İletişim İletişim - 5 İletişim Şekilleri İLETİŞİM 5. BÖLÜM İLETİŞİM ŞEKİLLERİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi hkirilmaz@sakarya.edu.trİletişim Şekilleri İletişim şekillerini genel olarak; – Kişinin kendisi ile iletişimi, – Kişilerarası iletişim, – Grup iletişimi, – Örgütsel iletişim ve – Kitle iletişimi başlıkları altında incelemek mümkündür. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKişinin Kendisi İle İletişimi Bir bireyin dışa vurulmayacak şekilde kendi içinde mesajlar üretmesi, iletmesi ve yorumlaması kişinin kendisiyle iletişimidir. Kişinin kendisiyle iletişimi için “içsel iletişim” veya “öz-iletişim” kavramları da kullanılmaktadır. İçsel iletişim; kişinin duygulanması, kendisinin ve ihtiyaçlarının farkına varması, iç gözlem yapması, çeşitli olaylardan kendine mesaj alması ya da kendine sorular sorarak bunlara cevap üretmesi olarak tanımlanabilir. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKişinin Kendisi İle İletişimi Kişilik, insanları tanımlamada en önemli unsurlardan biridir. İnsanın kişiliği “düşünsel yapı”, “duygusal yapı” ve “amaç yapısı”ndan oluşur. Düşünsel yapı, kişinin sahip olduğu bilgileri ve bu bilgileri nasıl bütünleştirdiğini ifade eder. Bir kişinin duyguları, eğilimleri, tutum ve davranışları, görüş, düşünce ve güdüleri de duygusal yapıyı oluşturur. Kişiliğin üçüncü yapısını oluşturan amaç yapısı ise, kişinin esas güdülerini sağlayan değerler dizisinden oluşur. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKişilerarası İletişim Kişilerarası iletişim, iki ya da daha fazla kişi arasında meydana gelen mesaj alışverişidir. Bir iletişim etkinliğinin kişilerarası iletişim sayılabilmesi için aşağıdaki faktörlerin bulunması gerekmektedir: •Kişilerarası iletişime katılanlar belli bir yakınlık içinde, yüz yüze iletişim halinde olmalıdırlar. •Katılımcılar arasında tek yönlü değil karşılıklı mesaj alışverişi, diğer bir ifadeyle çift yönlü iletişim olmalıdır. •Kişilerarası iletişimde verilen mesajlar, sözlü ve sözsüz nitelikte olmalıdır. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKişilerarası İletişim Kişilerarası iletişim yüz yüze veya kişisel iletişim araçlarıyla gerçekleştirilen iletişim türüdür. Kişilerarası iletişim, sözlü ve yazılı iletişim biçimde olabilir. Kişilerarası iletişimde temel unsurlar; kaynak, hedef, mesaj ve mesaj alışverişinin iletişim araçlarıyla yapılması durumunda ses ve görüntüdür. Kişilerarası iletişim, özellikle örgütlerde örgütsel iletişimin temelidir. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKişilerarası İletişim Kurumsal süreçlerde kişilerarası iletişimin önemi, tüm etkinliklerin kısmen veya tamamen kişilerarası iletişime bağlı olmasından kaynaklanmaktadır. Kişilerarası iletişimin doğru ve etkin kurulması “destekleyici iletişim” olarak tanımlanmaktadır. Destekleyici iletişim, sadece mesajın doğru ve hızlı iletilmesini değil, aynı zamanda kaynak ve hedef arasında ileti değişimini, hatta geliştirilmesini kapsamaktadır. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZGrup İletişimi İki veya daha fazla kişinin interaktif olarak birbirlerini etkiledikleri ve birbirlerinden etkilendikleri bir yapı olarak tarif edilen grup iletişimi, örgüt içinde olduğu gibi örgüt dışında oluşan informel gruplar arasında da olabilir. Gruplarda iletişim merkezi ve merkezi olmayan iletişim şeklinde ortaya çıkmaktadır. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZGrup İletişimi Merkezi iletişim biçiminde tek kişi, iletişim ağının neresinde olursa olsun mesajı gönderme ve almada anahtar rol oynamaktadır. Merkezi olmayan iletişimde ise, iletişim ağının herhangi bir yerinde olan kimsenin iletişimi kontrol etmesi veya merkezi bir rol oynaması söz konusu değildir. Merkezi olmayan iletişimde mesaj, ağlar yoluyla grup üyeleri arasında serbestçe dolaşır. Grup üyeleri iletişim ağı üzerinde eşit statüye ve öneme sahiptir. