3 - Anatomi Kadın Üreme Organları ( sunum ) KADIN ÜREME ORGANLARI (ORGANA GENITALIA FEMININA) 1-KADIN İ Ç Ü REME ORGANLARI (organa genitalia feminina interna): -ovarium -tuba uterina -uterus -vagina 2-KADIN DI Ş Ü REME ORGANLARI (organa genitalia feminina externa): -mons pupis -labium majus pudendi -labium minus pupendi - vestibulum vaginae -clitoris -bulbus vestibuli -gl. vestibularis major -gll. vestibulares minoresKADIN ÜREME ORGANLARI (ORGANA GENITALIA FEMININA) Kad n genital organlar i ç ve d ş genital organlar olmak ü zere 2 k s mdan incelenirler. İ ç genital organlar pelvis bo ş lu ğ unda yer al r.KADIN ÜREME ORGANLARI (ORGANA GENITALIA FEMININA)KADIN ÜREME ORGANLARI (ORGANA GENITALIA FEMININA INTERNA) 1-KADIN İ Ç Ü REME ORGANLARI -ovarium -tuba uterina -uterus -vaginaKADIN ÜREME ORGANLARI (ORGANA GENITALIA FEMININA EXTERNA) 2-KADIN DI Ş Ü REME ORGANLARI -mons pupis -labium majus pudendi -labium minus pupendi - vestibulum vaginae -clitoris -bulbus vestibuli -gl. vestibularis major -gll. vestibulares minores d ş genital organlar diaphragma uregenitale ve arcus pubicus ’ un a ş a ğ s nda bulunurlar.K üçü k pelvis ’ in yan duvar nda bulunan fossa ovarica ’ ya yerle ş mi ş lerdir. Fossa ovarica, a. iliaca externa ile a. iliaca interna aras nda bulunur. Bu ç ukuru a ş a ğ ve ö n taraftan lig. latum uteri ’ nin taban , yukar dan a. iliaca externa ve arkadan da ureter s n rlar. Ç ukurun dibinde ve peritoneum ’ un alt ndan a . v. obturatoria ile n. obturatorius ge ç er. [OVARIUM (Yumurtal k)] n.a. v. obturatorius a. iliaca externa a. iliaca internaTuba uterina ’ n n arka ve a ş a ğ k sm nda bulunan ovarium ’ lar, lig. latum uteri i ç inde bulunurlar ve uzun eksenleri de hemen hemen vertikal y ö ndedir. Pembemsi- gri renkli olan ovarim ’ lar n y ü z ü bulu ğ ç a ğ na kadar peritoneum ’ la ö rt ü l ü olup d ü z ve parlakt r. Ovulasyon ve do ğurmaya ba ğl olarak da ü zeri p ü rt ü kl ü bir g ö r ü n ü m al r. Her bir ovarium yakla ş k 4cm. uzunlu ğunda, 2cm eninde ve 0,8cm kal nl ğ ndad r. A ğ rl ğ da 3 ila 5gr kadard r. [OVARIUM (Yumurtal k)] lig. latum uteriFacies lateralis ve facies medialis olmak ü zere iki y ü z ü vard r. Facies lateralis ’ i fossa ovarica ’ y ö rten parietal peritona oturur. Facies medialis , d ş y ü ze oranla daha konvextir. Bu y ü z ü infundibulum tubae uterina ö rter. Facies lateralis F a c i e s m e d i a l i s [OVARIUM (Yumurtal k)] infundibulumExtremitas tubaria ’ ya fimbria ovarica ile lig. suspensorium ovarii tutunur. Extremitas uterina, a ş a ğ pelvis d öş emesine do ğru y ö nelmi ş tir. Bu u ç , lig. ovarii proprium arac l ğ ile uterus ’ un cornu uteri ’ sine tutunur. Tubae uterina, ö nce margo mesovaricus ü zerinden bir kavis yaparak ge ç er. Sonra extramitas tubaria ’ n n ü zerinden k vr larak margo liber ’ e ve buradanda facies medialis ’ e gelir. [OVARIUM (Yumurtal k)] ext.tubaria Ext.uterina lig. ovarii proprium lig. suspensorium ovariiArka kenar na, serbest olmas nedeniyle margo liber denilir. Bu • kenar n y ö n ü uretere do ğrudur. Ö n kenar na, mesoovarium tutunmas nedeniyle margo mesoovaricus denir ve bu kenarda hilum ovarii bulunur. Mesovarium ’ un iki yapra ğ aras nda bulunan damar ve sinirler, hilum ovarii ’ den ovarium ’ a girer ve ç karlar. [OVARIUM (Yumurtal k)] margo mesoovaricus hilum ovarii margo liberOvarium ’ u en d ş tan periton ö rter. Bu periton da, di ğer organlar ö rten peritonlar gibi squamoz epitel yap s nda olup d ü z ve parlakt r. Ancak b ü l ü ğ ç a ğ ndan sonra ovarium ’ un peritonu, yap s n de ği ş tirir ve germinal epitelium denilen kolumnar h ü cre tabakas ile kaplan r. Bu nedenle de mat-gri renge d ö ner. Bu epitel tabakas n n alt nda, tunica albuginea denilen kal n bir tabaka bulunur. Tunica albuginea ’ n n i ç k sm nda ovarium ’ un esas yap s n olu ş turan stroma ovarii bulunur. Stroma ovarii de, cortex ovarii ve medulla ovarii denilen farkl iki b ö l ü mden olu ş ur. Cortex ovarii, d ş tarafta bulunur i ç indeki ba ğ dokular aras nda, muhtelif geli ş me devrelerinde bulunan follik ü ller i ç erir. Medulla ovarii, i ç tarafta bulunur ve cortex ovarii ’ ye oranla daha gev ş ek bir yap ya sahiptir. Hilum ovarii ’ den i ç eri giren damarlar n ç o ğu, cortex ovarii ’ de da ğ l r. Burada geli ş en follik ü lller etraf nda kapiller a ğlar olu ş tururlar. [OVARIUM (Yumurtal k)] tunica albuginea S t r o m a o v a r i iPuberte ’ den ö nce cortex ovarii ’ de folliculi ovarici primarii denilen tek tip follik ü l bulunur. Ç ocuk d ü nyaya geldi ği zaman her iki ovarium ’ da yakla ş k 400.000 primer follik ü l bulunur. Fakat bunlardan yakla ş k, kad n hayat s ü resinde 400 adedi geli ş erek olgun hale gelebilir. Geri kalan muhtelif geli ş me devrelerinde harap olurlar. Puberte ile birlikte bu follik ü ller bir ç ok geli ş me devreleri ge ç irerek Graaf follik ü l ü denilen olgun follik ü lleri olu ş turur. Ovulasyondan sonra y rt lan Graaf follik ü l corpus luteum ad n al r ve bir m ü ddet i ç salg bezi olarak g ö rev yapar. Ovulasyon: Graaf follik ü l ü , ovarium korteksinin herhangi bir yerinde geli ş ebilir. Olgunla ş an follik ü l yakla ş k 1-1,5cm ç ap na eri ş ir ve ovarium ’ un y ü zeyine yak n bulunur. Geli ş en follik ü l tunica albuginea ’ y bas n ç yaparak inceltir. Ovarium ’ un d ş y ü z ü nde bu b ö lge koyu mavi renkte bir kabart ş eklinde g ö r ü l ü r. Ovulasyon 