4 - Tıbbi Patoloji İmmun Yetmezlik Sendromları İ MM Ü N YETMEZL İ K SENDROMLARI Dr. Tahir E. PATIRO Ğ LUİ mm ü n yetmezlikler, imm ü n sistemin • geli ş mesini etkileyen konjenital defektler veya imm ü n sistemi etkileyen hastal klara sekonder olarak geli şebilir. Tekrarlayan infeksiyonlar ki şide savunma • mekanizmas ndaki bozukluklar yans t r ve bilhassa s k olarak etkili olmayan organizmlerin infeksiyonunda, imm ü n yetmezlik d üşü n ü lmelidir . 2İ mm ü n yetmezlikler iki ana ba şl k alt nda • toplan r: Primer imm ü n yetmezlikler . Hemen daima 1. genetik olarak ge ç er. Sekonder imm ü n yetmezlikler . D e ğ i şik 2. nedenlere ba ğ l d r. 3Primer İ mm ü n Yetmezlikler Primer imm ü n yetmezlik hastal klar n n ç o ğ u • genetik olarak ge ç er. Spesifik imm ü niteyi (h ü m ö ral ve sell ü ler) veya • kompleman proteinleri, fagosit ve NK h ü cresi gibi h ü crelerle olan nonspesifik konak ç savunma mekanizmalar n etkiler. Primer imm ü n yetmezliklerin ç o ğ u infantta 6 ay- • iki ya ş aras nda g ö r ü l ü r. 4Primer immünyetmezlik hastal ı klar ı nda lenfosit geli ş imi ve blok bölgesi ş emas ı . Baz ı bozukluklarda etkilenen genler parantez içinde verilmi ş tir. 5X’e Ba ğ l Bruton Agammaglobulinemisi B-h ü cre ö nc ü lerinin olgun B h ü crelerine • d ö n üş ü m yetmezli ğ i ile karakterizedir. Bruton tirozin kinaz geninde mutasyona ba ğ l d r. • Mutasyonda pre-B h ü cre resept ö r ü sinyal g ö ndermez ve mat ü rasyon bu evrede durur. 6X’e Ba ğ l Bruton Agammaglobulinemisi X’e ba ğ l ge ç en hastal k, erkeklere s n rl d r. • İ nfant n maternal imm ü noglobulinlerinin bo şald ğ • 6. aydan itibaren tekrarlayan ciddi infeksiyonlar ba şlar. Vakalar n ç o ğ unda solunum yolunun tekrarlayan • infeksiyonlar g ö r ü l ü r. Etkili organizma hemen daima H. influenza, S. pn ö monia veya S. aureustur. Hastalar belirli viral infeksiyonlara da duyarl d r. 7Kanda B h ü creleri yoktur veya belirgin şekilde • azalm şt r. Serum imm ü noglobulinleri yoktur. Lenf nod ü l ü , Peyer pla ğ , apendiks, tonsil ve • dalakta germinal merkez geli şmemi ştir. T h ü creli reaksiyonlar normaldir. • X’e Ba ğ l Bruton Agammaglobulinemisi 8Hastalar n %35’inde artrit ve dermatomyozit gibi • otoimm ü n hastal k vard r. İ mmunoglobulin idame tedavisine iyi cevap verir. • Profilaktik i.v. imm ü noglobulin tedavisi ile hastalar n ç o ğ u eri şkin ya şa ula şmaktad r. X’e Ba ğ l Bruton Agammaglobulinemisi 9Common Variable (Ortak De ğ i şken) İ mm ü n Yetmezlik Hipogammaglobulinemi, genellikle b ü t ü n antikor • s n flar n , fakat bazen sadece IgG’yi ilgilendirir. Antikor olu şumunu azaltan di ğ er sebepler ekarte • edildikten sonra tan konur. Sporadik ve herediter şekilleri vard r. • Ayn gen kompleksi ile reg ü le oldu ğ undan, • hastalar selektif IgA yetmezli ğ ine genetik duyarl l k g ö sterir. 