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZGrup İletişimi Grup iletişiminin etkinliğini artırmak için göz önünde bulundurulması gereken hususlar: ?Grup üyesi iletişim sürecinde sözleri ağzında gevelerse, söylenen şey önemli olsa bile söyleniş biçiminden dolayı etkisiz kalır. ?Açıklamaları ifade ediş biçimi tüm grubu kapsayacak şekilde olmalıdır. Bireysellik ön plana çıkarılmamalıdır. ?Grup üyesi düşüncelerini ortaya koyarken, grubun diğer üyeleriyle etkileşim halinde olmalıdır. ?Grup üyesinin düşünce ve görüşleriyle ilgili olarak söyledikleri, bir ihtiyaçla bağlantılı olmalıdır. ?Belli bir zamanda verilen mesajlar sadece belli bir konu ile ilgili olmalıdır. ?Verilen mesajların grup üyeleri tarafından anlaşıldığından emin olmak için, konuşma özlü ve üyelerin anlayacağı dille yapılmalıdır. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZÖrgütsel İletişim Örgütsel iletişim, gündelik faaliyetlerin yürütülmesini sağlamak ve örgütsel amaçları gerçekleştirmek amacıyla, örgütün unsurları arasında ve örgütle dış çevre arasında bilgi ve düşünce alışverişidir. Örgütsel iletişim, işletme sisteminin unsurlarını birbirine bağlayan ve bunların kendi aralarında uyumunu sağlayan süreçlerdir. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZÖrgütsel İletişim İşletmeler bir sistemdir ve bu sistemi oluşturan unsurların başında insan unsuru gelmektedir. Bu çerçevede, örgütsel iletişimin temelini kişisel iletişim oluşturmaktadır. Kişisel iletişim, bireyin işletme hakkındaki öznel yargılarından oluşur ve birey bu yargıya göre işletmeye karşı bir tutum ve davranış geliştirir. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZÖrgütsel İletişim Örgütsel iletişimin ikinci aşamasını, işletmedeki gruplar arasındaki ilişkiler oluşturmaktadır. İşgörenler işletmede hem formel hem de informel kanallarla birbirleriyle iletişim kurarlar. Örgütsel iletişimin üçüncü aşamasını ise, bireyle grup veya gruplar arasındaki ilişkiler oluşturur. Kişiyle grup arasındaki ilişki iki biçimde ortaya çıkar. Bunlardan biri formel gruplarla, diğeri ise informel gruplarla bireyin ilişkisidir. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKitle İletişimi İletişim alanından yaşanan en önemli gelişmelerden biri de, kitle iletişim teknolojileri alanında yaşanan gelişmelerdir. Kitle iletişim teknolojileri sayesinde kitleler arasında iletişim sağlanabildiği gibi, tüm dünya toplumları arasında da iletişim mümkün olabilmektedir. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKitle İletişimi Kitle iletişiminin başarısı hedef kitlenin özelliklerine ve beklentilerine cevap vermesine göre değişiklik göstermektedir. Bunun için hedef kitle hakkında yeterli bilgiye ihtiyaç bulunmaktadır. Hedef kitlenin demografik özelliklerini bilmek, onları tanımanın en önemli yollarından biridir. Hedef kitlenin hangi yaş grubunda yer aldığı, sosyal statüleri, meslek ve eğitim durumları kitle iletişiminde analiz edilmesi gereken demografik faktörler arasında yer almaktadır. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKitle İletişimi Hedef kitlenin özelliklerini belirlemek için aşağıdaki sorulara yanıt aranmalıdır: • Hedef kitle kimdir, kimlerden oluşmaktadır, demografik özellikleri nelerdir? • Hedef kitlenin iletişim konusundaki inanç ve tutumları nelerdir? • Hedef kitle konu hakkında ne düzeyde bilgi sahibidir? • Hedef kitlenin konuya karşı ilgisi nedir? • Hedef kitleyi dinlemeye getiren temel neden nedir? Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKitle İletişimi Kitle iletişiminde bireyler genellikle •Kendilerini geliştirmek, •Bir sorunun çözümü için gerekliyi bilgiyi öğrenmek, •Uzmanlık bilgilerini geliştirmek, •Bir sorunun çözümü için cevap aramak, •Başkalarının düşünce ve görüşlerini öğrenmek veya •Daha doğru karar vermek için bilgi toplamak gibi amaçlarla dinleyici olurlar. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKitle İletişimi Kitle iletişimi sırasında konuşmacının dikkat etmesi gereken hususlar: ?Dinleyiciler yetişkin insanlardır ve kaybedecek zamanları yoktur. ?Dinleyicilerin uzmanlık düzeyleri ve öğrenme amaçları birbirinden farklıdır. ?Dinleyicilerin ihtiyaçlarının hızlı bir şekilde karşılanması gerekmektedir. ?Dinleyiciler otoriter ifadeleri severler ancak buyurgan ifadeler olumsuz bir etki uyandırır. ?Dinleyiciler iletişim sürecinde güven verici davranışlar beklerler. ?Dinleyicilerin beklenti düzeyleri yüksektir. ?Dinleyiciler arkadaşça ilişkiyi tercih ederler. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