5 - Fizyoloji kalsiyum metabolizmasının düzenlenmesi KALS İ YUM VE FOSFAT METABOL İ ZMASININ HORMONAL D Ü ZENLENMES İ Prof. Dr. Nazan DOLUKalsiyum Metabolizmas n D ü zenleyen Hormonlar 1,25-dihidroksikolekalsiferol (D vitamini) ? Barsaklardan Ca+2 emilimini art rma. ? Parathormon (PTH) ? Kemiklerden Ca+2 mobilizasyonu ? İ drardan fosfat at l m n art rma ? D vitamin arac l ğ ile barsaklardan Ca+2 emilimini art rma ? Kalsitonin ? Kemiklerden Ca+2 rezorbsiyonunu inhibe eder ? Paratiroid hormon ili şkili protein (PTHrP) ? Fetal ya şamda iskelet geli şimi i ç in ö nemlidir. ? Glukokortikoidler, B ü y ü me Hormonu, Ö strojenler ve ? ç e şitli b ü y ü me fakt ö rleriKalsiyum ( Ca +2 ) V ü cuttaki toplam Ca’un ? % 0.1’i h ü cre d ş nda % 1’i h ü crede % 99’a yak n k sm kemiklerde ESS’da iyonize Ca; ? 9,4 mg/dl (2.4 mmol/lt) Plazmadaki Ca da ğ l m Sitrat, fosfatKalsiyum Metabolizmas (%35) %50 pasif, %50 Vit D etkisi ile Havuz, yeni yada k smen mineralize kemik y ü zeyindedir. % 98-99 geri emilir % 60 proksimal tubul, % 28 Henle, Distal tubul proksimalinden % 10 PTH kontrol ü nde Distal tubul distali ve toplay c kanallardan Gastrointestinal s v lar n salg s ve d ö k ü len mukoza % 80’i at l rFosfat % 85 kemiklerde ? % 14-15 h ü cre i ç inde ? %1’in alt nda h ü cre d ş s v da ?Plazmada inorganik fosfat Plazma fosfat n n ? 2/3’ ü organik bile şikler, ? 1/3’ ü PO 4 -3 , HPO4 -2 ve H 2 PO 4 - inorganik fosfat formlar nda ? bulunur Plazmadaki inorganik fosfat miktar n kimyasal yolla ? saptamak zor olu ğ u i ç in genel olarak toplam fosfat miktar 100 ml kanda mg fosfor olarak ifade edilir. ( İ norganik fosfat miktar ; 4 mg/dl) Kemiklere giren: 3 mg/kg/g ü n ? Ta şma mekanizmas ile kontrol edilir. Plazma P’ ? 1 mmol/l alt nda olunca idrar ile at lmaz.V ü cutta P metabolizmas Al nan fosfat n % 70’i ? ba ğ rsaklardan geri emilir. % 85-90 proksimal t ü b ü lden ? aktif transportla geri emilir. Kas dokusu, h ü cred ş fosfat ? havuzu ile h zl al şveri ş halindedir. Fosfat eksikli ğ inde; ? İ skelet kas zay fl ğ , kalp, ? solunum kas fonksiyon bozuklu ğ u, anormal kemik olu şumuH ü cre d ş Ca +2 konsantrasyonunda azalma (hipokalsemi) Kan Ca’u 9.4 mg/dl’den 6 ? mg/dl’ye d üş t ü ğ ü nde tetani olur. Hipokalsemik tetani ? N ö romuskuler uyar lmada ? artma (n ö ron zarlar na Na ge ç irgenli ğ inde artma) Duyularda belirgin azalma ? El ve ayaklarda tetanik kas ? kas lmas Larinks kaslar nda spazm ve ? hava yolar nda t kanma Hipokalsemi olu şumuna ö rnek; ? Hiperventilasyon sonucu solunuma ba ğ l alkalozda plazma prtlerine ba ğ lanan Ca +2 miktar artar.H ü cre d ş Ca +2 konsantrasyonunda azalma (hipokalsemi) Kan Ca’u 4 mg/dl’ye d üş t ü ğ ü nde ? Kalpte dilatasyon ? H ü cresel enzim aktivitelerinde bozulma ? P ht la şma bozukluklar ? Ö L Ü M ?Plazma iyonize Ca +2 konsantrasyonunda artma (Hiperkalsemi) Kan Ca’u 12 mg/dl ü zerine ç kt ğ nda ? Sinir sistemi bask lan r. ? MSS