Jeoformoloji Jeomorfoloji Bölüm 5 1 Prof.Dr.Kadir Dirik Ders Notları V. YAMAÇ VE YAMAÇ EVRİMİ (Slope and Slope evolution) Bir yamaç üzerinde etkin olan süreçler a) İklimsel süreçler b) Tektonik süreçler (yükselme) c) Ayrışma d) Kütle hareketleri e) Taşınım (akarsu, buzul, dalga) f) Yerüstü ve yeraltı suyu hareketi g) İnsanoğlu Yamaç/Slope terimi yataydan düşeye kadar değişen tüm kara yüzeylerini kapsar2 Prof.Dr.Kadir Dirik Ders Notları Ayrıca yamaçlar a) Yükselme (veya alçalma/çökme) b) Alttaki kaya tipinin aşınmaya karşı direnci c) Yamaç yüzeyindeki aşınma ve taşınma süreçleri d) Akarsu, buzul veya denizin yamaç tabanındaki birikim veya uzaklaştırma İle ilgili etkileşimleri hakkında bize önemli bilgiler verir.3 Prof.Dr.Kadir Dirik Ders Notları Tipik bir yamaçta oluşan bölümler Bir yamacın tipik profili4 Prof.Dr.Kadir Dirik Ders Notları Yamaç sınıflamasında 9 birim modeli (9 unit classification)5 Prof.Dr.Kadir Dirik Ders Notları Yamaçların eş yükseklik eğrilerinin tipine göre sınıflaması6 Prof.Dr.Kadir Dirik Ders Notları Slope decline Paralel retreat Slope replacemet Kompleks Yamaç evrimi ile ilgili hipotezler7 Prof.Dr.Kadir Dirik Ders Notları İki değişik yamaç oluşumu hipotezinin karşılaştırılması A. Paralel retreat, B. Slope decline Yükselme hızı (y) ve yarılma hızı (d) ye bağlı olarak gelişen yamaç tipleri y > d konveks y = d düz y < d konkav8 Prof.Dr.Kadir Dirik Ders Notları A B C D Yamaçlardaki aşınma ve nehir yatağındaki düşey aşınma (yarılma) oranına bağlı olarak gelişen yamaçlar. A. Yavaşlayan yarılma; B,C. Sabit aşınma; D. Hızlanan yarılma.