İmal Usulleri İmal usulleri - kaynak yöntemler - 1 İMAL USULLERİ B YÖNTEMLER 1 OKSİ-YANICI GAZ KAYNAĞI • Oksijenle karıştırılmış değişik yanıcı gazları yakan eritme kaynak yöntemleridir. Alaşımsız ve düşük alaşımlı çelik, demir dışı metaller, dökme demir’e uygulanır. Yapı parçasına bağlı olarak yaklaşık 6 mm kalınlığa kadar uygulanır. Yanıcı gazlar Oksi-Asetilen Üfleci (Emme tipi) Alevin farklı üç tipi • Oksijen/asetilen (veya oksijen/yanıcı gaz) oranlarını değiştirerek elde edilir. Eğer oran 1:1 ila 1,15:1 civarında ise tüm yanma reaksiyon- larının tam yanma olarak gerçekleştiği nötr veya normal alev elde edilir. Çoğu kaynak işlemi, ısıtılan metal üzerine en düşük kimyasal etkiyi yaptığından normal alevle gerçekleştirilir. 1,5:1 gibi daha yüksek bir oran, oksitleyici alev oluşturur. Bu alev görünüş olarak normal aleve benzer ancak 3300°C gibi daha yüksek bir sıcaklık verir. Bu tip alevler, bakır ve alaşımlarının kaynağında kullanılır ancak çeliğin kaynağında alevin aşırı oksijeni karbonla reaksiyona girip kaynak bölgesinde bir dekarbürizasyon oluşturacağından zararlı kabul edilir. Diğer taraftan aşırı yanıcı gaz, bir karbürleyici alev oluşturur. Yanıcı gazın fazlası, karbon ve hidrojene ayrışır ve alev sıcaklığı 3065 °C düzeyindedir. Yanıcı gazı hafifçe fazla alevleyen redükleyici alevlerdir. Karbürizasyon oluşmadığı gibi, metal oksitlenmeye karşı da iyi korunur. Bu tip alevler model’in (bir nikel - bakır alaşımı), yüksek karbonlu çeliklerin ve bazı alaşımlı çeliklerin kaynağında ve ayrıca bazı sert dolgu malzemelerinin uygulanmasında kullanılır. 3 mm den az kalınlıkta sola kaynak, 3 mm den fazla kalınlıkta sağa kaynak. Kaynak hızı - Malzeme kalınlığı - Üfleç meme çapı Asetilen 1,5 bar basıncı geçmemelidir. Patlama riski vardır. Asetilen bakır alaşımları %70 den fazla olan metallerle temas etmemelidir. Patlama yapar Kesme Yüzeyinin Kalitesi Ark Kaynağı • Metallerin birleştirilmesinin, bir elektrod ile parça arasındaki elektrik arkının ısısı ile oluşturulduğu bir eritme kaynak yöntemidir. • Arkın ürettiği elektrik enerjisi, herhangi bir metali eritmeye yeterli sıcaklıklar oluşturur: ~ 5500 °C • Çoğu ark kaynak yöntemlerinde kaynaklı bağlantının hacmini ve dayanımını arttırmak için dolgu (ilave) metal eklenir. • Bazı temel yöntemler, arkla kesmede de kullanılmaktadır. Elektrik Arkı Nedir? Elektrik arkı = bir devredeki aralıktan geçen elektrik akım deşarjıdır. Kutuplamanın Etkileri DAEP: Doğru Akım Elektrod Pozitif (Ters Kutuplama) DAEN: Doğru Akım Elektrod Negatif (Düz kutuplama) Ark Kaynak Elektrodlarının İki Temel Türü: • Eriyen– kaynak sırasında tüketilen – Ark kaynağında ilave metalin menbaı • Erimeyen– kaynak işlemi sırasında tüketilmeyen – Herhangi bir ilave metalin ayrıca eklenmesi gerekir Eriyen Elektrodları Kullanan Ark Kaynak Yöntemleri • Elektrik ark kaynağı • Özlü telle ark kaynağı • Eriyen elektrodla gazaltı ark kaynağı (MIG/MAG kaynağı) • Tozaltı ark kaynağı • Saplama ark kaynağı Elektrik Ark Kaynağı • Dekapan ve koruma sağlayan kimyasallarla kaplı bir ilave metal çubuktan oluşan bir eriyen elektrod kullanır. • Bazen “Örtülü çubuk elektrod kaynağı” olarak da adlandırılır. • Güç üreteci, bağlantı kabloları ve elektrod pensi birkaç bin YTL’ye elde edilebilir. – AC makinaları satın alma ve işletme bakımından daha ucuzdur ancak genellikle demir esaslı metallerle sınırlıdır. – DC ekipman tüm metallerde kullanılabilir ve genel olarak ark kontrolü için daha avantajlıdır. Elektrod Tipleri : Ark stabilitesi, nüfuziyet derinliği, metal yığma hızı ve pozisyon kabiliyeti elektrod kaplamasının kimyasal bileşiminden çok etkilenmektedir. Elektrodlar üç ana grupta toplanır: 1.Selülozik 2.Rutil 3.Bazik Elektrik Ark Kaynağında Çubuk Elektrod ANSI-AWS A5.1’e Göre Örtülü Elektrodlar Örtülü Çubuk Elektrod Seçimi • İlave metalin bileşimi genellikle esas metale yakındır. – Çubukların periyodik olarak değiştirilmesi gerekir. – Yüksek akım seviyeleri, örtünün erken erimesine neden olabilir. Elektrik Ark Kaynağının Uygulamaları • Çelikler, paslanmaz çelikler, dökme demirler ve bazı belirli demirdışı alaşımlarda kullanılır. • Alüminyum ve alaşımlarında, bakır alaşımlarında ve titanyumda hiç kullanılmaz veya nadiren kullanılır. Kaynak Parametrelerinin Etkileri Ark kaynağında kaynak bölgesine ısı girdisi: Q: Isı girdisi U: Ark gerilimi I: Kaynak akımı v: Kaynak hızı ? : Verim Kaynak akımı ( Amper ) – Elektrot çapı ( mm )