Genel İdrar Anormalliğine Yaklaşım_Part1 İ İDRAR ANORMALL DRAR ANORMALLİĞİ İĞİ OLAN OLAN HASTAYA YAKLA HASTAYA YAKLAŞ ŞIM IM Dr.Ahmet Dr.Ahmet K Kı ıyk ykı ım m Nefroloji Nefroloji B.D. B.D.Ama Ama ç ç ve Hedefler ve Hedefler • • İ İdrar drarı ın normal kompozisyonlar n normal kompozisyonları ın nı ı bilmek ve anormallikleri nas bilmek ve anormallikleri nası ıl l de değ ğerlendirebilece erlendirebileceğ ğimizi imizi ö öğ ğrenmek renmek • • Renk anormalli Renk anormalliğ ğine yakla ine yaklaşı şım m • • Protein Proteinü üriye riye yakla yaklaşı şım m • • Sediment Sediment anormalliklerine yakla anormalliklerine yaklaşı şım m Normal idrar kompozisyonu Normal idrar kompozisyonu <30 mg/gün A l b u m i n Negatif N i t r i t Negatif K e t o n Negatif G l u k o z 150-250 mg/gün P r o t e i n 50-1200 mosm/kg-su O z m o l a r i t e 1001-1050 D a n s i t e Açık sarı-koyu sarı Re n k D e ğ e r Ö l çü t Yok K r i s t a l Yok M i k r o o r g a n i z m a yok E p i t e l <5 L ö k o s i t <2 E r i t r o s i t D e ğ e r S e d i me n t ö l çü t üİ İ drar renk anormalli drar renk anormalli ğ ğ i olan hastaya i olan hastaya yakla yakla şı şı m mNormal renk: Normal renk: A A ç ç ı ı k sar k sar ı ı - - koyu sar koyu sar ı ı Kırmızı idrar? Yeşil idrar? Mor idrar? 50 mosm/L 1200 mosm/LK K ı ı rm rm ı ı z z ı ı idrar idrar • • Hemat Hematü üri ri (nas (nası ıl l hemat hematü üri ri?) ?) • • Myoglobin Myoglobinü üri ri • • Hemoglobin Hemoglobinü üri ri • • İ İla laç çlar ( lar (rifampin rifampin vb.) vb.)Hemat Hemat ü ü ri ri : Nas : Nas ı ı l tan l tan ı ı konur? konur? • • 3 farkl 3 farklı ı zamanda zamanda al alı ınm nmış ış basit idrar basit idrar ö örne rneğ ğinde inde – – >2 RBC/b >2 RBC/bü üy yü ük alan ( k alan (Mikroskopik Mikroskopik) ) • • Makroskopik Makroskopik • • Han Hanı ımlarda mlarda menstr menstrü üel el kanamalardan kanamalardan en az 3 g en az 3 g ü ü n n uzak bir d uzak bir dö önemde nemde ö örnek al rnek alı ınmal nmalı ı!!! !!!Dipstick Dipstick y y ö ö ntemi ntemiKanl Kanl ı ı idrara yakla idrara yakla şı şı m m Kırmızı idrar Hematüri İ İdrarda RBC(+) drarda RBC(+) Myoglobinüri Hemoglobinüri İ İdrarda RBC( drarda RBC(- -) ) İ İdrarda RBC( drarda RBC(- -) )Ye Ye ş ş il idrar il idrar İ İla laç çlar: lar: Triamteren Triamteren, , indometazin indometazin… … Maddeler: Maddeler: İ İndigo ndigo mavisi, metilen mavisi mavisi, metilen mavisi… … Patolojik durum: Patolojik durum: Pseudomonas Pseudomonas spp spp. . İ İnf nf, , Hartnup Hartnup hastal hastalığı ığıMor idrar ( Mor idrar ( Purple Purple urine urine ) ) İ İdrar yolu drar yolu infeksiyonu infeksiyonu ( (Klebsiella Klebsiella, , Providencia Providencia … …) + ) + Triptofandan Triptofandan zengin beslenme zengin beslenmeProtein Protein ü ü rili