Öğretim Tekniği ve Materyal Tasarımı Eğitim Teknolojisi ve İletişim 1 EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİMÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ ve İLETİŞİM • Öğretim teknolojisi, öğrenmenin amaçlı ve kontrollü olduğu durumlarda öğrenmeyle ilgili sorunların analizi ve çözümünde insanları, yöntemleri, düşünceleri, araç-gereçleri ve organizasyonu içeren karmaşık ve tümleşik bir süreçtir (Ergin,1995). 2ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİNDE İLETİŞİM Çağdaş eğitim teknolojisi anlayışı içinde iletişim kavramının incelenmesini gündeme getiren zorunluluk; öğrenme-öğretme süreçlerinde gerçekleştirilen tüm etkinliklerin temelde birer iletişim etkinliği olmasından kaynaklanmaktadır. (Ergin, 1995) 3İletişim Nedir? • “Birey veya bireylerin karşılıklı bilgi, duygu ve düşüncelerini paylaşma süreci” ? • “İki birim arasındaki mesaj alış-verişi” 4İletişimin Özellikleri • İletişimde ilk izlenim (başlangıç) önemlidir. • Bireylerden biri hazır değilse, iletişim sağlanamaz. • İletişim kişiye değil kişiyle yapılır. • İletişimin temel özelliği, anlayarak kavramaktır. • İletişimde sözcükler, eller, gözler, bakış, duruş gibi öğeler önemli rol oynar. 56 Anlatmasını bilmiyorlar. Böyle de ruhsuz ders anlatılmaz ki! Kullandığı sözcükleri bile anlamıyorum.Etkili iletişim kurabilmek için • Ne söyleyeceğimizi bilmek, • Bunu ne zaman söylemenin daha uygun olacağına karar vermek, • Nerede söylemenin doğru olduğuna karar vermek, • En iyi nasıl söyleneceğini düşünmek, • Olayları basitçe anlatabilmek, • Akıcı bir dille ve karşımızdaki kişiyle göz kontağı kurarak konuşabilmek, • Dikkati yoğunlaştırmak ve verdiğimiz mesajların alınıp alınmadığını fark edebilmektir.İletişimin Bileşenleri • İnsanlar arasındaki yüz yüze etkileşimde vücut dili, ses ve kelimeler olmak üzere başlıca üç önemli kısım vardır. • İletişimde kullanılan yolların 8 7% 55% 38% sözel Vücut dili Sesİletişim Türleri 9 Yazılı İletişim1.Sözsüz (Beden Dilinde) İletişim Kavramı • Sosyal psikologların uzun yıllar sürdürdükleri çok sayıda araştırmanın sonucuna göre insanların birbirleriyle yüz yüze kurdukları ilişkilerde sözsüz mesajların etkisi %90 oranındadır. • İnsanlar arası iletişimi kuvvetlendiren en önemli etmenlerden birisi de sözel iletişimi destekleyen sözsüz mesajlardır. 10Çevrede Olumlu İzlenim Yaratacak Beden Dili Özellikleri • Göz İlişkisi • Yüz İfadesi • Baş Hareketleri • Jestler • Beden Duruşu 11 • Yakınlık • Yöneliş • Bedensel Temas • Dış Görünüş2.Sözlü İletişim • Sözlü iletişim, karşılıklı olarak konuşma ve dinleme etkinliklerini kapsar. • Sözlü iletişimin başarısı, konuşan ve dinleyen arasında ortaklaşa bir temele dayanır. 12• Sözlü iletişim, her zaman konuşan ve dinleyen arasında bilgi, beceri, tutum ve davranış açısından etkileşim olmasını gerektirir. 13 Neyi? Hay ır! Nered e? Evet! 2.Sözlü İletişim14 Sözlü iletişim, her zaman konuşan ve dinleyen arasında bilgi, beceri, tutum ve davranış açısından etkileşim olmasını gerektirir (Ergin, 2000). Aksi halde konuşan ve dinleyen arasında doğru mesaj paylaşımı gerçekleşmez. 2.Sözlü İletişim15Gönderilen Mesaj ve Alıcı İlişkisi 16 Dinlemez Dinler Yanlış Anlar Doğru Anlar Mesaja karşıdır Mesaja katılır Dönüt uygun Dönütü değildir uygundur3.Yazılı İletişim • Mesajı, katılımcıların anlayabileceği ortak simgeler aracılığı ile (tahta, slayt vb.) iletmemizdir. Burada iletişim aracı yazıdır. • İçerik, destek materyaller ve ortamlarla sunulur. 