İmal Usülleri İmal Usulleri 1 Talaşlı Şekillendirme Ders Notu (Murat Kıyak) --I J:J in " ~ -- ~ s ~ c i- r- m- r- .~.-- - 1J C w(n- fJ) fJ) iii Z c: ~ ri- -- O r- r- -tP m -r- ~ :rJ in z -- il •• C ••• -- '-il il S rn - -Gerçek Eksen A-\ Kesidi i Sapnia Sapma L, / ,~ ~i t:>:- .. ./"\,' \;-­ -1-'"'' _~~.i .. _. "-, 1 ", , .' .. ' " ,1', -' .••.•..••.•.. ,.I ~i ~/·~t'>.NominaJ Ek~ /~ ~- '/ ~\!--I' e) \' b) T~."i~~. c 'i> . tttz=J.~ •.. Eksen ~) Sekil 1.4 Eksen s3pmalari YÜZEY YE EKSEN SAPMALARi y) Sekil 1.3 Yüzey sapmdl~ri ~'~ --·1 sapmalari, iç bÜkey (Sekil l.3a), dis bÜkev (S( herhangi bir düz.gunsüz!ük seklinde olabilirler. f~i i!. - Sapm; L- uzunluk a \ ~-~ i'.; ... m{ft ,'/~.~ .. , ••. f1~ E,sen Il""" kle gttre sapmalar Sdi nd Sf!]NDIRiK FORMA GÖRE SAPMALAR -~--- 2.---'- Is P\Jrcasl duz1cmiiidc gÖrÜlen dcformasyoiilar kcsicila~iniiii Ön tam 1'1 Ila do~ru artis bir i dagilim g6skrir vc takimin Ön tarafinda maksimum degerine ula~ir Böylesinc yogun i ddorrnasyon olusumu gÖrÜkn ka~nia bÖlgesi genisligi uksine çok kÜçÜktÜr. Bu sartlar mejdana gelen deformasyon "bÖlgesel bir kayma' karakterine sahipti r (!::lhattacharya­ Bu bÖlgesel kavrna, Piispanen 1ameindan Sekil 2.2'de gÖrÜldligü gibi ovuri kartlarina benzetilerek modellerimistir .1' u,~'i .lo •••• rig,l.2 Cjiir>fMf111liino s" .. p,:ir \-li'Q {UiI1I1g O!K'Tlllh'10"_ I,hi:·i ,Ji w]}:.~f.h~r i;arr.,;'.l ~)\Jlw\ih :;ni~:k:-ru'IIH (,:',a mu>,"pJilll !Uvl, cOilld 1,)<: rt':s~mll· .. J i',) h;ivt; the ~.111:~· l:>:bi( f<:;H\JJC~,nlttimigb var'id­ t,()ii~ ti;\v\.' 1.0 br c-0midcn::-J ~sP~'(:I;\iJY in a prn~c,';s Jik,::: i;finding 'sheri;:' tbe 'sed.gr f'!k~' jn:~k 1(~highlY'(H'gabvt", ..\ m>,ilti~r:oirit 100] can b;;: g,,;>"'lt'u~il'y n~g::ir>~kd it:) si:vc-r;'d i.2,1 GonersJ Principlos 1.2 MECHANICS OF METAL CUTTING Ni!1-'< '••••OtÔ\.p· •. ·Cl-' i,~~a-::v :\;, mc!,i! CH iilig- op;nat~OI\5. çan be' n:::rrc:;i~n!cd b:i' li p\'O('t~" (Fig, I.!) \vhcrein:i \\içdgc S!uipcd hlol is Ci)n::;' IJaiiiC(j !~~fri()YC relative Hi thi- worxpkcc in :'\u<.."li ,j \i':ty Ihat <1);Iytr 1)( ;newl is rcl1lovcu in trel'tirm of a (hip lti tli-';-(';l~<' ot' iJrthogCll1al <:LJiii,ig, thL'Cllt!.li18 cdge ü(i;h' tno] is ,LI rir.;h.t {ü the diredion of relative n1O(it)!l l.i~'t \\'ct' nt ht' ~ll1d t lll' v.~MkpiC'c('. Coiidiiiüns Li l~c IIi,~.o:~' ~;~;~',tin pr~ic(i(.'c. f(ir t.i:.:iiii pk, in the ~.'::ts.(' oftur11irig the l'll'en t-;rid of;i [uhi;.~ (tr· planing 1)[ ~ rib witl1 t!l;(.' !c,d wid("1'1];·,,'11 tilt~ rib \..\'I,J'.Ii.Sincl' nrth')L~Ol\~i! nJlliri[; r~pn,!\eIJl" ,', 1',\"(l-iJinwlh',i:.i;i,'li railicr ihari :'.llnrL':>iJHli('il­ ~'<'l1\;il pj"obkiii, ':liill'd·~iii?.l'.i;)Il\ i\!lJ i$, th!~:·CCUF. wi,k\y t:ii.;J ii; boi1i 1.hcon:ilcul ai~u C.\p·:.-nrii-cIIial würk. The p~iii('irks tk've/opn! f(lr uitlingiiii::i; 1.;: v LIilll! i?~flt'rail.,' :i '.