Genel Ekonomi Politikalarının Etkinliği ( BP eğrisi ) BP E Ğ R İ S İKUR S İ TEM LER İ SAB İ T KUR ESNEK KUR Tam Sabit Kur Yar Sabit Kur M ü dahaleli Esneklik M ü dahalesiz Esneklik Para kurulu Ortak Kur Sabit Sabitleme Esnek Sabitleme S ü r ü nen Ç apa Bant Paralel Geni ş leyenToplam Harcamalar (AE): Y = C + I + G + X - M Harcamalarda S z nt lar (Leakages) : S + T + M Harcamalarda Enjeksiyonlar (Injections): I + G + X Denge Durumu: Enjeksiyonlar = S z nt lar X + G + I = S + T + M VARSAYIM : Devlet var, Ekonomi D şa A ç k D ş a A ç k Bir Ekonomide Toplam Talebin Yeniden Tan mlanmas : [Ekonomi D ş a Kapal iken ] Yurti ç i Has la=( Yurti ç i harcamalar ) [Ekonomi D ş a A ç k iken] Yurti ç i Has la=( Yurti ç inde ü retilen mallara yap lan harcamalar ) Ü lkede İ kamet Edenlerin Harcamalar : AE d =C d +I d +G Ü lkede Ü retilen Mallara Yap lan Harcamalar: =AE d +NX =(C d +I d +G)+(X-M) =(C d +I d +G)+NXNX Y Y 0 Gelir, has ı la NX(Y,Y f ,RER) 0 Net İ hracat Net ihracat gelir d ü zeyinin azalan bir fonksiyonudur. Gelir y ü kseldik ç e ithalat artaca ğ ndan net ihracat azal r. Marjinal ithalat e ğ ilimi b ü y ü d ü k ç e e ğ ri dikle şir. E ğ ri di ğ er ü lkelerin gelir d ü zeyi ve reel d ö viz kuru veri al narak ç izilmi ştir.Y 1 i Y E 0 IS 0 i 0 i 1 0 i 2 IS 1 E ’ 0 E 1 E ’ 1 Y 0 Y ’ DI Ş T İ CARET İ N IS E Ğ R İ S İ NE ETK İ S İ Ekonominin d şa kapal olmas durumunda Y0 dan Y1 gelir d ü zeyine ula şmak i ç in faiz oran n n i1 d ü zeyine inmesi yeterlidir. E ğ er ekonomi d şa a ç k ise, gelir artt ğ zaman ithalat da buna ba ğ l olarak artacak ve IS1’in ge ç erli olmas halinde gelir d ü zeyi yaln zca Y’0 a ç kacakt r. İ thalat yurti ç i mallara y ö nelik toplam harcamalar azaltt ğ ndan, toplam harcamalar Y1 d ü zeyine ula şt rmak i ç in yat r mlardaki art ş n ithalattaki art ş telafi edecek kadar daha fazla olmas gerekmektedir. Bunun i ç in faiz oran daha a şa ğ ya, i2 d ü zeyine inmelidir. Bu nedenle ekonominin d şa a ç k olmas IS e ğ risini dikle ştirmekte ve IS1 pozisyonuna getirmektedir .D İĞ ER Ü LKELER İ N GEL İ RLER İ NDE B İ R ARTI Ş IN ETK İ LER İ Yabanc ü lkelerin gelirlerinde bir art ş IS • e ğ risini sa ğ a kayd r r. Denge noktas E0‘dan E1'e gelirken gelir d ü zeyi de Y0‘dan Y1‘e ç kar. Alt panelde yabanc ü lkelerin gelirlerinde bir art ş n bizim net ihracat m z art rd ğ g ö sterilmi ştir. Yeni denge gelir d ü zeyinde net ihracat artm şt r ama bu art ş ihracattaki art ştan daha d üşü kt ü r çü nk ü gelir seviyemiz artt k ç a ithalat m z da bir miktar artmaktad r. NX(Y,Y 0 f ,RER) NX(Y,Y 1 f ,RER) Net ihracat NX Y Y 0 0 Faiz oran ı 0 i Y LM i 0 E 0 Y 0 IS 0 IS 1 Y 1 Y 1 E 1Denge noktas E 0 ‘dan E 1 'e gelirken gelir • d ü zeyi de Y 0 ‘dan Y 1 ‘e ç kar. Alt panelde yabanc ü lkelerin gelirlerinde bir art ş n bizim net ihracat m z art rd ğ g ö sterilmi ştir. Yeni denge gelir d ü zeyinde net ihracat artm şt r ama bu art ş ihracattaki art ştan daha d üşü kt ü r çü nk ü gelir seviyemiz artt k ç a ithalat m z da bir miktar artmaktad r.