Takım Tezgahları İmalat ve talaşlı imalat giriş TAKIM TEZGAHLARI BÖLÜM 1 İMALAT ve TALAŞLI İMALATA GİRİŞ Öğr.Gör. Ömer ERKANİmalatın Gereği • MMW = Men Material Welfare • İnsan Bedeni Refahı, 1. Doğal Kaynakların (NR) kullanılabilirliğine 2. İnsan gayretine (HE), (Fiziksel ve Zihinsel) 3. Güçlü alet ve makinelerin geliştirilmesi ve kullanımına (TOOLS) bağlıdır MMW= NR x (HE) TOOLS 2İmalatın Gereği • NR: Naturel Resources (Doğal Kaynaklar) ? Hava, su, ısı, ışık, bitkiler, hayvanlar, katı ve sıvı mineraller. • TOOLS (Araçlar) ? Enerji tesisleri, kimyasal tesisler, demir-çelik tesisleri, takım tezgahları, (insanın kabiliyetini artıran etmenler) MMW= NR x (HE) TOOLS • HE: Human Efforts (İnsani gayretler) 3İmalatın Tanımı • Üretim yada imalat basitçe ham maddeye değer katma olarak tanımlanabilir. HAM MADDE •Yetersiz özellikler •Bozuk geometri •Zayıf yüzey özellikleri •Boyutsal karmaşa •İşlevsizlik SON ÜRÜN •Üstün Özellikler •İstenen düzgün geometri •Yüksek yüzey özellikleri •Boyutsal hassasiyet •Fonksiyonellik İMALAT 4Değer Katma Örneği (İmalat Örneği) • Bir yığın ,düzensiz geometriye sahip, yumuşak çelik düşünelim. ? Herhangi bir işlevi ve değeri yoktur. Peki ya bir cıvatanın ? 5İmalat ile değer kazandırma • İmalat işlemi gören yumuşak çeliğimiz cıvata haline gelerek değer kazanmıştır. 6Üretim Mühendisliği • Üretim Mühendisliği iki alanı kapsar; 1. Üretim yada imalat işlemleri 2. Üretim Yönetimi 7İmalat İşlemleri • Bilim ve teknolojiye bağlı olarak ürünlerin; ? Etkin biçimde, ? Verimli, ? Ekonomik ve ? Çevreye duyarlı imal edilmesidir. • Var olan herhangi bir imalat işleminin veya sisteminin uygulanması, • Girdi malzemesi, makineler, aletler ve çevre bileşenleri doğru seçilmesi, • Var olan malzeme ve imalat işlemlerinin iyileştirilmesi, • Yeni malzeme, işlem, süreç ve tekniklerinin geliştirilmesi gereklidir. BUNLARLA BİRLİKTE; Üretim Müh. Alanları 1/2 8İmalat İşlemlerinin Özellikleri • Tüm imalat işlem, sistem ve teknikleri; ? Teknolojiye uygun , ? Teknik olarak yapılabilir, ? Ekonomik geçerliliğe sahip, ? Çevre Dostu olmalıdır. Üretim Müh. Alanları 1/2 9Büyüyen İmalat Sektörü • İmalat bilim ve teknolojisi artan talepleri karşılamak üzere katlanarak büyümektedir. Büyüyen İmalat Sektörü; ? Verimliliği artırır ve korur. ? Özellikle liberalleşmeyi ve küresel rekabetçiliği artırır. ? Kaliteyi artırır. ? Bilgisayar, elektronik ve tıp alanındaki uygulamalardaki ultra hassas mikro ve makro bileşenleri meydana getirir. ? Yabancı (bilinmeyen) malzemeleri işleyerek, nükleer ve uzay sektöründeki bilimselliğe muazzam genişlikte bir bakış açısı getirir. Üretim Müh. Alanları 1/2 10Üretim Yönetimi • Bu iki kelime imalat dünyasında eşit öneme sahiptir. • Yönetim, koordinasyon ve tüm imalatın kontrolü anlamına gelir. • İnsan, makine, malzeme ve para gibi mevcut kaynakların en iyi biçimde kullanılması ile en karlı biçimde müşteriye maksimum memnuniyeti kazandırmak Üretim Yönetimidir. Üretim Müh. Alanları 2/2 11Üretim Yönetimi • Verilen ham maddenin istenilen konfigürasyonda ürün haline dönüştürülmesi birtakım farklı yöntemlerle elde edilebilir. Üretim Müh. Alanları 2/2 12Üretim Yönetimi • Çeşitli işleme yöntemlerinin prensibi, tekniği, kalite ve zaman gereksinimi maliyet açısından değerlendirildiğinde farklı olabilir. • En iyi yol belirlenen bazı kriterler üzerinden seçim yapmaktır. • İmalat gereksinimlerini karşılamak için kriterler; ? İmalat zamanının azaltılması ? Verimliliğin artırılması ? İmalat maliyetlerinin azaltılması ? Kar veya kar oranının artırılması Üretim Müh. Alanları 2/2 13Kar Oranını Yükseltmek • En önemli nihayi amaç kar oranının (P r ) artırılmasıdır. Bunu elde etmek için için; i. İmalat maliyeti (C m ) azaltılmalıdır. ii. Gelirlerdeki artışla (R) ürünün kalitesi ve güvenirliliği artırılmalıdır. iii. Satılabilir ürünler artırılmalıdır. 14Kar Oranını Artırma Stratejisi 15Genel İmalat İşlemleri • A) Biçimlendirme İşlemleri Katı bir malzeme istenen geometri ve boyutlara 3 şekilde getirilebilir. 1. Katı Halde – Haddeleme, Ekstrüzyon. 2. Sıvı yada yarı sıvı halde – Döküm, plastik enjeksiyon. 3. Toz halde – Toz Metalurjisi. 16Genel İmalat İşlemleri • B) Birleştirme İşlemleri ? Kaynak, lehimleme • C) Kaldırma İşlemleri ? Talaşlı İmalat (Geleneksel ve Modern) • D) Yenilenebilir İşlemler ? Sıvı – stereolitografi ? Toz – Sinterleme ? Sac - LOM (laminated object manufacturing) ? Tel- FDM. (Fused Deposition Modelling) 17Talaşlı İmalat • Amaç ? Mühendislik bileşenlerinin bir çoğu ( dişililer, cıvata ve somunlar, kavramalar, yataklar vs.) boyutsal ve biçimsel hassasiyetin yanında iyi yüzey kalitesine de sahip olmalıdır ki istenen hizmeti sağlayabilsinler. ? Döküm ve haddeleme genellikle istenen hassasiyeti sağlamamaktadır. Bu yüzden son bir işlem gerekmektedir. Ham Madde Döküm Tornalama Taşlama Ürün Talaşlı İmalat 18Talaşlı İmalatın Prensibi Tornalama Örneği Kesme Hızı Vc (Cutting Velocity) m/dak İlerleme F (Feed) mm/dev Kesme Derinliği tc (Cutting thickness) mm 19Talaşlı İmalat Gereksinimleri 20BÖLÜM 1 SONU BÖLÜM 2 TAKIM TEZGAHLARININ BASİT ÇALIŞMA PRENSİPLERİ, ÇEŞİTLERİ, ÖZELLİKLERİ VE SINIFLANDIRILMASI 2122