Öğretim Tekniği ve Materyal Tasarımı Eğitim Teknolojilerinde Temel Kavramlar EĞGTGM TEKNOLOJGLERGNDE TEMEL KAVRAMLAR Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme2 Giriş ? Öğretim bir sanattır ve her sanat dalında olduğu gibi öğretim alanında da incelikler vardır. ? Disiplinler arası bir çalışma alanı olan “öğretim teknolojileri” bu incelikleri ortaya çıkarmak ve yaymak amacıyla ortaya çıkmış bir alandır.3 Temel Kavramlar E ğitim Öğr etim Eğitme Öğr etme ?Bireylerin öğrenmelerine neden olan tüm etkinlikler/deneyimler ?Önceden belirlenmiş öğrenme kazanımlarına erişim ve yönlendirme amacı ile bilgi ve etkinliklerin oluşturulması ve iletilmesi ?Acil gerekli olan özel bilgi ve becerilerin kazandırılmasını amaçlayan öğretim ?Bilgi aktarımı4 1.Öğrenme ? Öğrenme, bireyin yeni bilgi, becerileri ve tutum kazanmasıdır (Heinic, 2002). ? Öğrenme konusu neden önemlidir? • Öğretimin etkinliğinin, yeterliğinin ve çekiciliğinin artırılması için yapılan tüm çalışmalar, temelde daha kalıcı bir öğrenme sağlanması amacıyla yapılmaktadır ve öğrenme konusu bu nedenle önemlidir.5 2.Öğrenme Aşamaları ? Öğrenme; planlama, uygulama ve değerlendirme aşamalarından oluşur. Bu 3 aşama birbiri ile son derece bağımlıdır. 6 3.Öğretim ? Öğretim, bireylerin belirli kazanımları öğrenmeleri için planlanan, kasıtlı ve sistematik olarak uygulanan etkinliklerdir. ? Öğrenme kavramıyla birlikte düşünüldüğünde, öğretim bir başkasının değişimi için planlamaları öngörürken, öğrenme daha çok bireysel kazanımları hedeflemektedir. 7 4. Eğitim ? Tıpkı öğrenme gibi, eğitim de bireyin bilgi, beceri ve tutumlarında değişikliğe yol açan istendik değişim sürecidir. ? Ancak eğitim kelimesi daha genel kazanımları, içinde bulunulan toplumun beklentilerinin ve kültürünü taşıyan değişiklikleri ifade eder. ? Eğitim, öğretimini kapsayan daha genel bir kavramdır. 8 5. Teknoloji ? Teknoloji bilimsel ya da sistematik bilgilerin pratik alanlara sistemli bir şekilde uygulanmasıdır (Heinic ve diğerleri, 1993). ? İnsanın bilimi kullanarak doğaya üstünlük kurmak için tasarladığı rasyonel bir disiplindir (Simon, 1983).9 6.Öğretim Teknolojisi ? Öğretimin, eğitimin bir alt kavramı olduğu anlayışına dayalı olarak ve belirli öğretim disiplinlerinin kendine özgü yönlerini dikkate alarak düzenlenmiş teknolojiyle ilgili bir kavramdır. (Alkan, 1995) ? Örn. Fen öğretimi teknolojisi10 6.Öğretim Teknolojisi (Devam) ? Öğretim teknolojisi, konu alanını göz önüne alarak ve bilimsel bilgiye dayalı olarak araç-gereç, yöntem ve tekniklerin tasarlanması, geliştirilmesi, uygulanması ve değerlendirilmesi sürecidir. ? Öğretim teknolojisi, öğretimin etkililiğini arttırmak için gerçekleştirilen tüm uygulamalardır. ? Öğretim Teknolojisi bir konunun öğretimi ile ilgili öğrenmenin kılavuzlanması etkinliğidir. 11 7.Eğitim Teknolojisi ? Genelde eğitime, özelde öğrenme durumuna egemen olabilmek için ilgili bilgi ve becerilerin işe koşulmasıyla öğrenme veya eğitim süreçlerinin işlevsel olarak yapısallaştırılmasıdır. ? Öğrenme-öğretme süreçlerinin tasarlanması, uygulanması, değerlendirilmesi ve geliştirilmesi işidir. (Alkan, 1998)12 6.Eğitim Teknolojisi (Devam) ?