1 - Fizyoloji Hipobarik Fizyoloji hipo-hiperbarik ortam 1 29.01.2013 HİPOBARİK FİZYOLOJİ Dr.bekir çoksevim 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 2 Hipobarik Ortam • -Kardiovasküler sistem çevre faktörlerinin özelliklerine göre davranır, • -Düşük basınç (hipobari) ortamında farklı, • -Yüksek basınç (hiperbari) ‘ta vücut dinamiği farklıdır, • -Doğal hipobarik ortam deniz seviyesinden yükseğe çıkıldıkça, • -Doğal hiperbarik ortam ise deniz seviyesinden aşağıya inildikçe oluşur, • -Dünyayı çeviren kuşak üçe ayrılır; 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 3 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 4 • 1) Fizyolojik kuşak; • 2) Fizyolojik olarak yetersiz kuşak; • 3) Uzay dengi kuşak; 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 5 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 6 Fizyolojik kuşak • -Yaşanır fizyolojik kuşak 0-10.000 feet’tir, • -Bu bölgenin atm basıncı sağlığı tehdit etmez, • -Bu kuşağa iniş çıkışlarda, sinüslerde hafif sıkıntılar yaşanabilir, • -Sıkıntılar önemli boyutlarda değildir, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 7 • -Atmosferin yaşanılabilir yüksekliği olan 10.000feet’te; • -760mmHg açık hava basıncı, • -Oksijen %21, • -Karbondioksit ve diğer gazlar %1, • -Azot %78, • -Su buharı %1-2 oranlarında bulunur, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 8 • -Bu normal kompozisyonu çevre kirliliği, sanayi ve yerleşim merkezleri değiştirir, • -Karbondioksit, • -Karbonmonoksit, • -Sülfürdioksit, • -Nitrojendioksit • -Nitrikoksit , • gibi gazların oranlarında önemli değişiklikler meydana gelir. 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 9 Sembol Kuru Havada (%) Nitrojen N 2 78.08 Oksijen O 2 20.95 Argon Ar 0.93 Neon Ne 0.0018 Helyum He 0.0005 Hidrojen H 2 0.00006 Xenon Xe 0.000009 Atmosferdeki Sabit Gazlar ve Oranları 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 10 Sembol Kuru Havada (%) Subuharı H 2 O 0 - 4 Karbondioksit CO 2 0.037 Metan CH 4 0.00017 Nitrik Oksit N 2 O 0.00003 Ozon O 3 0.000004 Partiküller (Duman, kurum vb) 0.000001 Kloroflorokarbon CFC s 0.00000002 Atmosferdeki Değişebilir Gazlar ve Oranları 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 11 Fizyolojik olarak yetersiz kuşak • -Bu tabaka 10.000-50.000 feet aralığını kapsar, • -Yer kabuğundan uzaklaştıkça 02 lineer olarak azalır, • -Bu kuşak hipobarik hipoksi koşullarını içerir, • -Önemli fizyolojik sorunlar bu kuşakta yaşanır, • -10.000 feet’in üzerindeki seyahatlerde O2’ye ihtiyaç duyulabilir, • -Bu kuşakta vücutta bulunan gazlar ciddi rahatsızlık oluşturur, • -Şikayetler 18.000 feet’te başlar, • 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 12 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 13 • -Yükseklik arttıkça sağlık problemleri artarak devam eder, • -35.000 feet’teki normal %100 O2 kullanımı sıfır m’ye uyar, • -Bu yükseklikte önlem alınmaması 30-60sn içinde şuur kaybına neden olur, • -50.000 feet’te her durumda kısa zamanda şuur kaybı meydana gelir • -Bu kuşağın çok soğuk olması (-40,-85C) ayrıca bir problemdir, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 14 Soğuğun genel etkileri • Periferik vazokonsriksiyon görülür, • Santral kan akımında artış olur, • Ventriküler dolum hacmi artar, • Plazma noradrenalin düzeyi artar, • Adenilat siklaz aktivitesi artar, • Sistemik dolaşımda ve kasta glikoz miktarı artar, • Kalpte sağ dal blok’u meydana gelebilir, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 