refleks aktivitesi yava şlar. ? N ö rotransmisyonda azalmaya ba ğ l kas zay fl ğ ? Kalpte QT aral ğ k sal r ? Ba ğ rsak hareketlili ğ inde azalma (kab zl k) ?Plazma iyonize Ca +2 konsantrasyonunda artma (Hiperkalsemi) Kan Ca’u 15 mg/dl ü zerine ç kt ğ nda ? Etkiler iyice belirginle şir ? Kan Ca’u 17 mg/dl ü zerine ç kt ğ nda ? V ü cutta CaP çö ker. ?Kemiklerdeki Ca+2 iki tiptir Kolayl kla yer de ğ i ş tirebilen ? depo Plazma Ca+2’unu d ü zenler ? (500 mg/g ü n Ca kemi ğ e girer ve ç kar) Ç ok yava ş yer de ğ i ştirebilen ? daha b ü y ü k kararl depo Ö zellikle eri şkinlerde ? kemi ğ in yeniden şekillenmesinde ö nemlidir (7.5 mmol/g ü n).Ca+2 seviyesinin d ü zenlenmesi Endokrin kontrol ? Ca+2’un kendisinin direk geri bildirimi ? Her iki kontrol de G prt ba ğ ml Ca+2’ye ? duyarl plazma memb. Resept ö r ü (Ca resept ö r ü ) iledir.Kalsiyum resept ö r ü Hiperkalsemi yada hipokalsemiden korunmak i ç in ? h ü cre d ş s v ya Ca iyon giri şi artar yada azal r.Kalsiyum resept ö r ü Endokrin bezlerde (PTH, kalsitonin, Vit D’nin olu ş tu ğ u h ü crelerde) Kemik B ö brek t ü b ü lleri Barsaklarda bulunurlar .Kemik yap s Kemik k ü tlesinin; ? % 80’i kortikal (kompakt) kemik %20’si trabek ü ler (s ü ngerimsi) kemik Trabek ü ler kemik ? kortikal kemi ğ e g ö re 5 kat fazla toplam y ü zey alan na sahiptir ve Ca+2 d ö n üşü m ü nde daha ö nemlidir. Kompakt kemik Trabek ü ler kemikTip 1 Kompakt kemik ( kondroidin s ü lfat Hyal ü ronik asit )Kompakt kemik Kompakt kemikte ? besinler Havers kanallar ile sa ğ lan r. Kanal n ç evresinde ? kollajen, osteon veya Havers sistemleri denen dairesel tabakalar bulunur.Trabek ü ler kemik Besin maddeleri, ? kemi ğ in h ü cre d ş s v s ndan trabekulaya s zar.Kemik h ü creleri Osteoblast ? Osteosit ? Osteoklast ? Y ü zey h ü creleri ?Osteoblastlar Osteoblastlar, KI stromal h ü cre ö nc ü llerinden ? k ö ken al r ve kemik olu şturur. Tip I kollajen monomerlerini, alkali fosfataz ve ? di ğ er kemik ana maddeyi (proteoglikanlar) salg larlar. Kollojen molek ü lleri h zla polimerize olup kollojen ? liflerini olu şturur (osteid doku olu şur). Osteid doku ve i ç inde tutulan osteoblastlara ? osteosit ad verilir. Osteoblastlar 3 ay, osteositler 20 y l ya şar. ?Osteosit: Kalsifiye matriksle ç evrilen osteoblastlarKemik kalsifikasyon mekanizmas Osteoid doku olu ştuktan birka ç g ü n sonra kollejen lif ? ü zerine Ca çö kmeye ba şlar. Ca tuzlar n n ü zerine çö kme devam eder, birka ç ? hafta sonra, hidroksiapatit kristalleri geli şir. Hidroksiapatite d ö n üş meyen amorf Ca tuzlar Ca ? gereksinimi oldu ğ unda h zla emilir. V ü cutta veya ba şka dokularda Ca çö kmesini ? ö nleyen Pirofosfat t r.Osteoklastlar Kemik rezorbsiyonu ile ? ilgilidirler. Ç ok ç ekirdeklidirler ? (50). Hemapoetik k ö k ? h ü crelerinden monositler arac l ğ ile olu şurlar. İ ntegrinler H+ ba ğ ml ATPaz Proton pompalar Asit pH Hidroksiapatiti eritir Asit proteaz Kollajeni