Sedimantoloji Çöl Depolanma Sistemleri Çöl Depolanma Sistemleri? Çöl ortamı, Yetersiz yağış nedeniyle bitki örtüsünün çok az yahut yok denecek kadar az olduğu ve buharlaşmanın yağışa oranla çok yüksek olduğu alanlardır. ? Çöllerde fiziksel ayrışma önemlidir. ? Oluşan parçacıklar, rüzgarla taşınan diğer parçacıklar tarafından yeniden aşındırılır.? Kimyasal ayrışma yalnızca yağışın olduğu zamanlarda meydana gelebilir. ? Yüksek buharlaşma nedeniyle çözünmüş tuzlar yüzeye yükselir ve yüzeyde bir kabuk oluşturur.Çöl Ortamı Çökelleri Hamada Çökelleri: ? Çöl içindeki kayalık alanlardır. ? Üzerleri büyük blok ve çakıllarla kaplı dik yarlar ve düz kaya yüzeyleri ile karakterize olurlar. ? Hamada alanları, derin vadilerle deşilmiş, aşınmanın egemen olduğu süpürülme bölgeleri olarak tanımlanabilir.? Hamada çökelleri yerinde oluşmuş ve işlenmemiş, çök köşeli ve kaba taneli çökellerdir. ? Bölge genelde bir aşınma bölgesi olması nedeniyle çok ender olarak korunabilirler. Serir Çökelleri: ? Serir, taşlı çöl anlamındadır. ? Başlıca küçük blok, çakıl ve iri kum boyutundaki materyalin biriktiği hemen hemen yatay süpürülme yüzeyleri şeklindedir. ? Bunlar rüzgar etkisi ile ince taneli materyalin süpürülmesi sonrası taşınamayan iri taneli materyalin egemen hale gelmesi sonucu oluşurlar. Çöl Gölleri: ? Çöllerde sık sık sığ ve alçak süpürülme alanları veya tektonik nedenlerle oluşmuş, suların toplanabileceği havzalar mevcuttur. ? Yağış peryodlarında bu bölgelerde çok sığ göller oluşur.? Suların buharlaşması sonrası, buharlaşma ile yağış sırasında eritilmiş tuzların kabuklar oluşturduğu ince taneli tortular gelişir. ? Bu tür ortamlar karasal sabka, playa veya salina olarak isimlendirilir.Vadi Çökelleri: ? Çöllerdeki ani ve şiddetli yağışlar sonucu oluşan akarsuların biriktirdiği çökellerdir. ? Vadiler içerisinde ve yakınlarında yelpazeler şeklinde çökelirler. ? Bunlar özellikleri ve çökelme koşulları bakımından örgülü akarsu çökellerine çok benzerdirler. ? Vadi çökelleri genellikle çakıltaşı ve silttaşlarından oluşur.Kumullar: ? Bunlar çöl ortamının en önemli ve en yaygın çökel tipleridir. ? Rüzgarlarla taşınan çökellerin doğal veya yapay engeller önünde küçük tepe ve setler halinde yığılmalarıyla oluşurlar. ? Rüzgarların esim hızına ve özellikle yer yüzüne yakın yerlerde çöl topoğrafyasına bağlı olarak değişim gösterirler. ? Başlıca kumul tipleri: ? Barkan kumulları: ? Yarımay şeklinde genellikle tek, ender olarak zincir yahut kümeler halinde bulunurlar. ? Rüzgar yönünün tekdüze olduğu bölgelerde gelişirler.? Seif kumulları: ? Uzamış, hemen hemen doğrusal ve birbirine paralel kum sırtları şeklindedirler. ? Rüzgar yönünün tekdüze olduğu, ancak rüzgar hızının çok fazla olduğu hallerde gelişirler. ? Uzun eksenleri ana rüzgar yönündedir.? Enine Kumullar: ? Rüzgar yönünün tek düze olduğu bölgelerde oluşur ? Kumullar rüzgar yönüne dik yönde oluşur. ? Olasılıkla net kum depolanmasından sorumlu olan kumullardır ? Barkanlarda olduğu gibi kayma yüzeyi rüzgar yönündedir. ? Parabolik kumullar: ? Konkav yanları rüzgar yönüne U şekilli kum sırtlarıdır. ? Merkez kesimlerinin kollara oranla daha hızlı hareket etmesi ile gelişirler.? Yıldız kumullar: ? Şekilleri, yüksek merkezi bölgeden yayılan ışınsal kum sırtları ile yıldıza benzerler. ? Çeşitli yönlerden esen rüzgarlar tarafından oluşturulurlar.? Lös ve tozlar: ? Çöl ortamından süpürülen ve süspansiyon halinde çok uzaklara taşınabilen kil ve silt boyu materyal, çöllere komşu bölgelerdeki steplere çökeltilmeleri ile oluşurlar. ? Lös oluşuklarında herhangi bir tabakalaşma örneği görülmez.Barkan kumullarıBarkan kumullarındaki Büyük ölçekli oluk X-tabakalanmaRüzgar ripılları