15 Soğuk II • Katekolamin salınımı soğuğa maruziyet süresince devam eder, • Kahverengi yağ dokusu miktarı soğuğa karşı korunmada önemlidir(5W/kg), • Enerji kullanımı artar, • Birkaç hafta süreyle soğuğa maruziyet soğuğa adaptasyon oluşturur, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 16 Uzay dengi kuşak • -50.000 feet’ten sonra başlar, • -Hipobarik hipoksinin en ciddi bulguları burada yaşanır, • -Bu kuşakta hem hipobari’den hem de hipoksi’den korunmalıdır • -Radyasyon bu kuşakta vücut sıvılarının kaynamasına neden olur • -Vücut sıvılarının kaynama noktası 63.500 feet kabul edilir. 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 17 Hipobarik ortamın Sorunları • -Hipobarik ortamda canlılığın devamı için homeostazis’in sağlanamadığı durumlarda mey gelen hava embolizmi ciddi sağlık sorunlarına neden olur. • -Göz damarlarının tıkanmasına bağlı görme kaybı, • -Beyin damarlarının tıkanmasına bağlı felçler, • -Deride karıncalanma, uyuşukluk, • 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 18 • -Eklemlerdeki gaz basıncının etkisiyle mey gelen ağrılar, • -Akciğer damarlarının tıkanmasıyla göğüste yanma, • kuru öksürük ve • morarma ortaya çıkar, • -Kan içinde gaz kabarcıklarının oluşmasıyla vücudun her yerinde emboli oluşabilir. 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 19 Hipobarik hipoksik ortam şu özellikleri taşırlar: • -Kozmik ışınlar, • -Farklı elektriksel polarite, • -Çeşitli aerosoller, • -Yoğun UV ışınlar. • -Çok soğuk bir ortam sıcaklığı (ort -60ºC). Bunlarla beraber; • -Farklı sıcaklıkların etkileri, • -Hız ve hızlanmanın etkileri, • -Dekompresyon 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 20 Hipobarik Hipoksinin Kan Parametrelerine Etkisi • -İrtifa arttıkça sıvı kaybı arttığından total kan hacmi azalır, • -Eritrosit konsantrasyonu(%hct) rölatif olarak artar(hemokonsantrasyon), • -Kanda 2,3DPG miktarı artar, • - Kan yapımını sağlayan hormonların sentezi artar(eritropoietin), • Yükseklik hipoksisi meydana gelir. 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 21 Yükseklik Hipoksisi • Hipobarik hipoksiye yükseklik hipoksisi de denir, • Arteriyel kan oksijen satürasyonunun %87 olması hipoksi oluşumunu sağlar (PO2 ‘yi 60mmHg), • Kişi performansının bozulmaya başladığı seviyedir, • Hipoksiye cevap kişilerde farklılık gösterir • Objektif ve subjektif belirtiler görülür 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 22 Kişiye bağlı problemler • Kişiye bağlı problemler; maruz kalınan hipoksi tablosuna göre insanlarda; • a)Objektif(genel), • b)Oubjektif(kişiye göre) bulgular verirler . 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 23 a)- Objektif Belirtiler: -Soluk sayısında ve derinliğinde artış, -Beyin faaliyetlerinde bozulma, -Karar verebilme yeteneğinde bozulma, -Kassal faaliyetlerin koordinasyonunda bozulma, -Siyanoz (morarma ), -Şuur kaybı (bilinçsizlik ). 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 24 •Hiperventilasyon, •Kanda CO2 miktarında azalma olur, •Kas spazmları meydana gelir, •Ağız civarında karıncalanma, •Uyuşukluk, •Öfori, •Dispne, •Ekstremitelerde yanma ve karıncalanma hissi Muhakemede bozulma, Belirti vermeden de meydana gelebilen şuur kaybı, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 25 b) Subjektif belirtiler • -Kişilerin fizyolojik farklılıkları nedeniyle hipoksiye maruz kaldıklarında da subjektif bulguların ortaya çıkması doğaldır. • -Hava açlığı, • -Korku heyecan hissi, • -Baş