eritirKemik olu ş umu ve Rezorbsiyonu Kan ak m ile kemi ğ e gelirler Kemi ğ e tutunurlar Asit ve Enzimlerle Kemi ğ i eritirler G ö revleri Bitince uzakla ş rlar Osteoklastlar Osteoblastlar Osteoblastlar Ortaya ç kar H ü creler kollajen bir ç ekirdek olu ş turur ve ü zeri Kaplan r. Kalsiyum, kollajenle birle ş ir ve yeni kemik doku olu ş ur. 100 g ü n s ü rerKALS İ YUM VE FOSFOR METABOL İ ZMASININ D Ü ZENLENMES İ D vitamini (D vit) ? Paratiroid hormon (PTH) ? Kalsitonin ? Paratiroid hormon ili şkili ? peptid (PTHrP) GH ? Glukokortikoidler ? Ö strojen ? Ç e şitli b ü y ü me fakt ö rleri ?1-alfa hidroksilaz 25-Hidroksilaz D V İ TAM İ N İ SENTEZ İD Vitamini 25-Hidroksilaz 1-alfa hidroksilaz (Kalsitriol) (9-10 mg /100 ml ü zerine ç kt ğ nda) 24, 25-dihidroksikolekalsiferole d ö n üşü mA şa ğ daki hormonlardan hangisi kolesterolden sentezlenir? (Eyl ü l 2004)   a) Kalsitonin b) Paratiroid hormon c) Kalsitriol d) Tiroksin e) Adrenalin   Cevap : CKalsitriol sentezinde rol alan 1-alfa hidroksilaz ? enzimi nerede bulunur? (Nisan 2004) a) Deri b) Karaci ğ er c) B ö brek d) Kas e) Akci ğ er Cevap : CSORU (nisan 2006): I. Kolekalsiferol › 25-hidroksikolekalsiferol   II. 25-hidroksikolekalsiferol › 1,25-dihidroksikolekalsiferol   III. 7-dehidrokolesterol › Kolekalsiferol   IV. 25-hidroksikolekalsiferol › 24,25-dihidroksikolekalsiferol   Vitamin D sentezi ile ilgili yukar daki tepkimelerden hangileri b ö brekte ger ç ekle şir?   A) Yaln z II   B) I ve II   C) I ve III   D) II ve IV   E) III ve IV  D3 Vitamini Deriden dola ş ma, D vitamini ba ğ layan ? globulinle (DBG) ta ş n r. D3 vitamini besinlerle ( morina bal ğ n n karaci ğ er ? ya ğ , sardalye, ringa bal ğ , som bal ğ , ton bal ğ , s ü t* ) de al n r. Plesanta, derideki keratinositler ve ? makrofajlarda da yap l r. *Diet_tur | Turkish | Translated March 05 Page 5 of 7 © NHS Direct 2005D3 Vitamini Etki Mekanizmas Sekosteroidlerdir. ? Gen ifadesindeki de ğ i şiklikleri tetiklerler ? (TH gibi). Resept ö re ba ğ lan p, bir DNA ba ğ lanma ? b ö lgesini a ç k hale getirirler, Baz mRNA’lar n transkripsiyonunu art r r, ? baz lar n inhibe ederler.D Vitamini etkileri D vitamini aktif şekli: 1,25-dihidroksikolekalsiferol ? İ nce barsaklar, b ö brek ve kemi ğ e etkiyerek Ca ? ve P iyonlar n n h ü cred ş s v ya emilimini art r rlar.D VITAMINININ BA Ğ IRSAKLARDAK İ ETK İ LER İ Konsantrasyon gradyan na kar ş ba ğ rsak lumeninden Ca ? emilimini uyar r. Bu etkiyi, barsak epitel h ü crelerindeki, kalsiyum-ba ğ layan ? proteinin (Kalbindin), 2 g ü nl ü k bir s ü re sonunda sentezini art rarak yapar. Kalbindin, Ca’u h ü crelerin f r ç ams kenar ndan stoplazmaya ? ta ş r. Kalsiyum emilim h z , kalbindin miktar ile do ğ ru orant l d r. Daha sonra Ca, kolayla şt r lm ş dif ü zyonla bazolateral zardan ? ge ç er. 1,25-dihidroksikolekalsiferol v ü cuttan uzakla şt r ld ktan sonra, ? protein (KALB İ ND İ N) haftalarca h ü crede kal r, Ca