1 - Tıbbi Farmakoloji Kalsiyum Kanal Blokörleri ve Diğer Vazodilatörler Kalsiyum Kanal Blokörleri ve Kalsiyum Kanal Blokörleri ve diğer Vazodilatörler diğer Vazodilatörler Kalsiyum Kanal Blokörleri Kalsiyum Kanal Blokörleri • • Kardiyak ve düz kaslardaki voltaj kapılı L Kardiyak ve düz kaslardaki voltaj kapılı L tipi kalsiyum kanallarını bloke ederler tipi kalsiyum kanallarını bloke ederler • • Aksiyon potansiyeli sırasında hücreye Aksiyon potansiyeli sırasında hücreye kalsiyum girişi azalır kalsiyum girişi azalır Na Na Ca Ca ++ ++ K K Farmakokinetik Farmakokinetik • • İlk geçiş eliminasyonuna uğrarlar İlk geçiş eliminasyonuna uğrarlar • • Plazma proteinlerine fazla bağlanırlar Plazma proteinlerine fazla bağlanırlar Hedef hücreler Hedef hücreler • • Myokard hücreleri Myokard hücreleri • • İletim sistemi hücreleri İletim sistemi hücreleri • • Damar düz kas hücreleri Damar düz kas hücreleri Etkiler Etkiler • • Myokard kasılma gücü azalır Myokard kasılma gücü azalır • • Kalpteki elektriksel impulsların oluşumu ve Kalpteki elektriksel impulsların oluşumu ve yayılması baskılanır yayılması baskılanır • • Koroner ve sistemik damar tonusu azalır Koroner ve sistemik damar tonusu azalır • • Arteriyolar dilatasyon daha belirgin Arteriyolar dilatasyon daha belirgin Yan Etkiler Yan Etkiler • • Kabızlık Kabızlık • • Bulantı Bulantı • • Sıcak basması (kızarma) Sıcak basması (kızarma) • • Ödem Ödem • • Başağrısı Başağrısı • • Sersemlik Sersemlik Kalsiyum Kanal Blokörleri Kalsiyum Kanal Blokörleri • • Aniden kesilmemelidir Aniden kesilmemelidir Angina alevlenebilir Angina alevlenebilir Gruplar Gruplar 3 alt gruba ayrılırlar 3 alt gruba ayrılırlar Terapötik etkileri kısmen farklıdır Terapötik etkileri kısmen farklıdır 1)Verapamil 1)Verapamil 2)Diltiazem 2)Diltiazem 3)Dihidropiridin türevleri 3)Dihidropiridin türevleri Verapamil Verapamil • • Anjina Anjina • • Hipertansiyon Hipertansiyon • • Aritmi tedavisinde Aritmi tedavisinde Verapamil Verapamil • • Yüksek derecede negatif inotropik Yüksek derecede negatif inotropik etkilidir etkilidir • • Kalp debisini azaltır Kalp debisini azaltır • • Kalp yetersizliği ortaya çıkarabilir Kalp yetersizliği ortaya çıkarabilir Verapamil Verapamil • • Kalbin atış hızını yavaşlatır Kalbin atış hızını yavaşlatır • • Atriyoventriküler iletimi bozabilir Atriyoventriküler iletimi bozabilir • • İletim bozukluklarını alevlendirebilir İletim bozukluklarını alevlendirebilir Verapamil Verapamil • • Yüksek dozda kullanıldığında hipotansiyon Yüksek dozda kullanıldığında hipotansiyon yapabilir yapabilir • • Beta blokörlerle birlikte kullanılmamalıdır Beta blokörlerle birlikte kullanılmamalıdır Verapamil Preperatları Verapamil Preperatları • • İsoptin tab,amp İsoptin tab,amp • • Veroptin tab Veroptin tab • • İsoptin SR tab İsoptin SR tab • • Tarka (trandopril ile kombine) Tarka (trandopril ile kombine) Diltiazem Diltiazem • • Anjina Anjina • • Hipertansiyon Hipertansiyon • • Aritmi tedavisinde Aritmi tedavisinde Diltiazem Diltiazem • • Negatif