Genel Biyoloji Hucre Bölünmeleri Sunu - 1 H Ü CRE B Ö L Ü NMELER İ Genel BilgilerH ü creler ya canl lar n b ü y ü y ü p geli şmesi, ? rejenerasyonu ve dokular n n yenilenmesi ya da ü reme faaliyetlerinin ger ç ekle ştirilmesi amac yla b ö l ü n ü r. Bir h ü creli canl larda mitoz ayn zamanda ? ü remeyi sa ğ lar. Mitoz b ö l ü nmenin amac ana h ü credeki kal t m materyalinin e şit şekilde yavru h ü crelere verilmesidir. Mitoz b ö l ü nmenin amac ana h ü credeki ? kal t m materyalinin e şit şekilde yavru h ü crelere verilmesidir. Mitoz b ö l ü nme s ü rekli bir olay olmas na ? kar ş l k, izlemede ve anlamada kolayl k olsun diye evrelere ayr larak incelenir. B ü t ü n d ö llerde kromozom say s n n ? de ğ i ş mez kalabilmesi i ç in (sperm ve yumurtan n birle şmesinden kromozom say s iki kat na ç kaca ğ ndan dolay ) farkl bir h ü cre b ö l ü nmesi geli şmi ştir.Mayoz b ö l ü nmenin sonunda meydana ? gelen gametler di ğ er v ü cut h ü crelerinin aksine n say da kromozom ta ş r Bitki ve hayvanlarda h ü cre d ö ng ü s ü n ü n ? tamamlanmas yakla ş k 20 saat kadar s ü rer. M İ TOZ B Ö L Ü NME G2 evresinin tamamlanmas , ? kromozomlar n t ü rlere ö zg ü şekil ve say y kazanmas yla mitoz b ö l ü nmeye ge ç ilir. Bu s ü re yakla ş k bir saat s ü rer. Bu ? evredeki h ü creler k ü re şeklindedir ve etraf ndaki cisimlere kuvvetle ba ğ lanmam şt r. Mitoz b ö l ü nme; profaz, metafaz, anafaz ve ? telofaz diye d ö rt evreye ayr l r. İ NTERFAZB ö l ü nmeye haz rl k evresidir. Mitozdaki ? interfaza benzemekle birlikte h ü crelerin mitozdaki gibi b ü y ü kl ü klerinin ve hacimlerinin artmas ger ç ekle şmez.PROFAZ-I Kromozomlar k sal p kal nla şmaya ? ba şlarken, anadan ve babadan gelen homolog kromozomlar sinaps halinde ya yan yana parelel uzan rlar ya da birbirinin ü zerine k vr l rlar. K salma sonucunda kromozomlar ? mitozdaki gibi g ö r ü lmeye ba şlar. Her kromozom iki kromatitten yap ld ğ ndan, homolog kromozomlar d ö rtl ü demetler halinde g ö r ü l ü r, bu g ö r ü n üş e tetrat denir. Ayr ca mitozdan farkl olarak bu evrede ? tetratlar aras nda par ç a de ğ i şimi ger ç ekle şir. Crossing-over denilen bu par ç a de ğ i şimi t ü r i ç inde ç e şitlili ğ i sa ğ lar. Bu evrenin sonunda ç ekirdek zar ? par ç alanarak kaybolur. METAFAZ-I Ç ekirdek zar n n par ç alanmas sona ermi ş, ? sentrozomlar kutuplara ç ekilmi ş ve i ğ iplikleri ortaya ç km şt r. Sentromerleri ç ift olan tetratlar ekvatoral d ü zlem ü zerine dizilir.ANAFAZ-I Bu evrede tetratlar ikiye ayr larak kutuplara ? giderler. Ana ve babadan gelen kromozomlar rasgele olarak birbirlerinden ayr l rlar Bu evrede kromozom say s ? indirgendi ğ inden kutuplara ta ş nan yani o ğ ul h ü crelere ge ç ecek olan kromozom say s v ü cut h ü crelerinin kromozom say s n n yar s kadard r. TELOFAZ-IH ü