emilimini uzun s ü re etkiler.Barsak epitel h ü crelerinden Ca absorbsiyonu Kalbindin-D9K 2 Ca, KalbindinD 28K 4 Ca ba ğ lar. Ca +2 -H + ATPaz molek ü lerinin art şD V İ TAM İ N İ N İ N BA Ğ IRSAKLARDAK İ D İ Ğ ER ETK İ LER İ (resept ö rleri n ü kleusta) İ ntestinal epitel h ü crelerinin f r ç ams ? kenar nda Ca 2+ ile uyar lan ATPaz olu şumunu sa ğ lar. Epitel h ü crelerinde Alkalen Fosfataz ? yap m n sa ğ lar. PO4 3- ve Mg emilimini aktif olarak uyar r. ?Ba ğ rsaklardan P absorbsiyonu Kalsitriol fosfat n barsaklardan emilimini h zland r r.D vitaminin b ö breklere etkisi Tubuluslarda Ca2+ ve PO 4 3- geri emilimini ? art r r: at l m n azalt r. Ancak zay f bir etkidir. ?D vitamininin kemiklere etkisi Hem kemik y k m hem de kemikde Ca depolanmas ? ü zerine ö nemli etkiye sahiptir. A ş r miktar D vitamini, kemiklerin y k m na yol a ç ar. ? Osteoblastlarda Kalsitriol resept ö r ü bulunur, ? osteoklastlarda bulunmaz. Osteoblastlardan sal nan sitokinlerle kemik y k m n ? uyar r. Net etki kemikten Ca ve PO4 -3 mobilizasyonudur. ?D vitaminin kemiklere etkisi Az miktarlardaki D vitamini kemik ? kalsifikasyonunu sa ğ lar. Mekanizma tam olarak bilinmemektedir. ? D vitamini eksikli ğ inde, parathormonun (PTH) ? kemikden Ca absorbsiyonu etkisi azal r yada engellenir.Kalsitriol resept ö rleri Ba ğ rsak ? B ö brek ? Kemik ? Deri ? Lenfosit ? Monosit ? İ skelet ve kalp kas ? Meme ? Ö n hipofiz bezi, hipotalamus vb. dokularda bulunurlar. ? Ca’un h ü cre zarlar ndan ta ş nmas n art r c etki ? sa ğ lar.A ş a ğ dakilerden hangisi D vitamini fazlal ğ n n ? bulgular ndan biri de ğildir ?  (eyl ü l 2005) A) Hiperkalsemi B) Hipotoni C) Konstipasyon ? D) İ rritabilite E) Olig ü ri ? Cevap: e ?B ö brekte vitamin D metabolizmas nda rol alan 1 alfa ? hidroksilaz enziminin aktivitesinin kontrol ü nde, a ş a ğ dakilerden hangisi g ö rev almaz? (eyl ü l 2005) A) Kalsitriol ? B) Na + ? C) Parathormon ? D) Ca 2+ ? E) Fosfat ? Cevap: bPARAT İ RO İ D BEZLER Tiroid bezinin arkas nda (2 ? ü st u ç , 2 alt u ç ta) lokalize 4 bezdir. Esas h ü creler, polipeptid ? hormon olan PTH’u salg larlar. PreproPTH 110 aa ? (ribozomlarda) ? (N ucundan - 20 aa) ProPTH 90 aa (ER) ? (N ucundan -6 aa) PTH 84 aa(golgi) H ü cre stoplazmas nda salg ? gran ü lleri halinde paketlenir. N terminal fragman (34aa) ? aktifdir. Esas (chief) h ü creler PTH salg lar 6 mm uzunluk, 3 mm geni ş lik 2 mm kal nl k Koyu kahverengi, ya ğ g ö r ü n ü ml üPARAT İ RO İ D BEZLER Ca ve P’ n ? barsaklardan geri emilimini Ca’un b ö breklerden ? geri emilimini P’ n b ö breklerden ? at l m n Ca ve P’ n ? kemikden mobilizasyonunu sa ğ larlar.PTH etkileri Plazma Ca d ü zeyini artt r rlar. ? Plazma P d ü zeyini azalt rlar. ?PTH i ç in hedef organlar Kemik ? B ö brek ? Ba ğ rsak (D vit’i arac l ğ ile) ?PTH’un kemik ü zerine etkileri H zl Faz (1-3 saat) – Osteositler yolu ile ? osteolizis (Osteositler Ca, P emilimini art r rlar) Yava