OH, HCN, NH 3 , NH 4 + bulunan bir çözeltinin yük denkli ği e şitli ğini yazınızM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 11 [] [ ] [ ] [ ] [ ][]() [ ] ? ? ? ? ? ? + + + = + + + - - - - + + + + CN CN Fe ClO OH NH Mg Fe H 3 6 4 4 2 3 3 2 3 görüldü ğü gibi H 2 O, HCN, NH 3 , CH 3 OH gibi nötral türlerin yük denkli ğinde yeri yoktur.M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 12 0,1 M NaCl çözeltisinde yük denkli ği? [][][][] - - + + - + - + + = + + ? + ? Cl OH O H Na OH O H O H CI Na NaCI 3 3 2 2M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 13 0,1 M MgCl 2 çözeltisinde yük denkli ği? [ ] [ ] [ ] [ ] - - + + + = + Cl OH O H Mg 3 2 2M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 14 0,01 M NH 3 , AgBr ile dengede olan çözeltide yük denkli ği () []() [] [] [] [] [] - - + + + + - + - + + + - + + = + + + + ? + ? + ? + + ? Br OH NH O H NH Ag Ag OH O H O H OH NH O H NH NH Ag NH Ag Br Ag AgBr 4 3 2 3 3 2 4 2 3 2 3 3 2 2M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 15 NaCl, Ba(ClO 4 ) 2 ve Al 2 (SO 4 ) 3 içeren çözeltide yük denkli ği? [] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] - - - - + + + + + + + = + + + OH SO Cl CIO O H Al Ba Na 2 4 4 3 3 2 2 3 2M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 16 Kütle Denkli ği Kütle denkli ği, kütlenin korunumu yasasının bir gere ğidir. Kütle denkli ği, tepkimeye giren bütün türlerdeki molekül, atom veya grupların sayısı, çözeltide olu şan tüm türlerdeki atom, molekül veya grupların sayısına e şittir. M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 17 Örne ğin 0,05 mol HAc’nin 1 litrede çözüldü ğünü dü şünelim. Buradaki kütle denkli ği iyonla şan iyonla şmadan kalan asetik asit deri şimine e şit olacaktır. Yani; Burada [HAc]= iyonla şmadan kalan [Ac - ] = iyonla şan - Ac + ? + H Hac [ ] [ ] - + = Ac HAc M 05 . 0M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 18 0,025 mol H 3 PO 4 ’ün litrede çözülmesiyle hazırlanan çözeltideki kütle denkli ği; [] [] [] [] - - - - + - - + - - + + + + = + ? + ? + ? 3 4 2 4 4 2 4 3 3 4 2 4 2 4 4 2 4 2 4 3 250 , 0 PO HPO PO H PO H PO H HPO HPO H PO H PO H H PO HM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 19 - + - + - - + + ? ? + + ? OH O H O H HSO H SO SO Ba BaSO 3 2 4 2 4 2 4 2 4 2 denkligi kütle çözeltide için HCl 0,01M olan dengede ile BaSO4, Katı [ ] [ ] [ ] [] [][] gelen sudan OH OH HCl O H b HSO SO Ba a = - + = + = - + - - + ] [ . . 3 4 2 4 2M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 20 - + - + + + - + + ? + ? + ? + + ? OH O H O H OH NH O H NH NH Ag NH Ag 3 2 4 2 3 2 3 3 2 ) ( 2 Br Ag AgBr sistemde olusan unda doyuruldug ile AgBr , çözeltisi NH 0,01M 3 [ ][ ] ( ) [ ] []() [] [] [] [][] + + - + + + + - + = = + + = + = 4 3 4 2 3 3 2 3 . 