Ö demeler Bilan ç osu Do ğ rusu Net İ hracat n Yurti ç i Has la İ li ş kisi Sermaye giri ş leri yurti ç i faiz oranlar ili ş kisi Cari i ş ler ile sermaye hesab aras ndaki ters y ö nl ü ili ş kiYurtiçi gelir Net ihracat 0 NX E 0 NX E 2 E 1 Gelir, has ı la 0 i Y i=i f E 2 Y 2 Y 0 E 0 E 1 Sermaye giri ş i 0 i K i f E 2 K K 2 E 0 E 1 Y Y 1 Y 2 Y 0 45 0 Y 1 BP i 1 i 2 K 1 NX 2 -NX 1 i 1 i 2 NX(=-K) K (=-NX) Faiz Faiz E 0 E 1 E 2Gelir, has ı la Y 1 Faiz oran ı i Y E 2 Y 2 i 2 i 1 0 BP=0 Ödemeler bilançosu aç ığı BP<0 E 1 E ’ 1 E ’ 2 Ödemeler bilançosu fazlas ı BP>0A Ç IK EKONOM İ DE TALEP Y Ö NL Ü POL İ T İ KALAR MUNDELL-FLEM İ NG MODEL İ Faiz 0 i Y LM 2 E 2 Y* IS 2 Y 0 LM 3 IS 3 LM 1 IS 1 Y 1 Y 2 Y 3 E 1 E 3 NX=0 Y=Y* D ı ş ticaret fazlas ı ve eksik istihdam D ı ş ticaret aç ığı ve eksik istihdam D ı ş ticaret aç ığı ve a ş ı r ı istihdam I II III TAM İ ST İ HDAM VE DI Ş DENGE ARASINDAK İ POL İ T İ KA Ç EL İ Ş K İ LER İ (SERMAYE HAREKETLER İ YOK) I. B ö lge : Talepte bir geni şleme d ş dengede bir probleme yol a ç madan i şsizlik sorununu çö zecektir. III. B ö lge : Daralt c politikalar a ş r istihdam azaltmakta ve d ş ticaret fazlas n ortadan kald rmaktad r. II. B ö lge : Ekonomiyi ayn anda i ç ve d ş dengeye y ö neltecek uygun bir politika yoktur NX=0 oldu ğ u m ü ddet ç e d ş denge; has la Y* d ü zeyinde olduk ç a tam istihdam sa ğ lanmaktad r. Yurtiçi gelir, has ı la 0 i Y E Y* IV III I II BP Geni ş letici para pol. Geni ş letici maliye pol. Daralt ı c ı para pol. Daralt ı c ı maliye pol. İ ç ve d ş denge ayn anda sadece E noktas nda sa ğ lanabilmektedir. Dengesizliklerin ekonomi politikalar yard m yla giderilmesi m ü mk ü nd ü r. Ö rne ğ in I. b ö lgede hem faiz oran n hem de ve gelir d ü zeyini y ü kseltecek bir politika, III. b ö lgede faiz oran n ve gelir d ü zeyini d üşü recek bir politika uygulanmas i ç ve d ş dengenin sa ğ lanmas na hizmet edecektir.Yurtiçi gelir, has ı la 0 i Y E Y* VI V I II BP LM IS III IV VII VIII İ ç ve d ş denge ayn anda sadece E noktas nda sa ğ lanmaktad r. I., II., V. ve VI. b ö lgelerde iken dengesizlikleri gidermeye y ö nelik politikalar n uygulanmas m ü mk ü n iken di ğ er b ö lgelerde bir dengenin sa ğ lanmas na y ö nelik politika di ğ er bir dengeyi olumsuz etkilemektedir.Sabit Kur ve İ ktisat PolitikalarSabit Kur, K smi (Tam olmayan) Sermaye Hareketlili ğ i Geni şletici Mali Politikalar n Etkileri0 i Y LM 1 i 1 Y 1 IS 1 IS 2 LM 2 BP E 1 E 3 E 2 i 2 i 3 Y 3 Y 2 Varsay m : Sabit Kur, K smi Sermaye Hareketlili ği, BP Daha Dik Politik Uygulama : Mali geni ş leme (IS1 sa ğa kayar (IS2); E2 noktas ndaki faiz oran (i2) i ç dengedir (BP ’ nin alt nda) Ö demeler bilan ç osunda a ç k meydana gelir Geli ş meler : Merkez bankas n n sabit kuru korumak i ç in piyasaya yabanc para sat ş yapmak zorunda kalmas (bu geli ş me piyasadaki para miktar n daralt r [LM1 sola kayar(LM2)] Nihai denge: E3 noktas nda sa ğlan r: (faiz oran i3 ve gelir d ü zeyi Y3) Sonu ç : Kapal ekonomik duruma g ö re (E2 noktas ) daha y ü ksek bir faiz oran ve daha d üş ü k bir gelir d ü zeyi.Faiz oran ı 0 i Y LM 2 i 0 Y 1 IS 1 IS 2 LM 1 BP E 1 E 2 E 3 i 3 i 2 Y 2 Y 3 Varsay m : Sabit Kur, K smi Sermaye Hareketlili ği, BP Daha yat k Politik Uygulama : Mali geni ş leme (IS 1 sa ğa kayar (IS 2 ); E 2 noktas ndaki faiz oran (i 2 ) i ç dengedir (BP ’ nin ü st ü nde) Ö demeler bilan ç osunda fazla meydana gelir Geli ş meler : Merkez bankas n n sabit kuru korumak i ç in piyasadan fazla olan d ö vizi ç ekmek zorunda olmas (bu geli ş me piyasadaki para miktar n art r r [LM 1 sa ğa kayar (LM 2 )] Nihai denge: E3 noktas nda sa ğlan r: (faiz oran i 3 ve gelir d ü zeyi Y 3 ) Sonu ç : Kapal ekonomik duruma g ö re (E 2 noktas ) daha d üş ü k bir faiz oran ve daha y ü ksek bir gelir d ü zeyi.Sabit Kur, K smi (Tam olmayan) Sermaye Hareketlili ğ i Geni ş letici Para Politikalar n n EtkileriVarsay m : Sabit Kur, K smi Sermaye Hareketlili ği, Politik Uygulama : Parasal geni ş leme (LM 1 sa ğa kayar (LM 2 ); E2 noktas ndaki faiz oran (i 2 ) ge ç ici i ç dengedir (BP ’ nin alt nda) Ö demeler bilan ç osunda a ç k meydana gelir Geli ş meler : Merkez bankas n n sabit kuru korumak i ç in piyasaya yabanc para sat ş yapmak zorunda kalmas (bu geli ş me piyasadaki para miktar n daralt r [LM 2 sola kayar(LM 1 )] Nihai denge: E 1 noktas nda sa ğlan r: (faiz oran i 1 ve gelir d ü zeyi Y 1 ) Sonu ç : Ekonomi tekrar E 1 noktas ndaki dengesine geri d ö necektir. Para Politikas etkisiz 0 i Y LM 1 i 2 Y 1 IS 1 LM 2 BP E 1 E 2 i 1 Y 2Gelir, has ı la 0 i Y BP 1 i 3 Y 1 IS 1 BP 2 LM 1 E 1 E 3 i 1 Y 2 LM 2 IS 2 E 2 Y 3 i 2 Deval ü asyon, IS e ğ risini sa ğ a IS 2 ’ye kayd r r. BP e ğ risi de BP 2 ’ye kayar. İ ç dengenin sa ğ land ğ LM 1 ü zerindeki E 2 noktas nda ö demeler dengesi fazlal ğ olu şur. D ö viz kurunu sabit tutabilmek i ç in merkez bankas TL arz n artacak ve bu da LM’i sa ğ a LM 2 ’ye kayd racakt r. Ekonominin nihai dengesi i ç ve d ş dengenin sa ğ land ğ E 3 noktas nda sa ğ lan r. E 3 ’te ekonominin gelir d ü zeyi ve faiz oran E 1 ’deki ba şlang ç dengesine g ö re daha y ü ksektir. DEVAL Ü ASYONUN ETK İ LER İ .Sabit Kur, Tam Sermaye Hareketlili ğ i ( Ü lkede ihra ç edilen ve o ü lkenin servetinin bir k sm n