Viroloji Flaviviridae Flaviviridae Zarfl • RNA +ve • Poli protein • RNA poliprotein proteinlerFlaviviridae Flaviviruslar Pestiviruses Hepatitis C Louping ill Yellow fever Dengue Çiftt rnakl lar bovine viral diarrhe (BVDV) hog cholera (HCV) border disease (BDV) Japanese encephalitis Murray Valley St. Louis encephalitis West NileBovine viral diyare (BVDV) Prof. Dr. Hüseyin Y lmaz İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi Viroloji Anabilim Dal Hyilmaz@istanbul.edu.tr İntervet 1Nisan 2008BVDV Virusun özelliği • Virusun neden olduğu hastaal k • Virusun yay lmas • Tan • Koruma ve kontrol •BVDVBVDV C (p14) E2 (gp53) RNA E1(gp25) E RNS (gp48)BVDV Biyotipleri BVDV Genotipleri BVDV Genotipleri BVDV1 • BVDV2 •Persiste infeksiyon oluşturabilir Persiste infeksiyon oluşturamaz BVDV Biyotipleri Nonsitopatik Sitopatik NADCSitopatik viruslar Plasentay geçebilir fakat persiste infeksiyon oluşturmazlar Sitopatik viruslar vücuttan daha çabuk uzaklaşt r labilirler Sitopatik viruslar Plasentay geçebilir fakat persiste infeksiyon oluşturmazlar Sitopatik viruslar vücuttan daha çabuk uzaklaşt r labilirler Biyotiplerin önemi ve farklarUnutma BRDC Multifaktöriyel S t r e s Transport Miks Dehidrasyon Kötü besin Bak m ko ullar Toz Is So uk su yem V i r us l a r IBR (%40) BVDV BRSV (%48) PI3 Adenovirus B R D C Bakteriyel Etkenler Mannheimia haemolytica Pasteurella multocida Haemophilus somnus Mycoplazmalar Bovine pnömoni R. Moeller D. MooreMycoplazmal artritis R. Moeller D. MooreBVDV kaynak BVDV bulaşma Direkt temas Aerosol PI hayvanlar Semen, Embryos Sürüye yeni kat lanlar Semen, embryo Alet, ekipman, indirek taş y c lar Vertikal BVDV salg nlar n n kaynağ PI hayvanlarla direkt temas • Akut infekte hayvanlarla temas • İnfekte vahşi yaşam hayvan yla • temas Indirekt temaslar • -Bulaş k ekipman - Bulaş k biyolojik materyaller - Embryo transplantasyonuBVDV biyotipleri ve infeksiyonlar Sitopatik BVDV-1a BVDV-1b Nonsitopatik Akut infeksiyon Persiste infeksiyon Mukozal hastal k Akut şiddetli Sitopatik BVDV ile superinfeksiyon Nonsitopatik Sitopatik BVDV-2a BVDV-2b NADCGebelik Gebelik dönemi Doğum İnfeksiyon İnfeksiyon Fötal ölümler, Abortlar, Erken doğum Fötal ölümler, Abortlar, Erken doğum Normal fakat Persiste infekte buzağ lar Virus + Antikor - Normal bağ ş k buzağ lar Virus - Antikor + GEBELİK DÖNEMİNDE OLUŞAN BVDV İNFEKSİYONUNUN SONU P. NettletonBVDV infeksiyonu sonucu Respiratorik, enterik ve reproduktif bozukluklar • İmmunosupresyon • Lökopeni • Akut infeksiyonlar • Persiste infeksiyonlar • Fötal infeksiyonlar • Mukozal hastal k • Diğer patojenlerin virülensinin art ş na katk •BVDV immun sistemi etkiler ve immunosupresyon oluşturur NADCDeneysel BVDV infeksiyonu Diyare Nasal ak nt Anoreksi Vücut s s o C Total lökosit say s (x10 9 /litre) Günler P. NettletonLökopeni ve Virulens farklar İnfeksiyondan 