Bilgisayar Donanımı Güç Kaynakları ve Kasalar 70 B İLG İSAYAR DONANIMI Kaya GÜÇ KAYNAKLARI VE KASALAR AT güç kaynaklan günümüz i şletim sistemi olan Windows 98, Windows ME ve Windows 2000 sürümlerinin destekledi ği ACPI ayarlan konusunda problemli. Yani bunlar otomatik kapanma ve açılmalara kar şı cevabı veremiyorlar. ATX yapıda kullanılan güç kaynaklan ise Windows 98, Windows ME, Windows 2000 ve Windows XP sürümlerinin destekledi ği ACPI ayarlan konusunda yeterli deste ği sunuyorlar. Yani otomatik güçten kesme, dü şük güce geçme ve kolay açılma gibi. Tabii bunlara ATX ana kartların verdi ği ACPI deste ğinin rolü çok büyük. Bu tip kasalarda kullanılan güç kaynaklan ise 230W - 250 W arasında de ği şen bir elektrik kullanıyorlar. Yeni P4 kasalarda ise güç kaynaklan ise 300 W elektrik tüketiyorlar. Genellikle PC güç kaynakları (Power Supply) için kullanılan kablonun renkleri ve anlamlan. Yalnız bu renkler bazı modellerde de ği şebilir. O yüzden bunu deneyerek kullanmak daha iyi sonuç verecektir. Siyah (Black) toprak için kullanılır. Kırmızı (Red) +5V'u temsil eder. Sarı (Yellow) + 12V'u temsil eder. Ayrıca ATX yapılı bazı güç kaynakları üzerinde açma kapama dü ğmeleri de bulunuyor. Böylece kasa üzerindeki aç - kapa dü ğmesinden önce sistem buradan kapatılabiliyor. ATX yapılı sistemlerde öndeki aç-kapa dü ğmesi sistem kilitlendi ğinde sistemi kapatmak için 4-10 sn bu dü ğmeyi basılı tutmak gerekebiliyor. Ama güç kayna ğı üzerinde e ğer bir aç-kapa dü ğmesi varsa bütün bunlara gerek kalmadan sistem istenildi ğinde herkes tarafından kolayca kapatılabilir. Bir de On NOW teknolojisi ile bilgisayarınızı uyku konumunda bırakabilir. Bu sayede hem daha az elektrik harcamı ş olunur, hem de hiç vakit kaybetmeden bilgisayarda en son yapılan i şleme devam edebilmek mümkün. Ayrıca bilgisayarınıza bir faks -modem kartı takılıysa, bir faks ça ğrısı geldi ğinde bilgisayarınız kendili ğinden açılıp faks alabilir. Şekil ATX türü bir Power Supply BÖLÜM 4 71 B İLG İSAYAR DONANIMI Kaya Güç Kayna ğı Kullanılırken Dikkat Edilecek Noktalar Güç kaynaklan tüm bilgisayar sistemine elektrik verdi ğinden dolayı sa ğlıklı bir sistem kullanımı açısından dikkat edilmesi gerekli en önemli parçaların ba şında geliyor. Bu noktalan şöyle sıralayabiliriz; a) Birinci ve en önemli husus güç kayna ğının gücünü yani elektri ği kesinlikle topraklı bir hattan almalı. Aksi halde topraksız bir hattan gelen ve güç kayna ğına giren elektrik o güç kayna ğı ve sistemde elektrik kaça ğına sebep olacak. Belli bir kullanımdan sonra güç kayna ğı yanacaktır. b) Güç kayna ğı öncelikle kasaya iyi monte edilmi ş ve yerinde oynamayacak şekilde olmalıdır. c) Güç kayna ğının ana kartla ba ğlantısı oldukça iyi yapılmı ş olmalıdır. d) Güç kayna ğının yeterli elektrik çıkı ş uçlarına sahip olmasıdır. Böylece kasa içersine yeni bir sürücü eklendi ğinde güç problemi ortadan kalkar. e) Güç kayna ğının kasadaki konumu kesinlikle i şlemcinin üzerine gelecek şekilde olmamalıdır. Çünkü bu konumda i şlemci fanı yeterli so ğutmayı sa ğlamak için gerekli hava dola şımını sa ğlayamıyor. Dolayısı ile orada çabuk bir ısınma olayı meydana geliyor. Bu da sistemin sanki ortada bir sebep yokken kilitlenmesine veya bazen programlardan sebepsiz çıkı ş yada kapanmalara sebep oluyor. Çünkü bu durumda özellikle yeni ana kartlarda öngörülen i şlemci ve sistem ısınma sınırlarına çok çabuk ula şılıyor. Bu etki özellikle oyun programlarında kendini daha çok hissettiriyor. Bu durumu ana kart CD 'leri ile verilen "Hardware Monitor " programları ile kontrol etmek yakla şık de ğerler elde ederek ısı de ğerlerini izlemek açısından iyi olur. f) Güç kayna ğının bulundu ğu konum e ğer duvara kar şılık geliyorsa en az bir 30 cm bo şluk bırakılacak şekilde olmalı. Böylece yeterli hava bo şlu ğunu vermi ş oluruz. Özellikle masa altına konan ve arkası tamamen kapalı masalara dayanmı ş kasalar yeterli sistem so ğutmasını kesinlikle sa ğlayamaz. g) Güç kayna ğı y ılda bir kez bir kompresör