13-14 ya ş lar nda ba ş lar ve 40-50 ya ş lar na kadar devam eder. Ovulasyonun kesilmesine klimakterium denilir. Normal kad nlarda ovulasyon 30-35 sene i ç inde, gebelik ve emzirme d ö nemi hari ç , her 4 haftada bir defa olmak ü zere, senede 13 defa tekrarlan r. Olgun yumurta (ovum) v ü cudun en b ü y ü k h ü cresi olup 150-200 mikron ç ap ndad r. Spermium ’ dan yakla ş k 25 defa daha b ü y ü kt ü r. [OVARIUM (Yumurtal k)]a. ovarica MR anjiografi Arterleri: Aorta abdominalis ’ den ç kan a. ovarica ’ lard r. A. ovarica, lig. suspensorium ovarii i ç inde pelvis ’ e iner ve hilum ovarii ’ den ovarium ’ a girerek follik ü ller etraf nda k lcal a ğlar olu ş turur.Venleri: Arterleri takip ederek hilum ovarii ’ den ç kar. Bu venler plexus pampiniformis denilen ven ö z a ğ olu ş tururlar. Bu a ğ olu ş turan venler, yukar ç kt k ç a birbirleriyle birle ş irler ve sonunda v. ovarica ’ y olu ş tururlar. V.ovarica, a.ovarica ile birlikte seyreder. Sol taraf nki v.renalis ’ e, sa ğ taraf nki ise v.cava inferior ’ a a ç l r. [OVARIUM (Yumurtal k)] v.renalis sinistranodi lymphatici preaortici ve aortici lateralis Lenf drenaj : Kan damarlar ile birlikte uzan r ve nodi lymphatici preaortici ve aortici l ateralis ’ lere a ç l rlar. [OVARIUM (Yumurtal k)]Sinirleri: Plexus hypogastricus inferior (veya plexus pelvicus) ve a.ovarica ’ n n ç evresindeki plexus ovaricus ’ dan gelir. Parasimpatikleri n.vagus ’ tan, simpatikleri ise n.splanchnicus minor ve bir k s m torakal medulla spinalis segmentlerinden gelir 12 13 S2-4[TUBA UTERINA (Salpinx: Fallop borusu)] Yakla ş k 10 cm uzunlu ğunda 3 mm ç ap nda olan boru ş eklindeki bu organ, ovarium ’ dan ç kan yumurtay uterus ’ a nakleder. Uterus ’ a yak n olan b ö l ü m ü hemen hemen horizontal olarak laterale do ğru uzan r. Daha sonra, arkaya ve yukar ya do ğru d ö nerek ovarium ’ un ü st kenar n sarar. Lig. latum uteri ’ nin tuba uterina ’ ya kom ş u olan b ö l ü m ü ne, mesosalpinx denilir. Tuba uterina ’ n n uterus ’ a a ç lan deli ğine ostium • uterinum tubae uterinae, kar n bo ş lu ğuna a ç lan deli ğine ise ostium abdominale tubae uterinae denilir. Tuba uterina ’ lar, lig. latum uteri ’ nin serbest kenar boyunca uzan rlar. ostium uterinum tubae uterinae ostium abdominale tubae uterinae Tuba uterina isthmus tubae uterinae, ampulla tubae uterinae ve infundibulum tubae uterinae olmak ü zere üç b ö l ü me ayr l r. Uterus duvar nda uzanan k sa b ö l ü m ü ne de pars uterina denilir. Ampulla Isthmus pars uterina infundibulum fimbriae tubae uterinaeIsthmus Ampulla Infundibulum fimbriae tubae uterinae TUBA UTERINA Isthmus tubae uterinae: Tuba • uterina ’ n n en dar b ö l ü m ü olup, ortalama uzunlu ğu 3 cm kadard r. Uterus duvar nda seyreden k sa b ö l ü m ü ne de pars uterina denilmektedir. Ampulla tubae uterinae: Yakla ş k • 7cm uzunlu ğundad r. Spermium ovum ’ u genellikle burada d ö ller. Infundibulum tubae uterinae: Huni • ş eklinde olan bu b ö l ü m, tuba uterina ’ n n en geni ş yeridir. Ovarium ’ un ü st ucuna kom ş u olan bu huni ’ nin kenar nda fimbriae tubae uterinae denilen sa ç aklar bulunur. Bu sa ç aklardan birisi di ğerinden daha uzundur ve ovarium ’ a tutunur. Buna fibria ovarica denilir. Infundibulum hareketli olup, olgunla ş an Graaf follik ü l ü n ü n etraf n sarar.TUBA UTERINA Yap s : Tuba uterina, d ş tan • i ç e do ğru tunica serosa, tunica muscularis ve tunica mucosa ’ dan olu ş ur. Tunica muscularis d ş ta • longitudinal, i ç te sirk ü ler olmak ü zere iki tabakal d r. Bu d ü z kas lifleri, uterus ’ un kas lifleri ile devam eder. Tunica mucosa, ostium uterinum tubae ’ de uterus mukozas ile ostium abdominale tubae ’ de de periton ile devam eder. tunica muscularis tunica serosa tunica mucosaTubal ligation T ü plerin ba ğlanmas na t ü p ligasyonu denir ve bu durum ovum ile spermin kar ş la ş mamas i ç in yap lan do ğum kontrol y ö ntemlerinden biridir. Geri d ö n üş ü ms ü z olup y ü zde y ü z koruma sa ğlar. TUBA UTERINA Arterleri: A. uterina ve a. ovarica ’ dan gelen dallard r. A. uterina ’ dan gelen bir dal di ğer dallardan daha kal nd r (Sampson arteri) ve cerrahi m ü dahale esnas nda buna dikkat etmek gerekir. Venleri: Arterleri ile birlikte uzan r ve v. uterina ile v. ovarica ’ ya a ç l rlar. Lenf drenaj : Uterus ’ un fundus k sm ve ovarium ’ un lenf damarlar ile birlikte seyreder. V.ovarica ile birlikte yukar uzan r ve lumbal b ö lgedeki aortik lenf nod ü llerine a ç l r.12 13 S2-4 Sinirleri: K smen plexus ovaricus ’ dan, k smen de plexus uterinus ’ dan gelir. Affetrentleri T 11-12 . ve L 1 . sinirlerle medulla spinalis ’ e gider. T11 T12 L1[UTERUS (D ö l yata ğ : Rahim)] Pelvis bo ş lu ğunda mesane ile rectum aras nda bulunan, kal n duvarl , i ç i bo ş bir organd r. Uterus ’ un abdominal b ö l ü m ü tuba uterina ’ lar ile, pelvik b ö l ü m ü ise vagina ile birle ş ir. Uterus, biraz yukar -a ş a ğ y ö nde bas k bir armuda benzetilebilir. Uzun ekseni genellikle orta planda bulunur ve pelvis eksenine uyacak ş ekilde konkavitesi ö ne-a ş a ğ bakan bir kavis ç izer. Hamilelik esnas nda uterus ’ un hacmi, ş ekli ve pozisyonu hayli de ği ş ir. Do ğumdan sonra hemen hemen eski durumuna d ö ner. Biz burada do ğ urmam ş bir eri ş kindeki uterus ’ u anlataca ğ z. UTERUS Uterus yap ve fonksiyon bak m ndan corpus uteri ve cervix uteri olmak ü zere iki ana b ö l ü mden olu ş ur. Bu iki b ö l