“NE” ve “NİÇİN” konularını saptadıktan sonra “NASIL” gerçekleşebileceği konusuyla uğraşmaktır.13 Eğitim Teknolojisinin Amaçları ? Eğitim hizmetlerini daha geniş kitlelere götürmek ? Öğretme ve öğrenme süreçlerini daha verimli hale getirmek ? Öğretme ve öğrenme etkinliklerini bireyselleştirmek ? Öğretme ve öğrenme ile ilgili uygulama süreçlerini düzenlemek ? Eğitim gereksinimlerini ve olanaklarını bilimsel araştırma konusu yapmak14 Eğitim Teknolojisinin Amaçları (Devam) ? Eğitim kurumlarını uygulamalı hale dönüştürmek ? Öğretim programlarında sürekliliği sağlamak ? Eğitim personelinin etkinliğini ve verimliliğini artırmak ? Çevre faktörlerini düzenlemek ve kontrol etmek ? Öğretme - öğrenme süreçlerini öğrenci yeteneklerine uyarlamak ? Eğitimle ilgili sorunların çözümünde uygulamaya koymak 15 Etkili Öğrenme ve Öğretme Öğretmen Öğrenci Kuram Araç ve Gereç Yöntem ve Teknik İletişim Etkili Öğretme Etkili Öğrenme Ortam Değerlendirme Öğrenim Kazanımları16 Eğitim Teknolojisi Kapsamı Kuram Yöntem ve Teknik Öğrenci Kazanım Öğretmen Değerlendirme Ortam Araç Gereç17 Davranışçı Yaklaşım Bilişsel Yaklaşım Yapılandırmacı Yaklaşım Öğrenme Bir davranışın gösterilme olasılığındaki değişim Bellekte depolanan bilgide meydana gelen değişim Yaşantılar sonucu, anlamda meydana gelen değişim Öğrenme Süreci Etki-tepki- davranış Dikkat-kodlama- bellekten geri çağırma Grup etkinlikleri ve katılımcı problem çözme Öğretmenin Rolü Dış etkenlerin düzenlenmesi Bilişsel süreci destekleme Örnek olma ve rehberlik sağlama Kuram18 Davranışçı Yaklaşım Bilişsel Yaklaşım Yapılandırmacı Yaklaşım Öğretmenin Görevleri ? Hedeflerin belirlenmesi ? Öğrenci davranışını yönlendirici ipuçları sağlama ? Öğrenci davranışını pekiştirme ? Yeni bilgiyi organize etme ? Yeni bilgiyi mevcut bilgiyle ilişkilendirme ? Öğrenci dikkatini, bilgiyi kodlamasını ve hatırlamasını sağlayıcı etkinlikler sunma ? İyi bir problem durumu yaratma ? Grup içinde öğrenme etkinliklerini düzenleme ? Bilginin oluşma sürecinde örnek olma ve rehberlik yapma Kuram19 Kazanım ? Öğrencilerin öğrenim sonucunda kazanmaları beklenen bilgi, beceri ve tutumlar “Öğrenim Kazanımları” olarak ifade edilir. ? Öğrenim kazanımları, bilişsel, duyuşsal ve devimsel alanlarda belirlenir. ? Hedefe ulaşmak, içeriği düzenlemek, yöntem ve tekniği belirlemek, materyali seçmek, ölçme- değerlendirme yapmak vb. nedenlerle öğrenim kazanımlarının belirlenmesi çok önemlidir.20 Öğrenci ? Tüm öğretim etkinlikleri birer iletişim sürecidir, öğretme-öğrenme sürecinin merkezindeki bireyler ise öğrencilerdir. ? Her öğrenci farklıdır, bu nedenle bu farklılıklar göz önüne alınarak ders planları ve etkinlikler yapılmalıdır. (Çoklu Zeka ve Yapılandırmacı Yaklaşım)21 Yöntem ve Teknik ? Sunuş Yoluyla Öğretim ? Buluş Yoluyla Öğretim ? İşbirliğine Dayalı Öğretim ? Problem-Tabanlı Öğretim ? Kavram Öğretimi ? Tartışma22 Öğretmen ? Etkili bir öğretim ortamı ancak öğretmenin becerileri ile sağlanır. ? Sınıf-içinde ve dışında yaşanan tüm öğrenme süreçleri öğretmen tarafından yapılandırılır. ? Öğretmenin bilgi, beceri ve tutumları öğretimin etkililiği açısından büyük önem taşır.23 Araç Gereç ? Öğretim ortamında içeriğin aktarılması için kullanılır. ? Yansıtılan, yansıtılmayan ve görsel-işitsel olarak farklı türleri vardır. ? Öğretimin etkililiğini artırmak