inotropik etkisi daha az Negatif inotropik etkisi daha az • • Yine de beraber Beta blokör kullanımına Yine de beraber Beta blokör kullanımına dikkat edilmeli dikkat edilmeli • • Şiddetli bradikardi, kalp yetmezliği, AV Şiddetli bradikardi, kalp yetmezliği, AV blok durumlarında kullanılmamalı blok durumlarında kullanılmamalı Diltiazem Preperatları Diltiazem Preperatları • • Altizem kap Altizem kap • • Dilticard tab Dilticard tab • • Diltizem amp,tab, SR tab Diltizem amp,tab, SR tab • • Kardil tab Kardil tab Dihidropiridin Türevleri Dihidropiridin Türevleri – – Nifedipin Nifedipin – – Nikardipin Nikardipin – – Amlodipin Amlodipin – – Felodipin Felodipin – – İsradipin İsradipin – – Lasidipin Lasidipin – – Nimodipin Nimodipin – – Nitrendipin Nitrendipin Nifedipin Nifedipin • • Damar düz kasını gevşetir Damar düz kasını gevşetir • • Koroner ve periferik arterleri genişletir Koroner ve periferik arterleri genişletir • • Verapamile göre damarlara daha fazla Verapamile göre damarlara daha fazla etki, myokarda daha az etki etki, myokarda daha az etki • • Antiaritmik etkisi yoktur Antiaritmik etkisi yoktur Nifedipin Nifedipin • • Kalp yetmezliğine neden olmaz Kalp yetmezliğine neden olmaz • • Anjina ve hipertansiyonda kullanılır Anjina ve hipertansiyonda kullanılır • • Modifiye salınımlı preperatları vardır Modifiye salınımlı preperatları vardır – – Normal salınımlı preperatlar kan basıncında Normal salınımlı preperatlar kan basıncında büyük değişikliklere ve refleks taşikardiye büyük değişikliklere ve refleks taşikardiye neden olabilir neden olabilir • • Sıcak basması, başağrısı, ayak bileğinde Sıcak basması, başağrısı, ayak bileğinde ödem gibi vazodilatasyona bağlı yan ödem gibi vazodilatasyona bağlı yan etkiler daha sık görülür etkiler daha sık görülür Nikardipin Nikardipin • • Nifedipine benzer Nifedipine benzer Amlodipin, Felodipin, Amlodipin, Felodipin, Lasidipin Lasidipin • • Nifedipine benzer Nifedipine benzer • • Etki süreleri daha uzun Etki süreleri daha uzun • • Günde tek doz kullanılabilir Günde tek doz kullanılabilir İsradipin,Nitrendipin İsradipin,Nitrendipin • • Nifedipine benzer Nifedipine benzer • • Yalnız hipertansiyonda Yalnız hipertansiyonda Nimodipin Nimodipin • • Serebral arterlere daha etkili Serebral arterlere daha etkili • • Subaraknoid kanamayla ilişkili damar Subaraknoid kanamayla ilişkili damar spazmının önlenmesinde spazmının önlenmesinde Diğer Vazodilatörler Diğer Vazodilatörler Diğer Vazodilatörler Diğer Vazodilatörler • • Alfa 1 Reseptör Blokörleri Alfa 1 Reseptör Blokörleri – – Prazosin (Minipress tab) Prazosin (Minipress tab) – – Doksazosin (Cardura, doksura tab) Doksazosin (Cardura, doksura tab) – – Terazosin (Hytrin tab) Terazosin (Hytrin tab) Alfa 1 Blokörler Alfa 1 Blokörler – – Antihipertansif olarak kullanılırlar Antihipertansif olarak kullanılırlar – – Lipid metabolizmasını olumlu yönde Lipid metabolizmasını olumlu yönde etkilerler etkilerler • • TG, LDL, VLDL düşer TG, LDL, VLDL düşer • • HDL artar HDL