6 gün sonra lökosit düşüşü % temel değerler NADCPersiste infeksiyonlar Nonsitopatik BVDV ile oluşan in utero • infeksiyon% 0.5 – 2.0 oran nda persiste infeksiyon p. Nettleton Türkiyede %4 civar nda Hangisi persite infekte ? Calves of the same age. From Lee et al. CVJ 38:29Persiste infeksiyonun sonu Baz lar zay f ve güçsüz Birçoğu normal gelişim gösterebilir Maternal antikorlar 6-7.5 ay süreyle virusu maske edebilir fakat daha sonra yaşam boyu virus saç m başlar. Persiste infekte inekten doğan buzağ lar daima persiste infekte kal rlar. Persiste infekte hayvanlar herhangi bir yaşta mukozal hastal ktan ölebilir (genellikle çiftlikte BVD belirtileri gözlenir). İntrauterin bulaşma sonucu Üremede gecikme Abort Çelimsiz buzağ Persiste Infeksiyon Antikor pozitif Virus negatif BVDV infeksiyonu NADCİnfekte fakat PI değil Transplasental infeksiyon Klinik belirtiler İnfertilite Abort Malformasyon PI buzağ lar NADCMukozal Hastal k (rekombinasyon- mutasyon) MH ncp cpMukozal hastal k PI buzağ (ncp BVDV) Cp BVDV infeksiyonu Mukozal hastal k (ncp+cp BVDV % 100 ölümcül Kanl ishal Barsakta ciddi lezyonlar NADCKanl ishal NADC P. NettletonMukozal hastal k Depresyon Diyare Deri ve ayak lezyonlar Akut veya kronik Persiste virusun nonsitopatik formdan sitopatik forma dönüşümü (mutasyon) ile oluşur P. NettletonBVDV-2’ye bağl şiddetli hemorajik sendrom. P. NettletonBVDV-2 – Şiddetli hemorajik sendrom P. NettletonBVDV Koruma Kontrol ve Eradikasyonun Hedefi 1. Sahadaki virusun azalt lmas BVD hastal ğ n n tan n p elimine edilmesi • PI hayvanlar n uzaklaşt r lmas • Akut infeksiyonlara dikkat edilmesi • BVDV’nun sürüye girişininin engellenmesi • -Biyogüvenlik protokolünün oluşturulmas -Testler 2. Sürü immünitesinin güçlendirilmesi Aş lama • Bak m ve besleme koşullar • İmmunomodülatör ajanlar •Survey Düşman n bil ve diren !! Çünkü direnen kazan r Viruslar genetik değişime uğrayarak direniyor Biz de kontrol sistemleri kurarak direnebilirizBVDV infeksiyonlar n n s k görüldüğü dönemler Fötal infeksiyonlar • Maternal antikorlar n azald ğ dönem • (3-6 ay) Stok sürüye hayvan al m , diğer • sürülerle temas Yeni suşlara ve strese maruz kalmak •Intrauterin bulaşman n sonucu Üremede gecikme Abort Çelimsiz buzağ Presiste Infeksiyon Antikor pozitif Virus negatif İnfeksiyon kaynağ NADCBVDV infeksiyonunun kontrolünde kilit nokta: PI hayvanlar n uzaklaşt r larak fötal infeksiyonlar n önlenmesidir PI PI İnek BuzağSerolojik: Akut olgularda çift serum al n r. • Sürü taramas için tank sütü ve tek serum örneği yeterlidir. ELISA ve virus nötralizasyon yap l r. Virus saptanmas • Baz ülkelerde persiste infekte hayvanlarda deri • kulak biyopsisi kullan lmaktad r. Akut hayvanlarda deride saptanmas zordur. Virus saptanmas için ELISA, virus isolasyonu ve RT-PCR. TANIKoruma Kontrol ve Eradikasyon Test edilmesi • PI hayvanlar n uzaklaşt r lmas • Biyogüvenlik • Aş lama veya aş lamama (karar ?) •Testin amac Sürünün-bölgenin prevalans hakk nda bilgi edinmek • PI hayvanlar saptamak • -Buzağ lar -Gençler -Süt veren subklinik PI inekler Akut infekte hayvanlar saptamak (geçici saç m) • Sürüye infekte hayvanlar n girişini engellemek • Akut infeksiyonlarda vücutta virus ne kadar süre var Doğal BVDV infeksiyonlar sonucu yeni infeksiyonlara karş bağ ş kl k oluşur 0 5 10 15 20 25 30 0 3 5 6 7 10 14 21 28 35 İnfeksiyon sonras (gün) Total virus say s 0 500 1000 1500 2000 2500 Antikor titresi (ortalam ELISA unite/ml) Nasal virus saç m Viremi Seroloji Challenge NADCTestler Virus izolasyonu (Gold standard) • Antikor saptama (ELISA) • Antijen saptanmas • ELISA IHC RT-PCR veya real time PCR • Pozitif/negatif BVDV1 veya BVDV2 olup olmad ğ SekanslamaImmunohistochemistry K l folükülünde antijen Epidermisde antijen From Brad Njaa et al. 2000. J. Vet. Diag. Invest. 12:393-399.RT-PCR BVDV-2 BVDV-1a BVDV-1b NADCSürü taramasPI hayvanlar n uzaklaşt r lmasHavuz örnekleme Havuz örnekler için Süt, kan ve kulak örneği al n rSürünün izlenmesi ayl k Süt tank Süt tankSüt ve serumda real time PCR Teorik olarak 1/5000 PI hayvan saptanabilir Radwan ve ark. 1995Süt ve serumda real time PCR Kozasa ve ark. 2005 150 hayvan n sütünde 1 PI bulamilmişlerdir Bu nedenle süt verenlerde subklinik hayvanlar n saptanmas için süt tank n n PCR ile incelenmesinde yarar vard r Bunun yan nda genç hayvanlar n serumlar da havuz yap larak 50-100 hayvan n serumu PCR ile incelenebilir Bir başka çal şmada 20 hayvan süt tank (havuz) 20 hayvandan serum (havuz) Sonuca göre her hayvandan serum ve PI için antijen ELISA ve real time PCRDIVA stratejisi Eğer inaktif aş kullan rsak NS2-3 ELISA yap labilir Çünkü Ns2-3’e karş antikorlar genellikle doğal infeksiyonlarda oluşurKulak örneği ve tercih nedenleri Örnek alma kolayl ğ • Ekipman gerekliliği minimum • Testlerde maternal antikorlar n etkilemesi zor • Farkl testlerde kullan labilir • -immunohistokimya -RT-PCR - Antijen ELISA Kulak havuz örneklerde önemli noktalar: Örnek say s Taş ma ve depolama Virus miktar NADCAŞILAR ve AŞILAMAAş lar İnaktif-ölü • Güvenli • T hücresi yan t az • Daha k sa ve s n rl koruma • Depolama sorunlar az • Modifiye canl • Aş sonras sağl k sorunlar yaşanabilir • Genellikle fötus için güvenli değil • Daha ucuz ve üretimi kolay • T ve B hücresi yan t oluşur • Daha uzun ve geniş koruma • Depolama ve taş ma sorunlar oluşabilir • Marker aş gündemdedir • Not: BVDV-1 aş s BVDV-2 ile oluşan hastal k şiddetini hafifletmektedir. •İnfekte hayvanlarda gelişen bağ ş kl k 4 y l • kadard r Canl aş lar antikor titresi azal nca (3-6 ayl k) ve ilk • döllemeden 30 gün önce mümkünse ilk aş lama 4 hafta arayla 2 kez yap l r Canl aş lar y lda 1 kez tekrarlan r • Canl aş lar BRD riskini art rabilir. • İnaktif aş lar güvenli ve 6 ayda bir