1 - Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Derinin Fiziksel Özellikleri DER İ N İ N F İ Z İ KSEL Ö ZELL İ KLER İ Derinin fiziksel ö zellikleri b ü y ü k oranda kollajen ve elastin liflerin olu ş turdu ğu a ğa ba ğl d r. Kollajen lifler dermis in kuru a ğ rl ğ n n %70'ini olu ş turur. Herbir kollajen lifi y ü zlerce ince fibrillerden olu ş ur ve bunlar da ü ç l ü heliks (sarmal) ş eklinde spiral kollajen molek ü l ü n ü yapar. Bir mm kal nl ktaki kollajen ipli ği 20 kg y ü k ü ç ekebilir. Dermis kuru a ğ rl ğ n n %2'sin i olu ş turan elastin lifler i kollajen liflerden daha incedir. Kollajen lifleri boylar n n ancak %10 fazlas na kadar uzayabilirken e last in lifleri istirahat halindeki boylar n n iki kat na kadar uzayabilir ve kuvvet ortadan kalk nca eski boyutuna d ö nebilir. Derinin fiziksel ö zellikleri d ö rt ba ş l kta toplanabilir : 1-Viskoelastik ö zellikler: Temel olarak iki ç e ş i t viskoelastik ö zellik vard r. a) Creep (S ü nme) : Bir deri par ç as na uzat c bir kuvvet uyguland ğ nda deri uzunlu ğu artar. Bu uzaman n bir s n r vard r ve bir defada deri kopmadan daha fazla uzat lamaz. Fakat deri ç engelleri ile deri en az bir dakika geri ldi ğinde (uzat ld ğ nda) ve bu i ş lem aral klarla 3-4 kere uyguland ğ nda derinin ilk seferdekinden daha fazla uzat labildi ği g ö zlenir. Buna " creep " denilir. Bu olay dermisteki fibrillerin d ü zg ü n hale gelmesi, doku s v s ve ara maddenin yava ş yava ş yer de ği ş tirmesi ile meydana gelir. Dermiste ne kadar s v olursa o kadar fazla creep elde edilir Bu klinik olarak ö nemlidir. Klinikte k üçü k flepler ile daha b ü y ü k defektlerin ve kolayca kar ş l kl gelmeyen yaralar n kapat lmas nda bu ö zellikten faydalan l r . b) Stres relaksasyon : Bir deri par ç as bir miktar gerildi ğinde ve bu mesafe sabit tutuldu ğunda derideki gerginlik yava ş yava ş azal r. Bir ba ş ka deyimle bir deri par ç as n izometrik bir boyutta tutmak i ç in gereken kuvvet zaman i ç inde azal r. Bu olay n klinik g ö zlemi zor olmakla birlikte, gergin olarak s ü t ü re edilen fleplerin, birka ç saat sonra gerginli ğinin azalmas ş eklinde anla ş labilir . 2-Deri gerilim ö zellikleri (skin tension): Deri gerginli ği yara iyile ş me sinde ö nemlidir. Farkl anatomik yerlerde farkl ve ayn anatomik yerlerde farkl y ö nlerde de ği ş iklik g ö sterir. Buna ba ğl olarak , bir yerdeki yara, yara dudaklar nda gerilimin fazla olaca ğ ş ekilde dikilirse hipertrofik skar geli ş me e ğilimi vard r. Deri g eriliminin h er y ö ne fazlaca oldu ğu omuz da ve presternal b ö lgede hipertrofik skar ve keloid geli ş me riski fazlad r . 3-Derinin ekstensibilitesi (esneklik): Deri v ü cut hareketlerine izin verecek ş ekilde uzayabilir. Bu ö zellik bebeklik d ö neminde en fazlad r. H ayat boyunca derinin devaml gerilip gev ş emesi ö zelli ği hayat n ileri d ö nemlerinde yava ş yava ş kaybedilir ve ileri ya ş larda yerini laksiteye (sark kl k) b rak r. 4-Y ö nlere g ö re de ği ş iklik (directional variations): Ucu yuvarlak delici bir aletin, deriye bas t r lmas veya delmesi sonucunda deride farkl v ü cut b ö lgelerinde farkl delik yap lar g ö zlenir. Baz lar yuvarlak ve bir ç o ğu da eliptiktir. Bu ö zellik XVIII. yy'da Alman anatomist Karl Langer taraf ndan kadavralarda g ö zlenmi ş tir. T ü m v ü cutta olu ş turulan bu t ü r eliptik a ç kl klar n uzu n eksenleri, ayn ya ş taki insanlar n ayn b ö lgesinde ortak bir do ğrusal d ü zen g ö sterir ve "Langer ç izgileri" olarak adland r l r . Deride yap lan kesit incelemelerinde kollajen liflerin bu do ğrusal d ü zenlere paralel olduklar g ö zlenmi ş tir ve bu ç izgilerin derideki kollajen liflerin d ü zeni ile ili ş kili oldu ğu g ö sterilmi ş tir . Dermisteki kollajen liflerin d ü zenlenme ş ekilleri genetik olarak belirlenmemi ş tir ; alttaki kaslar n ve eklemlerin hareketleri ile ili ş kilidir . Bu nedenle ye ni do ğandaki klivaj hatlar , artm ş eklem hareketlerine ba ğl olarak ikibu ç uk ya ş civar nda eri ş kin ş eklini al r. Langer ç izgileri genellikle alttaki kas n ç ekme do ğrultusuna diktir. Eri ş kinde ise yeni y ü k binmeleri ile (gebelik, ş i ş manl k, h zla b ü y ü yen t ü m ö r , yara, eklem kontrakt ü r ü gibi) de ği ş iklik g ö sterebilir. Langer ç izgilerine dik insizyonlar belirgin, sert bir skarla sonu ç lan r ve yara iyile ş mesi uzarken paralel insizyonlar ise ince ve belirsiz bir skarla sonu ç lan r.