Enfeksiyon Hastane Enfeksiyonları Kontrolünde Dezenfeksiyon ve Sterilizasyon Prof. Dr. Ne ş e Salto ğ lu Cerrahpa ş a T ı p Fakültesi Enfeksiyon Hastal ı klar ı ADİ stanbul Üniversitesi Cerrahpa ş a T ı p Fakültesi Hastane Enfeksiyon Kontrol Komitesi Talimatlar ı 1/1-El Hijyeni ve Eldiven Kullan ı m ı Talimat ı 2/1- İ zolasyon Önlemleri Talimat ı 3/1-Metisiline Dirençli Staphylococcus aureus (MRSA) Kontrolü İ çin Koruyucu Önlemler Talimat ı 4/1-Vankomisine Dirençli Enterekoklar ı n (VRE) Kontrolü İ çin Koruyucu Önlemler Talimat ı 5/1-Çok İ laç Dirençli Gram Negatif Çomak İ nfeksiyonlar ı Kontrolü Talimat ı 6/1-Sterilizasyon/Dezenfeksiyon Talimat ı 7/1-Endoskopik Cihazlar ı n Dezenfeksiyonu/Sterilizasyonu Talimat ı 8/1-Cilt Antisepsisi Talimat ı 9/1-Otoklav - "Flash" Program ı Kullan ı m Talimat ı Hastane genelindeki sterilizasyon/dezenfeksiyon uygulamalar ı için sterilizasyon yöntemlerini,dezenfektan seçimi ve dezenfektanlar ı n kullan ı m ilkelerini belirlemektir. 2. KAPSAM ? Hastanedeki tüm birimleri ve çal ı ş anlar ı kapsar. ? 3. TANIMLAR ? TEM İ ZL İ K : Kir ve organik art ı klar ı n fiziksel olarak ? uzakla ş t ı r ı lmas ı STER İ L İ ZASYON : Tüm canl ı organizmalar ı n ? uzakla ş t ı r ı lmas ı veya inaktivasyonuDEZENFEKS İ YON : Sporlu bakteriler d ı ş ı ndaki ? mikroorganizmalar ı n cans ı z ortamdan elimine edilmesi Yüksek seviye dezenfeksiyon : Tüm vejetatif ? bakteriler, virüsler ve mantar sporlar ı ile bakteri sporlar ı n ı nbir k ı sm ı n ı n eliminasyonu Orta seviye dezenfeksiyon :Tüberküloz etkenleri ve ? di ğ er vejetatif bakterilerle virüs ve mantarlar ı n ço ğ unun inaktive edilmesi Dü ş ük seviye dezenfeksiyon :Tüberküloz etkenleri ? ve zarfs ı z virüslere etkisiz olan, ancak bir k ı s ı m vejetatif mikroorganizmalar ı inaktive edebilen dezenfeksiyon seviyesi Dekontaminasyon : Kontamine malzemenin ? temizlik, dezenfeksiyon veya sterilizasyon ile kullan ı ma elveri ş li hale getirilmesiDezenfeksiyon Dezenfeksiyon cans ı z ortamlar, e ş ya ve aletler ? üzerinde uygulanan bir i ş lemdir. Sporlu bakteriler d ı ş ı ndaki mikroorganizmalar ı n ? cans ı z ortamdan elimine edilmesi amaçlan ı r.Antiseptikler Vücut yüzeylerine ? Yaralara ? Cerrahi giri ş im uygulanacak vücut bölgelerine ? do ğ rudan uygulanan Vejetatif patojenleri öldüren veya üremelerini ? durduran kimyasal maddeler Dezenfeksiyonun temel kurallar ı : Ön temizlik ? Dezenfekte edilecek madde temiz ve kuru ? olarak dezenfektana konulmal ı Dezenfektan GÜNLÜK ? haz ı rlanmal ı d ı r. Etkin konsantrasyon sa ğ lanmal ı ? Yeterli temas süresi ? Etki süresi ö ğ renilmeli  ve  bu süreye ? mutlaka uyulmal ı d ı r.