3 - Halk Sağlığı Epidemiyolojiye Giriş O. G Ü NAY 1 Soru – 1 Bir b ö lgedeki ana – ç ocuk sa ğ l ğ hizmetlerini planlamak istiyorsunuz. Bunun i ç in ö ncelikli sa ğ l k sorunlar n belirlemeniz gerekiyor. Neler yapars n z?O. G Ü NAY 2 Bir okulda besin zehirlenmesi salg n ç kt . Salg n n nedenlerini incelemekle g ö revlendirildiniz. Neler yapars n z? Soru – 2 O. G Ü NAY 3 Ç e şitli risk fakt ö rlerinin kalp – damar hastal klar ü zerine etkisini incelemek istiyorsunuz. Neler yapars n z? Soru – 3 O. G Ü NAY 4 Bir hastanedeki ameliyat sonras enfeksiyonlar n s kl ğ n azaltmak istiyorsunuz. Neler yapars n z? Soru – 4 Epidemiyoloji Bilimine Giri ş Dr. Osman G Ü NAYO. G Ü NAY 6 EP İ DEM İ YOLOJ İ ; Sa ğ l k olaylar n n g ö r ü l üş s kl ğ , da ğ l m ve nedenlerini inceleyen bilim dal d r.O. G Ü NAY 7 Epidemiyoloji bilimi sadece salg nlarla de ğ il, t ü m sa ğ l k olaylar yla ilgilenir.O. G Ü NAY 8 Sa ğ l k olaylar n n ki ş i, yer ve zaman ö zelliklerini ortaya koymay ama ç layan epidemiyoloji kolu na tan mlay c epidemiyoloji ad verilir .O. G Ü NAY 9 Tan mlay c Epidemiyoloji; “ K İ M ? ” “ NEREDE? ” “ NE ZAMAN? “ sorular n n yan tlar n bulmaya ç al ş r.O. G Ü NAY 10 Sa ğ l k olaylar n n epidemiyolojik da ğ l m n ortaya koyman n iki ö nemli yarar vard r. Sa ğ l k hizmetlerini planlarken 1. ö ncelikleri belirlenmek. Sa ğ l k olaylar n n nedenlerini ortaya 2. ç karmak i ç in yap lacak olan ara şt rmalara zemin olu şturmak.O. G Ü NAY 11 Sa ğ l k olaylar nda sebep – sonu ç ili şkilerini ortaya koymay ama ç layan epidemiyoloji koluna ise analitik epidemiyoloji ad verilir.O. G Ü NAY 12 Analitik epidemiyoloji “ ni ç in? ” Sorusuna yan t bulmaya ç al ş rO. G Ü NAY 13 Epidemiyolojinin Sa ğ l k Bilimlerinde Kullan m AlanlarO. G Ü NAY 14 1. Sa ğ l k hizmetlerinin planlanmas ve de ğ erlendirilmesi Her d ü zeydeki sa ğ l k hizmetinin planlanmas ve de ğ erlendirilmesi i ç in, sa ğ l k sorunlar n n boyutlar n ve da ğ l m bilinmeli. Tan mlay c epidemiyoloji bu a ç dan sa ğ l k y ö neticilerine yard mc olur.O. G Ü NAY 15 2. Hastal k nedenlerinin ortaya ç kar lmas Analitik epidemiyoloji, sa ğ l k olaylar nda etken ?sonu ç ili şkilerini ortaya koymaya ç al ş r. B ö ylece, Ç e şitli etiyolojik fakt ö rlerle hastal klar aras ndaki ili şkiler belirlenebilir. O. G Ü NAY 16 3. Hastal k kontrol y ö ntemlerinin de ğ erlendirilmesi Koruyucu, tedavi edici ve rehabilite edici y ö ntemlerin; Maliyet, ? Etkililik ve ? Yararlar ara şt r lmal ?O. G Ü NAY 17 4. Hastal klar n do ğ al seyrinin tan mlanmas Hastal klar toplumda kendilerine ö zg ü bir do ğ al seyir g ö sterirler. Bu do ğ al seyrin ortaya ç kar lmas ancak topluma dayal epidemiyolojik ara şt rmalarla m ü mk ü nd ü r. O. G Ü NAY 18 5. Hastal klar n S n fland r lmas Hastal klar n s n fland r lmas nda ç e şitli ö zelliklerin yan s ra, epidemiyolojik ö zelliklerden de yararlan labilir.O. G Ü NAY 19 EP İ DEM İ YOLOJ İ DE STRATEJ İ Epidemiyoloji bilimi ama ç lar na epidemiyolojik ara ş t rmalar yoluyla ula ş r. Epidemiyolojik ara şt rmalar, bireyden ç ok grubu esas al r .O. G Ü NAY 20 EP İ DEM İ YOLOJ İ K ARA Ş TIRMALAR TANIMLAYICI ANAL İ T İ K ARA Ş TIRMALAR ARA Ş TIRMALARO. G Ü NAY 21 ANAL İ T İ K EP İ DEM İ YOLOJ İ K ARA Ş TIRMALAR G Ö ZLEME DAYALI DENEYS ELAR ARA Ş TIRMALAR ARA Ş TIRMALAR VAKA- KONTROL T İ P İ HAYVAN M Ü DAHALE ARA Ş TIRMALAR DENEYLER İ ARA Ş TIRMALARI KES İ TSEL ARA Ş TIRMALAR PROFLAKT İ K KOHORT T İ P İ TERAP Ö T İ K ARA Ş TIRMALAR