ağrısı, • -Baş dönmesi, • -Yorgunluk, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 26 -Mide bulantısı, -Sıcak ve soğuk hissi, -Görüşte bulanıklık, -Kulak çınlaması, -Duygusuzluk, -Öfori ve münakaşa eğilimi, Herhangi bir nedenle hipoksiye maruz kalan insanlarda şu iki faktör (psikolojik-fizyolojik) tabloyu daha da kötüleştirir; 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 27 • Deniz seviyesinden yükseklere çıkıldıkça etkinliği artan hipoksi (hipobarik hipoksi) dört safhada incelenir: 1.Belirsiz devre(indifferent), 2.Tolere edilebilir devre (compensatuar), 3.Bozulma devresi (disturbance), 4.Kritik devre (critic). 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 28 I)Belirsiz devre: • Bu devre 0 ile10.000 feet (0-3000 m) oranında meydana gelir. • Kan oksijen saturasyonu %98-87 oranındadır. • Gece uçuşlarında 5.000 feet'den itibaren hava taşıtlarında bulunan insanların karanlığa uyumu bozulur. • 5.000 feet irtifadan başlamak üzere vital fonksiyonların frekanslarında artışlar görülür. 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 29 • Bu safhanın bulguları şöyle sıralanabilir. • -Karanlığa uyum bozulmaya başlar, • -Gece görüşünde %25 kayıp meydana gelir, • -Kalp atım sayısı artar, • -Kalbin debisi artar, • -Kan basıncı yükselir, • -Birim zamanda tüketilen oksijen miktarı artar, • -Vücut metabolizma hızı artar, • -Vücudun kaybettiği sıvı miktarı artar, • -Soluk frekansı artar 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 30 II)Tolere Edilebilir Devre • Bu kademe 10.000 feet ile 15.000 feet arasında ( 3.000 m - 4.500m ) yer alır . • Bu irtifada uzun süre kalınmadıkça veya artmış bir fiziksel aktivitede bulunmadıkça fizyolojik dengeleme mekanizmalarının hipoksiye karşı vücudu koruyabildiği aralıktır. • Kandaki oksijen satürasyon oranları %87-70 arasındadır. • Bu safhada dengeleme ( kompanzasyon) mekanizmaları devreye girerek vücudu korumaya çalışır . 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 31 • Bu kademede dengeleme mekanizmalarına hizmet veren faaliyetler şöyle sıralanabilir. • -Kalp atım sayısı artar, • -Kalp vurum hacmi değişmez, • -Bu yükseklikte kalış süresi uzarsa vurum hacmi azalır, • -Kalbin dakikada fırlattığı kan hacmi artar, • -Arteriyel basınç yükselir, • -Sistolik basınç artar, • -Soluk sayısı artar, • -Soluk derinliği artar, • -Kalp ve soluk frekansının artmasıyla meydana gelen diğer bütün etkiler görülür. 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 32 III)Bozulma Devresi • Bu safha 15.000 feet ile 20.000 feet arasında ( 4500 m - 6000 m ) yer alır . • Bu devrede fizyolojik dengeleme mekanizmaları dokular için yeteri kadar oksijen temin edemez . • Kan oksijen saturasyonu oranı bu safhada %80-70 arasındadır . • Tolere edilebilir devredeki oksijen borcu bu safhada açığa çıkar ve dengeleme mekanizmaları oksijen ihtiyacını karşılayamaz. • 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 33 • Bu kademede şu bulgular görülebilir . • -Görme keskinliğinde azalma, • -İşitme duyusunda bozulma, • -Dokunma ve ağrı duyumlarında zayıflama, • -Baş dönmesi, • -Sebepsiz sevinç ve gurur atakları(öfori), • -Yorgunluk, • -Uyku hali, • -Muhakemede bozulma, • -Düşünmede yavaşlama, • -Morarma (siyanoz), • -Hiperventilasyon, • -Şuur kaybı, belirtiler vermeden aniden de meydana gelebilir. 