Takım Tezgahları helezon iticiler öds TRANSPORT TEKNIGI HELEZON İLET İC İLER (KONVEYÖRLER) 1İÇ İNDEK İLER ? Helezon İleticilerin Tarihçesi ? Helezon İleticiler Giriş ? Helezon İleticilerin Çalışma Prensibi ? Helezon İleticilerin Avantajları ? Helezon İleticilerin Dezavantajları ? Helezon İleticilerin Yapısı ? Helezon İleticilerin Çeşitleri ? Helezon İleticilerde İletilen Malzeme ? Helezon İleticilerin Kullanım Yerleri ? Kaynaklar 2Helezon İleticilerin Tarihçesi Archimedes Screw 3Helezon İleticiler Giriş Helezon Nedir? 1. Kıvrımlı, yılankavi biçim -B. R. Eyuboglu. [www.tdk.gov.tr/] 2. Dolanarak, kıvrılarak giden, dolambaçlı, kıvrımlı, görümünde olan şekillere denir. 4Helezon İleticilerin Çalışma Prensibi Bir gövde içinde dönen helezon ile bu helezonu hareket ettiren bir çalışma tertibatından meydana gelmektedir. Helezon döndükçe malzeme eksenel kuvvet ile itilir. Öteleme hareketi yapan malzeme boşaltma noktalarından boşaltılır. 5Helezon İleticilerin Çalışma Prensibi Helezon Ileticiler iletim kapasitesi: en fazla 1000 ton/saat iletim mesafesi: en fazla 50-60 metre iletim hızları: en fazla 0,5m/s’ 6Helezon İleticilerin Çalışma Prensibi Helezon Ileticiler standartları *TSE 10115 *DIN 15201 *USA, CEMA(Taşıyıcı Ekipman Üreticiler Birligi) Üreticiler İçin *ISO 9001-2008 belgesi *Kaynak için AWS ve ASME kod standartları olmalıdır. 7Helezon İleticilerin Avantajları 1. Çok miktarda yükleme ve boşaltma noktalarının bulunması 2. Farklı yüksekliklerde veya farklı malzemelerin depodan taşınmasında veya depolanmasında kullanılabilirler, 3. Malzeme yatay, egik, düşey olarak iletilebilir, 4. Uygun tekne imali ile tozlu malzemeler taşınabilir, 5. Bagımsız bir sistem veya iletici sistemin bir parçası olabilecegi gibi besleyici olarak da kullanılabilir, 6. Sag ve sol helezonlar ile malzemelerin istenilen yönde taşınması saglanır, 7. Taşıma sırasında malzemenin sogutulmasında veya ısıtılmasında rahatlıkla kullanılabilir, 8. İzole edilerek taşınan malzemelerin dış ortamla teması rahatlıkla kesilebilir, 9. Malzemelerin karışımı rahatlıkla saglanabilir. 8Helezon İleticilerin Dezavantajları 1. İletim malının tekneye ve helezon kanatlarına sürtünmesi sonucunda iletilen malzemede kalite yönünden azalma olabilir, 2. Sürtünme sonucu olarak ileticinin parçaları oldukça kısa sürede aşınabilir ve artan sürtünme dirençleri iletimde yüksek enerji ihtiyacın sebep olur, 3. Yapışkan veya akıcı olmayan malzemelerin iletiminde tıkanma sonucu iletim miktarı azalmaktadır, 4. Kısa iletim mesafeleri kullanılabilmesi bu ileticilerin dezavantajlarındandır. 9Helezon İleticilerin Yapısı 1-Helezon 2-Gövde 3-Tahrik Kısım 4-Ön Yatak 5-Arka Yatak 6-Ara Yatak 7-Besleme Agzı 8-Boşaltma Agzı 10Helezon İleticilerin Yapısı 1.HELEZON Helezon İmalat Şekillerine Göre a.Burgulu (helicoid) b.Parçalı (Sectional) 11Helezon İleticilerin Yapısı 1.HELEZON Helezon Sarım Şekillerine Göre a.Sol Helis b.Sag Helis *Ayrıca tek, çift ve üç-helisli olarak da imal edilebilirler. 12Helezon İleticilerin Yapısı 1.HELEZON Helezon Tasarım Şekillerine Göre a.Standart b. Kesik c. Kepçe d. Kanatlı Helezon Helezon Helezon Helezon e.Dar Hatveli f. Şerit g. Spiral Helezon Helezon Helezon 13Helezon İleticilerin Yapısı 1.HELEZON (M İL) Mil dolu ya da içi boş(boru) olabilir. İçi boş miller hafif, aynı zamanda yüksek dayanımlı ve helezonun kaynak edilmesine daha uygundurlar. Mil ve helezon, genellikle 2-4 m lik bölümler halinde yapılarak birleştirilirler. İçi boş miller, içeriye yerleştirilen burçlar ile pimler aracıyla birleştirilirler ve cıvatalar yardımıyla bu birleşim güven altına alınır. 