Genel İş ve Sosyal Güvenlik - 5 DERS NOTU 5.DERS VE SOSYAL GÜVENLK HUKUKU DERS NOTU 5.DERS SÖZLEMESNN YAPILMASI İŞSÖZLEŞMESİYAPMAEHLİYETİ İş sözleşmesi yapacak taraflarn temyiz gücüne sahip (mümeyyiz) ve on sekiz yaşn doldurmuş olmalar, ayrca kstl bulunmamalar zorunludur. T emyiz gücüne sahip olmakla birlikte 18 yaşn doldurmam ş olanlar ancak veli veya vasilerinin izni ile iş sözleşmesinin taraf olabilirler. İŞSÖZLEŞMESİYAPMAEHLİYETİ İş sözleşmesi yapacak taraflarn temyiz gücüne sahip (mümeyyiz) ve on sekiz yaşn doldurmuş olmalar, ayrca kstl bulunmamalar zorunludur. T emyiz gücüne sahip olmakla birlikte 18 yaşn doldurmam ş olanlar ancak veli veya vasilerinin izni ile iş sözleşmesinin taraf olabilirler. SÖZLEMES SERBESTS VE SINIRLARI Sözleşme serbestisi Anayasann 48.maddesi ile güvence altna alnm ştr . İş sözleşmesi alannda da sözleşme yapma serbestisi geçerlidir. Kural olarak işveren ve işçiler diledikleri kişi ile diledikleri içerik ve şekilde iş sözleşmesi yapabilirler. Sözleşme serbestisi, İş hukukuna hakim olan işçiyi koruma ilkesi gereğince önemli ölçüde snrlandrlm ştr . Sözleşme serbestisi Anayasann 48.maddesi ile güvence altna alnm ştr . İş sözleşmesi alannda da sözleşme yapma serbestisi geçerlidir. Kural olarak işveren ve işçiler diledikleri kişi ile diledikleri içerik ve şekilde iş sözleşmesi yapabilirler. Sözleşme serbestisi, İş hukukuna hakim olan işçiyi koruma ilkesi gereğince önemli ölçüde snrlandrlm ştr . Sözlemesi Yapma Serbestisinin Snrlar İşçiler diledikleri işveren ile işveren de dilediği işçi veya işçiler ile iş sözleşmesi yapmakta serbesttir. Ancak kanunun emredici hükümleri ile işverenlerin baz durumlarda iş sözleşmesi yapmalar yasaklanm ş ve işverenler baz hallerde de iş sözleşmesi yapmakla yükümlü klnm şlardr . İşçiler diledikleri işveren ile işveren de dilediği işçi veya işçiler ile iş sözleşmesi yapmakta serbesttir. Ancak kanunun emredici hükümleri ile işverenlerin baz durumlarda iş sözleşmesi yapmalar yasaklanm ş ve işverenler baz hallerde de iş sözleşmesi yapmakla yükümlü klnm şlardr .a)İşSözleşmesiYapmaYasaklar 1) Küçük İşçiler ile İş SözleşmesiYapmaYasaklar : 2) Kadnlar İle İş SözleşmesiYapmaYasaklar 3) Sağlk Durumu Elverişli Olmayan İşçiler İle İş SözleşmesiYapmaYasaklar 4)Yabanc İşçiler İle İş SözleşmesiYapmaYasaklar a)İşSözleşmesiYapmaYasaklar 1) Küçük İşçiler ile İş SözleşmesiYapmaYasaklar : 2) Kadnlar İle İş SözleşmesiYapmaYasaklar 3) Sağlk Durumu Elverişli Olmayan İşçiler İle İş SözleşmesiYapmaYasaklar 4)Yabanc İşçiler İle İş SözleşmesiYapmaYasaklarb)İşSözleşmesiYapmaZorunluluğu 1) Özürlü ve Eski Hükümlü Çal ştrma Zorunluluğu 2) Sakatlanmak Suretiyle İşten Ayrlm ş Olan İşçilerle Yeniden İş SözleşmesiYapma Zorunluluğu 3) T oplu İşten Çkarlm ş Olan İşçilerle Yeniden İş Sözleşmesi Yapma Zorunluluğu 4) İşçi Kuruluşu Yöneticiliği nedeniyle İşten Ayrlan İşçilerle yeniden İş SözleşmesiYapma Zorunluluğu 5) Askerlik veya Kanuni Bir Ödev Nedeniyle İşten ayrlan İşçilerleYeniden İş SözleşmesiYapma Zorunluluğu 6) İş Sağl ğ ve Güvenliği İçin Belirli