Polimer Malzemeler I - Giriş, tarihsel gelişim, tanımlar, genel özellikler, organik kimyanın esasları 1 POL İMER MALZEMELER 2008-2009 BAHAR YARIYILI Giri ş, Tarihsel Geli şim, Tanımlar, Genel Özellikler, Organik Kimyanın Esasları 16.02.20092 Kaynaklar : “Ana Hatları ile Plastikler ve Plastik Teknolojisi” Ö.Tunç Savaşçı, Nurseli Uyanık, Güneri Akovalı PAGEV Yayınları, İstanbul 2002 “Polimer Teknolojisine Giri ş” Erhan Pi şkin İnkilap Kitapevi, İstanbul 1987 “Plastik Malzeme Bilgisi” Selma Akkurt Birsen Yayınevi, İstanbul 1991 Internet3 Giri ş : Do ğadaki 3 farklı malzeme grubu : Metaller Seramikler Polimerler Elementlerin Periyodik Tablosu : Sol tarafta metalik elementler Sa ğ tarafta ametalik elementler4 Elementlerin Periyodik Tablosu :5678 Metalik elementler (kolaylıkla elektron veren) ; > METALLERİ olu şturur Ametalik elementler (kolaylıkla elektron alan) ; > POL İMERLER İ olu şturan yapı taşlarıdır Metalik ve Ametalik elementlerin karışımı ; > SERAMİKLER İ verir9 Tarihsel geli şimi içinde polimer malzemeler hep metalik malzemelere rakip olarak dü şünülmü ş ve polimer malzemelerin kullanımı devamlı olarak artmı ştır. 1980 yılında dünyada, hacımca, toplam polimer malzeme üretimi, metalik malzeme üretim miktarını geçmiştir (Plastik Yılı). Günümüzde geli ştirilmiş polimer malzemeler, pek çok metal malzeme yerine tercihen kullanılır hale gelmi ştir ve bu durumun gelecekte daha büyük hızla devam edece ği söylenebilir.10 Bu iki malzeme grubunun temel farklı özellikleri: METALLER POL İMERLER Elektrik ve ısıyı iyi iletirler Elektrik ve ısıyı iyi iletemezler Parlaktır Saydam veya donuk görünürler Yo ğunlukları 1 g/cm 3 ‘den fazladır Yo ğunlukları düşüktür (1 g/cm 3 civarında) Elektron vererek tepkimeye girerler Korozyona dirençlidirler11 Polimerlerin Kullanım Alanları : Polimer malzemeler, de ği şik özelliklerde , katı plastikler çe şitli lifler (elyaf) köpük malzemeler filmler kaplamalar yapıştırıcılar gibi çe şitli de ği şik kullanım alanlarına yönelik olarak üretilebilmektedirler.12 Polimerlerin Kullanım Alanları (devamı): Polimer malzemeler, sert veya yumu şak rijit veya esnek kauçu ğumsu veya camsı yapıda olabilmektedirler.13 Polimerlerin Kullanım Alanları (devamı): Polimer maddelere ayrıca deği şik fiziksel yapılar kazandırılarak, gözenekli veya gözeneksiz ısı ile sertle şip şekillenen veya ısı ile tekrar eriyebilen ısıtıldığında bozunmayan ve yanmayan türlerde üretilebilmektedir.14 Polimerlerin Kullanım Alanları (devamı): Günümüzde tüketilen farklı polimer türlerinin sayısı fazla olmakla birlikte, içlerinden bazıları büyük tonajlarda üretilmekte ve bunlar “genel amaçlı polimerler” olarak tanımlanmaktadır : AYPE (LDPE) – Alçak Yo ğunluklu Polie etilen YYPE (HDPE) – Yüksek Yo ğunluklu Polie etilen PP – Polipropilen PS – Polistiren PVC - Polivinilklorür Bunlara kısaca “5 kardeşler” denilmektedir.15 Polimerlerin Kullanım Alanları (devamı): Bu listeye zaman zaman a şa ğıdaki polimerlerde dahil edilir : ABS – Akrilonitril Bütadien Stiren (terpolimer) SAN – Stiren Akrilonitril (kopolimer) Polimer uygulama