01 , 0 2 . . 3 NH O H OH c NH NH Ag NH C b NH Ag Ag Br a NHM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 21 Örnek 0.025 mol KH 2 PO 4 ve 0.03 mol KOH’ ın litrede çözülmesiyle hazırlanan çözeltinin kütle denkli ğini potasyum ve fosfat iyonları yönünden yazınız.M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 22 [] [] [] [] - - - - + + - - + - - + - + + + = + ? + ? + ? ? + - 3 4 2 4 4 2 4 3 3 2 3 4 2 4 2 4 4 2 4 2 2 PO HPO PO H PO H C OH O H O H H PO HPO H HPO PO H PO H 4 3 4 2 PO H H PO HM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 23 Her iki bile şikte iyonla ştı ğında ; verecektir. Dolayısıyla; olacaktır. Öte yandan fosfat suda H 3 PO 4 , H 2 PO 4 - , HPO 4 2- ve PO 4 3- iyonlarını olu şturacaktır. Dolayısıyla kütle denkli ği; şeklindedir. - + - + + + OH K PO H K ve 2 4 2 [ ] M 0550 . 0 03 . 0 025 . 0 = + = + K [ ] [ ] [ ] [ ] - - - + + + = 3 4 2 4 4 2 4 3 M 025 . 0 PO HPO PO H PO HM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 24 Örnek 3: Ag 3 PO 4 doygun çözeltisi için kütle denkli ğini yazınız. 4 3 4 2 4 2 2 4 2 4 3 4 3 2 3 4 4 3 2 3 PO H H PO H PO H H HPO HPO H PO OH O H O H PO Ag PO Ag ? + ? + ? + + ? + ? + - - + - - + - - + - + [ ] [ ] [][] [] [] [] 4 3 4 2 2 4 4 3 4 3 3 3 . PO H PO H HPO PO Ag PO Ag a + + + - = = - - + - +M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 25 S İSTEMAT İK ÇÖZÜM 1. Bütün kimyasal tepkimeleri yazınız 2. Yük denkli ğini yazınız. 3. Kütle denkli ği e şitli ğini yazınız. 4. Her bir kimyasal tepkime için aktifli ği dikkate alarak denge sabiti ifadesini yazınız. 5. Denklem ve bilinmeyen sayılarını kar şıla ştırınız. Bu a şamada bilinmeyen sayısı kadar e şitli ğin olması gerekir. E ğer de ğilse yeni e şitlikler yazarak, veya bazı türlere belli de ğerler vererek denklem ve bilinmeyen sayısını e şitleyiniz. 6. Denklemleri çözünüz. Bunlar arasında 1- 6 çözümün kalbi durumundadır. Aynı zamanda çözeltide hangi kimyasal dengenin olu ştu ğunu bilmek veya tahmin etmek biraz da beceri gerektirir. İşlem 6 ayrıca matematiksel bir beceri de gerektirir.M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 26 Örnek 1: Sistematik çözümü kullanarak sudaki H + ve OH - deri şimini hesaplayınız.. Kimyasal Tepkimeler: Burada geçerli olabilecek tek tepkime yukarıdaki e şitliktir. Dolayısıyla buna eklenecek ba şka bir şey yoktur. Yük Denkli ği: Çözeltideki iyonlar yalnız H + ve OH - ‘d ır. Dolayısıyla; dir. Kütle Denkli ği: Tepkimeden de görüldü ğüg i b i h e r H + iyonuna kar şılık 1 OH - iyonu açı ğa çıkmaktadır. Dolayısıyla; 14 2 10 0 . 