rili hastaya yakla hastaya yakla şı şı m mNormal durum? Normal durum? • • Protein Proteinü üri ri: 150 : 150- -250 mg/g 250 mg/gü ün n – – Glomer Glomerü üler ler k kö ökenli kenli • • İ İdrara protein ge drara protein geç çi iş şini engelleyen yap ini engelleyen yapı ı: F : Fİ İLTRASYON BAR LTRASYON BARİ İYER YERİ İ – – T Tü üb bü üler ler k kö ökenli kenli • • Tamm Tamm- -Horsfal Horsfal proteini proteini – – Ü Üriner riner yol k yol kö ökenli kenli • • Kanama, Kanama, infeksiyon infeksiyon… …Glomer Glomerü üler ler filtrasyon filtrasyon ve ve protein proteinü üri ri • • Maddenin Maddenin ö özellikleri zellikleri – – B Bü üy yü ükl klü ük (size k (size- -selectivity selectivity) ) – – Elektriksel y Elektriksel yü ük ( k (charge charge- -selectivity selectivity) ) – – Proteinlere ba Proteinlere bağ ğlanma oran lanma oranı ı – – Konsantrasyon Konsantrasyon • • Filtrasyon Filtrasyon bariyerinin durumu bariyerinin durumu – – Endotel Endotel – – Bazal Bazal membran membran – – Podosit PodositFiltre olan proteinin durumu Filtre olan proteinin durumu • • Proksimal Proksimal t tü üb bü üler ler reabsorbsiyon reabsorbsiyon – – Megalin Megalin – – Cubilin Cubilin • • İ İdrarla d drarla dış ışar arı ı at atı ıl lı ım m – – Protein Proteinü üri riProtein Protein ü ü rinin rinin ö ö l l çü çü m m ü ü ? ? • • Neden Neden ö önemli? nemli? – – B Bö öbrek hastal brek hastalığı ığı belirtisi belirtisi – – Ne kadar fazlaysa o kadar ciddi Ne kadar fazlaysa o kadar ciddi – – Tedavi yan Tedavi yanı ıt tı ın nı ın izlenmesi n izlenmesiÖ Ö l l çü çü m y m y ö ö ntemleri ntemleri • • Dipstick Dipstick y yö öntemi (negatif ntemi (negatif- -4+) 4+) – – Dansiteye Dansiteye dikkat! dikkat!S Sü ülfosalisilik lfosalisilik asit/ asit/Triklorasetik Triklorasetik asit asit • • Dipstick Dipstick negatif negatif • • Albumin Albumin d dışı ışı proteinlerin varl proteinlerin varlığı ığı ( (Ig Ig) )Di Di ğ ğ er y er y ö ö ntemler ntemler • • 24 saatlik idrarda protein: Alt 24 saatlik idrarda protein: Altı ın standart n standart • • Spot idrarda protein (mg)/ Spot idrarda protein (mg)/kreatinin kreatinin (mg) oran (mg) oranı ı – – >0.2: Anormal >0.2: AnormalProtein Proteinü üri ri “ “ne zaman ne zaman” ” ve ve “ “hangi durumda hangi durumda” ” saptan saptanı ıyor? yor? • • Ge Geç çici ici protein proteinü üri ri – – Ate Ateş ş, a , ağı ğır egzersiz: AII? r egzersiz: AII? • • Ortostatik Ortostatik protein proteinü üri ri – – Yatarken sorun yok Yatarken sorun yok – – Aya Ayağ ğa kalk a kalkı ıld ldığı ığında ortaya nda ortaya ç çı ıkar kar – – Gen Genç ç eri eriş şkinler (%2 kinler (%2- -5) 5) – – < 1 gr/g < 1 gr/gü ün n • • S Sü ürekli rekli protein proteinü üri riMiktar Miktar ı ı nedir? nedir? • • 24 saatlik idrarda: >3 gr/g 24 