17İLETİŞİM SÜRECİ İletişimde etkili olan beş değişkenden söz edebiliriz: 18 İLE TİŞİM Kaynak Mesaj Kanal Alıc ı Dön üt19 Kanal Mesaj Yöntem Öğretmen Öğrenci KAYNAK mesajın ileti birimi MESAJ İletişimin içeriği KANAL mesajın sunuluş biçimi ALICI mesajın gönderildiği birim DÖNÜT Alıcının mesaja verdiği tepki İLETİŞİM SÜRECİİLETİŞİM SÜRECİNİN TEMEL ÖĞELERİ 20 KAYNAK Davranışlar • Fikir • Bilgi • Duygu • Tutum • Beceri MESAJ Semboller • Gerçek obje • Modeller • Resim • Hareket • Ses KANAL İletici Araç & Yöntemler • Sözsüz iletişim • Sözlü İletişim • Basılı/yazılı araçlar • Yöntemler ALICI Davranışlar • Fikir • Bilgi • Duygu • Tutum • Beceri Dönüt (Geri Bildirim)Öğretme-Öğrenme Süreci ile İletişim Süreci Arasındaki Benzerlik 21 Öğretmen Öğretim İçeriği Öğretim araç ve yöntemleri Öğrenci Öğrenme Tepkileri (Dönüt) (Kaynak) (Mesaj) (Kanal) (Alıcı)Daha iyi bir Öğretme-öğrenme Ortamı için ... • İleteceğim mesaj sonrasında ne olmasını bekliyorum? • Ortamı etkileme anlamında neyi başarmak istiyorum? • Gerçekleştireceğim iletişim sonucunda öğrencilerimin neye inanmalarını, ne söylemelerini ve ne yapmalarını istiyorum? • Psikolojik anlamda, öğrencilerimde hangi etkileri oluşturmak ve onlardan hangi tepkileri almak istiyorum? 22İletişim Süreci ve Yaşantı Alanı 23 Öğretmenin yaşantısı Öğrencinin Yaşantısı Ö Ğ R E N M E Ortak Yaşantıİletişim Süreci ve Yaşantı Alanı 24İletişim Süreci ve Yaşantı Alanı • Günümüzde teknolojik gelişmelere paralel biçimde eğitim alanına giren araç, gereç ve materyaller hızla değişerek sayıca artmakta veya kalite olarak güncelleşmektedir. Bu ürünlerin seçilmesi ve kullanılmasında eğitim yaşantılarını seçme ve eğitim durumlarını düzenlemeye yardımcı bir model kullanılabilir. 25İletişim Süreci ve Yaşantı Alanı Yaşantı Konisi (Dale) 26Yaşantı kolisinin bulgularına göre insanlar öğrendiklerinin... 27 1% 2% 4% 10% 83% TATMA DOKUNMA KOKLAMA DUYMA GÖRME ÖĞRENMEBelli bir zaman süresi içerisinde insanlar… 28 10% 20% 30% 50% 70% 90% OKUMA DUYMA GÖRME DUYMA & GÖRME SÖYLEME YAPMA Akılda TutmaYaşantı Konisinin dayandığı bilimsel ilkeler... • Öğrenme işlemine katılan duyu organlarımızın sayısı ne kadar fazla ise o kadar iyi öğrenir ve geç unuturuz. • En iyi öğrendiğimiz şeyler kendi kendimize yaparak öğrendiğimiz şeylerdir. • Öğrendiğimiz şeylerin çoğunu gözlerimizin yardımı ile öğrenebiliriz. • En iyi öğretim, somuttan soyuta ve basitten karmaşığa doğru giden öğretimdir. 29İletişimi Engelleyen Faktörler • Ortak yaşantının olmaması • Dile ait engeller • Sembol ile anlatılan konu arasındaki • Semantik Engeller(Anlamların karıştırılması) • Savunma Mekanizmaları • Algının sınırlı oluşu Sözcüklere boğulma • Psikolojik engeller • Çevresel/Fiziksel faktörler • Statü • Uyutma • Hiyerarşi • Sınırlama • Uyuşmazlık 30İletişim Sürecinin Etkinliği için ... • Simgelerin benzer biçimde tanımlanması • Dilin anlaşılır bir şekilde kullanılması • Çoklu kanal kullanılması • Dönüt sisteminin sağlanması 31Sınıf içi iletişimi geliştirmek için ... • Öğretmen konuşma yeteneğini geliştirmeli • Ders iyi bir şekilde planlanmalı • Öğrenci ihtiyaçları, yetenek ve ilgileri değerlendirilmeli • Öğrencinin ilgisini dağıtan durumlar ortadan kaldırılmalı • Öğrencilerin dikkatle dinlemesi için birden fazla duyu organına hitap eden araç-gereçler kullanılmalı • Zor ve çok teknik olan öğretim araçları kullanılmamalı 32Düşünelim – Tartışalım … • Öğrencilerimizle etkili bir iletişim kurmak istiyorsak neler yapmalıyız? • Daha etkili öğretim için iletişim sürecinde nelere dikkat etmeliyiz? 33REFERANSLAR • Demirel, Ö., Seferoğlu, S. S. & Yağcı, E. (2001). Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme. Pegem Yayıncılık, Ankara. • Ergin, A. (2002). Öğretim Teknolojileri ve İletişim. Anı Yayıncılık, Ankara. • Şahin, T. Y. & Yıldırım, S. (1999). Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme. Anı Yayıncılık, Ankara. • Dale E., (1969). Audiovisual Methods in Teaching (3rd Edition.). Holt, Rinehart & Winston . NEW York, London. 34