1 - Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Hareket Sistemi Muayenesi 1 HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ Prof. Dr. Hüseyin DEMİR Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı 2 Lokomotor sistemin yapıları: • kemikler, • eklemler, • Kaslar, • yumuşak dokular, • damarlar ve sinirlerdir. H D H D 3 • Bölüm: FTR Polikliniği/Servisi • Doktor: Prof.Dr.H.Demir • Tarih: • Kişisel Özelikler • Dosya No: • Hasta Adı Soyadı: • Yaş: • Cinsiyet: • Medeni hali: Çocuk S: Meslek: Öğrenim dur: • Adres ve Tel: • Hastanın Geliş Şikayeti: • Hastanın Öyküsü: H D H D 4 SEMPTOMLAR • Ağrı • Sabah tutukluğu • Eklemlerde şişlik • Cilt değişiklikleri • Eklem hareket kısıtlılığı • Kas şikayetleri (güçsüzlük, atrofi, kramp, kas ağrısı...) • Güneşe karşı ciltte hassasiyet (fotosensitivite) • Soğukta el-ayak soluklaşması (Reynaud fenomeni) • Ateş • Terleme • Halsizlik • İştahsızlık • Kilo kaybı • Diğer sistemlerle ilgili şikayetler (göz, GÜS, GİS, ...) H D H D 5 H D H D Kriter Vasküler Nörojenik Klodikasyo mesafesi Sabit Değişken Ağrının geçmesi Ayakta durarak Oturarak- fleksiyonda Yukarıya doğru yürümek Ağrılı Ağrısız Bisiklete binmek Ağrılı Ağrısız Ağrının tipi Kramp, gerginlik Hissizlik, acı, kesilme Nabazan - + Üfürüm + - Cilt Parlak, tüylenme azalmış Normal Atrofi Nadir Sıklıkla Zayıflık Nadir Sıklıkla Bel ağrısı Seyrek Sık Omurga hareketlerinde kısıtlanma Seyrek Sık 6 • ÖZGEÇMİŞ: • Geçirdiği Hastalıklar • Kazalar: • Operasyonlar: • İlaç kullanımı: • Alışkanlıklar (sigara, alkol, uyuşt., çay, kahve...) • Mevcut hastalıklar: • SOYGEÇMİŞ: • Ailede herediter hastalık varlığı • Aile fertlerinde (varsa) ölüm nedenleri • Anne-baba akraba evliliği H D H D 7 SİSTEMLERİN SORGULANMASI • Vital bulgular: Genel durum: Ateş: Nabız: TA: Solunum: • Genel durum: ateş: terleme: kilo kaybı: halsizlik: iştahsızlık: • Baş-boyun: LAP: Trakea: Troid: Kitle: pulsasyon: üfürüm: • Deri-mukoza: cilt dök.: fotosens.: saç dökül.: aft: ciltte sertl.: kaşıntı: Raynaud fenomeni • Göz: göz kuruluğu: kızarıklık: çift görme: bulanık görme: • KBB: boğaz ağrısı: yutma güçl.: kulak çınlam.: sık ÜSYE: geçirilmiş ÜSYE: • Solunum sistemi: öksürük: balgam: nefes darlığı: hemitoraksın solunuma katılımı • KVS: göğüs ağrısı: çarpıntı: kladikasyo: Raynaud fenomeni: ödem: • GİS: oral ülser: ağız kuruluğu: karın ağrısı: bulantı: kusma:ishal: kabızlık: • GÜS: disüri: pollaküri: noktüri: akıntı: genital ülser: inkontinans: taş öyküsü: mens dur: • Sinir sistemi: başağrısı: başdön.: denge bozuk.: senkop: uykusuzluk: H D H D 8 LOKOMOTOR SİSTEM MUAYENESİ • Postür • Yürüyüş • İnspeksiyon-palpasyon-perküsyon (Eklemlerde şişlik, hassasiyet, hareketle ağrı, renk değiş., ısı değiş., cilt bulg, deformite, krepitasyon, instabilite,... ) • Eklem Hareket Açıklığı (EHA=ROM) ölçümü (goniometrik ölçüm: aktif-pasif) • Nörolojik muayene (duyu, motor (kas testi), refleks, patolojik refleks...) • Vaskuler muayene • Eklemlerle ilgili özel testler H D H D 9 Postür ve yürüyüş analizi H D H D 10 Boyun Muayenesi • İnspeksiyon-palpasyon bulguları • Boyun ROM’ları (flex:45, ekt:45, lat. Flex:40, sağ-sol rot:90 derece) • PVAS • Özel testler: – Baş kompresyon testi – Baş traksiyon testi – Foramen kompresyon testi (Spurling) – Valsalva manevrası – Adson testi – Kostoklavikular sendrom testi – Hiperabduksiyon testi – Lhermitte belirtisi • Üst ekstremitenin nörolojik