5 - Ortopedi ve Travmatoloji Crush Sendromu ( sunu ) CRUSH SENDROMU Öğr. Gör. Dr. İbrahim KARAMAN Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji AD. Öğretim Üyesi CRUSH SENDROMU ? Crush: Ezilme, sıkışma ve travmaya uğramak ? Crush Sendromu: Söz konusu travmanın yol açtığı rabdomyolize bağlı olarak gelişen hipovolemik şok, akut böbrek yetmezliği, hiperpotasemi, solunum yetmezliği gibi belirti ve bulguları içerir CRUSH SENDROMU ? Tüm yaralanmaların %2 sini oluşturur ? En sık nedeni depremlerdir ? En önemli komponenti böbrek yetmezliğidir (1/3) ? Bu durumda morbidite ve mortalite %40 ? Tedavisini bilmek morbidite ve mortaliteyi azaltacaktır ? Başlıca ölüm nedeni enfeksiyon, kardiak ve solunum yetmezliği CRUSH SENDROMU ? Sağlıklı insanda kaslar vücudun en büyük organıdır ve ağırlığın %40’ını oluşturur ? İskelet kası gerilmeye ve basınca karşı deriye kıyasla 100 – 1000 kat daha duyarlıdır ? Travmatik rabdomyolizin hemen hepsinde kasların üzerinde künt ve uzun süreli bir basınç söz konusudur ? Ezilme sonucu kasın baskıya uğraması ile hücre zarında bulunan Na-K kanalları uyarılır CRUSH SENDROMU ? Normalde hücre dışında bulunan Na, Cl ve Ca hücre içine ? Normalde hücre içinde fazla bulunan K, pürinler, fosfat, laktik asit, myoglobin, tromboplastin, kreatin ve fosfokinaz hücre dışına geçer ? Su hücre içine girmeye başlar ? Kas içi basınç artar ve kompartman sendromu gelişir ? Kas dokuların beslenmesi bozulur CRUSH SENDROMU ? Enkaz altında oldukça iyi olan hastalarda kurtarılmanın hemen ardından hızla kompartman sendromu, hipovolemik şok, hemokonsantrasyon ve ölüm ortaya çıkabilir (kurtuluş ölümü). ? Enkaz altındaki iyiliğin sebebi molozun kasları tampon edici etkisi ve toksik maddelerin dolaşıma geçmemesidir ? Basıncın ortadan kalkması ile plazma sıvısı kasların içine girerek hipovolemiye yol açar, hemde reperfüzyon hasarı gelişir KLİNİK BULGULAR ? Lokal bulgular: - kas ağrısı - kaslarda kuvvetsizlik ve sertlik - kanama - kemik kırıkları ? Sistemik bulgular: - hipotansiyon - kalp ve solunum yetmezliği - asidoz - hiperpotasemi KOMPLİKASYONLAR ? Enfeksiyon ? ARDS, solunum yatmezliği, plevral efüzyon, pulmoner ödem, pulmoner emboli ? Konjestif kalp yetmezliği, hipotansiyon ? DİC, trombositopeni ? Periferik nöropati, depresyon, parapleji, paraparezi ? GİS kanamaları, gastroenterit, gastroparezi TEDAVİ ? Sistemik komplikasyonları önlemek için erken ve hızlı müdahale şarttır ? 1500 ml/h olacak şekilde SF infüzyonu ? İdrar çıkışı mutlaka kontrol edilmeli ? İdrar çıkarmayan hastada hipovolemi bulguları varsa uygun solüsyonlarla (plazma, kan, SF) çıkardığından 1000 – 1500 ml fazla olacak şekilde infüzyona devam edilmeli ? Azda olsa idrar çıkaran hastada mannitol (0,2 gr/kg) ve alkali diüretik başlanmalı TEDAVİ ? Hiperpotasemi varsa İV Ca glukonat ? Dializ: - Azotlu madde retansiyonu, üremi - Elektrolit dengesizliği - Asidoz - Sıvı yüklenmesi varsa yapılır