Projelendirme Demir Projesi Bölge Adına i. Kalkan genel karakteri ii. Prekambriyen Kalkanları’nın dünyadaki özellikleri iii. Kanada’daki Prekambriyen kalkanı yeri,metresi, dağılımı iv. Oluşumu ve kökeni v. Demir yatakları oluşum prosesleri, mineralleri, temel bilgilerinin bilinmesi vi. Arazinin yeri Bölgenin tektonizma ile ilgisi araştırılır. Literatür taraması sonunda çalışılan bölge ile diğer bölgelerin karşılaştırılması ve pozitif negatif özelliklerin bulunması, KARŞILAŞTIRMA Literatürdeki ayrılıklar ve uyuşmazlıkların belirlenmesi Çalışma alanının araştırılmaya uygun olup olmadığı araştırılır. Bu çok önemlidir. Çalışma alanı orman alanı, askeri alan, sit alanı, turistik bir merkez veya başka bir ruhsat sahası olabilir. Ruhsat alanının özelliği, kapatılıp kapatılmadığı, kapatılmış bir alan ise nedenleri mutlaka araştırılmalıdır. Bunu yapmadan safha 2 ye asla geçilmez. Uyarı: Modelin belirlenmesine yardımcı olur. Cevherin metresini belirtmeye, oluşacak cevherin hangi miktarlarda ve seviyelerde olduğunun belirtilmesine yardımcı 2- Bölge adına jeolojik çalışma yapılır. Bölge adına yapılmış eski çalışmalar taranır. Eğer değiyor ise Uydu çalışmasına Uydu Çalışmaları Paleojeolojik,paleocoğrafik çalışmalar yapılır. MERVE ÇAKMAK 08811204 Cevher Adına Kalkan genel karakteri Prekambriyen Kalkanları’nın dünyadaki özellikleri Kanada’daki Prekambriyen kalkanı yeri,metresi, dağılımı Oluşumu ve kökeni Demir yatakları oluşum prosesleri, mineralleri, temel bilgilerinin bilinmesi Arazinin yeri Bölgenin tektonizma ile ilgisi araştırılır. Literatür taraması sonunda çalışılan bölge ile diğer bölgelerin karşılaştırılması ve pozitif negatif özelliklerin bulunması, KARŞILAŞTIRMA Literatürdeki ayrılıklar ve uyuşmazlıkların belirlenmesi Çalışma alanının araştırılmaya uygun olup olmadığı araştırılır. Bu çok önemlidir. Ruhsat alanının özelliği, kapatılıp kapatılmadığı, kapatılmış bir alan ise nedenleri mutlaka araştırılmalıdır. Bunu yapmadan safha 2 ye asla geçilmez. Uyarı: Eldeki veriler ile teori uyuşmak zorundadır. Bölge adına jeolojik çalışma yapılır. Bölge adına yapılmış eski çalışmalar taranır. Eğer değmiyor ise çalışma Çalışmaları Paleojeolojik,paleocoğrafik çalışmalar yapılır. Önemi: cevherleşmenin belli olduğu alan tespit edilir. Tüm alan dışında aranılan spesifik bölgenin yeri tespit edilebilir.II.SAFHA: Arama Safhası 1- Jip Jeolojisi a- Arazi planlaması yapılır, zaman ve masraf belirlenir. Plan yapılırken arazide her yere gidilmeli ve zamanın boşa harcanmaması sağlanmalı. b-Jip jeolojisi sırasında ulaşımı zor olan yerlerden numune alınabilir,gerekirse kısa mesafeli tanıma sondajı yapılır (maliyet düşünülmelidir.) 2- Numune alarak alan daraltma a- Dere-sediment değerlerinden yararlanılır. b- Manyetik ölçüm yapılır. ?Çalışılan bölgede ormanlık alan var ise Orman İdaresi’nden alınan bölgenin 5000 lik hava fotoğrafı ve uydu çalışmasına ihtiyaç duyulur. ?Ormanlık alanda bulunan yollar ancak Orman İdaresi’nden alına harita veya hava fotoğrafında tam gösterilmektedir. ?Jip jeolojisi esnasında bu unsurlar faydalı olacaktır. ?