Nitelikteki Kişilerle İş SözleşmesiYapma Zorunluluğu b)İşSözleşmesiYapmaZorunluluğu 1) Özürlü ve Eski Hükümlü Çal ştrma Zorunluluğu 2) Sakatlanmak Suretiyle İşten Ayrlm ş Olan İşçilerle Yeniden İş SözleşmesiYapma Zorunluluğu 3) T oplu İşten Çkarlm ş Olan İşçilerle Yeniden İş Sözleşmesi Yapma Zorunluluğu 4) İşçi Kuruluşu Yöneticiliği nedeniyle İşten Ayrlan İşçilerle yeniden İş SözleşmesiYapma Zorunluluğu 5) Askerlik veya Kanuni Bir Ödev Nedeniyle İşten ayrlan İşçilerleYeniden İş SözleşmesiYapma Zorunluluğu 6) İş Sağl ğ ve Güvenliği İçin Belirli Nitelikteki Kişilerle İş SözleşmesiYapma Zorunluluğu Sözlemesinin çeriini belirleme Serbestisinin Snrlar İş sözleşmesinin taraflar, kural olarak sözleşmenin içeriğini diledikleri gibi belirleyebilme serbestisine sahiptir. İş sözleşmelerinin içeriğinin, kanunun emredici kurallarna, kamu düzenine, kişilik haklarna, ahlak ve adaba aykr ve konusunun imkansz olmamas gerekir. İş sözleşmelerinde kanunlarn emredici hükümlerine aykr düzenlemeler yer alamaz. İş sözleşmesinin taraflar, kural olarak sözleşmenin içeriğini diledikleri gibi belirleyebilme serbestisine sahiptir. İş sözleşmelerinin içeriğinin, kanunun emredici kurallarna, kamu düzenine, kişilik haklarna, ahlak ve adaba aykr ve konusunun imkansz olmamas gerekir. İş sözleşmelerinde kanunlarn emredici hükümlerine aykr düzenlemeler yer alamaz. Sözlemesinin eklini Belirleme Serbestisinin Snrlar İş sözleşmesi serbestisi gereğince, iş sözleşmesi, kanunda aksi belirtilmedikçe, özel bir şekle bağl değildir. İş kanunu bu kurala baz istisnalar getirmiştir; - Süresi bir yl veya daha uzun süreli iş sözleşmeleri - Çağr üzerine çal şmaya dayal iş sözleşmeleri - Ödünç iş ilişkisi - Takm sözleşmesi ile oluşturulacak iş sözleşmeleri yazl şekilde yaplmaldr . Belirli süreli iş sözleşmeleri süresi 1 yldan az olsa da yazl yaplmadkça geçerli olmazlar. İş sözleşmesi serbestisi gereğince, iş sözleşmesi, kanunda aksi belirtilmedikçe, özel bir şekle bağl değildir. İş kanunu bu kurala baz istisnalar getirmiştir; - Süresi bir yl veya daha uzun süreli iş sözleşmeleri - Çağr üzerine çal şmaya dayal iş sözleşmeleri - Ödünç iş ilişkisi - Takm sözleşmesi ile oluşturulacak iş sözleşmeleri yazl şekilde yaplmaldr . Belirli süreli iş sözleşmeleri süresi 1 yldan az olsa da yazl yaplmadkça geçerli olmazlar. Sözlemesini Sona Erdirme Serbestisinin Snrlar Sözleşme serbestisi, taraflara yaptklar sözleşmeyi sona erdirme konusunda da serbesti sağlar. Ancak iş sözleşmesi açsndan taraflarn sözleşmeyi sona erdirme serbestileri önemli ölçüde snrlandrlm ştr . İşçinin işine keyfi olarak son verilmemesi, ksaca iş güvencesi, işçiyi koruma ilkesinin gereğidir. Kaynak: H.Hadi SÜMER,İş Hukuku, Konya 2010 Sözleşme serbestisi, taraflara yaptklar sözleşmeyi sona erdirme konusunda da serbesti sağlar. Ancak iş sözleşmesi açsndan taraflarn sözleşmeyi sona erdirme serbestileri önemli ölçüde snrlandrlm ştr . İşçinin işine keyfi olarak son verilmemesi, ksaca iş güvencesi, işçiyi koruma ilkesinin gereğidir. Kaynak: H.Hadi SÜMER,İş Hukuku, Konya 2010