Genel İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku - 1 DERS NOTU 1.DERS VE SOSYAL GÜVENLK HUKUKU DERS NOTU 1.DERS1- HUKUKU KAVRAMI Tanm;İş Hukuku, iş sözleşmesine dayanarak ücret karşl ğ bir başkas(işveren) için ve ona bağl olarak çal şanlar(işçi) ile bunlarn arasndaki iş ilişkilerini düzenleyen hukuk dal olarak tanmlanabilir . Tanm;İş Hukuku, iş sözleşmesine dayanarak ücret karşl ğ bir başkas(işveren) için ve ona bağl olarak çal şanlar(işçi) ile bunlarn arasndaki iş ilişkilerini düzenleyen hukuk dal olarak tanmlanabilir . HUKUKUNUN BÖLÜMLER 1-Bireysel İş Hukuku 2-T oplumsal İş Hukuku Bireysel İş Hukuku; T ek işçi ile işveren arasndaki iş sözleşmesi ile ortaya çkan hukuki ilişki, Bireysel İş Hukukunun konusunu oluşturur. Toplu İş Hukuku; Taraflardan en az birisinin mesleki kuruluş(sendika) teşkil ettiği iş ilişkileri, T oplu İş Hukukunun konusunu oluşturur. 1-Bireysel İş Hukuku 2-T oplumsal İş Hukuku Bireysel İş Hukuku; T ek işçi ile işveren arasndaki iş sözleşmesi ile ortaya çkan hukuki ilişki, Bireysel İş Hukukunun konusunu oluşturur. Toplu İş Hukuku; Taraflardan en az birisinin mesleki kuruluş(sendika) teşkil ettiği iş ilişkileri, T oplu İş Hukukunun konusunu oluşturur. HUKUKUNUN DOUU VE GELM DÜNYADA; İş Hukukunun ortaya çkmasndaki en önemli etken sanayileşmedir. Sanayileşme ile beraber ortaya çkan İşçi Snfnn çal şma koşularn düzeltme mücadelesi İş Hukukunun temelini oluşturmuştur. DÜNYADA; İş Hukukunun ortaya çkmasndaki en önemli etken sanayileşmedir. Sanayileşme ile beraber ortaya çkan İşçi Snfnn çal şma koşularn düzeltme mücadelesi İş Hukukunun temelini oluşturmuştur.TÜRKYEDE; Türkiyede sanayileşme hareketinin bat ülkelerine göre oldukça geç başlamas nedeniyle, İş Hukukunun gelişimi de buna paralel olarak uzun zaman alm ştr . Cumhuriyet öncesi düzenlemeler; 1-Dilaver Paşa Nizamnamesi(1865) 2-Mecelle(1877) Türkiyede sanayileşme hareketinin bat ülkelerine göre oldukça geç başlamas nedeniyle, İş Hukukunun gelişimi de buna paralel olarak uzun zaman alm ştr . Cumhuriyet öncesi düzenlemeler; 1-Dilaver Paşa Nizamnamesi(1865) 2-Mecelle(1877)Cumhuriyet Sonras Düzenlemeler; 1- HaftaTatili Kanunu(1924) 2- Borçlar Kanunu(1926) 3- 3008 Sayl İş Kanunu(1936) 4- 1961 Anayasas(ülkemizde ilk kez çal şma hakk, çocuklarn ve kadnlarn çal şma koşullar bakmndan korunmas, dinlenme hakk, ücrette adalet sağlanmas, sendika hakk, toplu iş sözleşmesi hakk, grev hakk, sosyal güvenlik hakk Anayasa ile düzenlenmiş ve güvence altna alnm ştr .) 