ü m aras nda isthmus uteri denilen bir ara b ö l ü m bulunur. Isthmus uteri d ş y ü zden pek belli olmaz, fakat i ç y ü zden a ç k ş ekilde fark edilebilir. Bu b ö lge, i ç y ü zde canalis cervicis ile uterus bo ş lu ğunun birle ş me yerine uyar. UTERUS Yakla ş k 7,5cm uzunlu ğunda olan uterus, ö n b ö l ü m ü nde 5cm geni ş li ğinde , 2,75cm kal nl ğ nda ve 30-40gr a ğ rl ğ ndad r . UTERUS Uterus yap ve fonksiyon bak m ndan corpus uteri ve cervix uteri olmak ü zere iki ana b ö l ü mden olu ş ur. Bu iki b ö l ü m aras nda isthmus uteri denilen bir ara b ö l ü m bulunur. Isthmus uteri d ş y ü zden pek belli olmaz, fakat i ç y ü zden a ç k ş ekilde fark edilebilir. Bu b ö lge, i ç y ü zde canalis cervicis ile uterus bo ş lu ğunun birle ş me yerine uyar. Corpus uteri Cervix uteri isthmus uteri vagina Canalis cervicis uteri UTERUS UTERUS Corpus uteri: Uterus ’ un 2/3 ü st k sm na corpus uteri denilir. Ö nden arkaya bas k olan corpus uteri ’ nin, tuba uterina ’ lar n ba ğland ğ yerin yukar s nda kalan b ö l ü m ü ne fundus uteri denilir. Corpus uteri ’ nin mesane ile kom ş u olan alt y ü z ü ne facies vesicalis denilir. İ nce ba ğ rsaklarla kom ş u olan ü st y ü z ü ne facies intestinalis denilir. Bu y ü z, arkada cervix uteri ve vagina ’ n n ü st b ö l ü m ü ile devam eder.. Fundus uteri, t ü m y ö nlerde konveks olup peritonla kapl d r. Serbest olan bu b ö l ü m ince ba ğ rsak k vr mlar veya colon sigmoideum ile kom ş uluk yapar. facies vesicalis facies intestinalis UTERUS Fundus uteri ile corpus uteri ’ nin birle ş me yerinde ve yan kenarlarda g ö r ü len ç k nt lara cornu uteri dextrum ve sinistrum denilir. Buralara tuba uterina ba ğlan r. cornu uteri dextrum cornu uteri sinistrum UTERUS Corpus uteri ’ nin yan kenarlar na margo uteri dexter ve sinister denilir. Hafif konveks olan bu kenarlar n ü st u ç lar cornu uteri ’ lere uyar. Tuba uterina ’ n n ba ğlanma yerinin biraz ö n ve a ş a ğ k sm na lig. teres uteri , arka k sm na ise lig. ovarii proprium tutunur. Bu üç yap , uterus ’ un yan kenarlar ndan pelvis ’ in yan duvarlar na uzanan lig. latum uteri i ç inde bulunur. m a r g o u t e r i d e x t e r Tuba uterina lig. teres uteri lig. ovarii proprium UTERUS Cervix uteri: Uterus ’ un isthmus ile vagina aras nda kalan b ö l ü md ü r. Yakla ş k 2cm uzunlu ğunda olan bu b ö l ü m, uterus ’ un 1/3 ’ ü n ü olu ş turur ve alt k sm vagina i ç erisine do ğru sokulmu ş durumdad r. Cervix uteri ’ nin vagina i ç erisine giren bu b ö l ü m ü ne portio vaginalis cervicis, yukar s nda kalan b ö l ü m ü ne ise portio superavaginalis cervicis denilir . UTERUS Portio supravaginalis cervicis , ö n tarafta mesana ile kom ş udur ve ikisi aras nda Parametrium denilen ba ğ dokusu bulunur. Portio supravaginalis ’ in arka y ü z ü , peritonla ö rt ü l ü d ü r. Bu b ö l ü m, daha a ş a ğ da vagina ’ n n arka duvar ile devam eder. Portio vaginalis cervicis , cervix uteri ’ nin vagina i ç inde uzanan b ö l ü m ü d ü r. Bu b ö l ü m ü n vagina ’ dan g ö r ü lebilen deli ğine, ostium uteri denilir. Do ğurmam ş larda yuvarlak olan ostium uteri, do ğurmu ş larda transvers bir yar k ş eklinde g ö r ü l ü r. Bu deli ği ö nde labium anterius (2) , arkadan labium posterius (4) s n rlar. Ostium uteri (3); yukar do ğru canalis cervicis uteri ile devam eder. ostium uteriPortio vaginalis uteri ile vagina duvar aras nda olu ş an ç epe ç evre ç kmaza fornix vaginae ad verilir. Bunun yan b ö l ü mlerine pars lateralis , ö n k sm na pars anterior ve arka k sm na ’ da pars posterior denilir. Pars posterior, en derin olan ç kmazd r. Koitusda menin b ü y ü k k sm n n at ld ğ yer olmas nedeniyle bu b ö l ü me receptaculum seminis de denilir. Ostium uteri buraya do ğru y ö nelmi ş tir, bu nedenle spermium kolayca uterus ’ a ge ç ebilir. pars posterior pars anterior pars lateralisCorpus uteri ’ nin i ç indeki bo ş lu ğa, cavitas uteri denilir. Üç gen ş eklindeki bu bo ş luk, kesitlerinde ince bir yar k ş eklinde g ö r ü l ü r. Üç genin taban k sm fundus uteri ’ ye, tepesi ise canalis cervicis uteri ’ ye do ğru y ö nelmi ş tir. Ö n k öş elerine tuba uterina ’ lar a ç l r ve buradaki deliklere ostium uterinum tubae uterinae denilir. Üç genin tepe k sm isthmus uteri hizas nda canalis cervicis uteri ile devam eder. Cavitas uteri ’ nin, dip k sm nda ostium uteri ’ ye kadar olan uzunlu ğu yakla ş k 6,5cm kadard r. Cavitas uteri ’ yi vagina ’ ya ba ğlayan kanala, canalis cervicis uteri denilir. Bu kanal n iki ucu, orta b ö l ü m ü ne oranla daha dard r. Bu kanal n ö n ve arka duvar nda uzunlamas na seyreden birer ç k nt bulunur. Bu ç k nt lardan yan taraflara do ğru uzanan plikalara, plicae palmatae denilir. Bu ş ekliyle bir hurma a ğac yapra ğ na benzeyen plikalar n t ü m ü ne Arbor vitae uteri de denilmektedir. Ö ndeki plikalar, arkadaki plikalar aras ndaki oluklara girer. Bu nedenle kanal iyice kapat rlar. plicae palmataeUterus ’ u ta ş yan yap lar Uterus ’ un 5 ba ğ vard r. Fakat uterus ’ u ba ş l ca m. levator ani ve üç ö nemli ba ğ ta ş r. Uterus ’ u ta ş yan üç ö nemli ba ğ ise lig. transversum cervicis, 1. lig. pubocervicale ve 2. lig. sacrocervicalis ’ tir. 3. Lig. latum uteri ve lig. teres uteri gev ş ek ba ğlar olmalar nedeniyle, uterus ’ u ta ş mada bir fonksiyonlar yoktur.M. levator ani, pelvis ç k ş n n b ü y ü k b ö l ü m ü n ü ö rter. Bu kas ile bu kas n ü st y ü z ü n ü