Döküm DÖVME DÖVME • Uçak motoru, konstrüksiyonu ve yardımcı ekipmanların imali • Otomotiv parçaları imali • Endüstriyel makine parça ve ekipmanlarının imali • El takımları imali • Endüstriyel takımların imali • İçten yanmalı motor parçaları imali • Makina güç iletim ekipmanı imali • Boru bağlantı parçaları imali • Pompa ve kompresör parçaları imali • Armatür imali • Çatal, bıçak, kaşık v.b. Mutfak araç gereçleri imali •Tanım: İş parçasının basma kuvvetlerinin etkisi altında açık veya kapalı kalıplarada plastik şekil değiştirdiği bir şekil verme yöntemidir. •Dövme yöntemi genel uygulama alanı: Dövme ürün örnekleri Dövme Yöntemleri 1. Açık kalıpta dövme ve Dar kalıplar arasında dövme, Uzatma, Toplama 2. Kapalı kalıpta çapaklı dövme 3. Kapalı kalıpta çapaksız dövme 4. Yatay dövme ( kafa şişirme ) 5. İzotermal dövme 6. Dövme haddeleri ile şekillendirme 7. Radyal dövme 8. Orbital dövme 9. Maçalı dövme Açık Kalıpta dövme Uzatma. Toplama Kapalı Kalıpta Çapaklı Dövme Kapalı Kalıpta Çapaksız Dövme Yatay dövme ( kafa şişirme ) İzotermal dövme Dövme haddeleri ile şekillendirme Radyal dövme Orbital dövme Maçalı dövme Maçalı dövme Çift maçalı dövme Delme KAPALI KALIPLA ÇAPAKLI SICAK DÖVME TESİSİ (İŞLETME ÖRNEĞİ) KESME ISITMA DÖVME ÇAPAK ALMA HAMMADDE ÜRÜN MUAYENE KONTROL ÜRÜN KONTROL KONTROL KONTROL HAMMADDE: İmalat resmi üzerinde hammaddeyle ilgili çesitli özellikler vardır.Bunlar ürünün ölçüleri,boyut hassasiyeti,yüzey kalitesi vs. gibi özelliklerdir.Fakat bizim prosese başlamadan önce aldığımız hammadde doğrumudur?Bunun analizinin yapılması gerekir.Standartlara uygun malzeme sipariş edilmelidir. Hammaddenin kimyasal bileşimi,tane boyutu, inklüzyon miktarı, tane dağılımı, kristal yapısı,ikincil faz miktarı ve şekli,önceki şekil değiştirme tarihçesi gibi değişkenlerin bilinmesi ve kontrol edilmesi gerekir.Bu faktörler hammaddeyi etkileyen önemli unsurlardır. Hammaddenin boyut, yüzey temizliği ve hasar kontrolleri yapılır. KESME: Sipariş edilen malzeme yukarıda özetlediğimiz hammadde özelliklerine uygunsa ürün boyutuna yakın kesilir.Kesmede; - Boyut ve ağırlıkla kontrol edilir. - Ayrıca çatlak ve hasar varmı diye de kontrol yaparız. ISITMA: Kesilen hammadde fırına gider. Isıtma safhasında da bazı önemli unsurlar vardır. Bunlar: - Fırın ayarının kaç derece olduğuna bakarız. - Hammaddenin fırında ne kadar süre ısıtılacağı sorulur. Burdaki süre direk olarak maliyeti etkilemektedir. - Fırının ısıtma ortamının ne olacağı sorulur. Yani fırın ortamı vakum, azot veya atmosfere açık ortamda mı olacak gibi. - Fırın mesafesinin kalıplara yakın olması istenir. Burada soğuma dikkate alınmalıdır.Fırın gereken zamanlarda kalibre edilmelidir. (Sıcaklık kontrolü için) DÖVME: Dövme işlemi için şu ekipmanlar gereklidir: 1-Pres / Şahmerdan: Presin hangi pres olacağı bilinmelidir.Ayrıca seçilecek olan makinanın güç-kuvvet, hız, boyut ve kurs boyu gibi özelliklerininde bilinmesi gereklidir. 2-Kalıp: Kalıbın şekli ve malzemesi bilinmelidir. 3-Malzeme: Malzeme konusunda bilgili olunmalıdır.Malzemenin dövülebilirliğine bakılır ve en uygunu seçilir. 4-Ara Yüzey: Yağlama ile ilgili önemli hususların bilinmesi gerekir. ÇAPAK ALMA: Dövme işleminden sonra parçanın gereken yerlerinden çapakları alınır. Çapak almada kalıp ve ürün özelliklerine dikkat edilir. ÜRÜN MUAYENE-KONTROL: Dövme işleminden sonra ürün muayene ve kontrol edilir.Dövme kusurları incelenir. ÜRÜN : Bütün bu işlemlerin sonunda istenen ürün elde edilmiş olur. Dövme makinesini seçimini etkileyen faktörler; Dövülecek parçanın büyüklüğü, Parça şeklinin karmaşıklığı, Malzemesinin dayanımı ve şekil değiştirme hızı duyarlılığı Genel olarak ; Alüminyum, magnezyum, berilyum, bronz ve pirinç preslerde, Bakır, çelik, titanyum ve refrakter alaşımlar çekiçlerde dövülür. Kapalı Kalıp Tasarımı Esasları • Bölüm yüzeyi ( çapak hattı ) • Koniklik ( kenar eğimleri ) • Kemer ve kaburgalar • Yuvarlatmalar ( köşe ve meme radyüsleri ) • Çapak • Kademelendirme Bölüm yüzeyi ( çapak hattı ) Koniklik ( kenar eğimleri ) Kemer ve kaburgalar Yuvarlatmalar ( köşe ve meme radyüsleri ) Çapak Kademelendirme DÖVÜLEBİLİRLİK Dövme Kusurları Dövme kuvveti hesabı