10Hastalar n ç o ğ unda kan ve lenfoid dokuda • normal veya normale yak n say da B lenfosit vard r, fakat B h ü creleri plazma h ü crelerine d ö n üş emez. Hastalarda tipik olarak tekrarlayan sinopulmoner • pyojenik infeksiyonlar vard r. Her iki cinsi tutar ve semptomlar ge ç ç ocukluk ve • adolesan d ö nemde ortaya ç kar. Common Variable (Ortak De ğ i şken) İ mm ü n Yetmezlik 11Histolojik olarak lenfoid dokular n (lenf nod ü l ü , • dalak, Peyer pla ğ ) B-h ü cre sahalar hiperplastiktir. Antijene cevapta B h ü creleri prolifere olur, fakat antikor yapamad ğ ndan normal feedback inhibisyon olamaz. Bu hastalarda romatoid artrit dahil, otoimm ü n • hastal k geli şim riski y ü ksektir (% 20). Lenfoid malignite riski de artar ve mide • kanserinde art m yaz lm şt r. Common Variable (Ortak De ğ i şken) İ mm ü n Yetmezlik 12İ zole IgA Yetmezli ğ i Serum ve sekretor IgA d ü zeyleri ileri derecede • d üşü kt ü r. Ailevi olabilir veya toksoplazma, k zam k ve di ğ er • baz virus infeksiyonlar na sekonder geli şebilir. Hastalar n ç o ğ u asemptomatiktir. IgA eksternal • sekresyonlar n major imm ü noglobulini oldu ğ undan, mukoza savunmas zay flar ve solunum, gastrointestinal ve urogenital kanal infeksiyonu geli şir. 13İ zole IgA Yetmezli ğ i Hastalarda solunum yolu allerjisi, SLE ve • romatoid artrit gibi otoimm ü n hastal k s kl ğ nda art m bulunur. Hastalar n ç o ğ unda serumda IgA’ya kar ş • otoantikor bulunur. Hastaya normal IgA i ç eren kan verildi ğ inde, ciddi, hatta fatal anaflaktik reaksiyon geli şebilir. 14İ zole IgA Yetmezli ğ i Temel defekt IgA yapan B lenfositlerin • diferansiyasyonundad r. Hastalar n ç o ğ unda IgA B h ü cre say s normaldir, fakat ç o ğ u immat ü r tiptedir, sadece bir k sm IgA plazma h ü cresine d ö n üş ü r. 15Hiper-IgM Sendromu Hiper-IgM sendromunda hastalar IgM yapar, • fakat IgG, IgA ve IgE antikor yap m yetene ğ i bozuktur. Hastal k X-e ba ğ l ge ç i ş g ö sterir. • B ve T h ü creleri normal say dad r. • 16Hiper-IgM Sendromu IgM antikorlar n ç o ğ u kan elemanlar ile • reaksiyona girer ve otoimm ü n hemolitik anemi, trombositopeni ve n ö tropeni yapar. Klinik olarak, opsonizasyon yapan IgG d ü zeyi • d üşü k oldu ğ undan, tekrarlayan pyojenik infeksiyon s kt r. Ayr ca h ü cresel imm ü nite defektinden dolay , intrasell ü ler Pneumocystis jiroveci organizmine ba ğ l pn ö moni de geli şir. 17Üçü nc ü ve d ö rd ü nc ü faringeal kese geli şim • defektinden kaynaklanan selektif T h ü cre yetmezli ğ idir. D ö rd ü nc ü keseden timus, paratiroidler, tiroidin berrak h ü crelerinin baz s ve ultimobronkial cisim geli şir. Hastalarda sell ü ler imm ü n cevapta total yokluk • (timus hipoplazisi veya yoklu ğ una