İmalat Yöntemleri - II Haddelemenin Mekaniği İMALAT YÖNTEMLERİ II Prof.Dr. İrfan AY 1 HADDELEMENİN MEKANİĞİİMALAT YÖNTEMLERİ II Prof.Dr. İrfan AY 2 ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? Cos V V 0 Cos V V 0 Cos V V Cos . V V . m s . m s . m s HIZI . MERD HIZI SAÇ KALINLIK AZALMASI HESABI HADDELEMEDE HIZ HESABI ) Cos 1 .( R 2 h ) Cos 1 .( R ) Cos 1 .( R 2 h 2 h h ) RCos R ( ) RCos R ( h h h 0 ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ?İMALAT YÖNTEMLERİ II Prof.Dr. İrfan AY 3 ? ? ? ? ? ? tg tg . R H R H tg R H R H . R tg 2 H R H . R tg ) c H . R L H . R L R 4 H 2 H . R . 2 R L R 2 H R L ) b 2 H R L tg yazarsak; tg ) a 2 2 2 p 2 p 2 2 2 2 p 2 2 2 p p 2 max R. µ ?H ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? Pisagor bağıntısını yazarsak İhmal (a)’ da yerine koyarsak İhmal Her iki tarafın karesi alınırsa; HADDELEME KUVVETLERİ MAKSİMUM KALINLIK AZALMASI HESABI olur tg Cos Sin Sin . F Cos . . F ise Sin . F Cos . F ) c olur tg Cos Sin Sin . F Cos . . F ise Sin . F Cos . F ) b olur tg Cos Sin Sin . F Cos . . F ise Sin . F Cos . F ) a . F F Cos . F Sin . F had had had sür had had had sür had had had sür had sür sür had ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ?İMALAT YÖNTEMLERİ II Prof.Dr. İrfan AY 4 ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ?? ? ? ? ? 1 h R . Arctg . 1 h R . 2 1 h R . Arctg . 1 h R . 2 e . . h h p . 15 , 1 3 2 e . . h h p m 0 m o ak m ak m m o ) ( 0 HADDELEME İŞLEMİNDE BASINÇ Çıkış Bölgesinde Giriş Bölgesinde KatsayılarİMALAT YÖNTEMLERİ II Prof.Dr. İrfan AY 5 HADDELEME BASINCI EĞRİSİ HADDELEME GÜCÜ HESABI ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? KW 60000 .L.n F . . 2 N N F , m L 1000 1 . 60 n . . 2 . 2 L . F . 2 N 60 n . . 2 w w . 2 M N L . 4 , 0 5 , 2 L L . 5 , 0 2 L 2 L . F 2 M olur h . R L . b . L F 15 , 1 3 2 alan b . L had had had had m had ak ak m Bant eni b, Y ay uzunluğu L, ortalama mukavemet ? m , küçük sürtünme katsayısı değerleri için haddeleme kuvveti Haddeleme kuvveti temas yayının ortasına etkidiği kabul edilirse: Sıcak Haddeleme için Soğuk Haddeleme için Tek merdane için; Çift merdane için; GÜÇ FORMÜLÜ ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? 0 2 2 0 0 had had d . R . p . . b d . R . p . . b 2 M d . R . R . p . . b d . R . R . p . . b 2 M d . R F . d . R F . 2 M m m m Sürtünme kuvvetini esas alarak moment bulmak istersek;İMALAT YÖNTEMLERİ II Prof.Dr. İrfan AY 6 PROBLEM Eni b=230 mm olan bir (Al) bant 25,4 mm den 20,3 mm ye sıcak haddelenecektir. Merdanelerin çapı 610 mm dönüş hızı 100 dev/dak. Haddelenen malzemenin mukavemet katsayısı K= 21 kp/mm 2 , pekleşme üsteli n=0,2 olduğuna göre N motor gücünü hesaplayın? ÇÖZÜMİMALAT YÖNTEMLERİ II Prof.Dr. İrfan AY 7 OVALAMA İLE VİDA İMALİ Cıvata, saplama’ların dişleri soğuk olarak ovalama yöntemi ile açılır.Parça ya düzlemsel, yada silindirik merdaneler arasından geçirilir.Ovalamada malzeme kaybı olmaz.Yüksek üretim hızı vardır. Mekanik özellikler yüksektir. (? ak ,? çek ve sertlik) “Artık gerilmeler” basma gerilmesi olduğundan yorulma ömürleri uzun olur. HADDE KUSURLARI Basma Kuvvetleri Sebebiyle Doğan Kusurlar: 1. Haddelerin eğilip farklı kalınlıkta ürün çıkması: 2. Saçlarda dalgalı kenar oluşumu: Kenarlarda kalınlığın orta kısma kıyasla daha düşük olması, orta kısımda fazla uzama, fakat serbestçe yayılamama sonucu kenarlarda dalgalanmaya sebep olur. İMALAT YÖNTEMLERİ II Prof.Dr. İrfan AY 8 3. Saçların ortasında ve kenarlarında çatlaklar: Orta kısım fazla uzarken malzeme yeteri kadar sünek değilse ortası çatlar. Şekil değişimi homojen değilse malzemede yeteri kadar sünek değilse kenarı çatlar. 4. Timsah ağzı çatlaması : Bu kusur şekil değişiminin homojen olmamasına ve başlangıçta ingotta var olan bir kusura bağlı olarak oluşur. Sürtünme Kuvvetleri Sebebiyle Doğan Kusurlar: 1. Sacın iki ucunun yuvarlaklaşması: Saç boyca uzarken yayılır sürtünme kuvvetleri buna engel olur orta kısımda sürtünme fazla olduğundan kenarlar çok genişler. Sonuçta kenarlardaki kalınlık azalması ortada boyca uzamaya dönüşür. Sacın başı ve sonu yuvarlak olur. 2. Sacın ortadan ikiye ayrılması: Sürtünme sebebiyle ortada basma kenarlarda çeki gerilmeleri doğar, bu çeki gerilmeleri malzeme sünek olmadığı takdirde orta kısım kenarlara kıyasla çok fazla uzarsa saç ortadan ikiye bölünür.