ö rten fasica diaphragmatis pelvis superior , pelvis organlar n ta ş yan en ö nemli yap lard r. M. levator ani ’ nin ö n b ö l ü m ü n ü n medial kenarlar , ü st y ü z ü n ü ö rten fasia arac l ğ ile cervix uteri ’ ye tutunarak uterus ’ un a ş a ğ do ğru yer de ği ş tirmesini ö nler. m.pubococcygeus m.iliococcygeus fasica diaphragmatis pelvis superiorLig. transversum cervicis (colli) (lig. cardinale; Mackenrodt ba ğ ): Vagina ’ n n ü st, cervix uteri ’ nin de alt b ö l ü mlerinin ö n ve arka y ü zlerini ö rten ba ğ dokusu lifler, bu organlar n yan kenarlar nda bir araya gelerek pelvisin yan duvar na yap ş arak sonlan rlar. Lig. pubocervicale (lig. uterovesicalis): Pubis ’ in arka y ü z ü n ü cervix uteri ’ ye ba ğlayan ş erit ş eklinde iki ba ğd r. Bu ba ğ yan taraflardan ge ç ti ği mesane ’ ye de tutunur. Bu liflere de lig. pubovesicalis denilir. Lig. sacrocervicalis (lig. uterosacralis): Lig. transversum cervicis ’ nin arka b ö l ü m ü n ü n bir devam olan ve cervix uteri ’ yi sacrum ’ a ba ğlayan fibrom ü sk ü ler ba ğd r. Lig. latum uteri: Corpus uteri ’ nin ü st ve alt y ü zlerini ö rten periton yapraklar , uterus ’ un yan kenarlar nda bir araya gelerek yan tarafa do ğru uzan rlar ve pelvis ’ in yan duvar ndaki periton ile devam eder. İ ş te uterus ’ un yan kenar ile pelvis yan duvarlar aras nda uzanan iki yaprak peritona, lig. latum uteri denilir. Lig. latum uteri ’ nin üç b ö l ü m ü vard r. Uterus ’ a yak n olan b ö l ü m ü ne mesometrium, tuba uterina ’ ya yak n olan b ö l ü m ü ne mesoalpinx ve ovarium ’ a yak n olan b ö l ü m ü ne ise mesovarium denilir. Lig. latum uteri ’ nin iki yapra ğ aras nda ve ö zellikle cervix uteri ’ nin yan taraflar nda bulunan ba ğ dokusuna parametrium, parametrium ’ un a ş a ğ da vagina ’ n n etraf nda devam eden k sm na ise paracolpium denilir. Uterus ’ u saran ser ö z zara (peritoneum) da perimetrium denilir. UTERUS Lig. latum uteriLig. latum uteri ’ nin üç b ö l ü m ü vard r. Uterus ’ a yak n olan b ö l ü m ü ne mesometrium, tuba uterina ’ ya yak n olan b ö l ü m ü ne mesoalpinx ve ovarium ’ a yak n olan b ö l ü m ü ne ise mesovarium denilir. Lig. latum uteri ’ nin iki yapra ğ aras nda ve ö zellikle cervix uteri ’ nin yan taraflar nda bulunan ba ğ dokusuna parametrium, parametrium ’ un a ş a ğ da vagina ’ n n etraf nda devam eden k sm na ise paracolpium denilir. Uterus ’ u saran ser ö z zara (peritoneum) da perimetrium denilir.Lig. latum uteri i ç erisinde bulunan olu ş umlar parametrium, 1. a. uterina, 2. tuba uterina (infudibulum hari ç ), 3. lig. teres uteri yada lig. rotundum (Gubernaculum ’ un art ğ ), 4. Epo ö phoron ve paro ö phoron (Mezonefroz kanallar n art klar ) 5. ovarium, 6. ureter ve 7. lig. ovarii proprium bulunur. 8.Lig. teres uteri: Lig. latum uteri ’ nin iki yapra ğ aras nda, tuba uterina ’ n n giri ş inin hemen alt nda uterus ’ un ü st k s mlar na tutunur. Eksternal iliak damarlar ve lig. inguinale ’ yi ç aprazlayarak anulus inguinalis profundus ’ dan canalis inguinalis ’ e girer. Lifleri labium majus pudendi ’ nin dokusuna kar ş r. Lig. teres uteriLig. teres uteri Anulus inguinalis profundus Anulus inguinalis superficialis Lig. teres uteriPlica vesicouterina: Uterus ’ un serviks ve korpus b ö l ü mlerinin birle ş me yerinden, mesanenin arka y ü z ü ne ge ç en periton plikas d r. Burada olu ş an ç kmaza excavatio vesicouterina denilir. Plica rectouterina (Douglas plikas ): Vagina ’ n n arka forniksinden rektum ö n y ü z ü ne ge ç en periton plikas d r. Burada olu ş an ç kmaza, excavatio rectouterina (Douglas ç kmaz ) denilir. An ü s ’ ten 5cm yukar da bulunan Douglas ç kmaz , sadece kad nlarda bulunur ve buras kar n bo ş lu ğunun en dip k sm d r. excavatio vesicouterina excavatio rectouterinaUterus ’ un pozisyonu: Uterus ’ un ş ekli, hacmi ve bulundu ğu yer, hayat n ç e ş itli d ö nemlerinde farkl l k g ö sterir. Fetus ve bebeklerde uterus kar n bo ş lu ğunda bulunur ve cervix uteri, corpus uteri ’ den daha b ü y ü kt ü r. Puberte ’ de uterus, armut ş eklinde olup 14-17 gr a ğ rl ğ ndad r. Fundus k sm apertura pelvis superior ’ un hemen a ş a ğ s nda olacak ş ekilde pelvis i ç inde yer al r. Eri ş kinlerde uterus ’ un pozisyonu, kom ş u organlar n durumuna g ö re biraz de ği ş ir. Ayakta duran kad nda mesane ve rektum bo ş oldu ğu zaman, uterus hemen hemen horizontal bir pozisyondad r. Fundus uteri pubis ’ in yakla ş k 2cm arkas nda ve biraz de yukar s nda bulunur. UTERUS Uterus ’ un pozisyonu: Normal durumda uterus, isthmus y ü ksekli ğinde ö ne do ğru k vr l r ve uterus ’ un cervix ve corpus ’ u aras nda a ç kl ğ ö ne-a ş a ğ bakan 100-170 ? lik bir a ç olu ş ur. Buna antefleksiyon a ç s denir. Uterus ile vagina aras nda, a ç kl ğ ö ne bakan 90-110 ? lik bir a ç bulunur. Buna ise anteversiyon a ç s denilir. Mesane dolu oldu ğu zaman uterus arkaya do ğru itilir. antefleksiyon a ç s anteversiyon a ç sNormal s n rlar n d ş nda uterus ’ un arkaya yatmas na retroversiyon (1), yana yatmas na lateroversiyon (2), ekseni etraf nda d ö nmesine de torsio uteri (3) denilir. 