ba ğ l ), tetani (paratiroid yoklu ğ una ba ğ l ) ile kalp ve b ü y ü k damarlarda defektler vard r. Ayr ca a ğ z, kulak ve y ü z ü n g ö r ü n ü m ü anormaldir. Timik Hipoplazi (DiGeorge Sendromu) 18Kan ve lenfoid dokuda T lenfositlerin azl ğ na • ba ğ l sell ü ler imm ü n cevap yoktur ve belirli fungal ve viral infeksiyonlara kar ş diren ç bozulur. Ö l ü m tekrarlayan bakteryel, viral veya fungal • infeksiyonlardan ziyade, s k tekrarlayan tetani veya kalp yetmezli ğ ine ba ğ l d r. Genetik ge ç i ş g ö stermez, kromozom 22q11’deki • genin delesyonundan kaynaklan r. Timik Hipoplazi (DiGeorge Sendromu) 19İ leri derecede ciddi, herediter ge ç i şli, sell ü ler ve • h ü m ö ral cevab n beraberce bozuldu ğ u primer imm ü n yetmezlik sendromudur. Hastalar Kandida albikans, Pn ö mosistis jiroveci, • Ps ö domonas, CMV, varisella ve t ü m bakteriler gibi ç ok de ğ i şik patojenin tekrarlayan ciddi infeksiyonuna duyarl d r . Kemik ili ğ i nakli olmayan hastalar hayat n ilk • senesi i ç inde ö l ü r. Ş iddetli Kombine İ mm ü n Yetmezlik 20Ortak klinik bulgulara ra ğ men, de ğ i şik ge ç i ş • şekilleri vard r ve baz lar nda genetik defekt bilinmemektedir. Baz SCID vakalar otozomal resesif ge ç er. En • s k otozomal resesif SCID şekli adenosine deaminase enzimi (ADA) eksikli ğ idir. ADA yetmezli ğ i DNA sentezini inhibe ederek • lenfositler i ç in toksik olan deoksiadenozin ve deriveleri birikimine yol a ç ar. Ş iddetli Kombine İ mm ü n Yetmezlik 21Timus k üçü k ve lenfoid h ü crelerden yoksundur. • ADA yetmezli ğ inde Hassal korp ü sk ü l ü kal nt s bulunabilir. Lenf nod ü lleri ve lenfoid dokular hipoplastiktir, T- • h ü cre sahalar ş iddetli bo şalm şt r, baz vakalarda T-h ü cre ve B-h ü cre sahalar bo ştur. X-e ba ğ l hastal kta, mutasyona u ğ rayan genin • yerine konmas ile olan stem h ü cre nakli se ç kin tedavidir. Ş iddetli Kombine İ mm ü n Yetmezlik 22Trombositopeni ve Ekzemal İ mm ü n Yetmezlik Wiskott-Aldrich sendromu olarak da bilinir. • Trombositopeni, ekzema ve tekrarlayan • infeksiyonlar la karakterize, X’e ba ğ l resesif ge ç en imm ü n yetmezliktir. Periferik kan ve lenf nod ü llerinde T-h ü cre • zonunda progressif sekonder bo şalma vard r ve sell ü ler imm ü nite kayb ile birliktedir. 23Serumda IgM seviyesi d üşü kt ü r, fakat IgG • seviyesi genellikle normaldir. Paradoksik olarak, IgA ve IgE seviyeleri s kl kla • y ü kselmi ştir. Hastalar malign lenfoma ve otoimm ü n hastal k • geli şimine meyillidir. Sorumlu gen X kromozomunda oturur ve tek • tedavi kemik ili ğ i naklidir. Trombositopeni ve Ekzemal İ mm ü n Yetmezlik 24Kompleman sisteminin b ü t ü n komponentlerinde • ve de ğ i şik reg ü lat ö rlerde herediter yetmezlik tan mlanm şt r. C2 yetmezli ğ i en s k olan d r. C2 veya klasik • yolun di ğ er komponentlerinin yetmezli ğ i infeksiyona duyarl l ğ art r r, fakat dominant bulgusu SLE benzeri otoimm ü n hastal k s kl ğ nda art md r. Kompleman Sisteminde Genetik Yetmezlikler 25C3 komponenti klasik ve alternatif yollar n ikisi • i ç in de gereklidir ve bu nedenle yetmezlikte ciddi ve tekrarlayan pyojenik infeksiyon g ö r ü l ü r. C1 inhibit ö r yetmezli ğ i herediter anjio ö dem • yapar. Kompleman Sisteminde Genetik Yetmezlikler 26Sekonder İ mm ü n Yetmezlikler Sekonder (akkiz) imm ü n yetmezliklerin ç o ğ u • imm ü noglobulin sentezini, nadiren de sell ü ler imm ü n sistem ilgilendirir. İ nfeksiyon, maln ü trisyon, ya şlanma, • imm ü nsupresyon, malign t ü m ö r ve di ğ er otoimm ü n hastal klar i ç in uygulanan radyasyon ve kemoterapinin komplikasyonu olarak geli şebilir. İ nfeksiyonlara ba ğ l olu şan imm ü n • yetmezliklerin en ö nemli ö rne ğ i AIDS ’tir. 27AIDS retrovirusa (HIV) ba ğ l bir hastal kt r, • oportunistik infeksiyon, sekonder neoplazm ve n ö rolojik bulgulara yol a ç an derin imm ü nosupresyonla karakterizedir. 28 Akkiz İ mm ü n Yetmezlik Sendromu (AIDS)AIDS - Epidemiyoloji ABD’deki epidemiyolojik ç al şmalar, risk alt nda be ş • eri şkin grup belirlemi ştir: Homoseks ü el veya biseks ü el erkekler - % 50 1. İ .v. ila ç kullan c lar - % 20 2. Hemofilikler - % 0.5 3. Hemofili d ş nda kan ve kan ü r ü n ü al c lar - % 1 4. Di ğ er y ü ksek risk grubu ü yeleri ile heteroseks ü el 5. temas grubu - % 10 (2005’te yeni vakalar n yakla ş k %30’u bu gruptad r) Hastalar n yakla ş k % 5’inde ge ç i ş yolu • belirlenememi ştir. 29AIDS - Epidemiyoloji Virus veya virusla infekte h ü cre i ç eren • kan veya kanl s v HIV ge ç i şinde ö nemlidir. Bu nedenle HIV üç yolla ge ç er: 1. Seks ü el temas 2. Parenteral inok ü lasyon 3. İ nfekte anneden yeni do ğ ana ge ç i ş. 30AIDS - Epidemiyoloji Seks ü el ge ç i ş : ABD ve d ü nyada infeksiyonun • en yayg n ge ç i ş yoludur (%75). Hastalar n b ü y ü k ç o ğ unlu ğ u homoseks ü el • erkektir ve ge ç i ş en s k homoseks ü el erkekler aras nda olmaktad r. 31AIDS - Epidemiyoloji Heteroseks ü el ge ç i ş ABD’de az olmas na • ra ğ men, global olarak HIV yay l m n en s k yoludur. B ö yle yay l m erkek i.v. ila ç kullan c lar n di şi • seks partnerlerinde en s k olmaktad r. B ö ylece AIDS’li kad nlar n say s h zla artmaktad r. Erkek-erkek ve erkek-kad n ge ç i şine ek olarak • kad n-erkek ge ç i şini destekleyen bulgular vard r. • 32AIDS - Epidemiyoloji Parenteral ge ç i ş üç grup ki şide olmaktad r: • i.v. ila ç kullan c lar , en b ü y ü k grubu olu şturur – fakt ö r VIII konsantresi alan hemofilikler – ve rastgele kan transf ü zyonu al c lar – Ge ç i ş HIV i ç eren kanla kontamine i ğ ne, ş r nga • ve di ğ er e şyan n ortak kullan m ile olur. 33AIDS - Epidemiyoloji Kan ve liyofilize fakt ö r VIII ve IX gibi kan ü r ü nleri ile • HIV ge ç i şi ger ç ekten tamamen elimine edilmi ştir (1985). Buna ra ğ men, antikor negatif hastalarda hala k üçü k • bir risk vard r ve risk 2.000.000 kan ü nitesinde 1 kadard r. H ü m ö ral antikor geli şmeden ö nce kanda p24 bak lmas bu riski daha d üşü k oranlara ç ekecektir. 