ş faz (12-24 saat, haftalar) – ? Osteoklastik osteolizis (kemi ğ in osteoklastik rezorbsiyonu)H zl Faz: Osteositler yolu ile osteolizis Mineralize osteoidden ? Osteosit ve osteoblastlara Ca2+ ve PO4 3- a ge ç irgenlikleri artar. Osteoblastlara yak n ? b ö lgelerde kemik tuzlar n ay r r. Osteositik Membran, ? Ca2+ iyonlar n kemik s v s ndan ekstrasell ü ler s v ya pompalar. Fosfat mobilize ? etmemektedir. Kemik kitlesi ? de ğ i şmemektedir.H zl Faz: PTH’un kemiklerdeki rol ü Osteoblast ve osteositlerin ? h ü cre zarlar nda PTH resept ö rleri bulunur. PTH, Ca pompas n ? kuvvetle aktive ederek, CaP’ h ü crelerin yak n nda bulunan amorf kemik kristallerinden uzakla şt r r. B ö ylece, kemik s v s ndan ? ESS s v ya Ca dif ü zyonu sa ğ lan r.Yava ş Faz: Osteoklastik osteolizisi uyar r Bu i şlevleri daha iyi bilinir. ? Osteoklastlar n h ü cre zar nda PTH resept ö r ü ? bulunmaz. Aktive olmu ş osteosit ve osteoblastlar, bilinmeyen ? ikinci bir sinyali osteoklastlara g ö nderir. Osteoklastik say ve hacimde artma ? Osteoklastlar, haftalar yada aylarca kemik y k m n n ? ger ç ekle şmesine neden olur. Kalsiyum, magnezyum ve inorganik fosfat ? mobilizasyonuA ş r PTH salg s ndan aylar sonra ? osteoklastik kemik y k m kemiklerin zay flamas na neden olur. Sekonder osteoblastik aktivite olu şur. ? Ancak, yine de kemik absorbsiyonu ? depolanmas ndan daha fazlad r.Kemik ş ekillenmesine PTH etkisi Artm ş osteoblastik say ? Kollajen sentezinde artma ? Artm ş alkalin fosfataz aktivitesi ? Artm ş lokal b ü y ü me fakt ö rleri: IGF ve ? transforme edici fakt ö rlerB ö breklerde PTH etkisi Ca emilimini ? distal t ü b ü l son k s mlar , ? toplay c t ü b ü l ve toplay c kanallar n ilk b ö l ü mlerinde art r r. ? Proksimal t ü b ü l 1-alfa-hidroksilaz aktivitesinde artma ? Proksimal t ü b ü lden klorid geri emilimde artma ? Proksimal t ü b ü lden P, Na, K, HCO3 ve aa geri ? emiliminde azalma Distal t ü b ü lden Ca, Mg, H geri emiliminde artma ?BARSAKLARDA PTH ETK İ S İ D vitamininin d ö n üşü m ü n ü uyarmak arac l ğ ile ? Ca 2+ ve PO4 3- emilimini art r r. ?PTH etkilerinde arac olan cAMP’dir Kemik ve b ö brekte PTH Tip 1 resept ö r ü bulunur.Kalsiyumun kemikten rezorbsiyonu Kalsiyumun idrarla at l m n n azalt lmas Kanda kalsiyum konsantrasyonunda d üş me PTH sal n m Kalsiyumun barsaktan absorbsiyonunda artma Kanda kalsiyum konsantrasyonunda artmaKalsiyum y ü ksekli ğ inin PTH sal n m n bask lamas • Diyette fazla Ca2+ bulunmas • Diyette fazla D vitamini bulunmas • PTH d ş fakt ö rlerle kemik rezorbsiyonunun artmas PTH salg s n bask lar Fosfolipaz C aktivasyonu ile IP3deki artma, cAMPdeki d üş me PTH ta ş yan Salg gran ü llerinin ekzositozunu durdurur.İ nsanlarda PTH ve iyonize kalsiyum konsantrasyonu aras ndaki sigmoid tarzda ters ili ş ki Plazma fosfat nda iyonize Ca’u ? PTH salg s artarKALS İ TON İ N Plazma kalsiyum ? konsantrasyonunu d üşü r ü r. Peptid yap s nda bir ? hormondur. 