5- 1475 Sayl İş Kanunu(1971) 6- 1982 Anayasas 7- 4857 Sayl İş Kanunu(2003) 1- HaftaTatili Kanunu(1924) 2- Borçlar Kanunu(1926) 3- 3008 Sayl İş Kanunu(1936) 4- 1961 Anayasas(ülkemizde ilk kez çal şma hakk, çocuklarn ve kadnlarn çal şma koşullar bakmndan korunmas, dinlenme hakk, ücrette adalet sağlanmas, sendika hakk, toplu iş sözleşmesi hakk, grev hakk, sosyal güvenlik hakk Anayasa ile düzenlenmiş ve güvence altna alnm ştr .) 5- 1475 Sayl İş Kanunu(1971) 6- 1982 Anayasas 7- 4857 Sayl İş Kanunu(2003) HUKUKUNA HAKM OLAN ESASLAR 1-İşçilerinKorunmas İlkesi; İş hukukunun ortaya çk ş amac işçilerin korunmas gereğidir.İşçinin sadece maddi açdan korunmas yeterli değildir. Ayrca çal şma hayatnda işçinin kişiliğinin de korunmas gerekir. 2- İşçiYararna Yorum İlkesi;İş hukuku düzenlemelerinin temel amacnn işçiyi koruma olmas, bu hükümlerde yaplacak amaçsal yorumda işçi yararnn ön plana çkarlmasn gerektirir. 1-İşçilerinKorunmas İlkesi; İş hukukunun ortaya çk ş amac işçilerin korunmas gereğidir.İşçinin sadece maddi açdan korunmas yeterli değildir. Ayrca çal şma hayatnda işçinin kişiliğinin de korunmas gerekir. 2- İşçiYararna Yorum İlkesi;İş hukuku düzenlemelerinin temel amacnn işçiyi koruma olmas, bu hükümlerde yaplacak amaçsal yorumda işçi yararnn ön plana çkarlmasn gerektirir. HUKUKUNUN HUKUK SSTEM ÇERSNDEK YER İş Hukuku hem kamu hukukunun hem de özel hukukun özelliklerini taşyan karma nitelikte bir hukuk daldr . HUKUKUNUN KAYNAKLARI 1- Genel Kaynaklar 2- Özel Kaynaklar Genel Kaynaklar; 1- Ulusal Kaynaklar 2- Uluslararas Kaynaklar Ulusal Kaynaklar; 1- Anayasa 2- Kanunlar 3-Tüzükler 4-Yönetmelikler 5- Bakanlar Kurulu Kararlar, Genelgeler ve Resmi T ebli ğler 6-Yarg Kararlar ve Doktrin 7- Örf ve Adetler 1- Genel Kaynaklar 2- Özel Kaynaklar Genel Kaynaklar; 1- Ulusal Kaynaklar 2- Uluslararas Kaynaklar Ulusal Kaynaklar; 1- Anayasa 2- Kanunlar 3-Tüzükler 4-Yönetmelikler 5- Bakanlar Kurulu Kararlar, Genelgeler ve Resmi T ebli ğler 6-Yarg Kararlar ve Doktrin 7- Örf ve AdetlerUluslararas kaynaklar; İş Hukukunun uluslararas kaynaklarnn bir ksm genellikle iş gücü gönderme ve sosyal güvenlik konularna ilişkin ikili antlaşmalar; diğer bir ksm ise çok tarafl uluslararas antlaşmalardr . İş Hukukunun uluslararas kaynaklarnn bir ksm genellikle iş gücü gönderme ve sosyal güvenlik konularna ilişkin ikili antlaşmalar; diğer bir ksm ise çok tarafl uluslararas antlaşmalardr .Özel Kaynaklar; 1- İş Sözleşmesi ve T oplu İş Sözleşmesi 2- İşyeri İç Yönetmelikleri 3- İşyeri Uygulamalar 4- İşverenin Talimatlar Kaynak: H.Hadi SÜMER,İş Hukuku, Konya 2010. 1- İş Sözleşmesi ve T oplu İş Sözleşmesi 2- İşyeri İç Yönetmelikleri 3- İşyeri Uygulamalar 4- İşverenin Talimatlar Kaynak: H.Hadi SÜMER,İş Hukuku, Konya 2010.