1 - Tıbbi Parazitoloji Giardia İntestinalis Giardia intestinalis Prof.Dr. İ zzet Ş AH İ NMorfoloji ve biyoloji Giardia intestinalis ’ in evriminde • kist ve trofozoit d ö nemleri vard r; Kist • Oval, bazen yuvarlak ve ç ift ç eperlidir. -B ü y ü kl ü ğü 11-14x 7-10 µ m ’ dir. - Serum fizyolojik i ç inde haz rlanm ş preparatlarda kist duvar ye ş il r ö fle verir. - Ba ş lang ç ta iki ç ekirdekli olan bu kistler, ç ekirdeklerin b ö l ü nmesi ile 4 ç ekirdekli olurlar. - D ö rt ç ekirdekli olgun kistler parazitin bula ş mas n sa ğlayan infektif evrim d ö nemidir. - Nemli yerlerde haftalarca ya ş arlar ve mideden tahrip olmadan ge ç erler. Morfoloji ve biyoloji Trofozoit: • -Uzunlamas na ikiye b ö l ü nm üş armut ş eklindedir. B ü y ü kl ü ğü 10-20x5-10 µ m ’ dir 4 ç ift kam ç s ve birde aksonem denilen intrasitoplazmik - uzant s vard r. Santral karyozom ta ş yan iki nukleus bulunur - Ventral y ü zeyde parazitin ¾ ’ ü n ü kaplayan, kona ğ n - barsak ç eperine yap ş mas n sa ğlayan bir emici disk yer al r. Boyal preparatlarda trofozoite ait yap lar karakteristik - “ y ü z g ö r ü n ü m ü ” imaj yarat r. - Serum fizyolojik i ç inde haz rlanm ş taze preparatlarda s ç rama, b ü k ü lme tarz nda tipik hareketi g ö r ü lebilir D ö rt ç ekirdekli kistler yiyecek, • i ç ecek veya kirli parmaklarla a ğ zdan al n r ? Mide ve barsak ö z sular n n etkisiyle kist a ç l r ve i ç inden iki trofozoit a ç ğa ç kar ? Trofozoitlerin ikiye b ö l ü nmesiyle logaritmik olarak ç o ğalan parazit emici diski ile yap ş t ğ barsak ç eperinden beslenir ? Bir s ü re ç o ğalan trofozoit daha sonra kist formuna d ö n üş ü r ? Bu kistler konak d ş k s ile d ş ar at l r ve ya ş am d ö ng ü s ü bu ş ekilde devam ederMorfoloji ve biyoloji Trofozoit: • Giardia trofozoitleri – uzunlamas na ikiye b ö l ü nerek ç o ğal rlar. Bir tek diyareli d ş k da birka ç milyar trofozoit bulunabilir. Trofozoitler sindirim – kanal ndan ge ç erken, genelde kolonda ankiste olurlar. G.intestinalis insana ö zel – monoksen bir parazittir Konak zinciri insan-insan- – insan olarak uzan rEpidemiyoloji G.intestinalis, t ü m d ü nyada yayg n olup, ö zellikle • geli ş mekte olan ü lkelerde ç ocuklar enfekte eden en ö nemli enterik patojenlerden birisidir K üçü k ç ocuklarda (6-10 ya ş ), homoseks ü ellerde, turist ve • kamp ç larda yayg nd r. % 15-20 prevalans g ö r ü lebilir. İ mmun defektlilerde ve de ği ş ken • hypogammaglobulinemililerde y ü ksek giardiosis insidans g ö r ü l ü r. Parazit bu ki ş ilerin d ş k lar ile trofozoit ve kist formlar nda • d ş ar at l r; d ş ortamda trofozoitler ya ş amlar n yitirirken kistler uzun s ü re canl kal rlar.Epidemiyoloji Giardiosiste parazitin v ü cuda giri ş yolu a ğ zd r; bula ş may • sa ğlayan evrim ş ekli 4 ç ekirdekli kistlerdir. Konak d ş k s yla d ş ar at lan g ü nl ü k kist say s • milyonlarca olabilir. Bula ş ma yiyecek, i ç eceklerle ve kirli parmaklarla olur. • 1-10 canl kist yutulmas