İ Y İ DEZENFEKTANIN ÖZELL İ KLER İ Güçlü ve geni ş spektrumlu olmal ı ? Etkisi hemen ba ş lamal ı ve olabildi ğ ince uzun sürmeli ? Organik maddelerin varl ığı nda da aktif kalabilmeli ? Normal ve farkl ı s ı v ı larda kimyasal etkisini kaybetmemeli ? Kolay bulunabilir olmal ı ? Çözücüde kolay erimeli ? Kokusuz ya da ho ş kokulu olmal ı ? Renksiz olmal ı , yüzeyleri boyamamal ı ? Toksik etkisi olmamal ı   ?Dezenfektan seçiminde dikkate al ı nacak noktalar Etkinlik ? Zarars ı zl ı k ? Kullan ı c ı ya / hastaya güvenli ğ i ? Çevreye ? Alet uyumu ? Stabilitesi ? Mükerrer kullan ı labilme ve bunun süresi ? Kullan ı m kolayl ığı ? Maliyeti ?Dezenfektanlara direnç En dirençliden azalan s ı rayla ? Prionlar ? Bakteri sporlar ı ? Protozoon kistleri ? Mikobakteriler ? Küçük zarfs ı z virüsler ? Mantarlar ? Vejetatif bakteriler ? Zarfl ı virüsler ?T ı bbi malzemelerde dezenfeksiyon yönteminin ? seçimi, araçlar ı n infeksiyon riski düzeyine göre belirlenir. kritik, ? yar ı kritik ? kritik olmayan ?Kritik araçlar Normalde steril olan dokulara, vücut bo ş luklar ı na ve vücut ? s ı v ı lar ı na do ğ rudan temas edenlerdir. Cerrahi aletler, damar içi kateterler, ? laparaskop, artroskoplar, implantlar ? Bu aletler ya disposibld ı r ya da ı s ı ile sterilize edilirler ? gaz sterizanlar (etilen oksit, gaz plazma yöntemi). ? Is ı ya dayan ı ks ı z aletlerde ise %2 gluteraldehit ?Yar ı -kritik araçlar Mukoza zar ı na temas eden ancak vücuda penetre ? olmayanlar. Yar ı kritik araçlar ı n dezenfeksiyonunda bakteri ? sporlar ı n ı n d ı ş ı nda tüm mikroorganizmalar ı n öldürülmesi amaçlan ı r, sporlar ı n bir k ı sm ı harap olmaktad ı r. Sterilizasyon ya da yüksek düzey dezenfeksiyon ? uygulan ı r. Fleksibl fiberoptik endoskop, ? laringoskop, ? vajinal speküller, ? anestezi solunum sirkülasyon aletleri, ?Kritik olmayan araçlar ve maddeler Ki ş i ile direkt temas etmeyen ya da ancak sa ğ lam deri ile temas ? eden aletler EKG elektrodlar ı , tansiyon aletleri, steteskop ? Bakterilerin vejetatif ş ekilleri ve lipid içeren viruslar ı n öldürülmesi ? sa ğ lan ı r. Dü ş ük düzeyli dezenfektanlar kullan ı l ı r. ? Deterjanl ı suyla temizlik yeterli (Yatak çar ş aflar ı ) ? Hastan ı n vücut ç ı kart ı lar ı ile kontaminasyon söz konusu ise ? dezenfektan maddeler uygulan ı r.Yüksek düzey, ? orta düzey ? dü ş ük düzey dezenfektanlar ?Yüksek düzey dezenfektanlar Formaldehid • %0.4-5 fenol bile ş ikleri • % 7.35 hidrojen peroksit+ 0.23 perasetik asit, ? % 2-3 gluteraldehid, ? % 0.55 ortofitaldehit ? İ odoforlar ? Na hipoklorit (1000ppm serbest klor) ? Tüm vejetatif bakteriler, mikobakteriler, virüsler ve mantar ? sporlar ı ile bakteri sporlar ı n ı n bir k ı sm ı n ı n eliminasyonu Dezenfeksiyon süresi: 20 dakika ?Orta düzey dezenfektanlar Alkoller (% 70-90 etanol ya da izopropanol) ? baz ı fenolikler ? iyodofor preparatlar ı ? Etki spektrumu Mycobacterium tuberculosis ? Mantarlara (aseksüel sporlara etkili) ? Zarfl ı ve zarfs ı z, virüslere etkili ? Bakteriyel sporlar ı öldürmeyebilir; ?Dü ş ük düzey dezenfektanlar Kuaterner amonyum bile ş ikleri ? Baz ı iyodoforlar, ? Fenolikler ? Na hipoklorit (100 ppm serbest klor) ? Bu dezenfektanlar rutin uygulamada faydal ı ? Tüberküloz etkenleri ve zarfs ı z virüslere etkisiz olan, vejetatif bakteri formlar ı na ve baz ı mantarlara, ? zarfl ı virüslere etkili ? germisit etkinlik de ğ i ş ken ?Fenol türevleri