() ;ipr1y LO obliqut CUtti11)~ . -n:,., \\\:.~"igt.'"5,h~ip-.:d CUltIIH; lOi,! b,l:;fC:\tJy "'{.'n~i~l<; (~f ,,~:.r i. .~ DIK(OR'fA(;ONAL) VE E(~(()BiJK) KESME Sekil 2.2. Piispanen'in tala.s olusumu modeli ve bu modelle uyusan talas olusumu (Piispancn, ~968, Vyas,1977) TALAS OLUSUM MODELi 3'" :J .f\ r---7 ___ J Y \ (bi ccntinuous chip [\L~::J (d) Non-homogenQous Cil i p TALAS OLl'SlIM TiPLERi ri!!, 1,() Typcs of chip" r--~-: , i i _\ -----------i ~ (C) Continuous chlfJ witii built-up edge [---- (ai Segmental chips i rci-r-,t 1..'-"-- ••... J. ,i,i ,ll" i i • l' r- i/~ -~:i i i :O~ ~'i i. r··S1.--<::::: .. ~ i i L " . -.:-- ,,} ii ,~- '. " ~- <) )' O"~" '.oiiai' ·__ F r,g (i (:.. : ',!-" ~ r "'. ., '"'dc<~~nct]ts \l!hich, i -~ ... -,~ {·'--.r."'.y'~-I ~/ il li!::' \ i ____ ~~Jt~~_J .,---1 .. "':~J :". .,.:::t-." L'.. " --:- .. ~ " ' - , • , ' ..• -+ ,-..,. '_ ..•••• ~ 'f ,', I' .. -~_._----- __ --1 2 Lôth-e tuming 3 Shbpl'r ana pioner , ,.J " r-~~· ., i /i f --Y, ... -< :~~~-.!. [": \ Jl ·.~\",.I ------.:....--.:---~--_J 5 Oowri 'fiiliing 1'1(, //~",~~};\1~' '" ~/ /"'~ ~ rp~.:Y!p 'J" A" "- coi)L~2( > <1--"";: 0 / LA . t r" >',s ~/ / -"-., f'"-,,,f, ',,- i •. '><,,/ el i ,/-r-~ " ' "----" .• -;./ i i ~1)' i ~~~I~~~1 i ',.--- -----.-----) L -. ' •. " a Dri-Iiuiç 9 ng. 1.3 CViJ1p:iiisO!l of mrti! (;11t! iiie proces,ses . i Geometry Chi;) ~~F~7;1, rr7"!;,lTOOI \ i')W6rk;'---:~ ~;,.~. ~.:. L /' / i ~ /' i /~i iii"~" i >"", "---LI :,_=B:i?~~j •. L, Up rnillin.y "--~-- -001 7 -,"1<, :,-.j .." I,. , '. L,_ .. ,~,. _ '} 401 PJ\I!;II i ciiir'~ C5:.~:'~:z:::::;r r;,:"·~~(·z·:J I'r1 [~'ff·j Sekil 2.3 j de yUkarida belirtilen siniflandirmalar dogrultusunda, ta]~ tipleri siniflandirmasi verilmektedir. i \akayama (1962), Kaldür (1979) ve Klurt (1979) adli arastimiacilarin yapmis olduklari ortak .çalismada isetalas olusum modellerini, imalat operasyonlari üzerindeki olumlu ve olumsuz etkileri dikkate alarak bir siniflandirma yapmislar ve olusan talas tiplerini iki temel gruba ayirmislardif. Bu gruplama daha yaygin sekilde benimsenmistir • Kabul edilebilir nitelikteki talas tipleri • Kabul edilemez nitelikteki talas tipleri i ~j /' 'Çy N '~ ... i2) u-- r::0 .:,~t C··· "'~>J (<:::"'1 1<·-0- ,:::1 ~~i .-~]t\ '?;,/l ~ ,. ~... / . i2~",(, ~ rnMiMUHs Mil) SP!.i~JrUiS ruLl. runu Rf (;ULI\f, I~H[w~lrrU;r INE INI i [ HEL/CES SJ.lNH.I~iG CHIl'S Fig. 1 CIi~rIIQf chip classilicalion-nrlN Henrik,cn [21 ].1., Tip~n .... dlAl •. r--"- ~.-" i i _=:J -i. ""4,' -,.~ r~~ 'tl Kabul Edi1:bibr 'U i i ygun , UYGUl\' TALAS FORMLARi i WEdilw.ez .. ' J \ ..... i (l1)1.· .. . ~-'.-._'-'''--' ..~~_. \..:.,.:.-:. WOGKPlcCr 5...; ,&. f i ; J /, ~/ "- '--, i .".// ~, i:::.~, ~~,. ~i.1' ,j- •..•.. -.' .> ~, ~~. ,-, -< " =!= '"r Kcili.ol EdiJ"J,ilidiJ>: ,":;, 'l"- <" '-' + l: M.u,,,;," Wlm;;!" Goal ~==- Ciarç& ~i (ti) Takim harekati C_i--=:i ~-'--..... . (~- i :;; Takim IUHokeiJ / ./) Dr...