14Helezon İleticilerin Yapısı 2. GÖVDE U Gövdeli Tipler Kullanımı sınırlayan parametreler artan iletim egiminde volumetrik kayıplar,düşük hız ve düşük dolum oranlarıdır. İletim uzunlukları arttıkça ara yataklar sebebiyle dolum oranları azalmaktadır. Dairesel GövdeliTipler Kapalı oldugu için iletim hızları ve egim açıları oldukça fazladır.Yüksek dolum oranı saglamaktadır. Dezavantajı ara yatak kullanım güçlüklerinden iletim mesafeleri kısadır. 15Helezon İleticilerin Yapısı 3.TAHR İK S İSTEMLER İ a. Dogrudan motor-redüktör kullanımı b. Konveyörün üzerine konulmuş motor-redüktör ile redüktörün çıkısının bir zincir mekanizması yardımıyla helezon milini döndürmesi c. Konveyörün dışında bir yere takılmış motor-redüktör ile redüktörün bir zincir mekanizması ile helezon milini döndürmesi 16Helezon İleticilerin Çeşitleri Kullanım Amacına Göre a. İletici b.Besleyici c.Karıştırıcı d.Harmanlayıcı veya Havalandırıcı 17Helezon İleticilerin Çeşitleri Çalışma Eksenine Göre a.Yatay Helezon İletici b.Düşey Helezon İletici c.Egik Helezon İletici d.Esnek(flexible) Helezon İletici 18Helezon İleticilerin Çeşitleri a.Yatay Helezon İtici Malzemenin iletilmesi, karıştırması, havalandırılması gibi işlemlerin halledildi ği standart helezondur. 19Helezon İleticilerin Çeşitleri b.Düşey Helezon İtici Malzemenin yukarı iletilmesi için kullanılan sistemdir. Malzeme girişi altta, çıkısı yukarıdadır. Mil yatakları radyal ve eksenel kuvvetleri karşılayacak şekilde cinste olmalıdır. Düşey helezonda besleme, 90°lik yatak bir helezon ile yapılmalıdır. 20Helezon İleticilerin Çeşitleri c.Egik Helezon İtici Yatay ve Düşey helezonların birlikte kullanılması gereken yerlerde kullanılır. E ğim açısı arttıkça verim kaybı yaşanmaktadır. Nedenleri; 1.Mal.Geri akmasından dolayı volumetrik kayıplar, 2.Mal.Potansiyel enerji kazandırmak için gereken ilave güçtür. 21Helezon İleticilerin Çeşitleri d.Esnek Helezon İtici Kısa iletim mesafelerde (<6m), düşük kapasitelerde esnek plastik tüp içerisinde spiral tip helezonlar kullanılır. İletilecek malzemenin serbest akıcılık özelligi olmalıdır. 22Helezon İleticilerde İletilen Malzeme Malzemelerin Genel Sınıflandırılması ? 1.Grup Malzeme: hafif, serbest akabilen, aşındırıcı olmayan özellikte ki malzemeler. Bugday, çavdar tohumu, mısır tanesi, grafit, un vs. ? 2.Grup Malzeme: daha az serbest akıcılık, aşındırıcı olmayan özellikteki malzemeler. Ögütülmüş kömür, mısır tozu, maya tozu vs. ? 3.Grup Malzeme: daha az serbest akıcılık, biraz aşındırıcı, düşük iletme hızı olan malzemeler. Kuru kül, çimento, tuz, kum vs. ? 4.Grup Malzeme: aşındırıcı ve düşük akıcılık özelli ği olan malzemeler. Kok kömürü, cüruf, alüminyum cevheri, boksit tozu vs. 23Helezon İleticilerde İletilen Malzeme Malzemelerin Boyut Sınıflandırılması ? İçindeki kum oranı %10’dan az ? İçinceki kum oranı %25’den az ? İçindeki toprak oranı %95 den az 24Helezon İleticilerde İletilen Malzeme Helezon İticilerde Taşınabilecek Max. Yumru Büyüklügü 25Helezon İleticilerde İletilen Malzeme Çok Kullanılan Bazı Malzemelerin Dökme Agırlıkları 26Helezon İleticilerin Kullanım Y erleri 27Helezon İleticilerin Kullanım Y erleri 28Helezon İleticilerin Kullanım Y erleri 29Helezon İleticilerin Kullanım Y erleri 30Helezon İleticilerin Kullanım Y erleri 31Helezon İleticilerin Kullanım Y erleri 32Helezon İleticilerin Kullanım Y erleri 33Helezon İleticilerin Kullanım Y erleri 34Helezon İticilerin Kullanım Y erleri 35Kaynaklar 36 ? Transport T ekni ği 2 Helezon İleticiler – Dr.Ahmet Sa ğırlı, Dr.Muharrem Bo ğoçlu ? Sürekli Transport Sistemleri – Dr. İsmail Gerdemeli ? Transport T ekni ği Problemleri - İsmail Gürgül ? Transport T ekni ği - Faruk SünerTEŞEKKÜRLER 37