olu ş turan menkul de ğ erlerle yabanc ü lkelerdeki menkul de ğ erler aras ndaki ikamenin tam olmas durumu) Geni şletici Maliye Politikalar n n Etkileri0 i Y LM 1 Y 0 IS(G 0 ) LM 2 BP E 0 E 1 i=i f Y 1 IS(G 1 ) E ’ 0 Varsay m : Sabit Kur, Tam Sermaye Hareketlili ği, BP Sonsuz Esnek Politik Uygulama : Mali geni ş leme: (IS (G O ) sa ğa kayar IS (G 1 ) ); E 0 ’ noktas ndaki faiz oran i ç faiz oran ve d ü nya faiz oranlar ndan y ü ksektir. Geli ş meler : Sermaye giri ş i olur Ö demeler bilan ç osunda fazla verir, Ü lke paras na talep artar reval ü asyon bask s olu ş ur. Merkez bankas n n sabit kuru korumak i ç in piyasadan fazla olan d ö vizi ç ekmek zorunda olmas (bu geli ş me piyasadaki para miktar n art r r [LM 1 sa ğa kayar (LM 2 )] Nihai denge: E 1 noktas nda sa ğlan r Sonu ç : Maliye politikas tam etkin D ş lama etkisi yokSabit Kur, Tam Sermaye Hareketlili ğ i ( Ü lkede ihra ç edilen ve o ü lkenin servetinin bir k sm n olu ş turan menkul de ğ erlerle yabanc ü lkelerdeki menkul de ğ erler aras ndaki ikamenin tam olmas durumu) Geni şletici Para Politikalar n n EtkileriGelir, has ı la 0 i Y LM 1 Y 1 IS LM 2 (B 0 , 1 ) BP E 1 E 2 i=i f Varsay m : Sabit Kur, Tam Sermaye Hareketlili ği, BP Sonsuz Esnek Politik Uygulama : Parasal geni ş leme: LM 1 ) sa ğa kayar LM 2 ); E 2 noktas ndaki i ç faiz oran d ü nya faiz oranlar ndan d üşü kt ü r. Geli ş meler : Sermaye ç k ş olur Ö demeler bilan ç osunda a ç k verir, kur ü zerinde deval ü asyon bask s olu ş ur. Merkez bankas sabit kuru korumak i ç in piyasaya d ö viz satmal , bu durum piyasadaki para arz n n artmas na yol a ç ar LM e ğrisi eski durumuna d ö ner [LM 2 sola kayar (LM 1 )] Nihai denge: E 1 noktas nda sa ğlan r Sonu ç : Para politikas etkisizdir.Esnek Kur ve İ ktisat Politikalar Gelir, has ı la 0 i Y i=i f IS BP Ulusal paran ı n de ğ er yitirmesi Ulusal paran ı n de ğ erlenmesi BP ’ D Ö V İ Z KURUNDA B İ R DE Ğİ Ş MEN İ N TOPLAM TALEBE ETK İ LER İ . Tam sermaye hareketlili ğ i ve esnek d ö viz kurunda sermaye ak mlar n n toplam talep ü zerinde g üç l ü etkileri vard r. Yurti ç i faiz haddi i f 'nin alt na d üş erse sermaye ç k şlar ü lke paras n n de ğ erini d üşü r ü r. Bu ise rekabet g ü c ü n ü ve ü lke mallar na talebi art rarak IS e ğ risini sa ğ a kayd r r. Aksine faiz hadleri i f 'nin ü zerine ç karsa sermaye giri şi ü lkenin paras n n de ğ erini art rarak rekabet g ü c ü n ü kaybetmesine yol a ç acakt r. Toplam talep d üş erken IS e ğ risi de sola kayacakt r. Esnek Kur, K smi (Tam olmayan) Sermaye Hareketlili ğ i Geni şletici Para Politikalar n n Etkileri0 i Y LM( ? 1 ) Y 1 IS 1 LM( ? 2 ) BP 1 E 1 E 2 Y 3 E 3 i 3 BP 2 i 1 IS 2 Y 2 i 2 ESNEK D Ö V İ Z KURU S İ STEM İ NDE PARA POL İ T İ KASI BP e ğ risi LM'ye g ö re daha diktir. Merkez bankas para arz n artt r nca LM sa ğ a LM( ? 