artar Alfa 1 Blokörler Alfa 1 Blokörler – – Hem arteriyolleri hem venülleri Hem arteriyolleri hem venülleri genişletirler genişletirler – – Su ve tuz tutulumu yaparlar Su ve tuz tutulumu yaparlar • • Ödem oluşabilir Ödem oluşabilir – – İlk doz senkopu ve İlk doz senkopu ve – – Ortostatik Hipotansiyon yaparlar Ortostatik Hipotansiyon yaparlar Alfa 1 Blokörler Alfa 1 Blokörler – – BPH semptomlarını azaltırlar BPH semptomlarını azaltırlar • • Prostat bezindeki düz kasları gevşetirler Prostat bezindeki düz kasları gevşetirler • • İdrar inkontinansında kontrendikedirler İdrar inkontinansında kontrendikedirler • • Alfuzosin ve Tamsulosin prostat bezine Alfuzosin ve Tamsulosin prostat bezine spesifiktir (Antihipertansif olarak spesifiktir (Antihipertansif olarak kullanılmazlar) kullanılmazlar) Alfa 1 Blokörler Alfa 1 Blokörler – – Diğer Yan Etkiler: Diğer Yan Etkiler: • • Başağrısı, uyuşukluk Başağrısı, uyuşukluk • • Güçsüzlük Güçsüzlük • • Taşikardi,palpitasyon Taşikardi,palpitasyon • • Baş dönmesi Baş dönmesi Na Nitroprussid Na Nitroprussid (Nipruss amp) (Nipruss amp) – – Molekülünden NO açığa çıkar Molekülünden NO açığa çıkar – – Hipertansif acillerde Hipertansif acillerde – – Akut ya da kronik kalp Akut ya da kronik kalp yetersizliğinde kullanılır yetersizliğinde kullanılır Na nitroprussid Na nitroprussid – – Kısa etkili, infüzyon ile uygulanır Kısa etkili, infüzyon ile uygulanır – – Hipotansiyon, refleks olaylar Hipotansiyon, refleks olaylar – – Tedavi aniden kesilmemeli Tedavi aniden kesilmemeli – – Uzun süreli infüzyon ile siyanür Uzun süreli infüzyon ile siyanür zehirlenmesi oluşturur zehirlenmesi oluşturur Bosentan Bosentan ( (Tracleer Tracleer tab tab) ) – – Endotelin reseptör antagonistidir Endotelin reseptör antagonistidir – – Pulmoner arteryal hipertansiyonda Pulmoner arteryal hipertansiyonda – – Çok pahalı bir ilaçtır Çok pahalı bir ilaçtır Bosentan ın yan etkileri: Bosentan ın yan etkileri: – – Hipotansiyon yapabilir Hipotansiyon yapabilir • • Sistolik Sistolik kan basıncı 85 kan basıncı 85 mmHg mmHg dan az ise dan az ise kullanılmamalıdır kullanılmamalıdır – – Hepatotoksiktir Hepatotoksiktir – – Teratojeniktir Teratojeniktir – – Dispepsi Dispepsi – – Çarpıntı Çarpıntı – – Kızarma, kaşıntı Kızarma, kaşıntı iloprost iloprost (ilomedin 20 amp) (ilomedin 20 amp) – – Yıkıma dayanıklı bir Yıkıma dayanıklı bir prostaglandin prostaglandin analoğudur analoğudur – – Güçlü Güçlü vazodilatör vazodilatör ve ve antitrombositik antitrombositik etkisi vardır etkisi vardır – – Periferik Periferik arter hastalıklarında kullanılır arter hastalıklarında kullanılır – – Pulmoner Pulmoner hipertansiyonda hipertansiyonda inhalasyon inhalasyon ile ile kullanılır kullanılır – – Çok pahalı bir ilaçtır Çok pahalı bir ilaçtır İloprost un Yan Etkileri: İloprost un Yan Etkileri: – – Hipotansiyon, senkop Hipotansiyon, senkop – – Ciltte vazodilatasyon Ciltte vazodilatasyon – – Başağrısı Başağrısı – – Trismus (çene kilitlenmesi) Trismus (çene kilitlenmesi) Pentoksifilin