Genel Dalağın Cerrahi Hastalıkları - 1 DALAĞIN CERRAHİ HASTALIKLARI:Anatomi(1): Dalak, kar n sol üst kadran nda bulunur. 50-250 g ağ rl ğ nda ve ortalama 12x7x4 cm boyutlar ndad r. Diyafragman n alt nda, midenin ön-d ş ve medialinde, sol böbreğin ve sol adrenal bezin arka- d ş nda , göğüs duvar n n lateralinde yer al r. Splenik fleksura ve pankreas kuyruğu ile sol 8-9-10- 11-12' inci kaburgalar da dalağa komşudur. Dalağ n komşuluklarAnatomi(2) Splenofrenik ligaman Splenorenal ligaman Splenokolik ligaman Gastrosplenik ligaman taraf ndan desteklenir. Gastrosplenik ligaman hariç hepsi avaskülerdir. Gastrosplenik ligaman içerisinde k sa gastrik arterler yer al r.Anatomi(3): Kalp debisinin %4-5'ini alan dalağa ortalama 300ml/dakika kan gelir. Çölyak arterin bir dal olan splenik arterden beslenir. Ayr ca üst pol, k sa gastrik ve sol epiploik arterden de dallar al r. Venoz drenaj sinüslerden dalak veni yoluyla v. Mesenterica superior ile birleşerek portal dolaş ma olur.Dalak yap s Dalağ n parankimi k rm z ve beyaz pulpa olmak üzere iki k sma ayr l r. K rm z pulpa sinozoidlerden ve eritrositleri bar nd ran retiküler bağ dokusundan yap lm şt r.Dalak hacminin ¾ ünü oluşturur. Beyaz pulpada lenfatik doku bulunur.Dalak hacminin ¼ ünü oluşturur. Marjinal zon hem mononükleer fagoziter hücreleri hemde lenfosit içeren k rm z ve beyaz pulpa aras nda bir geçiş bölgesidir.Dalak Fonksiyonlar 1 Filtre işlevi:Dolaş mdaki anormal eritrositler ve yabanc cisimcikler dalakta temizlenir. Culling:Bilroth kordlar nda yaşl ve anormal eritrositlerin dolaş mdan temizlenmesine culling denir. Pitting:Eritrositlerin içinde bulunan yabanc cisimlerin temizlenmesidir. Partiküllerin temizlenmesiDalak Fonksiyonlar 2 Bağ ş kl k işlevi:Opsonize eritrosit ve trombositlerin temizlenmesi,kompleman üretmek ve habis hücrelerin kontrolü bu grupta yer al r. Properdin dalak monositlerinde bulunan bir opsonin olup immun faliyetlerde önemli rol oynar.Tuftsin IL-1 yap m n uyar r ve fagositozu ba şlatmak i çin gran ülositlere bağlan r.Dalak Fonksiyonlar 3 depo işlevi (Trombosit eritrosit, granülosit, demir depolanmas ) Hematopoietik işlevi Fetal hayat n 5. ay na kadar dalak eritrositlerin başl ca üretim yeridir.Aksesuar Dalak İnsanlar n %10-30 unda rastlan r. Bunlar nda %60 nda tek aksesuar dalak bulunur. Kanlanmalar genellikle splenik arterdendir. S kl kla Gastrosplenik arter ve dalak hilusunda bulunurlar. Bununla beraber destekleyici bağlar içinde,pelviste,omentum ve hatta erkekte scrotum içindede bulunabilirler. Ana organla ayn işlevi görürler. Splenektomiyi takiben unutulmuş bir aksesuar dalak patolojik durumun nüks etmesine yol açacakt r.Dalak Hastal klar Ve Splenektomi Endikasyonlar : Etyolojik bir faktör olmadan splenomegali bulunmas na primer hipersplenizm denir.Eğer splenomegali,portal hipertansiyon veya infiltratif bir hastal ğa bağl olarak geliştiyse sekonder hipersplenizm olarak s n fland r l r Bir hastada hipersplenizm var diyebilmek için 4 kriter vard r: 1Pansitopeni ile olan anemi, trombositopeni, l ökopeni veya bu durumlar n biri 2.Geçici kemik iliği hiperplazisi 3.Splenomegali. 4.Splenektomiyi takiben bu patolojilerin düzelmesi. Sekonder Hipersplenizm Nedenleri Venöz bas nc n artmas na bağl : ?Portal hipertansiyon,Bud chari sendromu ?Splenik ven trombozu ?KKY Malignite: ?Lösemi ?Lenfoma Kronik İnflamatuar Hastal k: ?Felty sendromu ?SLE ?SarkoidozMetabolik Anormallikler: ?Amiloidoz ?Gaucher hastal ğ ?Nieman Pick hastal ğ Enfeksiyon: ?Mononukleoz ?Bakteriyel endokardit ?Milier t überküloz, malaria, brucelloz, l eismania ?Mantarlar Diğerleri: ?Myeloid Metaplazik myelofibroz Polisitemi vera SPLENEKTOMİ ENDİKASYONLARI Splenektomi endikasyonu kesin olanlar Primer dalak tümörleri (lenfoma, sarkoma, hamartoma) Herediter sferositoz Splenektomi endikasyonu relatif olanlar Primer hipersplenizm Kronik idiopatik trombositopenik purpura Splenik ven trombozu Dalak abseleri Bazan splenektomi gerektiren durumlar Dalak yaralanmalar Otoimmun hemolitik hastal k (edinsel) Hemolizin olduğu ovalositozis Nonsferositik konjenital hemolitik anemi Hemoglobin H hastal ğ Hodgkin hastal ğ (Evrelendirme yapabilmek için)Splenektomi endikasyonu nadir olan hastal klar Kronik lenfositik lösemi Lenfosarkom Hodgkin hastal ğ (Evrelendirme d ş nda) Makroglubunemi Myelofibrozis Talasemia major: Cooley Anemisi Splenik arter anevrizmas Konjestif splenomegali TTP Splenektominin kontrendike olduğu durumlar Asemptomatik hipersplenizm Enfeksiyonla seyreden splenomegali Herediter hemolitik anemi Akut lösemi Agronulositozis Albers-Schönberg hastal ğ polisitemia vera Herediter sferositoz Otozomal dominant geçen kal tsal bir hastal kt r. Splenektominin en yayg n olarak uyguland ğ konjenital anemidir. Eritrosit membran nda spektrin isimli proteinde defekt mevcuttur. Anemi ve retikülositoz,sar l k ve splenomegali mevcuttur.%30-60 nda kolelityasiz vard r PY da sferositler görülür.Coombs testi negatiftirSplenektomi tek tedavidir ve 4 yaş na kadar ertelenmelidir. Ancak tedavi edilemiyen bacak ülserleri erken splenektomiyi gerekli k lar. Bu hastalarda h zl eritrosit y k m nedeniyle a ç ğa ç kan kalsiyum bilürübinat safra kesesi ta şlar na neden olabilmektedir.Splenektomi esnas nda safra kesesi mutlaka muayene edilmeli ve ta ş varsa kolesistektomide yap lmal d r.İdiopatik Trombositopenik Purpura(İTP) ITP,kanda dolaşan antitrombosit antikorlar n trombositlere bağlanmas sonucu oluşan komplekslerin dalaktaki makrofajlar taraf ndan fagosite edilmesidir Hastal ğ n sebebi bilinmemektedir Hastal k uzun süren kanamalar,peteşiler,mukokutanöz kanamalar,uzun süren vajinal kanamalar ile kendini belli eder.