alanları çok çe şitlidir : Günlük hayattaki uygulamalar (kalem, silgi, kuma ş, sünger, tabak, spor malzemeleri vb.) Otomotiv, deniz ta şıtları, havacılık, uzay sanayii Ambalaj sanayii İn şaat sektörü16 Tarihsel Geli şim : Çok eski tarihlerde kullanılan polimerik malzemelerin ba şında, doğal kauçuk selüloz nişasta gibi doğal polimerler gelir. Do ğal polimerik maddelerin kullanımı çok eski tarihlere kadar uzanır. “Pre-Columbian” zamanlarında dahi Güney ve Orta Amerika yerlilerinin do ğal kauçu ğu kullandıkları bilinmektedir.17 Tarihsel Geli şim (devamı) : 1770’de İngiliz kimyager Joseph Priestly’nin ka ğıt üzerindeki i şaretleri sildi ği için “silgi (rubber)” dedi ği doğal kauçuk, ancak 1839 yılında Amerika’da Charles Goodyear ve İngiltere’de kimyager Charles Macintosh ve Thomas Hancock tarafından kükürtle vulkanize edilerek kullanışlı hale getirilmi ştir. Priestly Goodyear Macintosh Hancock18 Tarihsel Geli şim (devamı) : 1868’de Amerika’da John Wesley Hyatt tarafından nitroselüloz ilk kez ticari olarak üretilmi ş ve bilardo topu, foto ğraf filmi vb. malzemelerin yapımında kullanılmıştır. Aslında bu tarih “Plastik Sanayiinin Başlangıcı” olarak kabul edilir.19 Tarihsel Geli şim (devamı) : 1907’de Amerikalı bilim adamı Leo Hendrik Baekeland tamamen sentetik ilk polimer olan fenol formaldehit reçinelerin üretimini ba şarmıştır. Bakalit adıyla anılan bu polimer ilk yıllarda telefon ahizesi vb. birçok plastik parçanın üretiminde kullanılmıştır.20 Tarihsel Geli şim (devamı) : 1924’de Alman bilim adamı Hermann Staudinger “Makromolekül Hipotezi” ni ileri sürmü ş ve polimer teknolojisinin önemli bir ufuk kazanmasını sa ğlamış ve birçok polimerin üretimine ışık tutmu ştur. Bu çalı şmaları ile Kimya Nobel (1933) ödülünü almı ştır.21 Tarihsel Geli şim (devamı) : Günümüzde, polimerlerin üretimine ve özelliklerinin değiştirilmesine yönelik çalışmalarla, aşa ğıdaki konular hız kazanmıştır: mevcutların fiziksel/kimyasal yöntemlerle iyile ştirilmesi üretim maliyetlerinin dü şürülmesi işleme tekniklerinin geli ştirilmesi22 Bazı Tanımlar : Polimer malzemeler; yüksek molekül a ğırlıklı (10,000 – 1,000,000 g/mol) uzun, zincirimsi bir yapı gösteren polimer moleküllerinden olu şur. Bir polimer molekülünde, birbirine kuvvetli kovalent ba ğlarla ba ğlı binlerce küçük molekül bireyleri bulunur. Her bir polimer molekül zincirinde binlerce kez tekrarlanan bu birimlere “mer” diyoruz.23 Bazı Tanımlar (devamı) : Polimer molekülleri, merlerden (tekrarlanan birimlerden) olu şur.24 Bazı Tanımlar (devamı) : Molekül içindeki atomlar birbirine kuvvetli kovalent bağlarla ba ğlı olduğu halde, moleküller yani zincirler arası bağlar zayıftır (Van der Waals). Polimer zincirleri Zincirler arasında zayıf Van der Waals ba ğları Zincir boyunca kuvvetli kovalent ba ğlar25 Bazı Tanımlar (devamı) : Zincirde bir polar grup varsa daha kuvvetli etkile şmeler (iyonik, hidrojen ba ğı vb.) mevcuttur. Polimerler, “mer”lere benzeyen özel bazı küçük moleküllerden elde edilirler. Bunlara “monomer” denir. İki “mer”den meydana gelen en küçük polimer molekülüne “dimer” denir.26 Bazı Tanımlar (devamı) : “Mer” sayısı çok küçük oldu ğunda polimerin özel bir adı vardır ; “oligomer” (molekül a ğırlı ğı 500- 600 g/mol). Ancak bir polimerin yeterli fiziksel özelliklere sahip olabilmesi için, molekül a ğırlığının 10,000 g/mol’den fazla olması gerekir. “Mer” sayısı çok büyük oldu ğunda polimerin yine özel bir adı vardır ; “makromolekül”.27 Bazı Tanımlar (devamı) : “Mer” sayısı arttıkça, polimerin fiziksel özellikleri de deği şir. Örneğin, mer sayısı küçük iken sıvı halinde bulunabilen polimer, bu sayı arttıkça yo ğunlu ğu ve vizkozitesi artarak bal kıvamında bir sıvı, çok yüksek mer sayıları için ise katı bir polimer olu şturabilecektir.28 Gösterim : Örnek : Etilen (monomer) › Polietilen (polimer) Monomer Mer Polimer Etilen Polietilen (PE) C 2 H 4 CH 2 =CH 2 n mer sayısı29 Gösterim (devamı) : Organik maddeler karbon temeli üzerine kurulmu ş maddelerdir. 6 C > 1s 2 2s 2 2p 2 > 4 valens e - 4 ba ğı da tamamen dolu moleküllere, “doymu ş” molekül denir. Tersine, “doymamış” bir bile şende karbon atomları arasında birden fazla ba ğ bulunur. Formüllerde, atomlar arası bir çizgi (-) bir kovalent bağı, yani payla şılan bir çift elektronu gösterir (LEWIS gösterimi).30 Gösterim (devamı) : Etilen (C 2 H 4 ) doymamış bir moleküldür. Metan (CH 4 ) doymu ş bir moleküldür.31 Gösterim (devamı) : Metan molekülünde kovalent ba ğların şematik gösterimi : Karbonun payla şılan elektronu Hidrojenin payla şılan elektronu32 Gösterim (devamı) : Valens elektronları (ba ğları) karbon çekirde ği etrafında tetrahedral olarak da ğılmış durumdadır. Dolayısıyla, örneğin polietilen molekülü düzlemsel olarak gösterilse bile, gerçekte tetrahedral biçimden dolayı bir helisel yaya benzer. Polietilenin düzlemsel gösterimi33 Gösterim (devamı) : Elektron çifti sayısı 4 oldu ğunda tetrahedral geometri (ba ğ açıları 109.5 o ) :34 Gösterim (devamı) : Polietilenin helisel yapısı (3 boyutlu) : Yay şeklinde böyle bir molekül, gerilim altında açılıp düzle şebilir, dolayısıyla polimerler lastik gibi davranabilir.35 Gösterim (devamı) : Polietilenin helisel yapısı (2 boyutlu) : Kovalent bağlar Van der Waals ba ğları36 Gösterim (devamı) : Bir polimer zincirinin pratik gösterimi :37 Polimerleri malzeme olarak kullanabilmek için i şlemek gereklidir ve polimerler genellikle tek ba şlarına (saf olarak) i şlenemezler. Polimerlerin içlerine çe şitli katkı ve dolgu maddeleri örneğin : boyar maddeler güneş ı şı ğına kar şı koruyucu katkılar işleme kolaylı ğı sa ğlayan katkılar vb. karı ştırılarak bir karışım hazırlanır. Bu karışıma “plastik işleme karışımı (compound)” denir. Bu karı şımlara uygun yöntemlerle son şekil verilir ve ürün malzeme elde edilir. Elde edilmişş ekillendirilmi ş ürün “plastik” olarak tanımlanır.38 Ametallerin Genel Özellikleri : Ametallerin özellikleri metallerden farklıdır. Ametallerin çoğu elementel halde gazdır. Brom sıvı halde bulunur. Di ğerlerinin tamamı oda sıcaklığında katı haldedir. Yarı-metal (metaloid) olarak adlandırılan az sayıdaki element hem ametallerin hem de metallerin özelliklerini