İşletme İşletme - 7 İşletme Yönetim Fonksiyonları YÖNETİM FONKSİYONLARI Sakarya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi hkirilmaz@sakarya.edu.trYönetim planlama, örgütleme, yönlendirme, koordinasyon ve kontrol faaliyetlerinden oluşur. Bunlara yönetim süreçleri denir. Yönetim planlamayla başlar. Planlama, örgütsel amaçları gerçekleştirmek için yürütülecek faaliyetlerin önceden belirlenmesidir. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZYönetimin bir diğer fonksiyonu, örgütlemedir. Örgütleme, örgütün fiziki, mali ve beşeri kaynaklarının değer yaratacak şekilde birleştirilmesi anlamına gelir. Örgütsel verimlilik ve etkinlik, örgütün ama amaçlarına ulaşma derecesine bağlıdır. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZYönetimin bir diğer fonksiyonu yöneltme fonksiyonudur. Yöneltme, koordinasyonla bir araya getirilen ve uyumlaştırılan örgütsel unsurların yönetici tarafından harekete geçirilmesidir. Yöneticinin liderlik yeteneğini göstereceği alanların başında yöneltme fonksiyonu gelir. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZYönetimin son fonksiyonu, denetim fonksiyonudur. Denetim, önceden belirlenmiş standartlarla, örgütsel hedeflerin gerçekleşme derecesini belirleme sürecidir. Denetim sadece plandan sapmaları ortaya çıkarmaz; aynı zamanda, hedeflerin ötesine geçildi ise bunda etkili olan faktörleri de ortaya çıkarır. Denetimle aynı zamanda bir sonraki plan için veri toplanır. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZSakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZİşletmenin geleceğe ilişkin kararlarını önceden belirlemeye planlama denir. Planlama, bir işletmede neyin, ne zaman, nasıl, nerede ve kimlerce yapılacağını önceden kararlaştırmaktır. Planlama bir süreçtir. Bu süreç aynı zamanda işletmelerin bilgi toplama faaliyetlerini içerir. Planlama ile işletmenin amaç ve stratejisini belirleyen ve bunlara ilişkin taktik veya stratejik kararların neler olacağını tespit etmeye yarayacak bilgiler toplanır. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZPlanlama yönetime aşağıdaki yararları sağlar: ? Kısa ve uzun dönem hedef ve stratejilerin seçimine yardımcı olur, ? Amaçlara ulaştırıcı politika ve yöntemlerin geliştirilmesini destekler, ? Denetim için ölçüt geliştirmeyi sağlar, ? Eski planların gözden geçirilmesine yardımcı olur. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZPlanlama ile örgütsel amaçlar ve hedefler saptanır ve bu amaçlara ulaştıracak yollar belirlenir. Planlamanın örgütlere sağladığı faydaları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz: ? Standartların belirlenmesine imkân verir. ? Planlama sayesinde zaman ve emek israfı azalır. ? Plansız çalışma belirsizliğe, belirsizlik strese neden olur. ? Faaliyetlerin amaçlara uygun olup olmadığını kontrol etme imkânı sağlar. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZPlanlamanın aşamaları: ? Sorunların ve fırsatların saptanması ? Amaçların belirlenmesi ? Planın dayandığı hareket noktalarının belirlenmesi ? Seçeneklerin saptanması ? Seçeneklerin değerlendirilmesi ? En uygun alternatifin seçilmesi ? Yardımcı planların hazırlanması ? Planların bütçelenmesi Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZNitelikleri Bakımından Planlar: - Stratejik planlar - Yönetsel planlar - Operasyonel planlar Süreleri Bakımından Planlar: - Kısa vadeli planlar - Orta vadeli planlar - Uzun vadeli planlar Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKullanım Biçimleri Bakımından Planlar: - Tek kullanımlık planlar - Sürekli kullanılan planlar Teknik Yapıları Bakımından Planlar: - Değişmez planlar - Değişken planlar Kapsamları Bakımından Planlar: - Genel planlar - Özel planlar Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZÖrgütlerin fiziksel kaynakları, mali kaynakları ve insan kaynaklarını bir düzen çerçevesinde bir araya getirmelerine örgütleme denir. Örgütleme örgütsel yapıyı kurma, kadrolama ve donatım eylemleridir ve bir süreci ifade eder. Dar anlamda örgütleme, yapılması gereken işleri yapacak kişilere verme ve bu kişiler arasındaki ilişkilerin saptanmasıdır. Geniş anlamda örgütleme ise bir kuruluştaki kişiler ile her tür fiziksel ve mali faktörlerin örgütün amacını gerçekleştirecek biçimde düzenlenmesidir. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ1) Örgütsel yapının kurulması: Bu aşamada görülecek işler belirlenir, çeşitli ölçütlere göre bölümlere ayrılır ve örgütün yapısal düzeni kurulur. 2) İlişkilerin saptanması: Bu aşamada yönetim birimleri arasında haberleşme kanalları kurulur ve eşgüdümü kolaylaştırmak amacıyla bağlantılar oluşturulur. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ3) Görev tanımlarının yapılması: Bu aşamada birimlerin temel işlevleri, yetki ve sorumlulukları belirlenir. Yönetim alanları tespit edilir, örgüt içi ve örgüt dışı ilişkiler saptanır. Görev tanımları yapılır. 4) Görevin gerektirdiği niteliklerin tanımlanması: Bu aşamada ise, görevi üstlenecek kişilerin eğitim durumu, iş tecrübesi ve kişisel nitelikleri tanımlanır. Bu tanımlama çerçevesinde işgören seçme ve yerleştirme faaliyetleri yürütülür. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZÖrgütlemede veya örgüt tasarımında göz önünde bulundurulması gereken başarı faktörleri şunlardır: ? Amaçların açık biçimde belirlenmesi ? Örgütsel kademelerin belirlenmesi ve faydasının anlaşılması ? Süreçlerin tüm aşamalarına çalışanların katılması ? Açık ve esnek bir sistemin kurulması Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZÖrgütleme aşamasında etkin bir örgütsel yapı ortaya çıkarmak için yürütülecek faaliyetler: ? Örgütün amaç, politika ve planlarının uygulamaya konulabilmesi için gerekli işler saptanır. ? İşlerin gruplandırılması (bölümlere ayırma) örgütlemenin ikinci evresini oluşturur. Bu aşamada benzerliklerine ve birbirilerini tamamlama özelliklerine göre işler bölümlere ayrılır. ? Örgütsel departmanlar (bölümler), işleri yürütebilmek için gerekli personel, araç ve gereçle donatılır. Yetki ve sorumluluklar belirlenir. ? Bölümler yatay, dikey ve çapraz ilişkilerle bütünleştirilir. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ1) İşbölümü ve uzmanlaşma ilkesi 2) Hiyerarşik yapı ilkesi 3) Amaç birliği ilkesi 4) Emir-komuta birliği ilkesi 5) Sınırlı denetim alanı ilkesi 6) Yetki ve sorumluluk denkliği ilkesi 7) Yetki devri ilkesi 8) İstisnalarla yönetim ilkesi 9) Etkinlik ve verimlilik ilkesi 10) Basitlik ilkesi 11) Esneklik ilkesi 12) Açıklık ilkesi Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZİşletmeler faaliyetler alanlarına göre ve seçtikleri üretim yöntemlerine göre farklı örgüt modelleri geliştirirler. Örgütleri birimlere ve bölümlere ayırma işlemine bölümlendirme denir. Örgütlerde belli görevler bir araya getirilerek işler, belli işler bir araya getirilerek bölümler oluşturulur. Örgütleri bölümlere ayırmanın nedeni, yönetilebilecek büyüklükteki birimler haline getirmektir. Bölümlendirme, işbölümü ve eşgüdüm sağlama ihtiyacının sonucunda ortaya çıkar. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZÖrgütlerde bölümlendirme bazı kurallar çerçevesinde yapılır. Söz konusu kuralları aşağıdaki gibi açıklayabiliriz: 1) Benzer işlerin dikkate alınması: Birbirine benzeyen işler bir birim altında toplanarak faaliyetlerin daha verimli biçimde yürütülmesi sağlanabilir. Amaçların benzerliğinin dikkate alınması da bu aşamada önemlidir. 2) Uzmanlaşmadan yararlanma: Uzman kişilerin aynı bölümde çalışması verimliliğe olumlu etki yapabilir. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ3) Denetim: Bölümlendirmede kolay ve geçerli bir denetim sisteminin kurulması gerekir. Denetimi kolaylaştırmak için birbirini denetlemesi gereken mevki ve kişiler birbirinden ayrılır. 4) Eşgüdümü kolaylaştırma: İşlevler arasında bir uyum elde edecek ve bölümler arasında ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkları en alt düzeyde tutacak bir bölümlendirme, eşgüdümü sağlamada yararlı olabilir. 