1 - - + = + ? x K OH H O H su [ ] [ ] () 1 - + = OH H [ ] [ ] - + = OH HM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 27 Denge Sabitleri: Tek denge sabiti ifadesi tür. Denklem ve Bilinmeyen Sayıları: İki bilinmeyen H+,OH- deri şimleri ve iki denklemimiz (1) , (2) vardır. Çözüm: Çok seyreltik çözelti olması nedeniyle bu a şamada fH ve fOH = 1 olabilir. Dolayısıyla; [ ] [ ] ( ) 2 1.0x10 .f OH . .f H .a a K 14 OH H OH H su - - + = = =M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 28 [ ] [ ] [][] [][] [] [] [] [] () 0 , 7 1 . 10 0 . 1 log . log log 10 0 . 1 10 0 . 1 10 0 . 1 1 . . 1 . 10 0 . 1 . . . 7 7 14 14 14 = - = - = - = = = = = = - + - + - + + - + - - + - - + + pH x f H a pH x H x H H oldu ğldu ğu OH H x OH H x f OH f H H H OH HM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 29 Örnek 2 : Sistematik yakla şımı uygulayarak Hg 2 Cl 2 ’i n doygun çözeltisindeki Hg 2 2+ deri şimini, yani çözünürlü ğünü hesaplayınız. Kimyasal Tepkimeler: Yük Denkli ği: 3-Kütle Denkli ği: İki denklem söz konusudur. ( ) () 2 1 2 2 2 2 2 2 - + - + + ? + ? OH H O H Cl Hg Cl Hg [ ] [ ] [ ] [ ] ( ) 3 2 2 2 - - + + + = + OH Cl Hg H [ ] [ ] [][] () 4 2 2 2 + - - + = = Hg Cl OH H [] [][] olmalıdır. Hg 2 Cl göre edildi ğine kabul olarak Cl Cl 2 r. çıkmaktadı açı ğa Cl 2 Hg 2 2 2 2 + - - - + = = = 1M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 30 4- Denge Sabitleri: 5. Denklem ve Bilinmeyen Sayısının Kar şıla ştırılması: Burada 4 bilinmeyen, H + , OH - , Hg 2 2+ , Cl - ve 4 e şitlik (3), (4), (5), (6) vardır. [ ][ ] () [] [] () 6 10 0 . 1 . 5 10 2 . 1 . 14 18 2 2 2 - - + - - + = = x OH H x Cl HgM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 31 6. Çözüm: Burada 2 noktayı görmemiz gerekir. ve daha önceden çözümünü gördü ğümüz, Bunları (5) nolu e şitlikte yerine koyarsak; [ ] [ ] 7 10 0 . 1 - - + = = x OH H [][ ] + - = 2 2 2 Hg Cl [ ][][ ] [ ] ( ) [] M 10 7 . 6 4 10 2 . 1 10 2 . 1 2 . . 7 3 18 2 2 18 2 2 2 2 2 2 2 2 - - + - + + - + ? = = = x x Hg x Hg Hg Cl HgM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 32 Hg 2 Cl 2 ’ ün sudaki çözünürlü ğü? () - + - + + ? + ? OH H O H Cl Hg k CI Hg 2 2 2 2 2 2 . 1 [][] [] [] ) 1 ( 2 2 2 - - + + + = + Cl OH Hg H denkli ğe 2.Yük [][] [][] ) 3 ( ) 2 ( 2 2 2 - + + - = = OH H Hg Cl denkli ğe 3.KütleM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 33 [] [] [] [] [][] [][] edilir ihmal x OH Hg x Cl Hg x OH H x Cl Hg OH H Cl Hg ? ? ? ? ? 14 2 2 18 2 2 14 18 2 2 2 10 0 , 1 . . 10 2 , 1 . . . ) 5 ( 10 0 , 1 . ) 4 ( 10 2 , 1 . Sabiti Denge 4. 2 - - + - - + - - + - - + = = = = - + - +M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 34 5.Bilinmeyenler [H + ], [OH - ], [Hg 2 2+ ], [Cl - ] 4; Denklem sayısı 5 (5) nolu denklemden (2) nolu denklemden (4) nolu denklemde yerine koyulacak olursa [ ] [ ] [][] 7 14 10 0 , 1 10 0 , 1 - - + - - + = = = x OH H x OH H [ ] [ ] + - = 2 2 2 Hg ClM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 35 [] [][ ] [ ] ( ) [] [] [] [] [][] [] [] 6 7 7 2 2 7 2 2 21 19 18 3 2 2 18 2 2 2 2 2 18 2 2 2 2 2 2 2 2 10 34 , 1 10 . 