34AIDS - Epidemiyoloji Anne-bebek ge ç i şi, pediatrik AIDS vakalar nda • major sebeptir. İ nfekte anne bebe ğ e üç yolla infeksiyon ta ş r: 1. in utero transplasental ge ç i ş, 2. do ğ um s ras nda infekte kanaldan ge ç i ş ve 3. do ğ umdan sonra s ü tle ge ç i ş. 35AIDS - Epidemiyoloji Ç al ş malar HIV infeksiyonunun ev, i ş ve okul • hayat nda ki şisel temaslarla ge ç medi ğ ini g ö sterdi. İ nsekt s r ğ ile ge ç mesi hemen hemen • imkans zd r. Sa ğ l k ç al şanlar nda HIV infeksiyonu ge ç i şi riski • ç ok d üşü kt ü r, ancak her zaman vard r. 36AIDS-Etioloji HIV, lentivirus ailesinden bir retrovirustur. • Genetik olarak farkl , fakat ili şkili iki şekli vard r: • HIV-1 ve HIV-2. HIV virionu yuvarlakt r ve ortada elektron dens, • koni bi ç imli merkez ç evrede konak ç h ü cre membran ndan olu şan lipid k l fla ç evrilidir. 37HIV Patogenezi HIV pek ç ok dokuyu infekte etti ğ i halde, HIV • infeksiyonunun iki major hedefi vard r: 1. İ mm ü n sistem 2. Santral sinir sistemi 38HIV Patogenezi Ö zellikle h ü cresel imm ü nitedeki derin • imm ü nosupresyon, AIDS’in temel bulgusudur. CD4+ T h ü crelerinde ciddi kay p ve ya şayan • helper T h ü crelerinin fonksiyonunda bozulma g ö r ü l ü r. CD4 molek ü l ü HIV i ç in resept ö r etkisindedir ve • virusun CD4 molek ü l ü i ç eren CD4+ T h ü cresi, monosit/makrofaj, dendritik h ü cre ve beyin mikroglias na tropizmini a ç klar. 39HIV-Hayat Siklusu HIV’in hayat siklusu, h ü crelerin infeksiyonu, • konak ç h ü cre genomuna provirus integrasyonu, viral replikasyon aktivasyonu ve infeksiy ö z virusun yap m ve sal m n gerektirir. 40HIV-Hayat Siklusu Bir defa internalize olduktan sonra virusun RNA • genomu ters kopyalama yaparak cDNA (proviral DNA) olu şumuna yol a ç ar. B ö l ü nen T h ü cresinde cDNA sirk ü ler halde • nukleusa girer ve sonra konak ç genomu ile integre olur. Bu integrasyondan sonra provirus aylar-y llarca • kromozoma kilitli kal r ve b ö ylece infeksiyon latent hal al r. 41HIV-Hayat Siklusu Proviral DNA h ü cre membran ndan tam viral • partik ü l olu şumu ile tomurcuklanabilir . Bu reprod ü ktif d ö nem yayg n viral tomurcuk olu şumu ile birlikte oldu ğ u zaman, h ü cre ö l ü m ü ne yol a ç ar. 42T h ü cresi ü retken infeksiyonu ve infekte • h ü credeki viral replikasyon, HIV’a ba ğ l CD4+ T h ü cresi lizisi yapar. HIV infeksiyonu gidi şinde erken d ö nemde imm ü n • sistem ö len T h ü crelerini yerine koyar ve CD4+ h ü cre kayb aldat c şekilde d üşü kt ü r. Hastal ğ n daha sonraki d ö neminde CD4+ T • h ü cre yenilenmesi kay p d ü zeyini kar ş layamaz. 