Önce gravimetre ve manyetik haritaları sayısallaştırılmalı sayısallaştırıldıktan sonra arazi görüntüsü ile çakıştırılmalıdır. c- Satıh birikintilerinden gravimetrik ölçüm yapılır. Gravimetrik analiz için; bölge gravimetre haritaları var bu haritalar ile çalışılan arazin mevcut uydu görüntüsü çakıştırılır. DEVAM Sonuç: Alan daraltm a Sonraki Safhaya Geçiş MERVE ÇAKMAK 08811204 Araziye gitmeden çalışılacak alan daralıyor. Kaya tiptektonik, cevher yayılımı, cevheri kolay bulduracak unsurlar belirlenir. II.SAFHA: Arama Safhası Jip Jeolojisi Jip jeolojisi sırasında ulaşımı zor olan yerlerden numune alınabilir,gerekirse kısa mesafeli tanıma sondajı yapılır (maliyet düşünülmelidir.) c-Uydu görüntüleri ve diğer çalışmalar ile belirlenen unsurlar kontrol edilir. Numune alarak alan daraltma sediment değerlerinden yararlanılır. Uyarı: ?Numune alınırken koordinatlar mutlaka belirtilir. ?Örnek alınırken kopmuş örnekler numaralandırılmaz (taşınmış olabilir), saha da birebir kırılmış örnek alınır. ?Numune alınırken, yapılacak analizler düşünülerek miktarı da ona göre belirlenir. Manyetik ölçüm yapılır. Çalışılan bölgede ormanlık alan var ise Orman İdaresi’nden alınan bölgenin 5000 lik hava fotoğrafı ve uydu çalışmasına ihtiyaç duyulur. Ormanlık alanda bulunan yollar ancak Orman İdaresi’nden alına harita veya hava fotoğrafında tam gösterilmektedir. Jip jeolojisi esnasında bu unsurlar faydalı olacaktır. Önce gravimetre ve manyetik haritaları sayısallaştırılmalı sayısallaştırıldıktan sonra arazi görüntüsü ile çakıştırılmalıdır. Satıh birikintilerinden gravimetrik ölçüm yapılır. Çalışmayı Bitir Uyarı: ?Demir cevherinin tenörü, impurite gang miktarları çok önemlidir. ?Örneğin arazide yaklaşık %80 tenörlü demir cevheri var ise uygun, fakat içerisindeki silis miktarı %20 civarında ise bu miktar çok yüksektir, ideal şartta değildir. ? a . 1 ? a . 2.Nadir Toprak Element ? b - cevher analizi ?Sıvı kapanım ?Paleontolojik analizler alınan numunelerden K2O, TiO2, MnO, P2O5,Cr2O3, LOI, C, S 4B Grubu: Au, Ag, As, Ba, Be, Bi, Cd, Co, Cs, Cu, Ga, Hf, Hg, Mo, Nb, Ni, Pb, Rb,Sb, Sc, Se, Sn, Sr, Ta,Th, Tl, U, V,W,U, Zn, Zr, La, Ce, Pr, Nd, Sm, U, Gd, Tb, Dy, Ho, Er, Tm, Yb, Lu Bazı cevherler belli bir yaşı seçmiş olabilir, o yaş cevher sınırının belirlenmesine yardımcı olabilir. 3- Bu kayalara ait jeokimyasal veriler alınıp, değerlendirilir (newpet, mimpet programları). 4- Alterasyon jeolojisi yapılır. 5- Alterasyon zonlarından IP yapılır. Geriye kalan solüsyon değişim yaratabilir. Artık solüsyonun çevredeki kayaçta oluşturduğu değişiklik, alterasyon haleleri belirlenebilir. ?Bu safhada tekrar arazi gidişleri olabilir. Aynı kişi ile yapılamaz, çünkü farklı görüş ve yorumlardan yararlanılmalıdır. Aynı kişi ile gidilmesi yanlış yorumlamalara götürür. ?Tüm bunların hepsi araştırmanın işletmeye geçmesini sağlayacak Olumsuz VAZGEÇ IV. SAFHA: Bölgenin 3 boyutlu modellenmesi 1. Üç boyulu yorumlama yapılır. 