taşır : B, Si, Ge, As, Sb, Te, At Metaller iletken, ametaller yalıtkandır.3940 Ametallerin Genel Özellikleri- 1) HİDROJEN : En basit elementtir, 1 proton ve 1 elektrondan olu şur. Hidrojen molekülü, 2 hidrojen atomunun ekzotermik reaksiyonu sonucu olu şan diatomik bir moleküldür. H (g) + H (g) › H 2 (g) ? H o = -436.4 J Hidrojen molekülü, renksiz kokusuz zehirli olmayan bir gazdır.41 Ametallerin Genel Özellikleri- 1) HİDROJEN (devamı) : Evrende en bol bulunan element hidrojendir. Yerkabu ğunda, di ğer elementlerle yaptığı bile şiklerle görülür ve onuncu en bol bulunan elementtir. Hidrojenin temel hal elektron da ğılımı 1s 1 ’dir Yükseltgendi ği zaman H + iyonu şekline dönüşür. Negatif hidrür iyonunda, H - , asal gaza benzeyen bir elektron da ğılımına sahip olur ; 1s 2 . Kovalent bileşikler yapar. Hidrojen ba ğları olu şturabilen tek elementtir.42 Ametallerin Genel Özellikleri- 1) HİDROJEN (devamı) : Kovalent hidrürlerde, hidrojen ba şka bir elementle kovalent ba ğ olu şturur. Örnek : Metan (CH 4 ) Hidrojenin 3 tane izotopu vardır ; H : Hidrojen (1p + , 1e - ) H : Döteryum (1p + , 1e - , 1n) H : Trityum (1p + , 1e - , 2n) 1 1 2 1 3 143 Ametallerin Genel Özellikleri- 1) HİDROJEN (devamı) : Hidrojenlenme ; Çoklu ba ğlar içeren bile şiklere, özellikle C=C ve C C bağlarına, hidrojen katılması reaksiyonudur. Örnek : Etilenin etana dönü ştürülmesi H 2 + C=C › H-C-C-H H H H H H H H H Etilen Etan44 Ametallerin Genel Özellikleri- 2) KARBON : Karbon yerkabu ğunda kütlece yakla şık %0.09 oranında bulunmasına karşın, ya şamsal bir elementtir. Elmas ve grafitte serbest halde bulunur. Kararlı yapısı 1 atm ve 25 o C’de grafittir. Karbon 5-6 üyeli kararlı halka bile şikler ve 50’den fazla karbon atomu içeren uzun zincirler olu şturma yetene ğine sahiptir. Karbonun bu özelli ği yeryüzünde bulunan milyonlarca organik bile şiğin (C, H, O, N, halojenler gibi elementlerden olu şan) varlı ğını açıklar. Karbür, karbonun metallerle oluşturduğu iyonik bile şiklere denir. Örnek : CaC 2 , Fe 3 C (sementit)45 Ametallerin Genel Özellikleri- 3) AZOT : Atmosferin hacımca %78’ini olu şturur. Ya şamsal bir elementtir. Azot molekülünde (N 2 ) atomlar birbirine üçlü ba ğ ile bağlanır. 7 N > 1s 2 2s 2 2p 3 > 5 valens e - N N > N N Azot bileşiklerinin ço ğu kovalent bile şiklerdir. Amid iyonu ; NH 2 - iyonudur. h h h h h h h hh h h h h h46 Ametallerin Genel Özellikleri- 4) FOSFOR : Azot ile periyodik cetvelde 5. gruptadır. Bazı kimyasal özellikleri azota benzer. Azot gibi ya şamsal bir elementtir. İnsan vücudunun sadece %1’ini olu şturmasına ra ğmen bu oran çok önemlidir. İnsan iskeletinde, di şlerde, genetik birimlerde (DNA, RNA) bulunur.47 Ametallerin Genel Özellikleri- 5) OKS İJEN : Oksijen en bol bulunan elementtir. Yerkabu ğunun kütlece %46’sını, atmosferin hacımca %21’ini oluşturur. Azot gibi oksijen de diatomik (O 2 ) bir moleküldür. Canlı sistemlerin yakla şık ¼’ini oluşturur. Biyomoleküllerin yapı ta şlarındandır.Oksijen olmadan insan vücudu birkaç dakikadan fazla varlığını sürdüremez. Oksijenin iki allotropu bulunur ; O 2 ve O 3 (ozon). Ozon daha kararsızdır. Elektron konfigürasyonu ; 8 O > 1s 2 2s 2 2p 4 > 6 valens e -48 Ametallerin Genel Özellikleri- 6) KÜKÜRT : Do ğada elementel halde bulundu ğundan kolaylıkla elde edilir. Kükürtün çe şitli allotropları vardır, bunların en önemlileri rombik ve monoklinik formlardır. Rombik kükürt termodinamik açıdan en kararlı yapı olup, S 8 halka yapısına sahiptir.49 Ametallerin Genel Özellikleri- 6) KÜKÜRT (devamı) : Kükürt sarı renkte, tatsız, kokusuz bir maddedir. Isıtıldığında (e.n. 119 o C) monoklinik kükürte dönü şür. Monoklinik kükürt de S 8 halkalarından olu şur. Sıvı kükürt 150 o C’nin üstüne ısıtıldığında S 8 halkaları kırılmaya ba şlar.50 Ametallerin Genel Özellikleri- 7) HALOJENLER (F, Cl, Br, I) : Reaktif ametallerdir. Valens elektron da ğılımı (herbirinin 7 valens e - vardır) ve elektronegativiteleri: En reaktif halojen flordur. Flor endüstride, politetrafloroetilen (teflon) üretiminde kullanılır. -CF 2 -CF 2 - FC lB rI 2s 2 2p 5 (4.0) 3s 2 3p 5 (3.0) 4s 2 4p 5 (2.8) 5s 2 5p 5 (2.5) n51 Organik Kimya : Organik kimya karbon bile şikleri kimyasıdır. Karbon atomları ; birbirleri ile tekli, ikili, üçlü ba ğlar oluşturabilir, birbirleri ile zincir yapısı oluşturabilir, birbirleri ile halka yapısı olu şturabilir, Bu nedenle di ğer elementlerden daha fazla sayıda bile şikleri mevcuttur. Organik bile şikler içerdikleri fonksiyonel gruplara göre sınıflandırılırlar. Fonksiyonel grup, temel molekülün kimyasal davranışını belirleyen atomlar grubudur. Bunlar; alkoller, eterler, aldehitler, ketonlar, karboksilik asitler,aminler vb.’dır.52 Organik Kimya (devamı): Bütün organik bile şikler hidrokarbonlar olarak bilinen bile şik gruplarından türemi ştir. Hidrokarbonlar, sadece C ve H içeren bileşiklerdir. Hidrokarbonlar, yapılarına göre 2 ana sınıfa ayrılır : 1) Alifatik (benzen halkası içermeyen) 2) Aromatik (bir veya daha fazla benzen halkası içeren) Alifatik hidrokarbonlar ise, 1) Alkanlar 2) Alkenler 3) Alkinler olarak sınıflandırılır.53 Organik Kimya (devamı): H İDROKARBONLAR Aromatik Alifatik Alkanlar Alkenler Alkinler54 Alkanlar (Parafinler) : Genel Formül ; C n H 2n+2 n=1,2,3…. Tekli kovalent bağ içerirler. Sahip oldukları karbon atomları ile ba ğ yapabilecek en fazla sayıda hidrojen atomu içerdikleri için, doymu ş hidrokarbonlardır. En basit alkan (n=1), metandır ; CH 4 Metan ilk olarak bataklıklarda görüldü ğü için, “bataklık gazı” olarak bilinir. Bütün alkanlarda karbon atomları sp 3 hibridleşmi ş olarak kabul edilir.55 Alkanlar, C n H 2n+2 (devamı) : Düz zincirli alkanların ilk on üyesi a şağıdaki tabloda verilmi ştir. C Atomu Sayısı, n Hidrokarbonun Adı Molekül Formülü Molekül Formülü (açık) 1 Metan CH 4 CH 4 2E t a nC 2 H 6 CH 3 -CH 3 3 Propan C 3 H 8 CH 3 -CH 2 -CH 3 4 Butan C 4 H 10 CH 3 -(CH 2 ) 2 -CH 3 5P e n t a nC 5 H 12 CH 3 -(CH 2 ) 3 -CH 3 6 Hekzan C 6 H 14 CH 3 -(CH 2 ) 4 -CH 3 7H e p t a nC 7 H 16 CH 3 -(CH 2 ) 5 -CH 3 8O k t a nC 8 H 18 CH 3 -(CH 2 ) 6 -CH 3 9 Nonan C 9 H 20 CH 3 -(CH 2 ) 7 -CH 3 10 Dekan C 10 H 22 CH 3 -(CH 2 ) 8 -CH 356 Alkanlar (devamı) : Molekül