32 aa’den olu şur. Tiroid bezi parafollik ü ler C ? h ü crelerinde sentezlenir ve sal n rlar Yar lanma ö mr ü 10 dk ? dan az Etkileri PTH etkilerine ters ? y ö ndedir.Kalsitoninin uyar lmas Kalsitonin salg lanmas n n primer uyaran ? plazma Ca konsantrasyonunda artmad r. Plazma Ca+2 d ü zeyi 9.5 mg/dl d ü zeyine ? ç k ncaya kadar salg lanmaz. Plazma Ca2+ ve P konsantrasyonunu ? azalt r.Plazma Ca2+ ve P konsantrasyonunu azalt c ? etkisi, kemiklerden rezorbsiyonunu inhibe etmesi iledir. Osteolitik zar n osteolitik etkisini azalt r, osteoklast ? etkinli ğ ini inhibe eder, Yeni osteoklast olu şumunu azalt r. ? Ca2+ un b ö brek t ü b ü llerinde ve barsak ? kanal nda tutulmas na hafif derecede etkilidir. Eri şkinde kalsitoninin etkisi, cevaben h zla PTH ? salg s n n uyar lmas nedeniyle zay ft r.Kalsitonin Etkisi Ger ç ek fizyolojik rol ü tam bilinmemektedir. ? Tiroidektomiden sonra plazma Ca+2’u ve kemik ? yo ğ unlu ğ u bozulmaz. Tiroidden ba şka dokulardan da Kalsitonin sal n yor mu? ? Kalsitonin yetmezli ğ ine ba ğ l bir hastal k ? tan mlanmam şt r. Gen ç lerde daha y ü ksektir. İ skelet geli şiminde ö nemli ? olabilir. Gebelikte ö nemli olabilir. ? Gebede bebek geli şimi i ç in Ca gereklidir. ? Gebede Kalsitriol artar. ? Kalsitonin olmasayd , annenin kemiklerinden kemik ? rezorbsiyonu fazla olurdu.Kalsitonin sal n m n uyaranlar Beta adrenerjik agonistler ? Dopamin ? Ö strojen ? Gastrin (*en g üç l ü uyar c ) ? CCK ? Glukagon ? Sekretin ?Kalsitoninin tedavide kullan m Paget hastal ğ nda kullan l r. ? Paget hastal ğ nda osteoklastik aktivite artm şt r, ? D ü zensiz yeni kemik olu şumu olur. ? Etki k sa s ü rd ü ğ ü nden şiddetli hiperkalsemide ? ç ok yararlan lmamaktad r.Kalsiyum iyon konsantrasyonu kontrol ü Diyetle fazla Ca +2 alma ya da diyare ile Ca +2 kayb ; ? İ lk harekete ge ç en kemiklerdeki de ğ i şebilen Ca +2 ’un tamponlama fonksiyonu İ kinci savunma hatt ; ? Hormonal kontrol Ca +2 iyonu akut art ş PTH 3-5 dakika i ç inde azal r ve kalsitonin h zla artar. Uzun s ü reli Ca +2 eksikli ğ inde PTH kemiklerden Ca +2 ? mobilize eder. Kemik Ca +2 ’u 1 sene idare eder. Sonraki d ö nemde PTH ve D3 vitamini ba ğ rsak ve b ö brekler ile Ca +2 absorbsiyonu yaparlar. H İ POPARAT İ RO İ D İ ZM İ N BULGU VE BEL İ RT İ LER İ Paratiroid bezleri yeterli PTH salg layamaz. ? (ya da yokturlar) Kemiklerde Ca2+ rezorbsiyonu azal r, ? osteoklastlar inaktive olur. Ekstrasell ü ler Ca2+ d ü zeyi d üş er. ? Yayg n tetani ( Ö zellikle larinks kaslar nda ? tetani olmas solunumu engeller). Pozitif Chvostek (fasial kasta ani ç ekilme) ? Pozitif Trousseau (karpal spazm) ?Trousseau belirtisiTrousseau belirtisiH İ POPARAT İ RO İ D İ ZM QT intervalinin uzamas gecikmi ş kardiak ? repolarizasyon Parestezi (deride anormal duysal alg lama) ?Hipoparatiroidizm tedavisi G ü nde 100.000 IU D vitamini + 1-2 gr Ca ? PTH tedavide nadir kullan l r. ? Pahal d r ? Etkisi birka ç