~rrme hamAali // ---: ~ '~>- ~L rr~~ i~ , J"t-' 1-/, i Tho(' lormallo" of i. hall bro\\e:1 C1'i)on:il ChIp bi I!';!i k ing f'ig.7 ~i9· fj F'9' f e d e t; c JJ~ ~e iç sil~ldirik tornp12~,2 ~i~~ ~eiç f L1~ i~0rn21?ip ,L,}:ir. :',ol'nclec:ç: ~);~ ~ },Ç vi;"';: t'':.'.1rn?ieC2 - ]):1 :~~ \',~ i. (; k c '1 i ~ i..ü r n t' 1 " c, 2 ;c i' Çe~itli toroPi2~p isle~lerinin $eEPt~k olerrk g5sterilisi rOR,"t\LAMA i~-LE,~iLERi TORNALAMADA TALAS OLlISUMU 84~· - 4~"- .,I:"",, ':} ,~ r arç •.• :. r;w;~,".. " J"i'\\> U~~\'\ Çift kenar Erezeleme ti (, .. ·_-rC •.p?,(? Döndürnie ilncek,,; Alin fre:zdeme Kenar frezeleme ~~ç;J~: Kanal açma Dö:;dün,i~ h"rchii çevresel! yüzey frezeleme Yüzey frczeleme i Parça tablasi Dönme hareketi Enine kizak tz oyuna kizak y ':+-Ana tabla ~ Tabla ay: Parça tabla3i Kolon Malafa Kesici takim (a! Freze/emede temel is/em/er YATA Y FREZE TEZGAHi ) Dönme hareketi Column Parça tablasi Enine kizak Boyuna kiza\ ------l __ , j)fisEY FREZE TEZGAHi VE FREZELEME L2LEI\ILEi~i .. _ 9i lak 1 m (g) c FREZELEME TAKIM VE iSLEMLERi +) Pannak frezeleme i~ . ..•.--------- Kismi yÜzey frezelenie i~ -i-) FREZELEME i~LEMLERi KO!1vansiyonel frezeleme lODIN i TS - - 303/28 303/25 303/24 303/20 303/21 TS 303/18 303/19 856 855 1351 1890 Standard No. 850 i 303/22 327 1833 326 DIN Konkav Konveks .AçanFrl'ze Biçaklari STANDART FREZE TAKIMLARi(~Il!i.Isapsiz) Delik. kanal frezesi i" -.1 Özel Freze B çm siL. sahli \ . içaklan ~ __ . __ L~ Mors konik saftli uzun helis kanalli Özel Parmak Freze Biçaklari TAKIM GURUPLARI Kanal Freze Biçaklari Yarim Yuvarlak Freze Biçaklari Yarik Fnize Biçaklan , Saltli Konik Freza Biçaklari Yari\< FrBze Biçaklari Mors konik sahli Uzun Kama Yeri Açan Freze Biçaklari 303/11 303/8 303/14 303/13 303/17 303/16 884 845 847 844 1823·8 Freze Biçaklen i i Silindirik Alin FrezeBiçaklari ,(Vals-Alin Freze) i 1880 Morskonik saftli Parmak Freze 6lçakfat! STANDART FREZE TAKIM LA.Ri (sapli/sapsiz) Ptiima Freze Biçaklari Düz disliçarklar için Modül FrazsBiçaldari Silindir ik saftli Parmak Freze Biçaklan SHindirik Freze Biçaklari (Vals Freze) Çift A.çlliKonik Freze Biçaldari' Tek Açili Konik Freze Biçaklari Teknik Notlar ~ fJ ~ i ~ -. ~ II1 , ~ i (d) (tr a = Serbest açi 1 = lal / / r',bm I".::.<:r;>«"", fL,ncn' V~lrgl'l!i:rii::; 1~11PL,ny:tl.::iril;i Kesi cl ~na serbesti.·. Kp,nar ",A, y ii z e J\ o e n isI igi. <.. ic" ,~> .~., "', . , L"'~-{~) (.' \ .. ' .. '\ .•..••..•.. ' '.\/ .. <. r:.... 'I'·~'. ..::.. - '-.~'" - ' , \ .'" . , ; ! \ 'I··· •... /; I '1· /;-....' / .. i,~ as. \ • Yardimci(Sirt) 'l,(,., Ana "kesme yuzeyi serbest yüzeyi i ' agiz1 Sirt Çk' d i . genisligi e'ir ez MATKAl' I'Cl: KlSliVllARI dt~·r.,', .. /~'.'.' ."'I."'''.Oh<'lI' ikrleme o'.>' ,nw) har!."keii • (:",,1,'1,1 ,l "y"" i(~ ;> '- '. // .-f/ "~ ' ~. /./ "" ... /"''' ... F.Wp (c) P:ir;::i (b) Patc:i tJibl.