ile hastal k olu ş abilir. Ö zellikle su kaynakl epidemiler ö nenlidir. Kalabal k ortamda ya ş ayanlarda, erkek homoseks ü ellerde, • HIV pozitif erkeklerde daha s k g ö r ü lmektedir.Giardiosis ’ in bula ş masİ mmunoloji G.intestinalis ’ e kar ş ki ş iler farkl diren ç lere sahiptir ve • bunda ya ş ö nemli bir rol oynar. Ö zellikle ilkokul ç a ğ ndaki ç ocuklar daha fazla duyarl d r. Ergenlikten sonra duyarl l ğ n azalmas ç ocukluk ç a ğ nda • ge ç irilen giardiyaza ba ğlanmaktad r. Konakta hem h ü cresel hem de humoral ba ğ ş k yan t • geli ş ir. Koruyucu ba ğ ş kl kta h ü cresel ba ğ ş kl ğ n daha etkili oldu ğu kabul edilmektedir. G. intestinalis enfeksiyonuna kar ş barsakta ö nce IgM , • sonra IgA ve IgG ’ nin art ş g ö r ü l ü r.Klinik bulgular ve patogenez Kronik diyare (kans z, ya ğl , mukuslu, a ç k renkte) • Abdominal ş i ş kinlik • A ş r gaz olu ş umu (flatulens) • Kramp benzeri kar n a ğr lar • Epigastrik b ö lgede duyarl l k ve a ğr • Malabsorbsiyon sendromu( ö zellikle vitamin • malabsorbsiyonu) Geli ş me gerili ği ve kilo kayb (semptomlarla birlikte) • Parazit safra kesesi veya safra yollar na yerle ş ti ğinde safra • kesesi koliklerine ve sar l k geli ş mesine neden olabilir. İ mmun defektli ve hipogamaglobulinemililerde • giardiosis en genel diyare sebebidir ve hafif veya ş iddetli villus atrofisi ile alakal d r. Barsak mukoza tabakas n n irritasyonu ,mukus • sekrasyonunda artma , dehidratasyon ve villuslar n n yap s nda bozulmalar vard r. Safra kanallar na ge ç ti ğinde kolesistit ve sar l k • olu ş umu g ö r ü lebilir.Tan ve tedavi Laboratuar tan da en s k d ş k ö rne ği kullan l r. Ayr ca • duodenum aspirasyon s v s ve duodenum biyopsisi de kullan labilir. Ş ekilli d ş k larda daha ç ok parazitin kist formu g ö r ü l ü rken, • sulu d ş k larda ise trofozoit formu da g ö r ü lebilir. Kesin sonu ç vermek i ç in 5-6 d ş k orne ği incelenmelidir Fizyolojik tuzlu su ile direkt bak da, d üş en yaprak gibi • hareket eden trofozoitler g ö r ü lebilir.Tan ve tedavi D ş k s nda G. İ ntestinalis saptanan • semptomatik hastalarda; peptik ü lser, celiac hastal ğ , strongyloidiosis ve muhtemelen karsinoma olas l klar atlanabilir. Serolojik y ö ntemlerle de (EL İ SA) kanda • antikor ve d ş k da antijen aranabilir.Tan ve tedavi Giardiosis tedavisinde atebrin, metronidazole ve • tinidazole etkilidir . Giardiosis ’ in ba ş ar l tedavisi; nod ü ler lenfoid • hiperplazisi d ş nda semptomatik iyile ş me ve mukozal anormalliklerin d ü zelmesi ile neticelenir.Korunma ve Kontrol Hastalar tedavi edilmelidir. • İ nsan d ş k s g ü bre olarak kullan lmamal d r. • İ ç me ve kullanma suyunun temizli ğine dikkat • edilmelidir. Ç ocuk bak m yuvalar , ak l hastaneleri, • hapishaneler gibi toplu ya ş an lan yerlerde ki ş isel hijyene dikkat edilmelidir. Gezilerde, pikniklerde bilinmeyen kaynak sular • i ç ilmemelidir. Besin i ş lerinde ç al ş anlar hijyenik kurallara • uymal d rlar.