Saha Raporu Haymana - Deniz Jeoloji Araştırması i ÖZ Çalışma yapılan Haymana mevkiine 3 km uzaklıkta Dereköy’de bulunmaktadır. Çalışılan arazi de Turoniyen-Kampaniyen yaşlı ofilyolitik melanj , onun üzerinde Eosen yaşlı konglomera-kumtaşı-marn ardalanması, onu üzerine melanjı keserek yüzeye çıkmış Miyosen yaşlı volkanik birimler ( andezitler ) , eski alüvyon ve en üste Pliyokuvaterner alüvyon çökelleri bulunmaktadır. Bu birimler içerisinde Mercan, Gastropoda Nümmilites ve iz fosillerine rastlanılmaktadır. Rapor kapsamında detaylı bir şekilde açıklanmışlardır. Haymana mevkiinde çalışılan bölgenin kesiti de raporda yer almaktadır. ii İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ ................................................................................................................... 1 2. STRATİGRAFİ ..................................................................................................... 1 2.1 Ofiyolitik Melanj ............................................................................................ 1 2.2 Volkanik Birim............................................................................................... 2 2.3 Eski Alüvyon ................................................................................................. 3 2.4 Konglomera – Kumtaşı – Marn Ardalanması ................................................ 3 2.5 Alüvyonlar..................................................................................................... 3 3. FOSİLLER ........................................................................................................... 4 3.1 Gastropoda................................................................................................... 4 4. SONUÇ ............................................................................................................... 4 iii EKLER DİZiNİ 1 1. GİRİŞ Haymana mevkiinde yapılan çalışmalar raporda verilmiştir. Çalışmanın amacı jeolojik açıdan inceleme yapmak topografik harita üzerinde bölgenin jeolojik haritanın çizilmesi , statigrafik ilişkilerin belirlenmesi, litostratigrafik birimlerinin sınırlarının çizilmesidir. Ayrıca formasyonlar içerisinde görülen fosiller de açıklanmış ve jeoloik kesit çizilmiştir. ( EK – 1 ) Çalışılan arazi Haymana mevkii Dereköy’de bulunmaktadır. Çalışan bölgedeki birimler, Erken Miyosen, Orta Eosen yaşlıdır. Arazide Ofilyolitik melanj , onun üzerinde konglomera-kumtaşı-marn ardalanması, onu üzerine melanjı keserek yüzeye çıkmış volkanik birimler ( andezitler ) , eski alüvyon ve en üste alüvyon çökelleri bulunmaktadır. 2. STRATİGRAFİ 2.1 Ofiyolitik Melanj Ofiyolitik Melanj birimleri Turoniyen-Kampaniyen yaşlı birimlerdir. İmbrikasyon yapıları ve yığışım prizmalarıda ofyolitik melanjı isimlendirirken kullanabileceğimiz tanımlardır. Birim içerisinde kireçtaşı blokları, gabro, yastık lavlar, radyolarit ve serpantinler de görülmektedir. Bu birimlerin küçük parçalar halinde görülmesi de melanjın bir göstergesidir. Melanjın yerleşim yaşı Kretase iken melanjın içerisindeki birimler Jura, Triyas, Paleozoik yaşlıdır. Melanjın içerisinde görülen kırmızı renkli birimler radyolarittir. Görülen bazaltlar derin yerlerde gelişmişlerdir. Ancak kireçtaşları sığ ortamlarda oluşmuşlar, platformdan gelmişlerdir.Okyanusal kabuğun kıtasal kabuğun altına dalmasıyla, okyanus kabuğu üzerindeki radyolarit , bazaltlar ortaya çıkarlar. Melanjda görülen yastık lavların 2 üzerlerine radyolarit , çört gibi derin deniz sedimanları gelmiş daha sonra platformdaki kireçtaşları gelmiştir. Çarpışmanın son aşamasında da hatlar tamamen oluşmuş daha sonra tektonik hareketler geçirdikten sonra bloklar haline gelmişlerdir ve bizde melanjın içerisinde birimleri bloklar halinde