5) Giderleri azaltmak: Hangi tür bölümlendirmeye gidileceğine karar verilirken, rasyonellik ve ekonomiklik göz önünde bulundurulmalıdır. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZBir örgütte bölümler; pazarlama, muhasebe, üretim gibi işletme fonksiyonları esas alınarak gerçekleştirilirse, buna fonksiyonel bölümlendirme denir. Örgütlerde bulunan fonksiyonel bölümler; üretim, pazarlama, muhasebe-finansman ve insan kaynaklarıdır. Örgütleri fonksiyonlara göre bölümlendirme işgörenlerde uzmanlaşma, kaynak ve zaman tasarrufu sağlar. Fonksiyonel bölümlendirmede aynı tür faaliyetlerin tümünden tek bir yönetici sorumlu olur ve emir-komuta birliği sağlanır. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZSakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZÜrün temeline göre bölümlendirme, ürün gruplarını esas alan bölümlendirme biçimidir. Birden fazla ürün imal eden işletmelerde ürün ölçütü esas alınarak bölümlendirme yapılır. Ürün temeline göre yapılan bölümlendirmede, fonksiyon temelindeki bölümlendirmede olduğu gibi iş ve görevlerin niteliğine göre değil, ilgili oldukları mal ve hizmete göre bölümlendirme yapılır. Bu tür bölümlendirmede, bölüm yöneticilerinden her biri ürüne ilişkin tüm işlemlerden sorumludur. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZÜrün temeline dayanan bölümlendirmede, büyük örgütler daha küçük ve esnek yönetsel birimlere bölünür ve ürüne göre ayrılan her bölüm, kendi yönetsel fonksiyonlarını yerine getirmek gibi kısmi bir özerklik ve esneklik kazanır. Bu sayede koordinasyon kolaylaşır ve kararlar kısa sürede alınarak örgütsel etkinlik sağlanır. Ürün tipi örgütlemenin benzer işlerin her ürün grubu için tekrarlanmasının maliyetleri artırmak gibi bazı olumsuz yanları da vardır. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZSakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZCoğrafi bölümlendirme sayesinde işletmeler yerel pazar koşullarına daha kolay cevap verirler. Özellikle uluslararası örgütlerin bölge temeline göre örgütlenmesi kaçınılmazdır. Geniş bir coğrafyada faaliyet gösteren ve fiziksel olarak yayılması gereken işletmeler coğrafi temele göre örgütlenirler. Bölge temeline göre bölümlendirmenin en önemli yararı, örgütün her bölgenin tercihlerine daha kolay cevap verebilmesidir. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZSakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZMüşteri gruplarına göre yapılan bölümlendirme biçimidir. Bir örgütsel tasarımın temel unsuru, tüketici istek ve ihtiyaçları olursa müşteri odaklı bir bölümlendirme tercih edilir. Büyük bir mağazanın çocuk, kadın ve erkek reyonlarının farklı olması müşteri temelinde bir örgütlemedir. Müşteri temelinde bölümlendirmenin yararı, tüketici ihtiyaçlarını karşılamada kolaylık sağlamasıdır. Sakıncaları ise alt birimlerin sayısı arttıkça, koordinasyon güçlükleri, kaynakların paylaşımında sorunlar, farklı departmanlarda benzer işlerin tekrarlanması gibi bazı olumsuzlukların ortaya çıkmasıdır. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZSakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKarma bölümlendirmede; üst düzeyde fonksiyonel bölümlendirme, orta kademede ürünlere ve coğrafi temele dayalı bölümlendirme, alt kademede ise üretim işlevine, süreç ve kullanılan araca göre bölümlendirme yapılabilir. Karma örgüt yapıları, iki ayrı tür ilişki üzerine kurulur. Bunlar, dikey ve yatay ilişkilerdir. Diğer organizasyon yapılarında dikey ilişkiler esas iken, karma yapılarda dikey ve yatay ilişkiler bir arada düşünülür. Karma yapılar daha çok belli projeleri gerçekleştirmek için kurulurlar. Bu nedenle, bir proje de farklı disiplinlere mensup bireylerin bilgi ve emeklerine ihtiyaç olması durumunda, karma örgüt yapılarına gidilir. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZSakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZPlanlama ve örgütleme aşamaları ile oluşturulan yapının örgütün amaçları doğrultusunda harekete geçirilmesi gerekir. Bu yöneltme fonksiyonu sayesinde olur. Yöneltme, örgütsel faaliyet devam ettikçe sürer. Emir-komuta veya yürütme olarak da adlandırılan yöneltme işlevinin amacı, iş görenlerin kendilerine verilen görevleri etkin biçimde yerine getirmelerini sağlamaktır. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKurulan yapının işletilmesine, başka bir ifadeyle harekete geçirilmesine yöneltme denir. Yöneltme, başkalarının davranışlarını örgütsel amaçlar doğrultusunda etkileme sürecidir. Yönetici liderlik yeteneklerini kullanarak, işgörenleri örgütsel amaçlar doğrultusunda yönlendirir. Yöneticiler astlarını harekete geçirmek için emir verir, işbirliği yapar ve yol gösterirler. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZGüç, bir etkinliği yapabilme yeteneğidir. Bir kararı uygulamaya koyma, kabul ettirebilme veya ödüllendirebilmedir. Güç; birine bir şey yaptırma, isteme veya nasıl olacağı hakkında yol gösterme yeteneğidir. Güç, başkalarının davranışlarını kontrol edebilmektir. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZÖrgütsel güç; çalışanların davranışlarını etkileyebilme yeteneğidir, çalışanları harekete geçirmenin aracıdır. Güç otorite değildir; fakat bütün otorite ilişkilerinin arkasında güç vardır. Otorite kurumsallaşmış güçtür. Otorite, çalışanları örgütsel hedeflere doğru hareket ettirmede uygulanan güce ahenk kazandırır. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZÖrgütlerde kullanılan güç biçimlerini aşağıdaki gibi sınıflandırabiliriz: ? Fiziksel güç ? Ekonomik güç ? Bilgi gücü ? Performans gücü ? Kişilik gücü ? Ödüllendirme gücü ? Cezalandırma gücü ? Statü gücü ? Zorlayıcı ve yasal güç Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZYöneticilerin örgütsel kaynakları örgütsel amaçlar doğrultusunda yönlendirebilmesi için yetki kullanması gerekir. Örgütsel hiyerarşiyi belirleyen temel faktörlerden biri yetki ve yetkinin kullanım biçimidir. Otoritenin kademeleşmesi ile hiyerarşik yapıyı belirleyen faktörlerden biri, üstlerin astlara emir verebilmesi, yöneltmesiyle ilgili otorite kullanma hakkını veren yetkidir. Yöneticilerin örgütle hem emir verme yani “komuta yetkisi” , hem de fonksiyonel ilişkilerden kaynaklanan “kurmay yetkisi” vardır. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKomuta yetkisi: Bir örgütsel sistem içinde temel bir yetki biçimidir. Tepe yöneticisinde toplanıp, örgüt yapısına göre yatay ve dikey olarak astlara dağıtılan ve kaynağını yöneltme yetkisinden alan etki türüdür. Komuta yetkisi üstün asta emir verebilme yetkisidir. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZFonksiyonel yetki: Bir uzmana, uzmanlık alanıyla ilgili bir konuda emir verme yetkisidir. Fonksiyonel yetkide kişi, uzmanlık alanına giren konularda kendi bölümü dışındaki bölümlerde başkalarına iş yaptırma etkisine sahiptir. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKurmay yetki: Örgütte komuta görevini yerine getirmekle sorumlu olanlara danışmanlık ve yardımcılık yapanların kullandıkları yetkidir. Kurmayların doğrudan komuta elemanlarına talimat verme yetkileri yoktur. Sadece özel sorunları tahlil etmek ve rapor hazırlamak suretiyle uygulayıcılara yol gösterirler ve tavsiyede bulunurlar. Kurmay yetki yöneticiye kendi astlarının dışındakilere emir verme yetkisini vermez. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZÖrgütlerin etkin bir şekilde işleyebilmesi için, örgütsel unsurların uyumlu bir şekilde bir araya getirilmesi etkinliğine koordinasyon denir. Koordinasyon örgütün yaptığı işin çeşitli bölümlerini birbirleri ile ilişkilendirme fonksiyonudur. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZYönetimin temel fonksiyonlarından olan koordinasyon, örgüt amacının gerçekleştirilebilmesi için, ilgili tüm birimlerin uyum içinde hareket etmesini sağlar. Koordinasyon, örgütlerin giderek büyümesi, üretim süreçlerinin karmaşıklaşması, örgüt içi davranışların çok yönlü olması ve işlerin farklı kişiler tarafından görülmesinin ortaya çıkardığı düzen ihtiyacını karşılamak amacıyla ortaya çıkmış bir yönetim fonksiyonudur. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZKoordinasyonun etkin bir şekilde sağlanabilmesi için, bazı somut ilkelerin yerine getirilmesi gerekir. Koordinasyonun ilkeleri şeklinde ifade edilebilen bu ilkeler; örgütsel yapıyı sadeleştirmek, örgütsel hizmet ve politikalarda birlik temin etmek, etkin iletişim sistemi kurmak ve çalışanları motive etmek gibi ilkelerdir. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZDenetim, planlananların uygulama ile ne kadar ve hangi etkinlik düzeyinde gerçekleştiğinin tespitidir. Denetim, planlananla gerçekleşen arasında farklılığın olup olmadığının tespitidir. Denetim, yalnızca faaliyetlerin sona ermesinden sonra değil, sürekli yürütülen bir işlevdir. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZDenetim işlevinin nedeni faaliyetlerin sonuçlarını ölçmek ve değerlemek, planların başarıya ulaşmasını sağlamaktır. Denetim aşağıdaki nedenlerle yapılır: ? Tüm birimlerin aksayan yönlerini saptamak ? Aksaklıkları gidermek, çalışanları bilgilendirmek ? Plan ve programları gözden geçirmek ? Performans standartları oluşturmak ve performansı ölçmek ? Standartlarla gerçekleşen sonuçları kıyaslamak Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ1) Denetlenebilir ve ölçülebilir özellikleri belirlemek: Etkili bir denetim sisteminin tasarımında ilk adım, ölçülebilir performans standartlarının belirlenmesidir. Görev tanımlarında yer alan görevler, nitelik için belirlenmiş standartlar, bütçede ayrılmış ödenekler vb. standart olarak kullanılabilir. 2) Doğrulamak ve ölçmek: Denetim sürecinde ikinci adım çalışanların performanslarının uygunluğunun irdelenmesi ve ölçülmesidir. Bu aşamada temel amaç, çalışanların performansını değerlendirmektir. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ1) Denetim amaçlara ve planlara dayanmalıdır: Denetimin amacı, işletmenin amaçlarına ulaşmasını kolaylaştırmaktır. Etkin bir denetim için stratejiler, politikalar ve planlar açık bir şekilde belirlenmelidir. 2) Denetim, ilgili faaliyetin gerek ve ihtiyaçlarını yansıtmalıdır: Bütün denetim sistemleri yapılan işi kapsamalıdır. Satış bölümünün denetim sistemi ile finansman bölümünün denetim sistemi farklıdır. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ3) Denetim, esnek olmalıdır: İşletmenin faaliyet gösterdiği iç ve dış çevre sürekli değişim içinde olduğu için plan, program ve politikalar sık sık değişebilir. Bu nedenle, denetim sisteminin esnek olması gerekir. 4) Denetim, örgüt yapısına uygun olmalıdır: Örgütsel yapı resmi ilişkileri belirlediği kadar, gayri resmi ilişkilerin de ortaya çıktığı yerdir. Denetimde resmi ve gayri resmi ilişkiler birlikte değerlendirilmelidir. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ5) Denetim, tarafsız olmalıdır: Örgüt, insan ilişkileri sistemi olduğu için duygusal davranışlar olabilir. Denetimin tarafsızlığı, denetim etkinliğinin nesnel ölçütlere ve standartlara dayandırılmasıyla mümkün olabilir. 6) Denetim, düzeltici tedbirlerin alınmasını sağlamalıdır: Hataların veya sorunların tespitinin amacı, düzeltici tedbirler almaktır. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZYönetim kademeleri işletmelerin büyüklüğüne veya küçüklüğüne, tek şahıs veya ortaklık şeklinde işletme olmalarına, faaliyet alanlarına, mal ve hizmet üretme ve/veya pazarlama durumlarına vb. gibi kriterlere göre değişebilir. Ancak, model olarak alınan bir işletmede aşağıdaki yönetim kademelerinden söz etmek mümkündür: ? Üst kademe yönetim ? Orta kademe yönetim ? Alt kademe yönetim Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZSakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ Ü s t Kademe Orta Kademe Alt KademeÜst Kademe Yönetim ve Yöneticiler: Başkan, genel müdür, genel müdür yardımcısı, yönetim kurulu başkanı tepe yönetici, vb. gibi adlarla çağrılan ve kurumun nihai sorumlusu olan kişilerin oluşturduğu yönetime üst yönetim adı verilir. Üst yönetimin örgütün amaçlarını saptama, uzun dönemli ve stratejik kararlar alma, temel politikaları saptama, örgütün dış ilişkilerini yürütme ve temsil etme gibi görevleri vardır. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZOrta Kademe Yönetim ve Yöneticiler: Üst yönetim tarafından belirlenen genel amaçları gerçekleştirmeye yönelik uygulama planları geliştiren; alt kademe yöneticilerin çalışmalarını koordine eden bu grup, bölüm müdürü, fabrika müdürü, daire başkanı, idare amiri gibi isimlerle anılırlar. Orta kademe yöneticileri çok ve çeşitli uygulamaya dönük işleri yaparlar. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZAlt Kademe Yönetim ve Yöneticiler: Bu düzeydeki yöneticiler, günlük faaliyetlerin başarılması için yönetsel işlevleri olmayan işgörenleri yönetmekten sorumlu olan gözetmen ya da ilk-kademe amirleridir. Şef, amir, nezaretçi, ustabaşı, usta, vb. gibi adlarla anılırlar. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZBaşkaları vasıtasıyla iş görmek ve etkili ve verimli bir şekilde amaçlara ulaşmayı sağlayabilmek için, yöneticilerin, yönetim kademelerine göre değişen birtakım becerilere sahip olmaları gerekmektedir. Bu çerçevede yönetim becerileri altı grupta incelenebilir: (1) Teknik beceri, (2) iletişim becerisi, (3) insan ilişkileri becerisi, (4) analitik beceri, (5) karar verme becerisi, (6) kavramsal beceri. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ1) Teknik beceri: İşin başarılması için özel bilgi, yöntem ve tekniklerin kullanılması yeteneği teknik beceriyi oluşturur. Örgütün faaliyetlerini yapan işgörenlerle doğrudan ilişki içinde bulunan ilk kademe gözetmenlerin etkililiği için bu beceri çok önemlidir. Bu kişiler çalışanlara teknik yardım ve destek sağlamak zorundadır. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ2) İletişim becerisi: Örgütte belirlenen hedeflere ulaşmak için yazılı ya da sözlü bilgi sağlama becerisine iletişim becerisi denir. Örgütsel düzeyler bakımından iletişim becerisinin önemi bir farklılık göstermez. Kendi emrinde çalışanların seviyesine inemeyen genel müdür için olduğu kadar, işçilerin dediğini anlamayan ustabaşı için de aynı önemi taşır. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ3) İnsan ilişkileri becerisi: Diğer kişileri anlayabilme, onlarla birlikte çalışabilme ve iyi geçinebilme becerisidir. Her düzey yönetim için gerekli olmakla birlikte özellikle alt düzeylerde önemi daha da artar. Çünkü bu yöneticiler, çalışanlarla doğrudan ve günlük ilişkiler içindedirler. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ4) Analitik beceri: Sorunların çözümünde, iş olanaklarının değerlendirilmesinde mantıksal ve bilimsel yaklaşım ve teknikler kullanabilme becerisine denir. Örgütte üst basamaklara çıkıldıkça önemi artar. Üst basamaklarda karmaşıklıklar ve belirsizlikler artmaya başlar. Bu karmaşıklıkları ve belirsizlikleri çözmek için yöneticiler değişik nicel tekniklerden yararlanırlar. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ5) Karar verme becerisi: Karar verme becerisi, planlama, örgütleme, yöneltme ve denetleme gibi yönetim fonksiyonlarını yerine getiren yöneticiler için temel niteliktedir. Etkili ve isabetli karar verme örgütün her düzeyindeki yönetici için gereklidir. Ancak örgütlerin üst kademelerine çıkıldıkça kararlarda değer öğeleri artacağı için karar verme becerisinin önemi de artacaktır. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ6) Kavramsal beceri: Yöneticinin, tüm örgütün tamamını bir bütün olarak görebilmesi ve her bir bölümün örgütün temel hedeflerine katkısını değerlendirmesi becerisidir. Örgütü, içinde bulunduğu çevreye uyarlama işlevi gördüğü için üst yönetim açısından çok büyük önem sahiptir. Örgütte alt kademelere inildikçe bu becerinin önemi büyük ölçüde azalır. Sakarya Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü - İşletme © Yrd. Doç. Dr. Harun KIRILMAZ