tekrar edilmeli, • ilk aş lama 4 hafta arayla 2 kez yap l r Gebelerin aş lanarak maternal antikor düzeyinin • yükseltilmesi sağlanabilir BVDV Aş larAş lardan beklentiler Aş lisans neyi amaçlar ? Akut infeksiyonlar ve fötal korumay • amaçlar PI eliminasyonuna dayanmaz • Bu nedenle aş lamalarla beraber test • sistemi gerekli BVDV ye karş fötal koruma Ölü 1 Ölü 1 Ölü 1 Ölü CP1 Canl 1 Canl 1 Canl 1 Ölü cp ve ncp Ölü cp ve ncp Literatür Aş virusu Challange virus Koruma oran Kontrol Koruma yüzdesi % 86 % 83 % 92 % 78 % 81BVDV için Aş etkisizliği Devaml ve kararl bir aş lama program olmamas • PI hayvanlar n uzaklaşt r lmamas • Hayvan n aş lamadan önce infeksiyöz etkeni alm ş • olmas Aş verilir verilmez bağ ş kl k oluşmaz • Maternal antikorlarla aş etkileşimi • Yanl ş aş koşullar ve programlar • Aş n n yanl ş uygulanmas • İyi bir bağ ş kl k için 2 kez aş lamak gerekir • Hayvan n yeterli yan t vermemesi • İmmunyetersizliği olanlar İmmun sistemi henüz gelişmeyenler Maternal antikorlar n düzeyinin yüksek olmasAvrupada uygulanan kontrol programlar 6 ülkede ulusal kontrol program Avusturya Danimarka Finlandiya Hollanda Norveç İsveçAB önerileri Test edilmesi • PI hayvanlar n uzaklaşt r lmas • BVDV’nun yeniden sürüye girişinin • engellenmesi -İnsidensin yüksek olduğu yerlerde aş lama Eradikasyon sonunda aş lama yasağ n • önermektedirABD’de kontrol çal şmalar En etkin test stratejisi • Test sonras takip • PI hayvanlar n uzaklaşt r lmas • Aş lama önermektedir •Norveç örneği Süt tank (havuz) • Doğum öncesi ineklerden süt (havuz) • 8-12 ayl k hayvanlardan kan (havuz) • Sonuca göre her hayvandan kan ve PI için • antijen ELISA veya RT-PCRPeru örneği-prevalans yüksek ise zamanla sürü bağ ş k hale geliyor Spot test=havuz serumlar n testi Süt tank testi Her sürüden 6-24 ayl k 5 hayvan alarak havuz • örnekleme (antikor ELISA) Seronegatiflerde antijen ELISA yap lmas • 1 ay sonra antijen ELISA tekrar edilmesi Ayr ca süt tank incelemesi (antikor ELISA) •Eğer sürü BVDV’den yoksun ise Sürüye hayvan kat m nda antijen testi yap lmal d rBVDV Kontrolü İçin TUBA stratejisi T= TEST U= UZAKLAŞTIRMAK (PI) B= BİYOGÜVENLİK A= AŞILAMA KARARI TUBA BİZİM ÖNERİLERİMİZAş lama Karar Eğer prevalans %10 civar nda ise TUB yap l r, aş da yap labilir Eğer prevalans %10-40 aras ise TUB uygulan r, aş lamaya uzmanlar karar verir. Salg n varsa aş lama yoluna gidilebilir Eğer %60 dan yukar ise zamanla sürü içinde immünite gelişeceği için sürü kendiliğinden BVDV yoksun hale gelebilir. Ancak salg nlardan diğer sürüleri korumak gerekir. Sonuç olarak BVDV kontrolü için Öncelikle kontrol program gerekir • Geniş çapl survey çal şmalar gerekir • İyi bir aş lama program gerekir • PI hayvanlar saptamak için iyi test/testler gerekir • İyi bir biyogüvenlik protokolü gerekir • Kişiler, kurumlar ve çiftlikler aras işbirliği gerekir •PI PI PI PI PI ??