görmekteyiz. Melanjda daha çok okyanusal kabuk üzerindeki derin deniz sedimanları görülmektedir. Melanj içerisinde görülen kireçtaşı blokları gri renkte ve masif haldedir. Kireçtaşlarının kalın tabakalı olması da platformda oluştuklarını göstermektedir. Ayrıca çok fazla sıkışmaya uğramış, metamorfizma geçirmiş stolit kireçtaşları da görülmektedir. Bu kireçtaşlarının içerisine ikincil diyajeneze bağlı olarak meteorik sıvının girmesiyle çatlakları doldurmuş ve aralarda sporitik yapı oluşturmuştur. Kireçtaşlarının doğrultuları yaklaşık K 10 D / 10 KB şeklindedir. Diğer kireçtaşlarından farklı olarak ince tabakalı, kırmızı renkte olan başka kireçtaşları görülmüştür. Kırmızı renkte olması deniz tabanından oksijenin gelmesine bağlıdır. Yani kireçtaşlarının selfin başında slope da oluşmuş oldukları düşünülebilir. Melanjın içerisinde ki başka bir birim ise serpantindir. Yeşil renklidir. Altre oluşmuş ultra mafic bir kayaçtır. Tabakalanma yoktur. Delik deşik bir yapıya sahiptir. İçerisinde bol miktarda kalsiyum plajiyoklaz bulunmaktadır. Zaman içerisinde yapının içindeki kalsiyum karbondioksit ile reaksiyona girer ve kalsiyum karbonatı oluşturur. Bu birimle konglomera-kumtaşı-marn ardalanması arsında bir ters fay gözlenmektedir. Fayın eğim açısının 35º ‘den fazla olması bindirme olmayacağını , fayın ters fay olduğunu göstermektedir. 2.2 Volkanik Birim Çalışılan arazide görülen ilk birim Andezittir ve birimin yaşı Erken Miyosendir. Gri renkli bir birimdir. Porfirik dokuya sahiptir. Porfirik dokuyu oluşturan iti tanelerin yanında ince taneler de görülmektedir. Buda kayacın iki aşamada oluştuğunu 3 gösterir. Yavaş soğumayla ince kristaller oluşmuş ve daha sonra hızlı soğuma ile iri taneler oluşmuştur. Bu oluşuma göre birimin tam olarak yüzeye çıkmadığını ancak yüzeye yakın yerlerde oluştuğunu düşünebiliriz. İçerisinde biyotit , feldispat, kuvarz , hornblend bulunmaktadır. Biyotit ve hornblend öz şekillidir. Beyaz renkli mineraller kuvarz ve feldspattır. Bu minerallerden başka olarak çok ince taneli minerallerde bulunmaktadır. Minerallerin gözle görünür olmasından dolayı Porfiritik Andezit denilebilir. 2.3 Eski Alüvyon Yarı yuvarlak çakıllardan oluşmuş bir birimdir. Tektonik yada klamatik olaylar nedeniyle deniz seviyesi ile ana seviye oranında bir değişim olmuş erozyon olmuş ve vadiler oluşmuştur. Ve Paleo – Kuvaterner eski alüvyon birimi oluşmuştur. bu birim içerisinde jips kristalleri görülmektedir. 2.4 Konglomera – Kumtaşı – Marn Ardalanması Orta Eosen yaşlı bir birimdir. Konglomeralar kaba tanelerden oluşmuş polijenetiktir. Konglomera birimi altere olmuştur , rengi sarı ve bağlayıcı malzemesi matrikstir. Ayrıca birim içerisinde senklinaller oluşmuştur. kumtaşlarının içerisinde iz fosilleri bulunmaktadır. 2.5 Alüvyonlar Çalışmalarımız sırasında Kuvaterner alüvyon birimi dereler içerisinde gözlemlenmiştir. Alüvyonlar dere çakılları ve güncel sedimanlardan oluşmaktadır. 4 3. FOSİLLER 3.1 Gastropoda Çoğu denizlerde, bir kısmı tatlı ve acı sularda, bir kısmı da karada yaşar. Vücutları helezoni bir kabukla örtülü ( Şekil – 1 ) veya çıplaktır. Kaslı düz ayaklarıyla zemine sürünerek yürürler. Başlarında iki çift anten (dokunaç) bulunur. Uzun çiftlerin üzerinde bir çift göz mevcuttur. Çoğunun ağızlarında radula denen dişli bir dil bulunur. Suda yaşayanlar manto boşluğundaki tüy veya yaprak şeklindeki solungaçlarıyla, karada yaşayanlar hava ile solunum yapar. Şekil 1 Gastropoda 4. SONUÇ Rapor kapsamında yapılan incelemeler sonunda gezilen arazinin kesiti çizilmiştir.. Fosil içeriklerine ve birimlere göre yaşları belirlenmiştir. Arazide 5 tane farklı birim gözlenmiştir. Ofiyolitik melanj ve volkanik birimler arasında mağmatik dokanak bulunmaktadır. 5 5. EKLER Şekil 2 A - B Jeolojik Kesiti 6