kullanılarak temizlenmelidir. Çünkü tozlarda güç kayna ğının yeterli sistem so ğutması yapmasını engellerler. Dolayısı ile sistemde ısınma problemlerine sebep olurlar. Bazı elektrik süpürgeleri (Dı şa üfleyenler) de bu i şi yapar. h) Kasa içersinde güç kayna ğının so ğutmasına yardımcı olmak için ayrıca kasanın ön tarafında veya güç kayna ğının altında belirtilen bir noktaya ekstra bir fan takılmalıdır. Bu genellikle i şlemci ve ekran kartı üzerindeki fanların so ğutmasına da yardımcı olacaktır. Yada slot fanlar kullanılabilir. Bunun için bo ş bin PCI yuva yeterlidir. i) Çalı şan güç kaynaklarının fanlarına kesinlikle dı şarıdan bir nesne takılmamalıdır. Bu güç kayna ğının bozulmasına sebep olur. Bürolardaki kullanımlarda buna özel önem verilmelidir. 72 B İLG İSAYAR DONANIMI Kaya KASALAR Bilgisayarın çalı şması için gerekli tüm parçaları bir araya toplamak ve onları dı ş etkenlerden korumanın yanı sıra bilgisayarın ihtiyacı olan elektrik ihtiyacını ve sistemin so ğutulmasını sa ğlamak kasanın görevidir. Voltaj ayarlarını ve bir takım göstergeleri bünyesinde bulundurur. Kalitesiz bir kasa nedeniyle güç kayna ğının hassas parçalara verebilece ği zarar ve so ğutma sistemi göz önüne alınırsa dikkatle seçilmesi gereken parçalardan biridir. Kasaların içinde sistemi a şırı ısıdan önlemek için fanlar bulunur. Bu fanlar bazı kasalarda bir bazılarında ise iki tanedir. Kasa fanları ikiye ayrılır. Birincisi dı şarıdaki so ğuk havayı kasa içerisine alan fanlar – ki bu tür fanlı kasaların içi a şırı tozlanır- ikinci tür fanlar ise kasa içerisindeki sıcak havayı dı şarıya atan fanlardır. İkinci tür fanlar daha iyidir ama daha fazla ses çıkartırlar. Kasalar türlerine göre ise üçe ayrılırlar. Bunlardan ilki bizim yani ev kullanıcılarının ve ofis kullanıcılarının kullandı ğı ATX türü kasalar, di ğeri Server yani sunucular için tasarlanmı ş tip kasalar, üçüncüsü ise monitörün altına yerle ştirilen tip kasadır. Artık üçüncü tür kasalar kullanımı azalmaktadır. Bilgisayarın tüm parçalarını bir arada tutarak dı ş etmenlerden koruyan ve enerji sa ğlayan üniteyi içeren birimdir. Slimcase yada kısaca slim denilen ve monitör altında yatay olarak duran modeldir. Tower adı verilen modeldir. Bu modellerde dik olarak dururlar ve bilgisayarımıza yeni parçalar eklerken geni şleme olanakları slim kasalardan daha fazladır. Mini tower kasaların Midi tower ve Big tower adı verilen daha yüksek ve geni ş modelleri de bulunmaktadır. Kasaları birbirinden ayıran di ğer özellikleri ise, kullanılan güç kaynaklarıdır (power supply).Bunlar AT adı verilen eski model güç kayna ğı ba ğlantısı ve ATX adı verilen daha geli şmi ş güç yönetimi sa ğlayan sistemlerdir. Şekil Slot fan türü Şekil Kasanın üstünde bo ş bir yere yuvasına takılabilecek fan . 73 B İLG İSAYAR DONANIMI Kaya Bir Kasada Bulunması Gereken Özellikler... 1. Geni şletilebilirlik: Gerek yuva gerekse güç kayna ğındaki kuvvet çıkı şları açısından CD-ROM, sabit disk gibi takılabilecek mevcut ve ek donanımı kaldırabilecek kapasiteye sahip olması. 2. Sessizlik: Bilgisayarla çalı şırken kasa gürültüsü kullanıcıyı rahatsız edici seviyede gürültü çıkarmamalıdır. 3. Kalite: Metal aksamın sa ğlam, e ğilmeyecek bir malzemeden yapılmı ş olmalı. Plastik aksamın kaliteli malzemeden yapılmı ş olması. Güç kayna ğının yeterli güçte olması ve yeteri kadar çıkı şı olmalı. Güç kaynakları üzerindeki CE ve TUV gibi standartları bulunmalıdır. 4. Montaj ve Bakim Kolaylı ğı: Anakartın yerle ştirilece ği blok sökülebiliyor mu? Veya çıkarmadan monte edebilecek yeterli alan var mi? Sabit disk, CD-ROM, disket sürücü ba şka donanımları sökmeden rahat sökülüp takılabiliyor mu? Ön kapak rahatça bütün halinde sökülüp takılabiliyor mu? Bizzat birer disket ve CD sürücü ba ğlayarak takıldı ğı zaman aralıklar kalıyor mu? Tüm bu noktalar göz önünde bulundurulmalıdır. 5. El kesme tehlikesi: Her kasa içindeki el de ğebilecek bölgeleri elleyerek, özellikle el çarptı ğında yaralayabilecek bölgeler yuvarlatılmı ş olmalıdır.