1 2 3Menstruasyon d ö neminde uterus ve damarlar b ü y ü r, dolay s yla daha yuvarlak bir g ö r ü n ü m al r. Ostium uteri ’ yi s n rlayan dudaklar ş i ş er, corpus uteri ’ nin mukozas kal nla ş r, yumu ş ar ve daha koyu bir renk al r. Gebelik d ö neminde uterus ç ok fazla b ü y ü r. Sekizinci ayda regio epigastrica ’ ya kadar y ü kselir. Uterus ’ un hacminin artmas , k smen yeni kas liflerinin olu ş mas , k smen de eski kas liflerinin b ü y ü mesiyle sa ğlan r. Do ğumdan sonra uterus, hemen hemen eski durum ve pozisyonuna d ö ner ve a ğ rl ğ yakla ş k 42 gr olur. Fakat, bo ş lu ğu eskisine oranla biraz daha b ü y ü kt ü r. Damarlar k vr nt l olarak seyreder, kas tabakas ve ostium uteri daha belirgindir. UTERUS Ya ş l larda uterus atrofiye olur. Daha soluk renkli ve daha sert yap l d r.Cervix uteri ile corpus uteri aras nda belirgin bir s n r bulunur. Isthmus uteri s kl kla, ostium uteri ise bazen oblitere olur. Ostium uteri ’ yi s n rlayan dudaklar tamamiyle kaybolur.Uterus, tunica serosa (perimetrium), tunica muscularis (myometrium) ve tunica mucosa (endometrium) olmak ü zere üç tabakadan olu ş ur. Tunica serosa ’ y periton olu ş turur. Tunica muscularis, uterus ’ un b ü y ü k k sm n olu ş turur. Do ğurmam ş larda daha kal n, tuba uterina ’ lar n ba ğland ğ yerlerde ise biraz incedir. Kas liflerinin bir k sm tuba uterina ’ n n kas lifleri ile devam eder. Bir k s m lifleri de lig. teres uteri, lig. ovarii proprium ve lig. latum uteri i ç inde uzan r. Gebelik esnas nda kas dokusu ç ok belirgin ş ekilde geli ş ir ve kas lifleri geni ş ler. UTERUS Tunica muscularis Tunica serosaTunica mucosa, d ü z bir ö rt ü ş eklinde olup d ş taraf ndaki kas tabakas na yap ş k durumdad r. Tunica mucosa tuba uterina ’ y d öş er ve fimbria ovarica ’ da peritoneum ile birle ş ir. Ostium uteri ’ de vagina mukozas ile birle ş ir.Menstrual siklus: Kad n hayat nda, puberte ’ den menopoz ’ a kadar uzanan cinsel olgunluk, yani ç ocuk do ğurabilme d ö neminde, endometrium menses (ayba ş kanamas ) denilen periyodik de ği ş iklikler g ö sterir. Bu de ği ş iklikler sonucunda uterus ’ dan kan gelir, bu d ö neme menstruation denilir. Menstrual siklus yakla ş k 27 g ü n s ü rer. Bu s ü re kad nlar aras nda biraz farkl olabildi ği gibi, ayn kad n n farkl d ö nemlerinde de de ği ş ebilir. Uterus mukozas ndaki bu de ği ş iklikler, ovarium ’ daki de ği ş ikliklerle yak ndan ilgilidir. Uterus mukozas ndaki bir periyot d ö nemindeki de ği ş iklikleri d ö rt safhaya ay rabiliriz. Proliferasyon devresi: Bu d ö nemde uterus mukozas kal nla ş arak normal kal nl ğ n n yakla ş k d ö rt misline ula ş r. Uterus bezleri b ü y ü r, fakat fazla salg yapmazlar. Proliferasyon d ö nemi, mestruasyon ’ un son g ü n ü nden itibaren ba ş lar ve ovulasyon ’ a kadar devam eder. Sekresyon devresi: Bu devre, Graff follik ü l ü n ü n patlayarak ovum ’ un (ovulasyon) ovarium ’ dan d ş ar ç kmas yla ba ş lar ve bir hafta kadar s ü rer. Deskuamasyon ve Rejenerasyon devresi: Bu iki safha i ç i ç e girmi ş durumdad r. Yani, bir yandan deskuamasyon olurken bir yandan da regenerasyon olur. Gebelik olu ş mad ğ takdirde ayn d ö nemler tekrar ba ş lar ve ayn s ray takip eder. Bu siklus klimakterium ’ a kadar devam eder. UTERUS Arterler: Uterus ’ u a. uterina (a. iliaca interna ’ n n dal ) ve a. ovarica (pars abdominalis aortae ’ nin dal ) besler. Venleri: Uterus ’ un venleri arterleri takip ederek lig. latum uteri i ç ine girerler. Cervix uteri ’ nin yan taraflar nda plexus venosus uterinus ’ u olu ş tururlar. Buradan ç kan venler (vv.uterinae) v.iliaca interna ’ ya a ç l rlar. UTERUS Lenf drenaj : Fundus uteri ’ den gelen lenf damarlar nodi lymphatici aortici, nodi lymphatici iliaci externi ve nodi lymphatici inguinales superficialis ’ e a ç l rlar. Corpus uteri ’ nin lenf damarlar nodi lymphatici inguinales superficiales ’ e , cervix uteri ’ nin lenf damarlar ise nodi lymphatici iliaci interni ve nodi lymphatici sacrales ’ e a ç l rlar. nodi lymphatici aortici nodi lymphatici inguinales superficialisSinirleri: Uterus ’ a sinirleri plexus hypogastricus inferior (plexus pelvicus) ’ dan ve b ü y ü k ö l çü de de, plexus uterovaginalis ’ in ö n ve orta b ö l ü mlerinden gelir. Buraya parasimpatikleri nn. splanchnici pelvici ’ den (S 2-4 ), simpatikleri ise T 11-12 ve L 1 ’ den gelir. Plexus uterovaginalis ’ deki liflerin ç o ğu vasomotor etki g ö sterir. Afferentleri plexus hypogastricus inferior ’ da simpatik liflerin yan nda, yukar do ğru ç karak T 10-11 ve L 1 segmentlerden medulla spinalis ’ e girerler. 12 13 S2-4 nn. splanchnici pelvici (S2-4)Klinik Bilgi Uterus ’ un cerrahi yoldan ç kart lmas na histerektomi denir. Bu i ş lem uterusun tamam i ç in yap labilece ği gibi k smen de yap labilir. Histerektomi s kl kla uterus t ü m ö rlerinde yayg n olarak uygulanan bir y ö ntemdir. A.Abdominal B. Laparoskopik (Vaginal)Uterus ’ un vaginal tu ş e ile muayenesi. Uterusu ta ş yan • ba ğlar n belli bir elastikiyeti vard r. E ğer bu ba ğlar n elastikiyeti azal r ya da ba ğlar zay flarsa uterus vaginadan a ş a ğ sarkarak a ş a ğ do ğru iner. Buna prolapsus uteri denir. Uterus prolapsusuHisterektomi Uterus ’ un cerrahi • yoldan ç kart lmas na histerektomi denir. Bu i ş lem uterusun tamam i ç in yap labilece ği gibi k smen de yap labilir. Histerektomi s kl kla uterus t ü m ö rlerinde yayg n olarak uygulanan bir y ö ntemdir. abdominal vaginal[VAGINA (Hazne)] Kas ve zarlardan yap lm ş boru ş eklinde bir organ olup, vestibulum vaginae ’ den uterus a ğz na kadar uzan r. Portio vaginalis cervicis vagina ’ n n i ç erisine do ğru biraz invagine olur ve ikisi aras nda olu ş an ç kmaza fornix vaginae denilir. Bunun pars