Bakteri sitoplazma zar ı n ı n ? seçici geçirgenli ğ ini bozar Proteinleri denatüre - ? inaktive eder Tüberküloz dahil vejetatif ? bakterileri öldürür. Organik madde varl ığı nda ? aktiftir. Uzun süre bozulmadan ? kal ı r. Konsantrasyona ba ğ l ı ? bakterisit veya bakteriyostatik Deride tahri ş e neden ? olabilir. Kötü kokuludur. ? Saf fenol çözeltileri ? toksik, kanserojen, irritan oldu ğ undan türevleri kullan ı l ı r.Fenol türevleri Hekzaklorofen ? Bakterilere bakteriostatik etkili ? Antiseptik %3 konsantrasyonda sabun, ş ampuan v.b ? kullan ı mda Toksik etki nedeni ile kullan ı m ı s ı n ı rland ı . ?Yüzey dezenfektan ı - Kloritler Avantajlar ı Etki spektrumlar ı geni ş ? (bakterisit, fungusit, tüberkülosit, virüsit ve sporosit etkili Ucuz ? Kolay bulunan ? En s ı k kullan ı lan ? hipokloritlerdir S ı v ı sodyum hipoklorit ? kat ı (kalsiyum hipoklorit, ? sodyum dikloroizosiyanürat) Dezavantajlar ı ? keskin kokular ı rahats ı z ? edici, metalleri a ş ı nd ı r ı c ı ? organik madde varl ığı nda ? inaktive olurlar Dayan ı ks ı zd ı r, aç ı k ? kaplardaki çözeltiler günlük kullan ı lmal ı d ı rSodyum hipoklorit Çama ş ı r suyu, % 5 konsantrasyonda sodyum ? hipoklorittir Dezenfekte edilecek yüzeylerdeki organik madde ? miktar ı na bağ l ı olarak 1/10-1/100 ’ e kadar suland ı r ı l ı r Kan dökülen yüzeyde Sodyum hipokloritin % 5 ’ lik stok ? çözeltisinin 1/10 ’ luk dilüsyonu (yakla ş ı k 5000 ppm serbest klora e ş it) önerilir. Di ğ er temiz yüzeylerde 1000 ppm aktif klor ? yeterlidir.Yerler ve horizontal yüzeyler için kullan ı l ı r: İ yot bile ş ikleri İ yot, iodoforlar (povidon ? iyot)Hem antiseptik hem dezenfektan Bakterisit, fungusit, ? tüberkülosit, virüsit, sporisit Yüksek konsantrasyonda ? bakteri sporlar ı n ı da öldürür. Deriyi tahri ş eder, ? boyar Allerjik etkili. ? Organik madde ile ? inaktive olur. Kal ı c ı etkisi dü ş ük ? Yara ve deri antisepti ğ i, Di ş hekimli ğ inde Cerrahide el dezenfeksiyonu Alet ve y ü zey dezenfeksiyonu (plastik malzeme, kau ç uk y ü zeyler)Aldehitler % 2'lik gluteraldehit ve formaldehit ? Özellikle endoskoplar ı n ve ı s ı ya duyarl ı di ğ er t ı bbi ? aletlerin dezenfeksiyon ve sterilizasyonunda gereken en az süre bakteri ve virüsler için 3 dakika, ? sporlar için 3 saat ? h ı zl ı etkili ? geni ş spektrumlu ? h ı zl ı sporosidal aktivite ? yüksek etki gücü, ? organik madde varl ığı nda da aktif olmas ı , ? metallere koroziv etkili olmamas ı ? cihazlara zarar vermemesi ?Formaldehit S ı v ı ve gaz halinde dezenfektan ve sterilizan ? Tahri ş edici, toksik, karsinojenik ? Keskin kokulu ? Kullan ı m ı s ı n ı rl ı ? Buhar halinde emniyet kabini ve odalar ı n dekontaminasyonu ? Diyaliz aletleri, cerrahi aletlerin dezenfeksiyonu ?Gluter aldehit Gluteraldehit formaldehitten daha az toksik ve irritan ? Cilt ve solunum temas ı için gerekli önlemler al ı nmal ı ? Sadece ı s ı ya duyarl ı kritik ve yar ı kritik malzemelerin yüksek ? düzey dezenfeksiyonu için kullan ı lmal ı Uygun havaland ı rmas ı olan bir yerde ve kapal ı