crenin iki kutbunda bulunan ? kromozomlar uzay p incelmeye ba şlar. H ü crelerdeki haploid kromozom say s ? korunarak profaz-II, metafaz-II, anafaz-II ve telofaz-II ger ç ekle şerek mayoz b ö l ü nmenin sonunda n kromozom say s na sahip 4 yavru h ü cre meydana gelir. MAYOZ B Ö L Ü NME B ü t ü n d ö llerde kromozom say s n n ? de ğ i ş mez kalabilmesi i ç in (sperm ve yumurtan n birle şmesinden kromozom say s iki kat na ç kaca ğ ndan dolay ) farkl bir h ü cre b ö l ü nmesi geli şmi ştir. Mayoz b ö l ü nme ismini alan bu tip ? b ö l ü nmede, kromozom say s yar ya indirgenir.PROFAZ Ba şlang c nda ç ekirdek i ç inde ince uzun ? kromatid iplikleri halinde g ö r ü nen kromozomlar, yava ş yava ş helozon şeklinde k vr larak kal nla şmaya ba şlar ve g ö r ü lebilir duruma ge ç er. Bu evrede birbirine sentromerlerle ? ba ğ lanm ş olarak duran kromozomlar n her birine kromatid denir.METAFAZKromozomlar ç ok kere bir ç ember gibi, ? bazen de kar ş k olarak ekvatoral d ü zlem ü zerinde dizilirler. Profaz 30-60 dakika s ü rmesine kar ş l k, ? metefaz ancak 2-6 dakika s ü rer Her bir kromozomun sentromeri belirgin ? olarak ikiye b ö l ü n ü r ve kromatidler tam olarak birbirinden ayr l r.ANAFAZEkvatoral d ü zlemdeki karde ş kromozomlar ? kutuplara bu evrede ta ş n rlar. Kromozomlar n kutuplara ula şmas yla bu ? evre sona erer. Bitki h ü crelerinde sentrozom bulunmad ğ ? i ç in kromozomlar n ta ş nmas sitoplazma hareketleriyle ve sitoplazma k ö kenli i ğ ipliklerinin yard m yla olur. Bu evre de yakla ş k olarak 3-15 dakika ? s ü rer. TELOFAZ-IKromozomlar daha az boyanmaya ba şlar. ? Ç ekirdek zar yava ş yava ş olu şur. Kromozomlar uzay p incelmeye ba şlar. Bu evrenin olu şumu s ü rerken bir yandan ? da sitoplazma bo ğ um yapmaya ba şlar. Stoplazman n bo ğ umlanarak ayr lmas ? s ü recine sitokinez denir. Telofaz n ba şlang c ndan iki yeni h ü crenin ? olu ştu ğ u ana kadar ge ç en s ü re 30-60 dakikad r. İ lgili KelimelerHaploid: Olgun bir ü reme h ü cresinde ? bulunan kromozom say s , v ü cut h ü crelerinin sahip oldu ğ u kromozom say s n n yar s na sahiptir. Kromozom say s n n yar ya inmesi sonucu olu şan "n" say da kromozom ta ş yan h ü crelere haploid h ü cre denir. Sinaps: İ ki n ö ronun veya n ö ronla ba şka ? bir h ü crenin ba ğ land ğ yer. . Gamet: Erkek ve di şi ü reme h ü cresina ? verilen ad.Homolog kromozom: Biri anneden, di ğ eri ? babadan gelen ayn gen ç iftine sahip kromozomlar. Tetrat: Mayoz b ö l ü nme s ras nda homolog ? kromozomlar n birbirlerine sar larak olu şturduklar d ö rt kromatitli yap . Crossing-over: E şey ana h ü crelerinde ? ger ç ekle şen mayoz b ö l ü nmenin profaz I safhas nda olu şan tetratlar n kromatitleri aras ndaki par ç a de ğ i şimi.Sentromer: kromozomlarda karde ş ? kromotidleri bir arada tutan k s m..