anterior (0,5-1cm derinli ğinde), pars posterior (1.5cm derinli ğinde) ve pars lateralis olmak ü zere üç b ö l ü m ü vard r. Arka ç kmaz, ö n ç kmazdan daha derindir ve spermiumlar n at ld ğ yer olmas nedeniyle receptaculum seminis de denilmektedir. pars posterior pars anterior pars lateralisVagina ’ n n paries anterior ve paries posterior olmak ü zere iki duvar vard r. Bu duvarlar mesane ve rectum ’ un bas nc yla bir birine temas ederler. Bo ş lu ğu, alt k s mdan yap lan transvers kesitte bir H harfi ş eklinde, ortalardan yap lan kesitte ise transvers bir yar k ş eklindedir. paries anterior paries posteriorVagina ’ n n ö n duvar n n uzunlu ğu yakla ş k 6-7,5cm, arka duvar n n ise 9cm kadard r. Vagina ’ n n orta k sm u ç lar na oranla daha geni ş tir. Vagina ’ n n alt a ğ zna ostium vaginae denilir. Vesibulum vaginae ’ ye a ç lan bu delikte k zl k zar (hymen) bulunur. [VAGINA (Hazne)]Kom ş uluklar : Ö n tarafta mesane boynu ve uretha feminina ile kom ş udur. Arka y ü z ü n ü n ü st 1/4 ’ ü peritonla ö rt ü l ü d ü r. Buras excavatio rectouterina ’ n n ö n duvar n n alt b ö l ü m ü n ü olu ş turur. Orta 2/4 ’ ü fascia rectovaginalis ile, alt 1/4 ’ ü ise centrum tendineum perinei ve canalis analis ile kom ş udur. Ureter ’ lerin alt b ö l ü mleri, fornix vaginae ’ nin yan taraflar ndan ö ne-i ç e do ğru ge ç erler ve ö n forniksin hemen ö n taraf nda da mesaneye girerler. uretha fascia rectovaginalis [VAGINA (Hazne)] centrum tendineum perineiYap s : Tunica mucosa, tunica muscularis ve tunica spongiosa olmak ü zere üç tabakadan olu ş ur. Tunica mucosa: Yukar da uterus mukozas ile devam eder. Ö n duvar nda columna rugarum anterior, arka duvar nda ise columna rugarum posterior denilen ve uzunlamas na seyreden kabar k birer s ü t ü n bulunur. Bu s ü tunlardan yan tarafa do ğru uzanan mukoza plikalar na rugae vaginales denilir. Urethra feminina ’ n n, ö n duvar nda yapm ş oldu ğu ç k nt ya carina urethralis vaginae denilir. Vagina ’ da salg bezi bulunmaz, buran n slakl ğ ve kayganl ğ n cervix uteri ’ den gelen uterus salg s sa ğlar. Tunica muscularis: Nisbeten zay f olan vagina ’ n n kas tabas , d ş ta longitudinal ve i ç te sirk ü ler olmak ü zere iki tabakadan olu ş ur. Tunica spongiosa: Vaginan n etraf n saran ba ğ dokusuna paracolpium denilir. Vagina ’ y kom ş u organlara ba ğlayan bu gev ş ek ba ğ dokusu i ç inde kan damar pleksuslar bulunur. VAGINA Tunica mucosa Urethra rugae vaginalesVagina ’ n n paries anterior ve paries posterior olmak ü zere iki duvar vard r. Bu duvarlar mesane ve rectum ’ un bas nc yla bir birine temas ederler. Bo ş lu ğu, alt k s mdan yap lan transvers kesitte bir H harfi ş eklinde, ortalardan yap lan kesitte ise transvers bir yar k ş eklindedir. Vagina ’ n n ö n duvar n n uzunlu ğu yakla ş k 6-7,5cm, arka duvar n n ise 9cm kadard r. Vagina ’ n n orta k sm u ç lar na oranla daha geni ş tir. Vagina ’ n n alt a ğ zna ostium vaginae denilir. Vesibulum vaginae ’ ye a ç lan bu delikte k zl k zar (hymen) bulunur.Kom ş uluklar : Ö n tarafta mesane boynu ve uretha feminina ile kom ş udur. Arka y ü z ü n ü n ü st 1/4 ’ ü peritonla ö rt ü l ü d ü r. Buras excavatio rectouterina ’ n n ö n duvar n n alt b ö l ü m ü n ü olu ş turur. Orta 2/4 ’ ü fascia rectovaginalis ile, alt 1/4 ’ ü ise centrum tendineum perinei ve canalis analis ile kom ş udur. Ureter ’ lerin alt b ö l ü mleri, fornix vaginae ’ nin yan taraflar ndan ö ne-i ç e do ğru ge ç erler ve ö n forniksin hemen ö n taraf nda da mesaneye girerler .Arterleri: A. vaginalis ’ ten beslenir. A. uterina ’ n n bir dal olan a. vaginalis, bazen a. iliaca interna ’ dan da ç kabilir. A. vaginalis a. uterina, a. vesicalis inferior ve a. rectalis media ’ n n dallar ile anastomoz yapar. Venleri : Vagina ’ n n ç evresindeki parakolpium i ç inde uterus, mesane ve rektumdan gelen venlerle birle ş erek plexus vaginalis denilen damar a ğ n olu ş turur. Plexus ’ dan ç kan venler v. iliaca interna ’ a drene olur. VAGINA Plexus vaginalis a.v.vaginalis a.v.iliaca internanodi lymphatici inguinales superficialis Lenf drenaj : Vagina ’ n n lenf damarlar nodi lymphatici iliaci externi ve interni ’ ye a ç l rlar. Hymen ’ nin a ş a ğ s nda vestibulum ’ dan gelenler ise nodi lymphatici inguinales superficiales ’ e a ç l rlar. Buna kar ş l k labium minus pudendi ve clitoris ’ in lenf damarlar nodi lymphatici inguinales profundi ’ ye a ç l r. nodi lymphatici iliaci externi VAGINASinirleri: Plexus uterovaginalis ve plexus hypogastricus inferior (plexus pelvicus) ’ dan innerve olur. Alt k sm na plexus pudendus ’ dan lifler gelir. nn. splanchnici pelvici (S2-4) plexus hypogastricus inferior Plexus uterovaginalis VAGINA 12 13 S2-4KADIN ÜREME ORGANLARI (Mons pubis, Labium majus/minus pudendi)DE Ğİ Ş İ K VULVA Ş EK İ LLER İ Vulva; kad n d ş genital b ö lgelerine kar ş dan bak ld ğ nda ü stte ç at y olu ş turan le ğen kemiklerinin birbiriyle orta hatta birle ş ti ği b ö lgenin olu ş turdu ğu kabar kl k olan pubis tepesi , altta an ü s ve labium majus pudendi (b ü y ü k dudaklar) ad verilen yap larca s n rlanan b ö lgedir. D ş genital organlara topluca vulva ad verilir. Mons pubis Symphysis pubica ’ n n öü n ü nde, commissura • labiorum anterior ’ un ü st ü nde yer alan ve deri alt ya ğ dokusunun birikmesi ile olu ş an yuvarlak kabar nt d r. Ü zeri pubes denilen k llar ile ö rt ü l ü d ü r. LABIUM MAJUS