kaplarda kullan ı lmal ı , ? Kullan ı m süreleri 14-30 gün aras ı nda de ğ i ş mektedir. ? İ stenmeyen toksik etkiler nedeniyle durulama çok iyi yap ı lmal ı ? Rekontaminasyonu önlemek için steril veya filtre edilmi ş su (tercihen ? steril distile su) kullan ı lmal ı ve sonra s ı cak hava ile kurutulmal ıOrto-fitoaldehit Gluteraldehitten daha ? etkin kimyasal bir mikrobiyosiddir. mikobakteriler üzerinde ? yüksek etkinli ğ e sahiptir. irritan de ğ ildir, ? stabilitesi mükemmeldir. ? malzeme ile uyumludur ? İ ş lem süresi k ı sa ? Kullan ı m ömrü 14 gündür. ? Dezavantaj ı ? ciltte de etki ? gösterebilece ğ i için kullan ı m s ı ras ı nda(elleri ve gözleri koruma ) gerekli koruyucu önlemler al ı nmal ı d ı r. Fiyat ı gluteraldehidin ? yakla ş ı k 3 kat ı d ı rKlorhekzidin Suda kolay çözünmedi ğ i için glukonat gibi tuzlarla ? haz ı rlan ı r. (%4lük konsantrasyon s ı k kullan ı l ı r) ? Bakteri, mantar, virus, mikobakterilere etkili ? Sporlara etkisiz ? H ı zl ı ve kal ı c ı etkili ? Toksisitesi dü ş ük ? Tahri ş etmez ? Göz ve kulak hariç ?Hidrojen peroksit İ nsan ve çevreye kar ş ı toksik de ğ ildir, kanserojen de ğ ildir, ? ucuz. Bakterisit, virüsit, fungusit, yüksek konsantrasyonda sporisit ? %3lük çözeltileri deri antisepti ğ i olarak kullan ı l ı r. ? Konsantre solusyonlar cilt ve mukozalarda yan ığ a neden ? olabilir Kontakt lensler, cerrahi implant, endoskop ve tonometre ? gibi birçok yar ı kritik malzemeye uyumludur. Genel kullan ı m (yer ve yüzeyler, alet ön temizlik ? /dekontaminasyonu) için %0.5-1 yo ğ unluk ve 15-30 dakika temas süresi önerilir.Ozon Ozon bakterisidal ve sporosidal etkili ? Çevreye zararl ı at ı k olu ş turmaz, ? organik partiküller ve patojenlerle reaksiyona girer, ? mikroorganizmalar ı ve kimyasal toksinleri okside eder. ? Hava ve suyu dezenfekte etmekte kullan ı l ı r. ? Dezavantajlar ı ? stabil olmamas ı , ? depolanma güçlü ğ ü, ? saf ozonun elde edilmesinde zorluk, ? Plastik, kauçu ğ a zarar verir. ? www.hollandfilter.com/Pictures/PA2 6211.jpgPerasetik asit Kimyasal sterilizan ve yüksek düzey dezenfektan ? H ı zl ı bakterisidal ve virüsidal etkinlik, sporosit ? Cerrahi aletler, Hastane ortam ı n ı n yer, yüzey ? dezenfeksiyonunda kullan ı l ı r, Avantajlar ı ? Ho ş kokulu, ? İ rritan olmamas ı ? Kal ı nt ı b ı rakmamas ı , ? Çevre ve kullan ı c ı aç ı s ı ndan emniyetli olmas ı , ? Organik moleküllerin varl ığı nda aktif kalabilmesi ?Kuarterner amonyum bile ş ikleri Benzalkonyum klorit, ? alkidimetil benzil ? amonyum klorit ? didesildimetilamonyum ? klorit Bakterilerde sitoplazmik ? membran ı , mayalarda plazma membran ı n ı etkiler. Renksiz, kokusuz, korozif de ğ il, ? k ı smen nontoksik ve deterjan özelli ğ i ile ideal bir ? dezenfektand ı r. Dezavantaj ı : ? Sporisidal ve ? tüberkülosidal de ğ ildir. S ı n ı rl ı antimikrobial ? spektruma sahiptir Pseudomonas spp. ve ? Serratia marcescense etkisi dü ş ükAlkoller Etanol, izo- ve n-propanol % 50-70 ’ lik ? konsantrasyonlar ı kullan ı l ı r El hijyeninde, yüzey ? dezenfeksiyonunda