4 , 13 10 7 , 6 2 2 10 7 , 6 10 300 10 3 10 3 , 0 10 2 , 1 4 10 2 , 1 2 . - - - - - + - - + - - - + - + + - + + - + = = = = = = = = = = = x Cl x x Cl dan Hg Cl x Hg x x x Hg x Hg x Hg x Hg x Hg Cl HgM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 36 Sonuç: [Cl - ] = 1,34x10 -6 M [Hg 2 2+ ] = 6,7x10 -7 [H + ] = 1,0x10 -7 [OH - ] = 1,0x10 -7M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 37 CaF 2 ’nin sudaki çözünürlü ğü nedir? - - - + + ? + + ? OH HF O H F F Ca CaF 2 2 2 2 . 1 [] [] [] [] ) 1 ( 2 2 - - + + + = + OH F H Ca Denkli ğe 2.Yük [][][] ) 2 ( 2 2+ - = + Ca HF F Denkli ğe Kütle 3.M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 38 [] [] [] [] [] [ ][ ] 14 11 2 11 2 2 10 . 0 , 1 . ) 4 ( 10 . 5 , 1 . ) 3 ( 10 . 9 , 3 . Dengeler 4. - - + - - - - - + = = = OH H F F HF F CaM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 39 5.Bilinmeyenler [Ca 2+ ], [H + ], [OH - ], [F - ], [HF] 5 Denklem sayısı 5 Ancak pH = 3,0 [H + ] = 1,0 x10 -3 için Çözüm daha kolay Bu de ğer e şitlik (4) de yerine konursa 11 10 . 0 , 1 10 . 0 , 1 10 . 0 , 1 ] [ ] [ 3 14 - = = = - - + - H Ksu OHM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 40 Bu de ğer (2) de yerine konursa [ ][][ ] [][][ ] [][ ] [] [ ] + - + - + - - + - = = = + = + 2 2 2 2 80 , 0 2 5 , 2 2 5 , 1 2 Ca F Ca F Ca F F Ca HF F (3) de yerine konursa [ ][ ] [][] () [] M Ca Ca Ca F Ca 4 2 11 2 2 2 11 2 2 10 . 9 , 3 10 . 9 , 3 82 , 0 . 10 . 9 , 3 . - + - + + - - + = = =M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 41 Örnek 3: CaF 2’ ün sudaki çözünürlü ğünü hesaplayınız.(ikinci çözüm)M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 42M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 43M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 44M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 45M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 46 Örnek 4: HgS’ün sudaki doygun çözeltisindeki bile şenlerin deri şimleri nedir? Kçç= 5.0x10- 54M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 47M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 48M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 49M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 50 Örnek 02: HgS’’ün sudaki çözünürlü ğü nedir? (farklı çözüm) (1) 10 x 5 = ] ][S [Hg = K S + Hg HgS -54 - 2 + 2 çç - 2 2 › ? + [ ] [ ] (2) 80 . 0 OH + HS O H + S 2 1 - - 2 - 2 = = ? - - - S OH HS K b [] [ ] [] (3) 10 1 . 1 OH + S H O H + HS 7 2 2 - (suda) 2 2 - - - - × = = ? HS OH S H K b (4) 10 x 1.0 = ] ][OH [H = K OH + H O H -14 - + su - 2 › ? + [] [][] [] [] () 5 2 2 Yük ] [Hg2 Çözünürlük 2 2 - - - + + + + = + + = OH HS S H Hg [ ] [ ] [ ] [ ] ( ) 6 Kütle 2 2 2 + - - + + + = S H HS S HgM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 51 ? 