43 T-H ü cre İ mm ü nyetmezli ğ i MekanizmasKronik T hücre aktivasyonu İ nfekte CD4+ T hücrelerinde viral replikasyon İ nfekte olmam ı ş CD4+T hücrelerinde aktivasyon İ nfekte CD4+ T hücrelerinde HIV peptid ekspresyonu HIV- spesifik CTL İ nfekte hücre ölümü (virusun sitopatik etkisi) Aktivasyona ba ğ l ı hücre ölümü (apoptoz) Virus-spesifik CTL ile infekte hücre ölümü 44Sonu ç ta CD4+ T h ü cre say s normalden • daha a şa ğ lara d üş er ve periferik kanda CD4+’n n CD8+’ya oran tersine d ö ner . Bu oran normalde 1,2-2 iken, AIDS’te 0,5 kadard r. 45T-H ü cresi D ş HIV İ nfeksiyonu Makrofajlar n HIV infeksiyonunun üç ö nemli • ö zelli ğ i vard r. Monosit/makrofaj ger ç ekte virus fabrikas ve – rezervuar gibi g ö r ü l ü r ve konak ç savunmas ndan b ü y ü k oranda korunur. Makrofajlar HIV i ç in, beyin dahil, v ü cudun de ğ i şik – b ö lgelerine g ö t ü ren g ü venli bir ta ş t g ö revi ü stlenir. HIV infeksiyonu ge ç d ö neminde, CD4+ T-h ü cre say s – ö nemli ö l çü de azald ğ zaman bile, viral replikasyonun devam etti ğ i ö nemli b ö lgelerden biridir. 46T-H ü cresi D ş HIV İ nfeksiyonu Doku makrofaj aksine, HIV ile infekte dola şan • monosit say s azd r ve konak ç savunmas nda ö nemli sonu ç lara ilerleyen ve a ç klanamayan fonksiyonel defektler g ö sterecektir. Bu defektler bozulan mikrobisidal aktivite, azalan • kemotaksi, azalan IL-1 sal m ve en ö nemlisi T h ü crelerine antijen sunumu kapasitesinde azalmad r. 47T-H ü cresi D ş HIV İ nfeksiyonu Makrofajlara ek olarak, iki tip dendritik h ü crenin • (mukozal ve follik ü ler) HIV infeksiyonunun ba şlama ve devam nda ö nemli hedef oldu ğ u g ö sterilmi ştir. Dendritik h ü crelerin de etkilenmesi nedeniyle • AIDS hastalar nda derin B-h ü cre fonksiyon anomalileri de olmaktad r. 48SSS Tutulumu Patogenezi Santral sinir sistemindeki makrofaj ve mikroglia, • monosit/makrofaj ç izgisinin h ü creleridir ve HIV ile infekte olan esas h ü credir. HIV’ n beyine infekte monositlerle ta ş nd ğ na • inan l r. Ç al ş mac lar n ç o ğ u n ö rolojik defisitin viral • ü r ü nler ve infekte mikrogliada yap lan sol ü bl fakt ö rlere ba ğ l oldu ğ una inan r. 49HIV İ nfeksiyonunun Do ğ al Seyri HIV infeksiyonu gidi şi, HIV ve imm ü n sistem • aras ndaki etkile şimlere ba ğ l d r. Virus-konak ç etkile şimini yans tan üç faz tan mlanm şt r: Erken - akut faz. Akut retroviral sendrom. 1. Orta - kronik faz. Ç o ğ u asemptomatiktir. 2. Final - kriz faz . Klinik AIDS. 3. 