PUDENDI (b ü y ü k dudak) Genital kanal n giri ş inde uzunlamas na bulunan bir ç ift kal n deri plikas d r. Erkeklerdeki scrotum derisi kar ş l ğ olan labium majus pudendi ’ ler, yakla ş k 8cm uzunlu ğunda, 2-2,5cm y ü ksekli ğindedir. Ö nde mons pubis ’ den, arkada perineum ’ a (veya an ü s ’ e 2,5cm kalas ya) kadar uzan r. D ş y ü z ü fazla pigment i ç ermesi nedeniyle, kom ş u b ö lge derisine oranla daha koyu renklidir ve ü zerinde k llar bulunur. İ ç y ü z ü d ü zd ü r ve d ş y ü zle aras nda bol miktarda ya ğ ve ba ğ dokusu bulunur. Labium majus pudendi ’ nin kabar kl ğ n da bu yap lar verir. Erkeklerdeki tunica dartos ’ da oldu ğu gibi d ü z kas lifleri ile damar ve sinirler bulunur. Labium majus pudendi ’ lerin ö n u ç lar kal n, arka u ç lar ise incedir. Her iki ucu da birbirleriyle birle ş erek ö nde commissura labiorum anterior ’ u , arkada ise commissura labiorum posterior ’ u olu ş turur. Commissura labiorum posterior ile an ü s aras nda kalan 2,5-3cm lik b ö l ü me, perineum (klinikte symphysis pubica ’ n n alt kenar ndan koksikse kadar olan b ö lgeye) denilir. Labium majus pudendi ’ ler aras nda kalan aral ğa, rima pudendi denilir. Rima pudendiCommissura labiorum posterior ile an ü s aras nda kalan 2,5-3cm lik b ö l ü me, perineum (klinikte symphysis pubica ’ n n alt kenar ndan koksikse kadar olan b ö lgeye) denilir. perineumpreputium clitoridis Glans clitoridis Ostium ü rethra externum frenulum clitoridis commissura labiorum anterior Ostium vagina frenulum labiorum pudendi commissura labiorum posterior Hymen Vestibulum vaginaErkeklerdeki penis derisinin kar ş l ğ d r. Labium majus pudendi ile aralar nda bulunan olu ğa sulcus nympholabialis, hymen ile aralar ndaki olu ğa ise sulcus nymphohymenalis denilir. İ ç erisinde ya ğ dokusu bulunmaz. D ş y ü z ü n ü ö rten deri stratum corneum tabakas bulunmad ğ i ç in ç ok incedir ve derinindeki kan damarlar n n g ö r ü nmesi nedeniyle, glans penis gibi rengi k rm z mtrakt r. İ ç y ü z ü , vagina mukozas na benzer bir mukoza ile kapl d r ve burada bol miktarda duyu resept ö rleri bulunur. sulcus nympho hymenalis sulcus nympholabialis LABIUM MINUS PUDENDI (k üçü k dudak):LABIUM MINUS PUDENDI (k üçü k dudak): Labium minus pudendi ’ ler aras nda kalan aral ğa vestibulum vaginae denilir. Buraya ostium urethrae externum a ç l r. Ayr ca ç ok say daki gl. vestibularis minoris ’ lerin kanallar ostium vaginae ile ostium urethrae externum aras na a ç l r. Ostium vaginae ile frenulum labiorum pudendi aras nda kalan s ğ ç ukura, fossa vestibuli vaginae denilir. fossa vestibuli vaginae frenulum labiorum pudendiDo ğurmam ş larda arka u ç lar frenulum labiorum pudendi (klinikte fourchette denilir) denilen bir deri b ö l ü m ü ile birle ş ir. Labium minus pudendi ’ lerin ö n u ç lar ç atall d r. Ç atal n ö n-d ş kollar , clitoris ’ in ö n taraf nda birle ş erek preputium clitoridis ’ i, arka-i ç kollar ise clitoris ’ in arkas nda birle ş erek, frenulum clitoridis ’ i olu ş tururlar. Labium minus pudendi ’ lerin d ş y ü zlerinde k l ve ter bezi bulunmaz. Buna kar ş l k ya ğ bezi bulunur. preputium clitoridis Glans clitoridis frenulum clitoridis Ostium vagina frenulum labiorum pudendi fossa vestibuli vaginaeDo ğurmam ş larda arka u ç lar frenulum labiorum pudendi (klinikte fourchette denilir) denilen bir deri b ö l ü m ü ile birle ş ir. Labium minus pudendi ’ lerin ö n u ç lar ç atall d r. Ç atal n ö n-d ş kollar , clitoris ’ in ö n taraf nda birle ş erek preputium clitoridis ’ i, arka-i ç kollar ise clitoris ’ in arkas nda birle ş erek, frenulum clitoridis ’ i olu ş tururlar. Labium minus pudendi ’ lerin d ş y ü zlerinde k l ve ter bezi bulunmaz. Buna kar ş l k ya ğ bezi bulunur.preputium clitoridis Glans clitoridis Ostium ü rethra externum frenulum clitoridis commissura labiorum anterior Ostium vagina frenulum labiorum pudendi commissura labiorum posterior Hymen Vestibulum vagina Cl tor s: Penis ’ in kavern ö z cisminin kar ş l ğ d r. Onun gibi erektil dokudan (corpus cavernosum clitoridis) yap lm ş t r. Ö n k sm (glans clitoridis) preputium clitoridis ile frenulum clitoridis aras nda bulunur. Cl tor s: Clitoris de penis ’ de oldu ğu gibi iskion-pubis kollar na tutunan 3-3,5cm uzunlu ğundaki crus clitoridis ş eklinde ba ş lar ve m. ischiocavernosus taraf ndan ö rt ü lm üş t ü r. Crus clitoridis ’ ler pubis ’ e do ğru uzan rken birbirlerine yakla ş rlar ve pubis ’ in ö n taraf nda da birle ş erek corpus clitoridis ’ i (2,5-3cm) olu ş tururlar. Korpusta iki taraf n kavern ö z cismi aras nda septum corporum cavernosorum denilen tam olmayan bir b ö lme bulunur. ClitorisClitoris Corpus clitoridis ’ in serbest ucuna, glans clitoridis denilir. Penis ’ de oldu ğu gibi clitoris ’ i asan ba ğa, lig. suspensorium clitoridis ad verilir. Clitoris ’ i fascia clitoridis denilen ba ğ dokusu bir k l f sarar. Temas, bas n ç ve s ya kar ş ç ok duyarl d r.Glans clitoridis Crus clitoridis Corpus clitoridisBulbus vestibuli Bulbus vest buli: Erkeklerdeki corpus spongiosum penis ’ in arka b ö l ü m ü n ü n kar ş l ğ d r. Fakat erkeklerdeki gibi tek olmay p sa ğl sollu iki adettir ve ostium vaginae ’ nin her iki yan nda bulunurlar. Bulbus vestibuli ’ nin ö n u ç lar ince, arka u ç lar ise kal nd r. İ nce ö n u ç lar birle ş erek pars intermedia (commissura) bulborum ’ u olu ş turur. Yakla ş k 2,5-3cm uzunlu ğunda