10 × 1.0 = ] ?? [ › 10 × 1.0 = ] ? [ = = 6 - - - + + + 8 r. aranmalıdı de e şitlikler öteki Çözüm saymaktır. yok ini geçerlili ğ n e şitli ğini (5) etmek kabul olmasını 8.0 pH : Çözüm bilir. ara ştırıla çözüm deki 8.0 pH a Yakla ştırm ] [OH ], [H ], [S ], [HS S], [H ], [Hg ler Bilinmeyen - - 2 - 2 2 [ ] [] [ ] 6 7 7 10 0 . 1 10 1 . 1 10 1 . 1 [H - - - - - - 2 × × = × = ] › HS OH HS S e şitlikten nolu (3) [] [ ] - = HS S H 11 . 0 2M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 52 [] [] [] [] [] [] ] [ 10 0 . 8 10 0 . 1 80 . 0 80 . 0 80 . 0 konursa yerine de ğe ğe ] [OH denklemde nolu (2) 2 5 6 2 2 2 - - - - - - - - - - × = × × ›= × = › = S S OH S HS S OH HS konursa yerine e şitlikte nolu (6) sonuçlar Bu [ ] [ ] [ ] [ ] + - - + + + = S H HS S Hg 2 2 2 [ ] [ ] [ ] [ ] - - - + + × + = HS S S Hg 11 . 0 10 0 . 8 2 5 2 2 [ ] [ ] [ ] [ ] - - - + × × + × + = 2 5 2 5 2 2 10 0 . 8 11 . 0 10 0 . 8 S S S Hg [] [][] [ ] 5 2 2 2 5 2 10 88 . 8 10 88 . 8 × = › × = + - - + Hg S S HgM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 53 konursa yerine e şitlikte nolu (1) de ğer Bu [ ] [ ] 54 2 2 10 0 . 5 - - + × = S Hg [] [] 54 5 2 2 10 0 . 5 10 88 . 8 - + + × = ? ? ? ? ? ? ? ? × Hg Hg [ ] 48 2 2 10 4 . 44 - + × = Hg [ ] et) kontrol (Sonucu 10 66 . 6 24 2 › × = - + M HgM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 54 Soru:Mg(OH) 2 ’nin molar çözünürlü ğü nedir? () - + - + + ? + ? OH O H O 2H 2OH Mg OH Mg 1. Denklemler 3 2 2 2 [] [] [] ) 1 ( 2 3 2 - + + = + OH O H Mg Denkli ğe Yük 2. [][] [] ) 2 ( 2 3 2 + + - + = O H Mg OH Denkli ğe Kütle 3. [] [] [] [] ) 4 ( 10 . 0 , 1 . ) 3 ( 10 . 1 , 7 . Sabitleri Denge 4. 14 3 12 2 2 - - + - - + = = = OH O H OH Mg K ççM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 55 5.Bilinmeyenler [Mg 2+ ], [H + ], [OH - ] 3 Denklem Sayısı 4 Yakla ştırma [ ] [ ] [ ] [] [] [][] + - + + + + - ? + = 2 2 3 3 2 2 2 Mg OH edilirse kabul oldugu Mg O H O H Mg OH e e şşitli ğinM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 56 [] [] () [] [] [] [] çözünürlük M x Mg x x Mg x x Mg x Mg Mg x Mg Mg › = = = = = = = - + - - + - - + - + + - + + 4 2 12 12 3 2 12 12 3 2 12 2 2 12 2 2 2 10 21 , 1 10 78 , 1 4 10 1 , 7 10 78 , 1 4 10 1 , 7 ] [ 10 1 , 7 4 . 