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 34 • Hiperventilasyon sonucunda şunlar meydana gelir: • -Kanda karbondioksit miktarının azalması, • -Alkaloz (kan pH'sının 7.6'nın üzerinde çıkması ) oluşması, • -Nöromüsküler irritabilite , • -Kas spazmları, • -Ağız civarında karıncalanma, • -Uyuşukluk, • -Öfori, • -Bazen solunum zorluğu (dyspnea), • -Ekstramitelerde (el,kol,bacak,ayak) yanma ve karıncalanma hissi, • -Kas gerginliğinin artması, • -Ani kas kasılmaları (tetani), • -İstemli hareketlerin ve koordinasyonlarının bozulması, • -Baş dönmesi, • -Sıcak ve soğuk hissi, • -Görmenin bulanması, • -Şuur kaybı, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 35 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 36 a)Hiperventilasyon; alkaloz oluşturur, b)Kassal aktivite; • Psikomotor fonksiyonlardan kekeleme, • Okunamaz el yazısı, • Kötü koordinasyon sağlayan kassal aktivite. c)Kişisel davranışlar; • Anormal sevinç ve neşe, gurur, • Sabit fikir, • Kendine aşırı güven, • Yanlış hesaplama ve ölçme, • Hafıza bozulmasına bağlı yakın geçmişi hatırlayamama gibi bulgular görülür. 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 37 IV)Kritik Devre: • Kritik devre 20.000 feet ile 25.000 feet (6000m -7000m) arasında yer alır. • Kan oksijen saturasyonu %70-60 arasındadır. • Bu irtifa şuurun kaybolabildiği safhadır . Şuur kaybı ve kardio-respiratuvar iflas sonucu ölüm meydana gelir. • Bu yükseklikte şu bulgular yaşanır: 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 38 • -Görme kaybı(3-5 dk içinde ), • -Muhakeme kaybı, • -Zihni bulanıklık , • -Baş dönmesi, • -Koordinasyonun bozulması, • -Dolaşım yetmezliği, • -Solunum yetmezliği, • -Şuur kaybı ve ölüm. 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 39 ?Hipoksi ile oluşan bilinçsizlik düzeyi kişilere göre farklılık göstermesine rağmen, 15 sn . içinde kişisel yetenekler geri dönmelidir . ?Bu safha, vücut fonksiyonlarının normale dönmesiyle hemen kaybolur . ?Kişinin performansı, ciddi bir hipoksiye maruz kalıştan sonra ancak bir veya iki saat sonra eski haline gelebilir. Hipoksi sadece bilgilerde yaşasın 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 40 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 41 HİPERBARİK ORTAM • -Açık hava basıncına göre daha yüksek basınç altındaki insanların içinde bulundukları çevreye (sıvı veya gaz) hiperbarik ortam denir, • -Yüksek basınç altında vital fonksiyonlar ciddi şekilde etkilenirler, • -Sualtında yapılan tüm faaliyetler ya da basınçlı kabinlerde yüksek basınca maruz kalma, basınç, gazlar ve kaldırma kuvvetleri vital fonksiyonları doğrudan etkilerler, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 42 • -Doğal Hiperbaride(Dalış fiziği) gazlarla ilgili kanunlar; • -Boyle-Mariotte • -Dalton, • -Henry, • -Arşimed’dir, • -Yüksek basınç altında vital fonksiyonlar ciddi şekilde etkilenirler, • -Özellikle derin dalışlarda kompresyon ve dekompresyon sırasında ölüm meydana gelebilir, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 43 Hiperbarik Tarihçe • -Hiperbarik ortamın etkileri ilk olarak Henshaw tarafından incelendi(1662), • -Fizyolojik sistemler üzerine etkilerini Junod, Pravoz, Tabarie inceledi(1834,1838), • -Poul Bert yüksek basıncın bıradikardi oluşturduğunu rapor etti(1878), • -Fontaine’in hiperbarik odasında, Pean çok sayıda ameliyat gerçekleştirdi(1879), 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 44 Hiperbarik odalar en az 300 yıldır tanınmaktadır. 1664'de Henshaw ateşli ve inflamatuvar hastalıkları elle çalıştırılan bir körüğe bağlı küçük odalarda tedavi etmiştir. 