2 )’ye kayacakt r. D ö viz kuru de ğ i şmezse i ç denge E 2 noktas nda olu şur, ancak bu noktada ö demeler dengesi a ç ğ vard r. Bu nedenle d ö viz kuru y ü kselir. D ö viz kurunun y ü kselmesi IS ve BP’yi sa ğ a kayd r r. Sonu ç : E 3 ’ teki yeni denge noktas nda faiz oran i 3 ve gelir d ü zeyi Y 3 ‘ t ü r. Geni şletici para politikas faiz oran n d üşü rmekte, gelir d ü zeyini y ü kseltmektedir.0 i Y LM( ? 1 ) Y 1 IS 1 LM( ? 2 ) BP 1 E 1 E 2 Y 3 E 3 i 1 BP 2 IS 2 i 3 i 2 Y 2 ESNEK D Ö V İ Z KURU S İ STEM İ NDE PARA POL İ T İ KASI LM e ğ risi BP'ye g ö re daha diktir. Para arz n n artmas LM’yi sa ğ a kayd r r. Ö demeler bilan ç osunda a ç ğ n oldu ğ u E 2 noktas ndaki i ç denge ge ç icidir ve d ö viz kurunun y ü kselmesi ile IS ve BP sa ğ a kayar. E3’teki yeni dengede faiz oran ve gelir d ü zeyi y ü kseltmi ştir.Esnek Kur, K smi (Tam olmayan) Sermaye Hareketlili ğ i Geni şletici Maliye Politikalar n n Etkileri0 i Y Y 0 IS 1 BP 1 Y 2 i 3 BP 2 IS 2 i 1 IS 3 E 1 E 2 LM E 3 i 2 Y 3 ESNEK D Ö V İ Z KURU S İ STEM İ NDE MAL İ YE POL İ T İ KASI BP, LM’den daha diktir. Geni şletici maliye politikas ile i ç denge E 2 noktas nda sa ğ lan r. Bu noktada ö demeler bilan ç osu a ç ğ vard r ve d ö viz kuru y ü kselir. Ulusal paran n de ğ er yitirmesi IS ve BP e ğ rilerini sa ğ a kayd r r ve nihai denge E3 noktas nda sa ğ lan r. Sonu ç : gelir d ü zeyi ve faiz oran y ü kselmi ş, ü lke paras de ğ er yitirmi ştir 0 i Y LM Y 1 IS 1 BP 2 Y 3 E 3 i 3 BP 1 i 1 E 1 E 2 IS 3 IS 2 i 2 Y 2 ESNEK D Ö V İ Z KURU S İ STEM İ NDE MAL İ YE POL İ T İ KASI. BP, LM’den daha yat k. Mali geni şleme IS’i IS 2 ’ye kayd r r. Ge ç ici i ç denge E 2 ‘de olu şur. Bu noktada ö demeler bilan ç osu fazlas vard r ve ü lke paras de ğ erlenir. D ö viz kurundaki d üş me nedeniyle IS ve BP e ğ risi sola kayacakt r. Sonu ç : E 3 noktas nihai dengedir gelir d ü zeyi ve faiz oran ba şlang ca g ö re y ü kselmi ştir.Esnek Kur, Tam Sermaye Hareketlili ğ i Geni şletici Maliye Politikalar n n Etkileri0 i Y LM i 1 =i f E 1 IS 1 BP IS 2 E 2 i 2 >i f Y 1 Y 2 ESNEK KUR VE TAM SERMAYE HAREKETL İ L İ Ğİ DURUMUNDA MAL İ YE POL İ T İ KASI. Mali geni şleme IS’i sa ğ a IS 2 ’ye kayd r r. Ge ç ici i ç denge E 2 noktas nda olu şur. Burada yurti ç i faiz oran d ü nya faiz oran ndan y ü ksek olup ö demeler bilan ç osu fazla vermektedir. Buna ba ğ l olarak d ö viz kuru d üş er ve net ihracat azal r. IS sola kayarak nihai denge tekrar E 1 noktas nda sa ğ lan r. Sonu ç : Mali geni şleme ne gelir d ü zeyini ne de faiz oran n etkileyememektedir.Esnek Kur, Tam Sermaye Hareketlili ğ i Geni şletici Para Politikalar n n Etkileri0 i Y LM 1 i=i f E 1 IS 1 BP=0 LM 2 Y 1 Y 3 E 2 E 3 IS 2 i