A ğırlı ğı, M Metan Etan Propan Butan Oto/jet yakıtı Bebe ya ğı › mum Gaz Sıvı Yarı katı Katı Molekül A ğırlı ğı atomu atomu 057 Alkanlar (devamı) : İlk üç alkanın yapısı : C Atomu Sayısı, n Hidrokarbonun Adı Molekül Formülü Yapısı 1 Metan CH 4 2E t a nC 2 H 6 3 Propan C 3 H 858 Alkanlar (devamı) : İlk 3 alkanın yapısı açık olarak bellidir, bu moleküllerde karbon atomları sadece bir şekilde birbirine ba ğlanabilir. Fakat butan için (n=4) yapısal izomerler (aynı molekül formülüne ancak farklı yapılara sahip moleküller) olarak bilinen n-butan ve izo-butan olmak üzere 2 ba ğlanma mümkündür. n-butan (C 4 H 10 ) (düz zincirli bir alkandır) izo-butan (C 4 H 10 ) (dallanmı ş zincirli bir alkandır)59 Alkanlar (devamı) : Alkan serilerinde karbon atomu sayısı arttıkça, yapısal izomer sayısı da artar. Butan, C 4 H 10 > 2 izomer Dekan, C 10 H 22 > 75 izomer C 30 H 62 > 400 milyondan fazla olası izomer Bu izomerlerin ço ğunun do ğada bulunmadı ğı veya sentezlenemedi ği açıktır. Fakat bu olası sayılar, karbon atomunun neden di ğer elementlerden daha fazla sayıda bile şikte bulundu ğunu açıklamaktadır.60 Alkanlar (devamı) : Bir eksik sayıda hidrojen atomuna sahip olan alkan, alkil grubudur. Örne ğin, metandan bir hidrojen atomu uzakla ştırılırsa geriye kalan CH 3 kısmı metil grubudur.61 Alkanlar, (devamı) : Örnekler : Hidrokarbon Adı Alkil Grubu Adı Formül Formül (açık) Metan Metil CH 3 C 2 H 5 C 3 H 7 C 3 H 7 C 4 H 9 C 4 H 9 -CH 3 Etan Etil -CH 2 -CH 3 Propan n-propil -CH 2 -CH 2 -CH 3 Propan İzo-propil CH 3 -C-H CH 3 Butan n-butil -CH 2 -CH 2 -CH 2 -CH 3 Butan t-butil CH 3 -C-CH 3 CH 362 Alkanlar, (devamı) : Molekülde bir veya daha fazla hidrojen atomu di ğer gruplarla yer de ğiştirdiğinde, bile şik adlandırılırken bu değişimlerin yapıldığı karbon atomlarının yerleri numara ile belirtilmelidir. Örnek : CH 3 -CH-CH 2 -CH 2 -CH 3 > 2-metil pentan CH 3 1 2 3 4 563 Alkanlar, (devamı) : Hidrokarbon zinciri üzerinde birden fazla aynı alkil grubu varsa, bunların sayıları di-, tri-, tetra-, gibi ön ekler alkil gruplarının ba şına getirilerek belirtilir. Örnek : CH 3 -CH-CH-CH 2 -CH 2 -CH 3 > 2,3-dimetil hekzan CH 3 CH 3 CH 3 CH 3 -CH 2 -C-CH 2 -CH 2 -CH 3 > 3,3-dimetil hekzan CH 3 1 2 3 4 5 6 1 2 3 4 5 664 Alkanlar, (devamı) : İki veya daha fazla farklı alkil zinciri ana hidrokarbona bağlı ise, her alkil grubunun adı ve yer numarası ana hidrokarbonun adına ön ek olarak gelir. Örnek : CH 3 -CH 2 -CH-CH-CH 2 -CH 2 -CH 3 > 3-metil-4-etil heptan CH 3 C 2 H 5 1 2 3 4 5 6 765 Alkanlar, (devamı) : Alkanlar, alkil grupları dışında farklı sübstitüentler de taşıyabilirler, bunlardan bazılarının isimleri tabloda verilmi ştir. Örnek : CH 3 -CH-CH-CH 3 Br NO 2 2-bromo-3-nitro butan 1 2 3 4 Sübstitüent Grup İsim -NH 2 amino -F floro -Cl kloro -Br bromo -I iyodo -NO 2 nitro -CH=CH 2 vinil66 Sikloalkanlar : Karbon atomları halka halinde birbirine ba ğlanmış olan alkanlardır. Genel Formül ; C n H 2n n=3,4…. En basit sikloalkan, siklopropandır( C 3 H 6 ). H 2 C-CH 2 CH 2 Basit gösterimler, siklopropan siklobutan siklopentan siklohekzan