İnkılap Felsefe Programında Sınıf Tartışması ve Tartışmaya Katılım İlkeleri Üzerine Notlar ( Ders Notu ) DERS NOTLARI (4) (Gazi Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü) (Yrd. Doç. Dr. Hakan Gündoğdu.) Felsefe Programında Sınıf Tartışması ve Tartışmaya Katılım İlkeleri Üzerine Notlar • Derste filozofların görüşlerinin öğrenilmesi esnasında onlar tarafından ele alınan konular, problemler ve yapılan değerlendirmeler zaman zaman öğrencilerin kafasını karıştırabilir ve kişisel görüşlerine uyup uymamalarına göre onları rahatsız edebilir. Bu yüzden bazı öğrenciler sınıfta konuşmak konusunda kendisini rahat hissetmeyebilirler. Yalnız unutulmamalıdır ki, bu tür kafa karışıklıklarını ve rahatsızlıkları tecrübe eden sadece siz değilsiniz. Herkes üç aşağı beş yukarı aynı tecrübeye sahiptir. O yüzden bilgiye ve değerlendirmeye dayalı bir tartışmaya katılmaktan çekinmeyin. Zira felsefe derslerinde filozofların görüşlerinde size makul gelen ve gelmeyen yönler üzerinde konuşarak gerçekleştirilen derse katılım “felsefe yapmanın” en iyi yoludur. • Derste konuşmak için asla tam ve mükemmel olarak tasarlanmış bir argümana sahip olacak kadar beklemeyin. Zira o, sınıfta konuşmanızı imkânsız hale getirme riski taşıyan bir alışkanlığa dönüşebilir. Tabii bu, gelişigüzel ve hiçbir hazırlama olmadan konuşmanın getireceği sorunları göz ardı etmek manasına gelmez. • Derse hazırlıklı gelin. Daha üretken sınıf tartışmaları ancak metin okuyarak gelinen tartışmalardır. • Soru sorun !: Zira en üretken tartışmalar “metin üzerindeki” sorulardan doğarlar. • Biri sınıfta konuştuğunda diğerlerinin onun konuşmasını değerlendirmesi beklendiğini unutmayın. Unutmayalım ki sınıftaki herkes konuyla ilgili doğru yaklaşımı ya da cevabı bulmaya çalışmaktadır. O bakımdan konuşma üzerindeki değerlendirme kişisel bir saldırı değildir. Eğer konuşan kişinin görüşlerine ve konuyla ilgili durduğu konuma itiraz edilmişse, ilk akla gelmesi gereken “bu itirazın sebepleri nelerdir?” sorusu olmalıdır. • Fikrinizi ya da konumunuzu değiştirmekten asla korkmayın! İtirazları dinleme ve değerlendirme zaman zaman kendi fikirlerinizi ya da konumunuzu değiştirmenize yol açabilir. Bu, özünde iyi bir şeydir. Çünkü bu durumda kişi iyi felsefe yapma yolunda ilerliyor demektir; o, kendi görüşünün veya konumunun “yanlışlanamazlığına” odaklanmak yerine sadece doğru yanıtı veya yaklaşımı bulmaya odaklanmıştır. • Başkalarının ne söylediğini iyi dinleyin! Zira bir tartışmada başkalarının ne söylediğini iyi dinlemek tartışmaya iyi bir şekilde katılımın en temel unsurudur. • Birisinin görüşleri veya bu görüşleriyle ilgili kanıtları üzerinde değerlendirme yapacağınız zaman öncelikle bu konuşmacının söylediklerini kısaca özetleyin. Bu sizin daha tartışmanın başında tartışmayı konuşmacının söyledikleri hakkında yanlış bir yorumdan hareketle işe başlamanızı önler. Konuşmanızın başında diğer konuşmacının kendi görüşlerini ya da konumunu açıklığa kavuşturması için ona bir fırsat verin. • Bir tartışmada herkesin sizinle aynı fikirde olmasını “beklemeyin”. Ama hemen onlarla “farklı görüşlere sahip olduğunuzu öne sürerek” daha işin başında hemen geri de çekilmeyin. Kendi görüşünüzün size göre niçin doğru olduğunu delillerle “açıklayın”. Diğer deyişle sınıftaki diğer tartışmacılara görüşlerinizin doğruluğunu ispatlamak için kendinize bir fırsat verin. • Sınıftaki diğer tartışmacıların söylemek istediklerini anladığınızda ama onların bunu ifade etmede zorlandığını hissettiğinizde münasip bir üslupla onlara yardımcı olun. Herkesin farklı gerekçelerle aynı iletişimsel beceriyi gösteremeyebileceğini unutmayın. • Tartışma esnasında arkadaşlarınızın hatalarına dikkat çekmekten çekinmeyin; ancak bunu tartışmanın iyiliği ve bir sonuca ulaşması adına saygılı bir dil ve tavırla yapın. Unutmayın eleştirileriniz arkadaşlarınızın kendi görüşleri ve argümanlarındaki boşlukları görmelerini sağlayarak kendilerini güçlendirmelerine yardımcı olacaktır. • Sınıfta hata yapmaktan çekinmeyin: Yalnız değilsiniz; herkes hata yapacaktır. Hata yapmaktan kaçınmanın yolu hiç konuşmamaktır; lakin felsefe tartışmaları için çok daha verimli olan insan tipi, hata yapmak korkusuyla konuşmayan biri değil fakat bunun yerine zaman zaman hata yapsa bile hep makul ve yeni fikirler geliştirmeye çalışan biridir. • Sınıfta konuyla ilgili tartışmak istediğiniz bir şey varsa, onun bir başkası tarafından gündeme getirilmesini beklemeyin; tartışmayı siz açmaktan kaçınmayın. • Önce söyleyeceğiniz şey üzerinde kısaca düşünün sonra konuşun. • Eğer birisiyle görüş ayrılığı içindeyseniz, ilk olarak görüş ayrılığına düştüğünüz noktayı ikiniz ve diğer tartışmacılar için tam olarak açıklığa kavuşturmayı deneyin. • Eğer bir soruyu nasıl soracağınız konusunda emin değilseniz, deneyin; siz sormayı denediğinizde belki de bir başkası sorunuzu formülleştirmede size yardımcı olacaktır. • Tartışmada baskın kişi olmak için özel bir gayret sarfetmeyin; başkalarının da fikirlerini ifade etmelerine izin verin. Unutmayın siz tartışmaya katılanlardan sadece birisiniz ve tartışmanın nihai amacı kimin haklı olduğunu göstermek değil ama hep beraber tartışılan konuda doğru yanıta olabildiğince yaklaşmaktır. • O yüzden, sınıf arkadaşlarınızdan biri size uygun gelmeyen bir iddia veya kanıt ortaya koyduğunda eleştirmek için alaycı bir üslup kullanmaktan kaçının. Bu tür tutumlar insanların tartışmaya ve derse katılma cesaretlerini kırar. Eleştirinizde kişisel değil ama nesnel değerlendirmelere yer vermeye özen gösterin. ***