Pentoksifilin (Trental, Pentox) (Trental, Pentox) – – Fosfodiesteraz inhibitörüdür Fosfodiesteraz inhibitörüdür – – Hücre içi cAMP artar Hücre içi cAMP artar – – Periferik arter hastalığında kullanılır Periferik arter hastalığında kullanılır – – Mutad dozlarda vazodilatör etki Mutad dozlarda vazodilatör etki belirgin değildir belirgin değildir Pentoksifilin Pentoksifilin (Trental, Pentox) (Trental, Pentox) – – Kanın vizkositesini azaltıp,akışkanlığını Kanın vizkositesini azaltıp,akışkanlığını artırır. artırır. (Eritrositlerin fleksibilitesinin (Eritrositlerin fleksibilitesinin artmasından dolayı) artmasından dolayı) – – Dokuların oksijenlenmesini artırır Dokuların oksijenlenmesini artırır – – Antiagregan etkisi de vardır Antiagregan etkisi de vardır Pentoksifilin Yan Etkileri: Pentoksifilin Yan Etkileri: – – Bulantı Bulantı – – Yüzde kızarma Yüzde kızarma – – Başağrısı, baş dönmesi Başağrısı, baş dönmesi Pribedil Pribedil (Trivestal tab) (Trivestal tab) – – Dopamin Dopamin agonistidir agonistidir – – Periferik Periferik damar hastalıklarında damar hastalıklarında kullanılır kullanılır – – Parkinson hastalığında da kullanılır Parkinson hastalığında da kullanılır – – Bulantı Bulantı- -kusma, sersemlik, kusma, sersemlik, konfüzyon konfüzyon, , diskinezi diskinezi, , hipotermi hipotermi Ginkgo Biloba Ekstresi Ginkgo Biloba Ekstresi – – Periferik arter hastalığında kullanılır Periferik arter hastalığında kullanılır • • Ağrısız yürüme mesafesini Ağrısız yürüme mesafesini artırmaktadır artırmaktadır – – Kanın akışkanlığını artırır Kanın akışkanlığını artırır – – Demansta faydalı bulunmuştur Demansta faydalı bulunmuştur – – Yüksek dozda kanama yapabilir Yüksek dozda kanama yapabilir Minoksidil Minoksidil – – Potasyum kanallarını açar Potasyum kanallarını açar Na Na Ca Ca K K Minoksidil Minoksidil – – Diğer ilaçlara yanıt vermeyen şiddetli Diğer ilaçlara yanıt vermeyen şiddetli hipertansiyonda hipertansiyonda – – Belirgin refleks olaylar oluşturur Belirgin refleks olaylar oluşturur – – Hirsutizm Hirsutizm – – Perikardiyal bozukluklar Perikardiyal bozukluklar – – Türkiyede pazarlanmamıştır Türkiyede pazarlanmamıştır Diazoksid Diazoksid – – Potasyum kanallarını açar Potasyum kanallarını açar – – Hipertansif acillerde kullanılır Hipertansif acillerde kullanılır – – İnsulin salınımını azaltır İnsulin salınımını azaltır – – Hipotansiyon, hiperglisemi Hipotansiyon, hiperglisemi – – Belirgin refleks olaylar Belirgin refleks olaylar – – Türkiyede pazarlanmamıştır Türkiyede pazarlanmamıştır Hidralazin Hidralazin – – Arteriollere daha etkili Arteriollere daha etkili – – NO salınımı ile etki NO salınımı ile etki – – Hipertansiyonda (özellikle gebelikte) Hipertansiyonda (özellikle gebelikte) – – Lupus Eritematozus a yol açabilir Lupus Eritematozus a yol açabilir – – Belirgin refleks olaylara neden olur Belirgin refleks olaylara neden olur • • Taşikardi, Su ve tuz tutulumu Taşikardi, Su ve tuz tutulumu – – Türkiyede pazarlanmamıştır Türkiyede pazarlanmamıştır