10 1 , 7 . ÇözümM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 57 [] [] [] [] geçerlidir kabul x x x x x O H x OH OH x x OH Mg 4 11 11 4 4 3 4 4 2 10 2 , 1 10 1 , 4 10 4 10 42 , 2 10 0 , 1 ] [ 10 42 , 2 10 2 , 1 2 2 - - - - - + - - - - - + = = = = ? kontrolü a yakla ştırmM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 58 12 2 14 14 2 14 2 14 2 2 14 10 1 , 7 ] [ ] ] [ 10 0 , 1 ] [[ 2 1 12 10 1 , 7 ] ][ 2 [ ) ] [ 10 0 , 1 ] ([ 2 1 ] [ ] [ 10 0 , 1 ] [ ] [ 2 ] [ 10 0 , 1 ] [ 2 ] [ ] [ ] [ 2 ] [ ] [ ] 10 0 , 1 [ ] [ - - - - - - - - + - - - + - - + - + + - - - + = - - = - + - = - = + = + = = x OH x OH x OH oldugundan x OH Mg OH x OH Mg OH x OH Mg OH x Mg OH H Mg x OH OH x H yapmadan a Yakla ştırmM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 59 çözünürlük Mg Mg Mg OH Mg OH OH ihmal OH OH OH OH OH OH 4 2 4 8 12 2 12 4 2 12 2 2 4 12 3 12 14 3 12 14 2 10 . 212 , 1 ] [ 10 . 212 , 1 10 . 8564 , 5 10 . 1 , 7 ] [ 10 . 1 , 7 ) 10 . 1 , 2 ].( [ 10 . 1 , 7 ] ].[ [ 10 . 42 , 2 ] [ 10 . 2 , 14 ] [ ] [ 10 . 2 , 14 ] [ 10 . 0 , 1 ] [ 10 . 1 , 7 ] [ ] [ 10 . 0 , 1 ] [ [ 2 1 - + - - - + - - + - - + - - - - - - - - - - - - = = = = = = = = - = - - = -M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 60 Örnek: Fe(OH) 3 ’in sudaki çözünürlü ğü nedir? () ? ] [Fe Çözünürlük 3 . 1 3 2 3 3 = = + ? + ? + - + - + OH H O H OH Fe OH Fe [] [][] ) 1 ( 3 3 - + + = + OH H Fê Denkli ğe 2.Yük [] [] [] [][] [] [][] ) 2 ( 3 3 3 3 3 - + + - + - - + = + = = + OH O H Fe sudan OH H OH OH Fe Denkli ğe Kütle 3.M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 61 5.Bilinmeyenler [Fe 3+ ], [OH - ], [H + ] 3 Denklem Sayısı 4 [] [] [] [] ) 4 ( 10 . 0 , 1 . ) 3 ( 10 . 0 , 2 . Sabitleri Denge 4. 14 39 3 - - - - + = + = OH H OH FeM.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 62 [] [] [] [][] [][] [] [] () [][] [] [] [ ] Çözünürlük M x Fe x Fe x x Fe x Fe x Fe x Fe Fe OH Fe OH O H Fe › = = = = = = ? = + <<< - + - + - - + - + + - + + - + - + + + + 11 3 10 3 39 39 4 3 39 3 3 3 39 3 3 3 3 3 3 10 27 , 9 10 927 , 0 10 074 , 0 27 10 0 , 2 10 2 27 . 10 2 3 3 3 3 3 Fe O H denklemde nolu (1) a Yakla şakla 6.M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 63 [][] []() [] [] [] il geçerli kabul x x yani il Fe O H ancak x x x H x OH Fe OH deg 10 27 , 9 10 59 , 3 deg 10 59 , 3 10 78 , 2 10 0 , 1 10 . 78 , 2 10 82 , 27 10 . 27 , 9 . 3 3 Kontrolü Kabulün 11 5 3 3 5 10 14 10 11 11 3 › <<< <<< = = = = = ? - - + + - - - + - - - - + -M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 64 [] [] [] [][] [][] - + - + + + + = = + << OH H OH H Fe O H Fe Kabul 3 3 3 3 3 . 2 dogru kabul x x x › << - - 7 18 10 0 , 1 10 0 , 2 3 Kontrolü Kabulün [] [] [] [] [] () çözünürlük L mol x Fe OH Fe K OH O H çç › = = = = = = = - - - - - + - - + - - + / 10 0 , 2 10 . 0 , 1 10 . 0 , 2 10 . 0 , 1 10 . 0 , 2 10 . 0 , 2 . 10 . 0 , 1 18 21 39 3 7 39 3 39 3 3 14 3 konursa yerine da Ksu deger Bu M.DEM İR 08-ÇOKLU DENGELER-1 65 [][] [] () bulunacak çözüm Buradan x OH x Fe Fe x O H Fe Fe 39 3 14 3 3 39 3 3 3 3 10 0 , 2 ] [ 10 0 , 1 ] [ 3 ] [ 10 0 , 2 3 Çözüm Gerçek - - - + + - + + + = ? ? ? ? ? ? ? ? + × = + ×