muayenesi: – (Duyu, motor, DTR, patolojik refleks: Hofman, palmomental, klonus…) H D H D 11 H D H D 12 H D H D TOS testleri 13 H D H D 14 H D H D 15 H D H D 16 H D H D 17 Temporomandibular eklem muayenesi: • Normalde hastanın ağzının üç parmak girebilecek kadar açılabilmesi gerekir. • Romatoid artrit (RA) ve juvenil romatoid artrit hastalarında sıklıkla tutulabilir. Progresif • sistemik sklerozis hastalarında TME tutulumu olmaksızın ağız çevresindeki dokunun sklerozuna bağlı olarak hareketleri azalmış olabilir. H D H D 18 Bel Muayenesi • İnspeksiyon-palpasyon bulguları • Bel ROM’ları (flex, ext, lateral deviasyonlar, rotasyonlar) • PVAS • Özel testler – Laseque testi- DBKT- Braggard testi – Femoral germe testi – Hoover testi (Simulasyon testi) – Milgram testi (İntratekal basınç artırılır) – Naffziger testi (Juguler kompresyon testi) – Valsalva manevrası – Sakroiliak disfonks.t.(Faber, Gaenslen, Mennel,Sİ komp t.) – Vallex nokta hassasiyeti – Lomber Schober testi (Modifiye Schober testi) • Alt ekstremite nörolojik muayenesi ve patolojik refleksler – (Babinsky, Babinsky eşdeğerleri, Klonus,..) H D H D 19 H D H D DBKT Braggard Femoral germe Laseque 20 Piriformis testi Diz fleksiyona getirilir, verilen dirence karşı kalçanın abdüksiyonunda ağrı oluşması piriformis kasındaki bir patolojiyi düşündürür. 21 H D H D 22 H D H D Babinsky refleksi 23 • Göğüs kafesi • İnspeksiyon-palpasyon (lordoz kifoz, skolyoz, kostalar, torokal omurgalar.) • Özel testler – (göğüs ekspansiyonu>4cm, sırt Schoberi>7cm...) H D H D 24 • Omuz kompleksi • İnspeksiyon-palpasyon bulguları • Omuz ROM’ları(flex:180,ext:60,abd :180,add:50,dış rot:90, iç rot:70) • Özel testler – Ağrılı arkus, Neer, Hawkins testi, – Düşük kol t., – Yergason, Speed testi, – Adson, Roos testi H D H D 25 H D H D -Hawkins testi -Neer testi Yergason testi 26 • Dirsek • İnspeksiyon-palpasyon (Nodüller, tofüsler, cilt lez. (psoriasis, gut, RA, ARF) • Tenisçi dirseği, Golfçü dirseği,Olekranon bursit mua. • Dirsek ROM’ları(flex:150, ext:-10-0,sup:80,pron:80) • Özel testler – (Ulnar Tinel testi (medial epikondilde)) H D H D 27 • El bileği • İnspeksiyon-palpasyon (Ödem, kist, higroma, deformite...) • El bileği ROM’ları(flex:80,ext:70, add(ulnar dev):30,abd(rad.dev):20) • Özel testler (Finkelstein testi (De Quervain tv.), Tinel testi, Phalen testi, ters Phalen testi (KTS)) • El • İnspeksiyon-palpasyon – Cilt ve tırnak değ. (palmar eritem, telenjekta) – Nodüller (Heberden, Bouchard, vaskulitik, romatoid, subkutan n.) – Deformiteler (RA, Dupuytren kontr., tetik parmak, sinir paralizilerine ait...) – Atrofiler (Tenar, hipotenar, interosseoz...) • MKF, PİF, DİF eklem ROM’ları(flex:90,100,80, ext:25,0,0) • Artritler • Fonksiyonel değerlendirme (sıkma, kavrama, çimdikleme,...) H D H D 28 H D H D Phalen testi ACC Atlas of Pathophysiology 2006 29 H D H D Finkelstein testi 30 H D H D RA OA PA 31 H D H D 32 H D H D ACC Atlas of Pathophysiology 2006 33 H D H D 34 Kalça-pelvis • İnspeksiyon-palpasyon bulguları • Kalça ROM’ları(flex:120,ext:20,abd:45, add:30,iç rot:35,dış rot:45) • Özel testler – Sakroiliak disf.t. (FABER, Mennel, Gaenslen, Sakroiliak kompr. testi) – FADIR testi – Kontraktür t. (Thomas t. (kalça flex), Ober t. (iliotibial band) femoraller, Hamstringler, rectus femoris...) – Trandelenburg belirtisi – Kalça patolojilerinde kull. pediatrik testler (Ortaloni, Barlow, Galeazi=Allis, Piston, Abduksiyon testi...) – Milgram testi • Ekstremitelerin uzunluk ölçümleri (Umlikus-medial malleol, SİAS-medial malleol arası) H D H D 35 H D H D Milgram testi Trandelenburg 36 H D H D Ober testi 37 H D H D FABER testi Gaenslen testi Mennel testi 38 H D H D 39 H D H D Bursa infrapatellaris profunda Lig.patellae Meniscus lateralis ACL PCL Meniscus medialis Lig.transversum genus Ligg.coronaria Diz • İnspeksiyon-palpasyon (cilt bulguları, atrofiler, Baker kisti, DVT...) • Diz ROM’ları (flex:135, ext:0, iç rot:10, dış rot:10) • Özel testler – Menisküsler (Mc Murray, Apley kompr...) – Krusiat bağlar (Çekmece testi, ters çekmece testi, Lachman testi.. – Kollateral bağlar (Varus manevrası, Valgus manevrası ) – Efüzyon muayenesi (Patella şoku testi,...) 40 H D H D 41 • Ayak bileği • İnspeksiyon-palpasyon (Artrit, malleollar, ödem...) • Ayak bileği ROM’ları (dorsiflex:20, plantar flex:50,abd(ev):20,abd(inv):30) • Özel testler (Tarsal tünel sendromu...) • Ayak • İnspeksiyon-palpasyon (Cilt ve tırnak değişikl., artritler, ayak deform., Podogra, topuk dikeni, plantar fasia ve Aşil tendon hassasiyetleri ) • Özel testler (Thompson(Aşil kop), Homans(DVT), Kleiger(Deltoid lig), Cotton(Tibiofib l.)) H D H D 42 H D H D Homans belirtisi 43 H D H D ACC Atlas of Pathophysiology 2006 44 H D H D M.Zatouroff. A Colour Atlas of Physical Signs in General Medicine 45 H D H D 46 H D H D 47 H D H D Derece Lovett metodu Yüzde (%) AÇIKLAMA 0/5 Sıfır 0 Kasda kontraksiyon(görülebilen veya palpe edilebilen) yok, eklemde hareket yok 1/5 Çok zayıf 10 Kasda kontraksiyon(görülebilen veya palpe edilebilen) var, eklemde hareket yok 2/5 Zayıf 25 Yerçekimine karşı kısmi ROM, yerçekimi kaldırıldığında tam ROM yaptırır. 3/5 Orta 50 Az dirence karşı kısmi ROM, yerçekimine karşı tam ROM yaptırır. 4/5 İyi 75 Normalden daha az dirence karşı tam ROM yaptırır. 5/5 Normal 100 Normal dirence karşı tam ROM yaptırır. KAS TESTİ (Kas kuvvetinin değerlendirilmesi) 48 H D H D 49 H D H D Cerebellar Function 50 H D H D 51 H D H D Mental durumun incelenmesi, ? Kognitif (Bil i şsel ) De ğe rle ndirm e: Rutin olarak ya pıl m al ı. Oryantasyon, dikkat, bellek, genel bilgi dü z ey i, hesap yapma ve karar verme gibi yetenekler değ erlendi r il m el i, ? Oryantasyon: Hasta nın ad ı, adresi, telefon n um arası , b ul u n duğ u yer şe hi r , ay, yıl ve gün sorulur (yer, kişi, zaman), ? Dikkat: Hasta nı n s öyle nen s ay ıl arı tekrar etmesi istenir (Önce 5, 7 gibi iki say ı ile baş la nı r. Hasta do ğru ya nıt verebiliyorsa say ı giderek a rttı rıl ara k ardışı k yedi say ını n söyl enm esi istenir.), ? Bellek: Üç cisim ve üç say ı verilerek hastaya bunla rı a klı nda t utm ası sö yl enir , beş dakika sonra te krar la nm ası istenir, üç ünü de hat ır la ya bili yo rsa 10-15 dakika sonra tekrar so ru lm al ıdır , ? Genel Bilgi D üzey i: Hasta nı n y a şı na , k ült ürü ne ve e ğit i m dü zey i ne uygun olarak sorular sorulur. (Başbak anın adı, ön em li tarihi olaylar gibi …), ? Hesap Yapma Y et eneği: Ön c e 7 şe r 7 şer say m ası istenir. Ba şa rılı oluyorsa artan zorluklarda aritmetik hesaplar ya ptırıl ır. ? Benzerlik Bulma Y et eneği: Hastadan sandalye ve koltuk gibi iki cisim arasınd a ben zerli ği bu lm ası istenir, ? Karar Verme Y et ene ği: Çe şit li problemler y ön e lt e rek hastadan bu nla rı çözm esi istenir. 52 H D H D 53 H D H D