açısından önemli rol oynarlar.24 Ortam ? Öğretim ortamı sadece sınıf olarak düşünülmemelidir. ? Derslikler, farklı etkinliklerin, yöntem ve tekniklerin uygulanmasına olanak sağlayabilecek şekilde düzenlenmelidir. ? Öğretim ortamları düzenlenirken öğrenci sayısı, aydınlanma, sıcaklık vb. değişkenlerde önemli rol oynar.25 Değerlendirme ? Öğretme-öğrenme sürecinde yer alan tüm faktörler değerlendirilebilir. ? Değerlendirmenin amacına uygun olması için öğrenim kazanımları ile tutarlılık göstermesi gerekir. ? Öğretmen başarısı, öğrenci başarısı, öğretim ortamı, kullanılan araç-gereç ve materyaller, ders planları gibi değişkenler değerlendirilebilir. ? Genel olarak “süreç” ve “ürün” değerlendirme şeklinde gerçekleşir.26 Çağdaş Eğitim Gereksinimleri Eğitim Teknolojisinde Gelişim (Geleneksel Öğretim Ortamı)27 Sorunlar ? Karşılanamayan eğitim talepleri ? Kalabalık sınıflar ? Öğretmensiz okullar ? Yeni teknolojiye rağmen geleneksel süreçleri kullanma ? Mali kaynak yetersizliği ? Yetersiz araç-gereç ve tesis ? Olanak eşitliği yönünden dengesiz dağılım28 Eğitim Teknolojisinde Gelişim (Bilgi ve Gletişim Teknolojileri) Aşama Adı İşlev Ürün 1960-1970 Davranışçı Öğrenme Kavramı Bilgiyi Algoritmik Düzenleme Programlı Öğretim 1970-1980 Bilişsel Öğrenme Kavramı Öğrenmede deneyimi zihinsel süreçlerde yeniden yapılandırma Öğrenme süreçleri tasarımı 1980-1990 Yapılandırmacı Öğrenme Kavramı Ön bilgilerle yeni bilgiyi bütünleştirme Öğrencinin anlamı yapılaştırması Öğrenme Kavramı Açısından29 Çağdaş Eğitimde Gelişmeler Geleneksel Eğitim Kalıplarının Değişimi Öğrenme-öğretme Süreçlerinde Yeni Kavramlar Eğitimde Yeni Teknolojiler Tesis Organizasyon Öğrenme Stratejileri Öğretmen İşlevi Öğrenci İşlevi Yaratıcılık Keşfetme İçten güdülenme Problem çözme Kritik düşünme Yetenek çeşitliliği TV Programlı Öğretim Teknolojik Sistemler BDE Uzaktan Eğitim E-Öğrenme30 OLANAKLAR ? Birinci Kaynaktan Bilgi ? Fırsat Eşitliği ? Çeşitlilik ? Kalite ? Yaratıcılık ? Bireysel Öğrenme ? Üretken Eğitim ? Hızlı Öğrenme31 Eğitim Teknolojisi Alanındaki Sorunlar 1. Teknolojinin olası kullanılma olanaklarını araştırma ve bulguları yayma 2. Gerekli personeli yetiştirmek 3. Uygulamaya geçebilmek32 Düşünelim - Tartışalım... ? Eğitim ve Teknoloji birbirlerini nasıl etkilemektedir? ? Bilgi çağının öğrencisini nasıl tanımlarsınız? ? Bilgi çağının öğretmenini nasıl tanımlarsınız? ? Eğitim Teknolojisini nasıl tanımlarsınız? ? Etkili öğretim için dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir? ? Öğretme-öğrenme sürecindeki en önemli değişken(ler) nedir?33 KAYNAKÇA o Alkan, C. (1997). Eğitim Teknolojisi (5. Baskı). Anı Yayıncılık, Ankara. o Demirel, Ö., Seferoğlu, S. S. & Yağcı, E. (2001). Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme. Pegem Yayıncılık, Ankara. o Ergin, A. (2002). Öğretim Teknolojileri ve İletişim. Anı Yayıncılık, Ankara. o Şahin, T. Y. & Yıldırım, S. (1999). Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme. Anı Yayıncılık, Ankara. o http://www.impactpress.com/articles/febmar99/population.jpg o http://origins.jpl.nasa.gov/education/images/education-kids-br.jpg o http://www.ets.mtu.edu/images/main_image_02.jpg o http://growingpains.blogs.com/home/images/26apr04_01.jpg