1850'lerde sıkıştırılmış hava bulunan odalar Avrupa'da çoğalmaya başlamıştır. Bir süre sonra bunlar hastalıklarda gelişigüzel kullanılmaya başlandığından, güvenilir olmaktan çıkmıştır. Hiperbarik odaların dekompresyon hastalığındaki rutin kullanımına ilişkin ilk kayıt 1924-1926 arasında uygulama yöntemi Amerikan donanmasında geliştirilmiş ve yasallaştırılmıştır. 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 45 Hiperbaride Dalış Refleksi • -Hiperbarik ortama PVR ‘in artışı ile oluşan tabloya “dalış refleksi”adı verildi, • -Bu refleks mekanizmayı şu faktörler sağlarlar, • -Progresif hipoksi, • -Hiperkapni, • -Ortam basıncının artması, • -Ortam ısısının düşük olması, • -Hayati organlara kan akımının sağlanmasının gereği, • -Emosyonel faktörler, • -Vagal tonusun artması, • -MSS’in suprabulber düzeyde uyarılması, gibi faktörler sayılabilir. 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 46 Hiperbari’nin Etkileri • -Dalış faaliyetlerini rutinleştiren kişilerde bıradikardik düzey azalır, • -Bu durumda basınç reseptörleri down regülasyon gösterirler, • -Dalış sayısının artması reseptör duyarlılığını azaltır, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 47 • -Periferik kemoreseptörlerin hipoksik ve hiperkapnik kanla uyarılması bıradikardik cevabı arttırır, • -Hiperbarik ortamda farklı gaz karışımlariyla yapılan dalışlarda bıradikardik cevap değişmemiştir, • -Deniz seviyesinde istemli apnö, hipoksi ve hiperkapniye bağlı bıradikardi oluşturur, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 48 • -Dalış esnasında bu durum daha da ağırlaşır, • -İstemli apnö ile yapılan dalışlarda intratorasik basıncın artması bıradikardiye neden olur, • -Kalp frekansı, TAK ile yapılan dalışlarda FRK ile yapılan dalışlardakinden daha düşük düzeylerdedir, • -Bu durumu pulmoner gerim reseptörleri sağlamaktadır, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 49 • -Dalışlarda göğüs duvarı üzerine düşen basınç ve yapılan valsalva manevrası da bıradikardiye neden olur, • -Periferik kimoreseptörlerin denervasyonlarında bile hiperbarik bıradikardi görülür, • -Hiperbarik ortamda atropin ve vagotomi bıradikardik cevabı değiştirmez, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 50 Hiperbari’de Kalp • -Hiperbarik bıradikardiyi; SA üzerindeki sempatik tonusun azalması sağlamaktadır, • -Periferik ve santral vücut ısısının azalması dalış refleksine neden olabilir, • -Dalış derinliği arttıkça kalp atış sayısında azalma, • yüzeye yaklaştıkça nabızda artma görülür, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 51 • -Hiperbarik ortam EKG’de şu eğişikliklere neden olur, • -P dalgası düzleşmesi, • -P-R mesafesinde uzama, • -Q-T aralığında değişiklik, • -ST segmentinde değişiklik, • -T dalgası değişiklikleri, • -Prematüre atımlar (atrial, ventriküler), • 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 52 • -Su yüzeyinden derinlere inildikçe ağırlık artar, • -70 kg ağırlığındaki bir insanın su içindeki ağırlığı; • 0 metrede..............15.5kg • 10m...................... 31 kg • 20m...................... 46.5 kg • 30m...................... 62 kg • 40m...................... 77.5 kg • 50m...................... 93 kg’ olur 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 53 • Derinlere inildikçe solunum kaslarının gücü su basıncını aşmaya yetmediğinden solunan havanın basınçlı olması gerekir. • Derin dalışlarda SCUBA (self- contained underwater breathing apparatus) adı verilen tüp sistemleri geliştirilmiştir. • SCUBA sisteminde dipteki su basıncını yenebilecek güçte basınçlı hava gerektirmektedir. • Örn: 20m derinlikte 3 atmosferlik bir basınçlı (3 x 760 = 2280mmHg) hava gerekir. 