kullan ı l ı r. Bakterisit, fungisit, ? tüberkülosit, virüsit(HIV, HBV dahil) Dezavantaj ı ? *Sporlar ı öldürmez, ? *Organik kirler ? etkinli ğ ini büyük ölçüde engeller, *Parlay ı c ı ?EL ANT İ SEPT İĞİ ? Alkolle el temizli ğ inde eller kuru olmal ı d ı r ? Alet dezenfektan ı ? termometre ve di ğ er aletler alkol içerisine bat ı rarak (10-15 ? dakika) tutulur Ticari olarak sat ı lan %95 ’ lik alkol %70 olacak ş ekilde ? suland ı r ı larak kullan ı lmal ı d ı r. Triklorasan ? Bakterilere iyi etkili ? Sabunlarda kullan ı l ı r ? Organik maddelerden az etkilenir ?Creutzfeldt –Jakob Hastal ığı ile muhtemel kontamine ? olmu ş cihazlar için Bir fenolik dezenfektan+ bir alkalin temizleyici +bir ? enzimatik temizleyici ile buharla ş t ı r ı lm ı ş hidrojen peroksit kombinasyonu etkili bulunmu ş tur.Sterilizasyon tüm canl ı mikroorganizmalar ı n, canl ı ? sporlar ı n, virüslerin öldürülmesi veya ortadan kald ı r ı lma i ş lemidir. Sterilizasyon fiziksel yöntemler ? kuru ı s ı , iyonize radyasyon ? fiziko-kimyasal yöntemler ? buhar ? kimyasal yöntemler ? etilen oksit, gluteraldehit ?Is ı ile Sterilizasyon Kuru  Is ı : Pastör f ı r ı n ı denilen özel bir f ı r ı nda, ? özellikle petri kutular ı , pipetler, cam e ş ya, paslanabilir metal aletler, talk pudras ı ve vazelin gibi maddeler sterilize edilmektedir. Is ı derecesine göre maddelerin f ı r ı nda tutulma ? süreleri de ğ i ş ir: 170 °C derecede 60 dakika, ? 160°C derecede 120 dakika, ? 150°C derecede  150 dakika, ? Yakma: Metal nesne, alevden geçirilmek suretiyle ? sterilize edilebilir. Metal  k ı zarana kadar ı s ı t ı l ı r, so ğ uduktan sonra kullan ı l ı r. Pastörizasyon Besin maddelerindeki patojen mikroorganizmalar ı n ? öldürülmesi için kullan ı lan bir yöntemdir. Çok k ı sa sürede ı s ı t ı lan madde birdenbire so ğ utulur. ? Örne ğ in süt 72 - 75°C dereceye kadar ı s ı t ı l ı p 15-20 ? saniye kadar tutulduktan sonra hemen 5°C dereceye kadar so ğ utulur. Veya süt ince tabaka halinde, iki s ı cak levha aras ı ndan ? geçirildikten sonra birdenbire so ğ utulur. Pastörize sütler, 10° C derecede 48 saat dayan ı kl ı d ı r. ?UHT: Ultra high temperature tekni ğ i ile pastörize ? edilirler. Bu sütler,  135 - 150°C dereceye kadar 2-6 saniyede ? ı s ı t ı l ı r ve hemen oda ı s ı s ı na dü ş ürülür. Oda ı s ı s ı nda 4 ay  dayan ı kl ı d ı r. Vegetatif m.o. ve genellikle sporlar ölürler ?Bas ı nçl ı   buhar Bakteri sporlar ı n ı tahrip etmek için 100°C üzerinde s ı cakl ı kta ? yap ı lmal ı d ı r. Güvenilir, pratik, ekonomik yöntem ? Otoklav, yüksek ı s ı da, bas ı nçl ı buhar vererek malzemeleri sterilize ? eder. Kuma ş cinsi malzemeler, ameliyathanede kullan ı lan setler ? Besiyerleri ? Kontamine materyal ? Metal, cam e ş ya ? 121°C derecede 15 dakika, 115°C  derecede 30 dakikad ı r. ? Bula ş ı c ı at ı k temizli ğ inde 30-60 dakika ? Otoklav kontrolünde biyolojik-kimyasal endikatörler kullan ı l ı r ? www.kkgm.gov.tr Bas ı nçs ı z  buhar: 100°C derecenin üstündeki ı s ı larda bozulan ? maddelerin sterilizasyonunda kullan ı l ı r süresi, 100°C derecede 30 dakikad ı r.   ? Koch kazan ı ? Kaynatma: Sterilizasyon elde etmek için, su kaynamaya ? ba ş lad ı ktan sonra 30 dakika kaynatmaya devam gerekir. Kaynatma, dezenfeksiyon amaçl ı da uygulanabilir ? süt 100°C derecede 5 -10 dakika kaynat ı l ı rsa, tüberküloz mikrobu ? ölür   Tindalizasyon Özellikle protein (amino asit)-veya k.hidrat içeren ? maddelerin sterilizasyonunda kullan ı lan yöntemdir. Benmari de denilen bu yöntemde içinde su ? bulunan, ı s ı t ı labilen bir kab ı n içine protein içeren madde konarak belirli bir süre tutulur ve üç defa ayn ı ş ekilde tekrarlan ı r. Is ı 50 -100°C derece aras ı nda ve 30 - 60 dakika ? tutulur. Benmari yöntemiyle, hastanede dondurulmu ş kan ? ve kan ürünleri ı s ı t ı lmaktad ı r. Filtrasyon Mikroorganizmalar ı öldürmez, ancak uzakla ş t ı r ı r ? Mikroorganizmalar ı havadan ya da ı s ı ya dayan ı ks ı z ? s ı v ı lardan (serum gibi) uzakla ş t ı rmak için kullan ı l ı r. Bakteriyolojik filtreler ? Oda havas ı için HEPA filtreler ?Gaz sterilizan ve dezenfektanlar Etilen oksit ? Renksiz mikrobisit ve ? sporisit gaz Plastik malzeme ve ? duyarl ı aletleri sterilleme ve dezenfekte etmede kullan ı l ı r, kalp pilleri, yapay kalp parçalar ı Sterilizasyon 2-5 saat ? sürede gerçekle ş ir. Sterilizasyon sonucu e ş ya ? havaland ı r ı l ı r ve 24 saat sonunda kullan ı l ı r Özel sterilizatörlerde ? kullan ı l ı r Havada alev al ı c ı ve ? patlay ı c ı Karsinojen ve irritan etkili ? www.amedus.com/_images/endeto. jpgKlorin dioksit Klorin dioksit(ClO2 ), mikrobisidal ? s ı v ı ya da gaz halinde kullan ı labilir. ? Kimyasal yap ı s ı n ı stabilize eden ve koroziv etkilerini önleyen ? bile ş iklerle beraber solüsyonlar ı vard ı r. %1 ClO2 Raf ömrü 14 gündür. ? Dezavantaj ı s ı v ı formunun kimyasal yap ı s ı yüksek derecede stabil de ğ il ? malzemede korozif etkili ? Etilen oksite göre avantajlar ı ? materyal içerisinde ? kimyasal olarak art ı k b ı rakmaz ? kullan ı m konsantrasyonlar ı nda havada patlay ı c ı de ğ ildir ?Beta propiyolakton ? A ş ı ve serumlar ı n sterilizasyonunda ? Steril odan ı n dezenfeksiyonunda kullan ı l ı r. ? Patlay ı c ı de ğ ildir. ?Hidrojen peroksit gaz plazma Özellikle dü ş ük ı s ı da sterilizasyonu gereken ? materyalin sterilizasyonunda önerilmektedir. Gaz plazma ile sterilizasyon, ? Dü ş ük ı s ı da, nem gerektirmeyen, ? Toksik at ı klara neden olmayan bir sistem ? Gaz plazma sterilizasyonu önerilmeyen ? materyaller. Selülozik materyal (ka ğı t ve bez), pudra, s ı v ı lar ı n ? 40 cm ’ den uzun, ? çap ı 3 mm‘den k üçük endoskoplar ?I Ş INLAMA Ultraviyole ( UV), Röntgen ( X)  ve Gamma ? (&) ı ş ı nlar ı kullan ı larak sterilizasyon gerçekle ş tirilebilir. İ yi ambalajlanm ı ş polietilen veya benzeri ? sentetik maddelerden yap ı lm ı ş protezler, yapay kalp kapakç ı klar ı , ? kan almak için kullan ı lan malzemeler, ? kateterler, sentetik organlar ı n sterilizasyonunda ? besinlerin uzun süre saklanmas ı nda ? a ş ı lar ? www.sispaltd.com.tr