Uzaktan Algılama Türkiye Jeolojisi Doğu Pontidler - 1 PONTİDLERPondidler, Türkiye’nin kuzey kesimini oluşturan doğu- batı uzanımlı orojenik bir kuşaktır. Güneyden İzmir-Ankara-Erzincan zonu (Neotetis okyanusunun kuzey kolu) ile sınırlanır. Batı, Orta ve Doğu Pontidler olarak bölümlenmiştir. Bu sınıflama coğrafik olmakla birlikte, bu üç bölge jeolojik açıdan da farklılıklar gösterir.Yılmaz et al 1997• Paleotetis Süturu (Batı Pontid Fayı) • İzmir-Ankara, Ankara-Erzincan süturu • İç Torid süturu • Bitlis – Zagros Süturu PTS:Paleo-Tethya n Suture IAZ:Izmir-Anka ra Zone AEZ:Ankara-Erzincan Zone WPF:Western Pontide Fault NA F:No rth Anatolian Fault Zon e IZU:Ista nbul-Zonguldak Unit B L A C K S E A MEDITER RA NEAN S EA AEGEAN SEA 27 35 43 37 43 39 41 PTS P O N T I D E Z O N E Kirsehir B lock A n a t o l i d - T a u r i d e P l a t f o r m M en d ere s - T a u rus Bloc k Arab i an P l atf or m East Anatolian Ac cr etiona ry Complex NAF Sak a rya Z one IA Z a AEZ IZU WPF B L A C K S E A MEDITERRANEAN SEA AEGEAN SEA 27 35 43 37 43 39 41 P T S P O N T I D E Z O N E Kirsehir Block A n a t o l i d - T a u r i d e P l a t f o r m M end e res - T aurus Block Arabia n P latform East Anatolian Accretionary Complex N AF SakaryaZone IAZ AEZ IZU W PF Elmas ve Yiğitbaş (2001)DOĞU PONTİDLERDOĞU PONTİDLER Doğu Pontidler; doğu-batı uzanımlı tektonik zonlardan oluşmuştur. Bunlar kuzeyden güneye doğru; Magmatik kuşak (Bu kuşak Orta Pontidlerin kuzey kesimlerinde de gözlenir) Yay önü havza çökelleri (Üst Kretase yaşlı Beldağ Grubu / Beldağ Havza Çökelleri) Doğu Pontid metamorfik masifleri batıdan doğuya doğru; Tokat masifi, Ağvanis masifi, Gümüşhane-Bayburt met., Pulur masifi, Yusufeli-Artvin met., Ofiyolitik Kuşak (Ankara-Erzincan zonu ofi.) Kalıntı Havza dolgusu (Yıldızeli Havzası çökelleri) Daha güneyde Anatolid-Torid Platf. ait Kırşehir Masifi yer almaktadır. B L A C K S E A MEDITERRANEAN SEA AEGEAN SEA 27 35 43 37 43 39 41 P T S P O N T I D E Z O N E Kirsehir Block A n a t o l i d - T a u r i d e P l a t f o r m M enderes - T aurus Block A rabia n P latform East Anatolian Accretionary Complex N AF SakaryaZone IAZ AE Z IZU W PFYılmaz et al 1997Magmatik kuşak Geç Kretase’den itibaren şekillenmeye başlamıştır. Kuşağın kuzey kesimleri geniş yayılımlı kalk-alkali bazalt, bazaltik andezit, andezit ve piroklastik ve bunlar ile girik Türoniyen-Kampaniyen yaşlı kırıntılılar ile temsil edilir. Volkanizma Türoniyen’den Paleosen’in sonuna kadar sürmüştür ve granitik plutonlar tarafından kesilmiştir. Daha güney kesimleri ise Türoniyen yaşlı volkanojenik fliş egemenliğindedir. Daha güneye doğru gidildikçe bu fliş çökelleri yanal yönde kırmızı renkli pelajik kireçtaşlarına (Vezirhan fm.) geçiş gösterir. Daha güneye ve üste doğru gidildikçe, bol bloklu fliş çökelleri yer alır (Çördük olistostromu).Yay önü havza çökelleri Magmatik kuşağın güneyinde, Geç Kretase sonlarından itibaren gelişmeye başlayan Beldağ Grubu / Beldağ Havza Çökelleri yer alır. Farklı temel kayaları üzerinde bloklu çökel seviyeler ile başlar. İç yapısı karmaşık bu düzeyler, üste doğru Paleosen-Alt Eosen yaşlı flişe ve marn-kumtaşı- konglomera ardalanmasına geçer.DOĞU PONTİDLER’DE JURA ÖNCESİ TEMEL Hersiniyen ve Kimmerid orojenezleri Doğu Pontid metamorfik masifleriK şm NM MeM ArM IM KM T M AğM P uM K M MM P M E M B M NM İzmir ru -A n kara zin -Er ca Su n tu Bit ut lis u -Zağros S ru DOĞU PONTİDLER’DE JURA ÖNCESİ TEMEL PULUR MASİFİ AĞVANİS MASİFİ TOKAT MASİFİDoğu Pontid metamorfik masifleri Pulur masifi Ağvanis masifi Tokat masifi Bu üç masif, Doğu Pontidlerin Mesozoyik ve daha genç çökel örtüsü altında (liyas ve daha genç) yüzeylenen temel metamorfik topluluklarını oluşturmaktadır. Bu üç masif, litoloji, yaş ve metamorfizma açısından benzerdir.Tokat Ağvanis ve Pulur masiflerinin yerleri Yılmaz et al 1997Erken Karbonifer yaşlı Hersiniyen Metamorfik Temel PULUR MASİFİ Elmas, 1996PULUR MASİFİ Üst Karbonifer öncesi yaşta gnays, migmatit, şist, metabazit ve bunların üzerinde yer alan Üst Karbonifer-Alt Permiyen yaşlı rekristalize kireçtaşı, mermer ve meta kırıntılılar. İstifin alt kesimleri sıkça Geç Missisippian-Erken Pensilvaniyen (Karbonifer) granitleri tarafından kesilmektedir. Pulur Masifi Hersiniyen metamorfik temeli temsil eder.AĞVANİS MASİFİ Kimmerid yaşında Metabazit – fillat – Mermer Karakaya Karmaşığı Elmas, 1996AĞVANİS MASİFİ Ağvanis masifi genellikle Kimmerid yaşlı metabazit – fillat - mermer istifi ile temsil edilir. Batıda, Sakarya Kıtası içindeki Karakaya biriminin ve yine Doğu Pontidlerdeki Tokat Masifinin doğu uzantısını oluşturur.