İletişim İletişim ( 7 ) İletişim Engellerini Aşma Yolları İLETİŞİM 7. BÖLÜM İLETİŞİM ENGELLERİNİ AŞMA YOLLARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi hkirilmaz@sakarya.edu.trİletişim Engellerini Aşma Yolları Etkin iletişim, organizasyonlarda iletişim engellerinin ortadan kaldırılması sayesinde kurulabilir. İletişim engellerini ortadan kaldırmanın en etkin yolu, öncelikle engelin farkına varmak ve sonra da onu ortadan kaldırmaktır. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZİletişim Engellerini Aşma Yolları ?Kaynak, sözlü mesajları alıcının anlayacağı ve algılayabileceği biçimde kullanmalıdır. ?Kaynağın gönderdiği mesajlar yalnız sözlü olmamalı, aynı zamanda model, hareket, çizim, resim, yazı ve işaret gibi semboller şeklinde de olmalıdır. ?Kaynağın gönderdiği mesajlar, alıcının ilgisini çekecek örneklerle desteklenmelidir. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZİletişim Engellerini Aşma Yolları ?Mesaj, alıcıyı etkileyecek türden bir kanalla gönderilmelidir. Kaynak ve alıcının çevresi iletişime elverişli duruma getirilmelidir. ?Kaynak ve alıcının fiziksel ve psikolojik rahatsızlıkları giderilmelidir. ?Mesajın anlaşılıp anlaşılmadığı, geri bildirimle kontrol edilmelidir. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKişisel ve Çevresel Engelleri Aşma İletişimin kişisel ve çevresel engelleri; teknik faktörlerden, çevresel faktörlerden ve bireysel faktörlerden kaynaklanabilir. İletişimin engellerini aşmak için, önce bu engellerin nelerden kaynaklandığını tespit etmek gerekir. Bunu takip eden aşamada, çeşitli yöntemler kullanılarak, iletişimin engelleri ortadan kaldırılmaya çalışılır. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKişisel ve Çevresel Engelleri Aşma ?Algılama farklılıklarını ortadan kaldırmak ?Dil farklılıklarını ortadan kaldırmak ?Gürültü engelini ortadan kaldırmak ?Duygusal reaksiyonları ortadan kaldırmak ?Sözlü ve sözsüz iletişim arasındaki uyuşmazlığı aşmak ?Güvensizliği ortadan kaldırmak ?Ağdalı ifadelerden kaçınmak Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKişisel ve Çevresel Engelleri Aşma ?Alıcının duygu dünyasını ayarlamak ?Geribildirim kullanmak ?Pekiştirme kullanmak ?Basit bir dil kullanmak ?Sözleri davranışlarla desteklemek ?Yüz yüze iletişim kurmak ?İletişimde farklı kanalları kullanmak Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZEmpatik İletişim Bir kişinin kendisini karşısındaki kişinin yerine koyarak, olaylara onun bakış açısıyla bakması ve o kişinin duygu ve düşüncelerini doğru olarak anlaması, hissetmesi ve bu durumu ona iletmesi sürecine “empati” adı verilir. Empatik dinleme, kişinin iç dünyasını anlayarak onun gözüyle dünyayı görme çabasıdır. Bu süreç kişinin davranış, duygu ve düşüncelerini yargılamadan, kişisel bağlamı içinde onu anlamayı ve yorumlamayı içerir. Empatik dinleme başkasının değer yargılarını kavramaktır. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZEmpatik İletişim ? Empati kuracak kişi, kendisini karşısındakinin yerine koyabilmeli, olaylara onun bakış açısıyla bakabilmelidir. Empati kurmak isteyen kişinin, karşısındaki kişinin algı alanına girmesi gerekir. ? Empati kurmak için, karşımızdaki kişinin duygu ve düşüncelerini doğru olarak anlamak gerekir. Karşımızdaki kişinin yalnızca duygularını ya da düşüncelerini anlamış olmak yeterli değildir. Onun duygu ve düşüncelerine tercüman olmak, ona göre davranmak gerekir. ? Karşıdaki kişinin duygu ve düşüncelerini tam olarak anlasak bile, eğer anladığımızı ona fiillerimizle göstermezsek, empati kurmuş sayılmayız. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZDinleme Türleri Aktif Dinleme: Aktif dinlemede dinleyici konuşmacının mesajını tamamlamaktan sorumludur. Burada iletişim sürecinde dinleyicinin rolü, konuşmacının mesajını pasif bir biçimde algılamak değildir. Aktif dinlemede dinleyici sözlü, sözsüz ve diğer tüm iletişim unsurlarına dikkat eder. Pasif Dinleme: Pasif dinlemede ise kişi söylenenleri sadece duyar, algılamak için özel bir çaba göstermez. Söylenenlerin sadece pasif bir alıcısı durumundadır. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZDinleme Türleri Ayırıcı Dinleme: Ayırıcı dinlemede, sözcüklerin cümle içindeki kullanımından kaynaklanan anlamları bulunmaya çalışılır. Kelimelerin asıl anlamlarının yanında, yan anlamları da önemlidir. Sözcükler bağlamlarından koparılmadan söylenenle, söylenmek istenen görülmeye çalışılır. Kapsayıcı Dinleme: Kapsayıcı dinlemede asıl amaç, mesajın anlamını ortaya çıkarmaktır. Konferanslara, toplantılara ve müzakere toplantılarına katılmada ve sunumları dinlemede, kapsayıcı dinleme bir ihtiyaçtır. Dinleyici konuşmacıyı veya mesajı yargılama yoluna gitmez. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZDinleme Türleri Empatik Dinleme: Empatik dinlemede dinleyici konuşmacının sözlerini kritik etmeden, konuşmacının söylediklerini düşünmeye çalışır. Burada amaç, konuşmacıyı dinleyicinin desteklediği bir dinleme gerçekleştirmektir. Dinleyici, mesajı konuşmacının bakış açısından algılamaya çalışır. Eleştirel Dinleme: Eleştirel dinleme, iletilen mesajı belli bir değerlendirmeye tabi tutularak dinlemedir. Bu tür dinlemede kişi, mesajı yargılayarak ikna olmaya çalışır. Eleştirel dinlemede mesaj, mantıksal çerçevelerden geçirilerek ve söylenenlere kanıtlar aranarak dinlenilir. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZGüdüleyici İletişim Örgütsel, grup ve kişilerarası iletişimde ikna, iletişimin asıl amacını oluşturur. İletişimin ikna yeteneği, güdüleyici olmasına bağlıdır. İşgörenlerin örgüt amaçları doğrultusunda çalışma arzu ve isteğinin nasıl yaratılacağı, güdülemenin temel konusunu oluşturur. Örgütlerde güdüleyici iletişimin olabilmesi için, mesajın aşağıdan yukarıya, yukarından aşağıya ve çapraz bir şekilde engelsiz dolaşması gerekir. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZÇatışmacı İletişim Kaynak ve hedefe göre değişen farklı çatışmacı iletişim biçimleri vardır. Bunlar: ?İçsel çatışma ?Kişilerarası çatışma ?Gruplar arası çatışma ?Gizli ve açık çatışma ?Algılanan ve hissedilen çatışma ?Aktif çatışma ?Pasif çatışma ?Ön yargılı çatışma Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZEtkin İletişim Etkin iletişim; hedefin mesajı kaynağın anlamlandırdığı şekilde anlaması, kodunu çözmesi ve geribildirimde bulunarak hedefte tutum ve davranış değişikliği oluşturmaktır. Etkin iletişim, hedefin algılayabileceği şekilde mesajı iletmek ve onu mesajın anlamı doğrultusunda yönlendirmektir. Etkin iletişim mesajın tam olarak algılanması ve gerekli tepkinin gösterilmesiyle sağlanır. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZEtkin İletişim Etkin iletişiminin aşamaları: ? Dikkat ? Anlama ? Kabul ? Tepki Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZEtkin İletişim İletişimin etkinliğinin sağlanması için aşağıdaki faktörlerin bulunması gerekir: ? Mesaj hedefin algılayabileceği biçimde kodlanmalı ve açık olmalıdır. ? Mesaj konusunda kaynak ve hedefin bilgileri tam olmalıdır. ? Mesajın hedefin bir ihtiyacını karşılayacak nitelikte olması gerekir. ? Mesajın hedefin temel değerlerine aykırı düşmemesi gerekir. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZİkna Edici İletişim İkna insanların çeşitli mesajlar kullanarak alıcıların kanaat, inanç, tutum ve davranışlarında değişiklik yapacak şekilde onları razı etme ve inandırma sürecidir. İnsanların iletişim kurmalarının asıl amacı, mesajlarla karşılarındaki insanların tutum ve davranışlarında değişiklikler yapmaktır. İletişimde ikna sürecinin üç temel amacı vardır; hedefte yeni bir tutum oluşturmak, hedefin tutumunun şiddetini arttırmak, hedefin tutumunu değiştirmek. Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZİkna Edici İletişim İkna edici iletişim konusunda geliştirilen yaklaşımlar: ?Bilgi süreci yaklaşımı ?Uyum kuramı yaklaşımı ?Algılama yaklaşımı ?Davranış değişimi yaklaşımı Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZİkna Edici İletişim İkna kuramları: ?Karakter ?Erdem ?Mantık Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