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 56 • -Sualtı fizyolojisinde insanlar bir takım tehlikeler yaşarlar, • -Sualtı kazaları iki kategoride incelenebilir, • 1) -Biyokimyasal reaksiyon olaylarına bağlı tehlikeler (dekompresyon gibi), • 2)-Metabolizmada meydana gelen mekanik • tahribatlar, • -Artan hidrostatik basınçla bradikardi oluşumu • hiperventilasyonu tetikler, • - Meydana gelen Hiperventilasyonla birlikte; 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 57 Hiperventilasyon • -Titreme, • -Başağrısı, • -Yorgunluk, • -Uyuşukluk, • -Göz kararması’ • 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 58 • hiperventilasyonun devamı ile; • -Kaslarda spasm, • -Şuur kaybı, • -Şok ile bayılma, • -Ve ölüm. -Su yüzeyine çıkışlarda asla apnö yapılmamalıdır, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 59 Kişilerin oluşturduğu Problemler • -Sualtı sporcularının kendilerinin oluşturduğu problemler şunlardır, • -Stress, • -Korku, • -Panik, • -Kötü düşünce, • -Tükenme, • -Üşüme, • -Ani hareketler, • • -Ve diğer faktörler sayılabilir, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 60 Dekompresyon • -Dekompresyon ani su yüzeyine çıkışlarda azotun atılmasına fırsat vermeden intravasküler ortamda hava kabarcıklarının oluşması olayıdır, Ya da; • Ani basınç değişikliklerine uyum sağlanamadığı durumlarda meydana gelen geçici ya da kalıcı rahatsızlıklardır. • 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 61 • -Dalış süresine bağlı olarak değişen dekompresyon vücudun; • Dekompresyon; • -Dolaşıma mani olur, • -Damarlar tıkanabilir, • -Geçici felçler yaşanabilir, • -Kol, bacak, Yüz, ense, • Sırt ve Eklemlerde etkili olur, • -Ağır durumlarda ölüm görülebilir. 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 62 • -Dekompresyon belirtileri; • -Önce uyuşma, • -Karıncalanma, • -Felçler, • -Görmenin bozulması, • -Mental Bozulmalar, • -Ve bayılma görülür. • BELİRTİ VE BULGULAR • 1- Omuz ve dirsek eklemi gibi büyük eklemlerde ağrı • 2- Solunum güçlüğü, göğüs ağrısı, karnın alt kısmında ağrı, baş ağrısı • 3- Görme bozukluğu, baş dönmesi, • 4-Uyuşma, hafif felç veya komaya kadar giden ağır felç • 5-Konuşma güçlüğü, bilinç düzeyinde bozulma, hatta bilinç kaybı, • 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 63 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 64 • -Dekompresyon oluşumunu şu faktörler daha da kolaylaştırır, • • -Alkol kullanımı, • -Yorgun halde dalış, • -Yaşlıların 20 m’den daha derine dalması, • -Büyük ameliyat geçirmiş olanlar, • -Aşırı şişmanlık, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 65 • -Dekompresyon su yüzeyine çıkınca olabileceği gibi altı saat içinde de oluşabilir. • -Dekompresyon uygun dalış ile dalış süresine uyulması halinde görülme yok denecek kadar azdır, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 66 Derinlik-süre ilişkisi • -Uyulması gereken derinlik-süre ilişkisi şöyledir; • 9 metre de............süre ......sınırsız • 11m..................................200dk • 15m..................................75 dk • 18 m............................... 50 dk • 20m................................ 30 dk • 25m................................ 25 dk • 30m................................ 20 dk • 35m................................ 15 dk • 40m................................ 10 dk 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 