olan bulbus vestibuli ’ nin kal n arka u ç lar birbiri ile temas etmez ve gl. vestibularis major ile kom ş uluk yaparlar. Alt y ü zlerini m. bulbospongiosus ö rter. Ü st y ü zleri ise diaphragma pelvis ’ in alt y ü z ü ne yap ş kt r. Bulbus vest buli gl. vestibularis major (Gl. vestibularis major, Ostium urethrae externum Ostium urethrae externum: Glans clitoridis ’ in yakla ş k 2,5cm arkas nda ve ostium vaginae ’ nin de hemen ö n ü nde bulunur. Genellikle, kenarlar belirgin k sa sagittal bir yar k ş eklindedir. Urethra ’ ya ve ostium urethra externum ’ un yan taraflar na gll. vestibulares minores ’ in (Skene bezleri yada gll. paraurethrales) kanallar a ç l r. Vestibulum vagina ’ n n duvar nda bulunan ve m ü k ö z salg yapan bu bezler erkekteki prostat bezinin homolo ğudur. Gl. Vest bularis major (Bartholin bezi): Erkeklerdeki gl. bulbourethralis ’ in kar ş l ğ d r ve bu bezler gibi sa ğl sollu bir ç ifttir. K üçü k (0,5cm ç ap nda), bezelye ş eklindeki bu iki bez, ostium vaginae ’ nin yan taraflar nda bulunur ve bulbus vestibuli ’ nin arka k s mlar ile kom ş udur. Her bir bez 2cm uzunlu ğundaki bir kanal arac l ğ ile labium minus pudendi ile hymen aras ndaki olu ğ a ( sulcus nympho hymenalis ) a ç l r. (Gl. vestibularis major ve Gll. vestibulares minores) Vestibulum vagina ’ n n duvar nda bulunan k üçü k • bezlerdir. Vestibulum vagina ’ n n duvar nda bulunan ve m ü k ö z salg yapan bu bezler erkekteki prostat bezinin homolo ğudur.Glandula vestibularis majores ’ in enfeksiyonuna bartholinitis • denir. İ nfekte olan bez 4-5 cm ç apa ula ş abilir. Bu durumda labium majus pudendi ’ de belirgin ş i ş lik ve a ğr g ö r ü l ü r. Vestibulum vagina, ostium vagina Labium minus pudendi ’ ler aras nda bulunan yar ğa vestibulum vagina denir. Buraya ostium urethrae externum a ç l r. Ostium urethrae externum ’ un arka ve a ş a ğ s nda, median hatta bulunan yar k ş eklinde bir a ç kl ğa ise ostium vaginae denir . Vaginay vestibulum vagina ’ ya ba ğlar. Bakirelerde burada hymen bulunur. Ostium vagina vestibulum vagina ostium urethrae externumFARKLI HYMEN T İ PLER İ Hymen: Ostium vaginae ’ yi k smen kapatan bir mukoza plikas d r. Vagina ile vestibulum vaginae aras nda bulunur. Hymen ’ in ş ekli ş ah slar aras nda ç ok farkl d r. Genellikle yar may ş eklinde olan hymen (hymen semilunare), ostium vaginae ’ nin b ü y ü k k sm n kapat r. Ortas nda bulunan delikten menstruasyon kan ile uterus ve vaginadan gelen salg lar d ş ar ya akar. Bazen hymen, vagina a ğz n geni ş bir halka ş eklinde sarar ve ortas nda k üçü k bir delik bulunur (hymen anularis). . Bazen de hymen kalbur gibi delikli (hymen cribriformis) olabilir. Embriyonal hayat n 6. ay na kadar hymen deliksiz bir perde ş eklindedir. Geli ş imin bundan sonraki d ö neminde delik veya delikler olu ş ur. Ancak baz durumlarda ilk deliksiz perde ş eklini korur (atresia hymenalis=hymen imperforatus). B ö yle durumlarda menstruasyon kan d ş ar akamaz ve m ü dahale gerekir. Bazen de hymen hi ç geli ş mez. Genellikle hymen ilk koitusda y rt larak birka ç par ç aya ayr l r. Do ğum esnas nda bu par ç alar da kaybolarak yerlerinde carunculae hymenales denilen k üçü k kabart lar kal r. carunculae hymenalesKADIN ÜREME ORGANLARI Arterleri: D ş genital organlar n a. pudenda externa ve interna ’ n n dallar besler. Venleri: Plexus pudendalis arac l ğ ile v . vaginalis ve v. vesicalis inferior ’ a a ç l r.Arterleri: D ş genital organlar n a. pudenda externa ve interna ’ n n dallar besler. Venleri: Plexus pudendalis arac l ğ ile v . vaginalis ve v. vesicalis inferior ’ a a ç l r./Lenf drenaj : D ş genital organlar n n lenf damarlar nodi lymphatici inguinales superficialse ’ e, bir k sm da nodi lymphatici inguinales profundi ’ ye a ç l rlar.KADIN ÜREME ORGANLARI Sinirleri: D ş genital organlar n. ilioinguinalis, n. genitofemoralis ’ in genital dal , n. cutaneus femoris posterior ve n. pudendus ’ un perineal dallar innerve eder. Plexus uterovaginalis ’ ten de otonom dallar n al r.Soru: Vena ovarica sinistra a ş a ğ daki venlerden hangisine a ç l r? (TUS 04 Eyl ü l) a) V. Renalis sinistra b) V. Cava inferior c) V. Cava s ü perior d) V. Mesenterica superior e) V. Mesenterica inferior Soru : Uterusu en kuvvetli tutan ba ğ hangisidir? (TUS 88 Nisan) a) Lig. latum b) Lig. teres uteri c) Lig cardinale d) Lig. sacrouterina e) Lig. pubocervicale Soru: Ovarium ’ un alt ucunu uterus ’ un arka y ü z ü ne ba ğ layan ligament hangisidir? (TUS 91 Eyl ü l) a) Lig. teres uteri b) Lig. ovarii proprium c) Lig. suspensorium ovarii d) Lig. latum uteri e) Lig. rotundum Soru: Douglas bo ş lu ğu nerede bulunur ? (TUS 93 Eyl ü l) a) Uterus-Mesane b) Mesane-Rectum c) Uterus-Rectum d) Uterus-Sacrum e) Mesane-Sacrum Soru: Kad nda inguinal kanaldan ge ç en ligament hangisidir? (TUS 95 Eyl ü l) a) Lig. inguinale b) Lig. latum uteri c) Lig. suspansorium ovarii d) Lig. teres uteri e) Lig. ovarii proprium Soru: Arteria ovarica hangisinden k ö ken al r? (TUS 03 Eyl ü l) a) A. uterina b) A. renalis c) A. iliaca interna d) Aorta abdominalis e) A. iliaca externaSoru: A. ovarica a ş a ğ dakilerden hangisinin arac l ğ ile overe gelir? (TUS 2004 eyl ü l) a) Ligamentum teres uteri b) Ligamentum suspensorium overi c) Mezometrium d) Mezosalpinks e) Ligamentum overi proprium Dinledi ğiniz ve ö ğrenme gayretiniz için Te şekkürler Ve Hepinize ba şar lar dilerim