saatlik idrarda: >3 gr/gü ün n • • Spot idrar protein/ Spot idrar protein/kreatinin kreatinin: >3 : >3Hangi t Hangi t ü ü r r protein protein ü ü ri ri ? ? • • Glomer Glomerü üler ler: : – – Primer Primer b bö öbrek hastal brek hastalığı ığı – – Sistemik hastal Sistemik hastalı ık k – – Kal Kalı ıtsal b tsal bö öbrek hastal brek hastalığı ığı • • T Tü üb bü üler ler: : – – Glomer Glomerü üllerden llerden normalde filtre edilenlerin normalde filtre edilenlerin proksimal proksimal t tü üb bü ül l taraf tarafı ından ndan katabolize katabolize edilememesi (beta2 edilememesi (beta2- -mg, mg, Ig Ig hafif zinciri, hafif zinciri, retinol retinol ba bağ ğlay layı ıc cı ı pr pr.) .) – – T Tü üb bü ülointerstisyel lointerstisyel nefrit nefrit – – ABH iyile ABH iyileş şme faz me fazı ı – – Proksimal Proksimal t tü üb bü üle le toksik toksik ajan kullan ajan kullanı ım mı ı – – <1 gr/g <1 gr/gü ün n • • Ta Taş şma ( ma (overflow overflow) ) protein proteinü ürisi risi – – Proksimalde Proksimalde katabolizma normal. katabolizma normal. – – A Aşı şır rı ı ü üretim var. retim var. – – İ İmm mmü ünelektroforez nelektroforez kullan kullanı ıl lı ır r – – Multiple Multiple myeloma myeloma, l , lö ösemi vb. semi vb.Proteinüri Testi tekrarla! Nefroloji+Patoloji Ünitesi olan merkeze yönlendir! Testi tekrarla! (+) (-)Gl u ko z Gl u ko z ü ü ri riG l u ko z G l u ko z at at ı ı l l ı ı m m ı ı • • Normalde: Normalde: “ “0 0” ” – – Plazmadaki kadar filtre olur. Plazmadaki kadar filtre olur. – – Filtre olan PROKS Filtre olan PROKSİ İMAL MAL T TÜ ÜB BÜ ÜL L’ ’den den geri emilir. geri emilir. – – E Eş şik: 180 mg/ ik: 180 mg/dl dlG l u ko z G l u ko z ü ü r i r i n ed en l er i n ed en l er i • • Kan Kan ş şekeri y ekeri yü ükselmi kselmiş ştir. tir. • • Proksimal Proksimal t tü üb bü ül l hasar hasarı ı vard vardı ır. r. • • Ya da: Ya da: Ç ÇAPRAZ REAKS APRAZ REAKSİ İYON VEREN MADDE VARDIR! YON VEREN MADDE VARDIR! – – Fruktoz Fruktoz, salisilat, , salisilat, galaktoz galaktoz, , askorbik askorbik asid asid. .İ İ drar drar sediment sediment anormalli anormalli ğ ğ ine yakla ine yakla şı şı m mSediment Sediment Bir santrif Bir santrifü üj t j tü üp pü üne konan idrar 1500 ne konan idrar 1500- -2000 devir/dakikal 2000 devir/dakikalı ık santrif k santrifü üjde 3 jde 3- -5 dakika 5 dakika santrif santrifü üj edildi j edildiğ ğinde t inde tü üp pü ün dibinde olu n dibinde oluş şan an çö çökeltidir. keltidir.Sedimentte Sedimentte de değ ğerlendirilenler nelerdir? erlendirilenler nelerdir? • • eritrositler, eritrositler, • • l lö ökositler, kositler, • • epitel epitel h hü ücreleri, creleri, • • silendirler, silendirler, • • kristaller, kristaller, • • bakteri, mantar ve parazit bakteri, mantar ve parazitEritrosit Eritrosit