2. Matematiksel hesaplamalar yapılır. 3. Ekonomik özellikleri tam olarak belirlenir. 4. Bölgede tatmin edecek detay analizler yapılır: ? Sondaj yerleri belirlenir, ? Ne kadar sondaj yapılacağı belirlenir ? Sondaj kayıtları tutulur, loglar hazırlanır. ? Üç boyutları GIS de hazırlanmalı Sondaj kayıtları için iki aşamaya çok dikkat edilmeli: a- Usul Sondaj delikleri daha derinlerde jeofizik çalışma ve denemelere fırsat verir. a . 1-iz element .Nadir Toprak Element cevher analizi ?İzotop Sıvı kapanım Paleontolojik analizler alınan numunelerden yapılır. numunelerden mutlaka şahit numune kalmalı. Bu kayalara ait jeokimyasal veriler alınıp, değerlendirilir (newpet, mimpet programları). Alterasyon jeolojisi yapılır. Alterasyon cevhere yol gösterir. Alterasyon zonlarından IP yapılır. SONUÇ Bu safhada tekrar arazi gidişleri olabilir. Aynı kişi ile yapılamaz, çünkü farklı görüş ve yorumlardan yararlanılmalıdır. Aynı kişi ile gidilmesi yanlış yorumlamalara götürür. Tüm bunların hepsi araştırmanın işletmeye geçmesini sağlayacak unsurlardır. Olumlu BİR SONRAKİ SAFHA IV. SAFHA: Bölgenin 3 boyutlu modellenmesi Üç boyulu yorumlama yapılır. Matematiksel hesaplamalar yapılır. Ekonomik özellikleri tam olarak belirlenir. Bölgede tatmin edecek detay analizler yapılır: Sondaj yerleri belirlenir, Ne kadar sondaj yapılacağı belirlenir Sondaj kayıtları tutulur, loglar hazırlanır. Üç boyutları GIS de hazırlanmalı Sondaj kayıtları için iki aşamaya çok dikkat edilmeli: b- Boşluk Sondaj delikleri daha derinlerde jeofizik çalışma ve denemelere fırsat verir. • İklim faktörü • Kimyasal impuriteler açısından bir fark var mı? • Cevherdeki arz • Cevheri (siyasi olarak) satabiliyor musun? • Yön- eylem araştırması 7. YAS problemi varsa belirlenir, 8. Tesis yerleri belirlenir 9. Su problemi 10. Cevher hazırlama testleri 11. İşletme sınırı (cut of grade) belirlenir. EKONOMİK / EKONOMİK DEĞİL Her safha tekrar gözden geçirilir. DEVAM V. SAFHA:Rapor Sunum Safhası Piyasa iyi kollanmalı, Tüm kalan detay ve eksikler belirlenmeli (madenin sürekliliği için tamamlanması gereken detaylar). Pasa yeri, cevher stoku, nakliye, galeri metreleri vb. İŞLETİM MERVE ÇAKMAK 08811204 İklim faktörü Kimyasal impuriteler açısından bir fark var mı? Cevherdeki arz-talep nedir? Cevheri (siyasi olarak) satabiliyor musun? eylem araştırması YAS problemi varsa belirlenir, Tesis yerleri belirlenir Su problemi Cevher hazırlama testleri İşletme sınırı (cut of grade) belirlenir. Bu işlem maden bitene kadar yapılır. Çünkü maliyet aylık değişir. Cevher terkedilinceye dek maliyet devam eder. EKONOMİK / EKONOMİK DEĞİL Her safha tekrar gözden geçirilir. VAZGEÇ Çalışmayı bitir! V. SAFHA:Rapor Sunum Safhası Piyasa iyi kollanmalı, Tüm kalan detay ve eksikler belirlenmeli (madenin sürekliliği için tamamlanması gereken detaylar). Pasa yeri, cevher stoku, nakliye, galeri metreleri vb. İŞLETİM