67 Bühlmann/Hahn Tablosu 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 68 • -Derinlik sarhoşluğu 30-40 m’den sonra başlar, • -Azot gazının oluşturduğu öfori’nin belirtileri, • -Hafif başağrısı, • -Çift görme, olup böyle bir durumda • -20-25m yukarı çıkmak gerekir. • -Kan gazlarının oranlarının değişmesi zehirlenmelere neden olur, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 69 • -Bacaklarda ani kramplar, daha sonra; • -Görme bozukluğu, • -Baş dönmesi, • -İrritabilite, • -Oryantasyon bozukluğu, • -Yorgunluk,-Uyku hali,-Korku, • -Şuur kaybı’dır. • -Soğuk algınlığı ve üşüme gibi durumlarda dalmamalıdır, • -Sualtında fazla kalmak amacıyla nefes tutulmamalıdır, 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 70 Hiperbari’nin Genel Problemleri • -Oksijen zehirlenmesi, • -Akciğer perforasyonu, • -Konvülziyonlar, • -Azot anestezisi, • -Performansta azalma, • -Öfori • 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 71 • -Yüksek basınç sinir sendromu • -Tremorlar, • -Uykusuzluk, • -Ağrı • -Felçler, • -Hava embolizmi • -Ani ölüm 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 72 Oksijen • -Oksijen zehirlenmeleri 4 atm=3040mmHg oksijenin 30dk süreyle solunması sonucu oluşur, • -Uzun süreli nefes tutmaya bağlı da gelişir, • -Oksijen zehirlenme belirtileri; • -Göz seğirmeleri ve tik • -Konuşmada tutukluk, • -Nefes almada zorluk, • -Mide bulantısı, • 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 73 • -Karbondioksidin %2 ye ulaşması ilk zehirlenme belirtisi kabul edilir, • -Karbondioksit % 7 ye ulaştığında; • -Nefes almada güçlük, • -Hiperventilasyon, • -Maskenin çıkarılma isteği ve girişimi, • -Sonuçta boğularak ölüm. 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 74 Hiperbarik Oksijen Tedavisinin Uygulama Alanları. 1. Dekompresyon hastlığı 2. Gaz embolisi 3. Karbon monoksit zehirlenmesi 4. Termal yanıklar 5. Gazlı gangren (Clostridium infeksiyonu) 6. Toksikolojik rahatsızlıklarda, 7. Siyanür zehirlenmesi 8. Yaralanmalar, akut travmatik iskemi 9. Kara dul örümceği sokması 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 75 HBOT'nin Etkileri. 1. Doku hipoksisini giderir 2. Anaerob organizmaların spor ve endotoksin oluşturma yeteneğini azaltır 3. Dokuda angiogenezisi ve fibroblast proliferasyonunu uyarır 4. Makrofaj aktivasyonunu sağlar ve kollajen sentezini uyarır 5. PNL'lerin bakterileri Öldürme yeteneğini arttırır 6. Karbon monoksit, siyanür, hidrojen sülfit ve karbon tetrakloridin toksisitesini baskılar 7-Genel antibakteriyel etkisiyle anaerob infeksiyonlarda yarar sağlar ve antibiyotiklerin etkisini arttırır. 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 76 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 77 Basınç Odalarının Kontrendike Olduğu Durumlar. 1. Tedavi edilmemiş pnömotoraks 2. Obstrüktif akciğer hastalığı 3. Kulak ameliyatı geçirenler 4. Üst solunum yolu infeksiyonu 5. Ateş 6. Katarakt 7. Hipoglisemi 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 78 Dalışlar için kontrendike durumlar: • -Glokom, • -Astma, • -KOAH, • -Pnömotoraks, • -Akciğer lezyonlular, • -Tekrarlayan aritmiler, • -Koroner arter hastaları, • -Atrial ve ventriküler septal defektliler, • 29.01.2013 hipo-hiperbarik ortam 79 • -Kalp yetmezliği, • -Kronik ağır anemi, • -Kronik timpan membran perforasyonu, • -Unilateral nörolojik sağırlık, • -Ağır göğüs ameliyatı geçirme • -Diyabet, • -Epilepsi, • -Hamilelik. • • SAĞLIKLA, • MUTLU BİR YAŞAM DİLEĞİYLE