50Erken-Akut Faz Akut erken infeksiyon, mukozal lenfoid dokuda CD4+ T • h ü crelerin infeksiyonu ve infekte h ü crelerin ç o ğ unun ö l ü m ü ile karakterizedir. Mukoza infeksiyonunu virus disseminasyonu ve konak ç • imm ü n cevap geli ş imi takip eder. İ nfeksiyonun ba şlang c ndan sonraki 3-6 haftada, ki şilerin • %40-90’ nda viral sendrom geli şir ve 2-4 haftada spontan olarak yat ş r. Klinik olarak bu faz self-limited akut hastal kla birliktedir ve bo ğ az a ğ r s , myalji, ate ş, d ö k ü nt ü , a ğ rl k kayb , halsizlik gibi nonspesifik semptomlar nezle benzeri sendrom olu şturur. D ö k ü nt ü , servikal adenopati, diyare ve kusma gibi di ğ er semptomlar da olabilir. 51Orta-Kronik Faz Orta kronik faz virusun nisbi kontrol evresini • yans t r. İ mm ü n sistem b ü y ü k oranda intakt r, fakat bilhassa lenfoid dokuda devaml HIV replikasyonu senelerce s ü recektir. Hastalar asemptomatiktir veya kal c generalize • lenfadenopati geli şir. Ayr ca hastalar n ç o ğ unda k üçü k oportunistik infeksiyonlar vard r. Trombositopeni olabilir. Bu faz 10 sene kadar s ü rebilir. • 52Final-Kriz Faz Final faz AIDS’e ilerlemedir. Konak ç savunmas n n • y k lmas , plazmada virusta dramatik artma ve klinik hastal kla karakterizedir. Tipik olarak hastalarda uzun s ü ren ate ş (bir aydan fazla), • halsizlik, a ğ rl k kayb ve diyare vard r. De ğ i ş en bir peryoddan sonra oportunistik infeksiyonlar, • sekonder neoplazmlar veya klinik n ö rolojik hastal k ü zerine biner ve hasta geli şmi ş AIDS olarak kabul edilir. Tedavi yoklu ğ unda hastalar n ç o ğ unda 7-10 sene s ü ren • kronik faz sonras HIV infeksiyonu AIDS’e ilerler. Daha uzun veya daha k sa s ü relerde ilerleme olabilir. 53Final-Kriz Faz CD4+ T h ü cre say s belirgin şekilde azalm şt r • ve milimetre k ü pte 500’ ü n alt na d üşü nce semptomlar ba ş lar. CDC; HIV infeksiyonu s n flamas n CD4+ h ü cre • say s n esas alarak üç kategoriye ay rm şt r: 1. 500/ µ L 2. 200 – 499/ µ L 3. 200/ µ L Milimetre k ü pte 200’den az CD4+ T h ü cresi olan • HIV infekte ki şiler AIDS olarak kabul edilir. 54AIDS-Morfoloji Dokulardaki anatomik de ğ i şiklikler, beyin • lezyonlar hari ç , spesifik ve diagnostik de ğ ildir. Genel olarak AIDS patolojik bulgular yayg n • oportunistik infeksiyon ve t ü m ö rlerdir. AIDS’li hastada santral sinir sistemi tutulumu • s kt r. Otopside %90 n ö rolojik tutulum vard r. N ö ropatolojik de ğ i şiklik olarak self-limited meningoensefalit, aseptik menenjit, vakuoler myopati ve progressif ensefalopati g ö r ü l ü r. 55Pn ö mosistis karinii 56CMV 57Kriptokokk ü s neoformans 58Kaposi sarkomu 59B-h ü creli lenfoma 60Serviks karsinomu 61A ş ç al ş malar vard r, ancak hala • yetersizdir. Tedavi giri ş imleri vard r ve bazan ç ok • ba ş ar l d r. AIDS KONUSUNDA YAPILAB İ LECEK • EN Ö NEML İ G İ R İ Ş İ M HALA KORUYUCU Y Ö NTEMLERDE ODAKLANMAKTADIR. 62