saat s ü rer ? Verilen hormona antikor geli şebilir ?Kronik yorgunluk, el ve ayaklar nda kramplar yak nmalar yla ? ba ş vuran 45 ya ş nda bir kad n hastan n ö yk ü s ü nden 4 y ld r pernisiy ö z anemi i ç in B 12 vitamini ald ğ ve 2 y ld r Hashimoto tiroiditi i ç in 0.1 mg levotiroksin kulland ğ ö ğreniliyor. Yap lan fizik muayenede Chvostek belirtisi g ö zleniyor. Bu hasta i ç in en olas tan a ş a ğ dakilerden hangisidir? (nisan 2007) A) Vitamin D eksikli ği B) Hipoparatiroidi C) Renal yetmezlik D) Hipoalb ü minemi E) MEN 2A sendromu A ş a ğ dakilerden hangisi hipokalsemi ? tedavisinde kullan labilir? (eyl ü l 2006) A) Kalsitonin B) Kalsitriol C) Furosemit D) Alendronat E) Prednizolon PR İ MER H İ PERPARAT İ RO İ D İ ZM En s k paratiroid t ü m ö r ü nedeniyle ? En s k kad nlarda, ? Kemiklerde osteoklastik aktivite a ş r artm ş, ? Kan Ca2+ d ü zeyi y ü ksek, kan PO4 3 - d ü zeyi ? bazen d üşü k Kemiklerde yayg n dekalsifikasyon, k r klar,kistik ? alanlar = osteitis fibrosa sistica İ leri d ö nemde osteoblastik aktivite art ş na ba ğ l ? Alkalen Fosfataz da y ü kselmePrimer hiperparatiroidizmin en s k rastlanan ? nedeni a ş a ğ dakilerden hangisidir? (nisan 2004) A) Paratiroid kanserleri B) Primer diff ü z paratiroid hiperplazisi C) Ektopik parathormon sal n m D) Adenomlar E) Poliglandular otoimm ü n hastal k (Cevap D)PR İ MER H İ PERPARAT İ RO İ D İ ZM Kan Ca2+ d ü zeyindeki a ş r y ü kselme (12-15 ? mg/dl) Santral ve periferik sinir sisteminde ? depresyon, kab zl k, abdominal a ğ r , kaslarda zay fl k, peptik ü lser, i ştah kayb , diyastolde kalbin gev şemesinde azalmaCaHPO4 kristallerinin akci ğ er alveolleri, ? b ö brek tubulusleri, tiroid bezi, mide mukozas n n asit salg layan b ö l ü mleri, arter duvarlar nda çö kme = metastatik kalsifikasyon Ca2+ (17 mg/dl) paratiroid zehirlenmesi ? B ö brekte kalsiyum fosfat ve kalsiyum oksalat ? ta şlarSEKONDER H İ PERPARAT İ RO İ D İ ZM Neden hipokalsemiyi kompanse etmek ü zere ? PTH art ş d r. D vit eksikli ğ i, kronik b ö brek hastal ğ (D vit ? d ö n üşü m ü yetersiz) Kemik mineralizasyonunda yetersizlik ? (Osteomalazi) olu şur . Kemiklerden absorbsiyon artar. ?RA Ş İ T İ ZM - D V İ TAM İ N EKS İ KL İĞ İ Ç ocuklarda g ö r ü l ü r. ? Genellikle D vit. eksikli ğ ine ve kanda Ca2+ ve P yetersizli ğ ine ? ba ğ l ortaya ç kar. G ü ne ş!! ? Kan Ca2+ d ü zeyi hafif d üşü k, PO4 3- d ü zeyi ç ok d üşü k bulunur. ? Uzun s ü rd ü ğ ü nde; PTH sal n m artar, osteoklastik ve ? osteoblastik aktivite artar, kalsifiye olmam ş zay f osteoid olu şur. PTH etkisi ile kemik depolar bo şal rsa, kan Ca2+ 7 mg/ dl nin ? alt na d üş erse tetani g ö r ü l ü r. TDV: diyette yeteri kadar Ca2+ ve PO4 3- ,y ü ksek doz D vit ?OSTEOMALAZ İ “ ER İ Ş K İ N RA Ş İ T İ ZM İ ” Ya ğ malabsorbsiyonu, Ca2+ ve PO43- ? yetersizli ğ i Renal ra şitizm: uzun s ü ren b ö brek hasar ? sonucu D vit aktif şekli olu şturulamaz. Konjenital hipofosfatemi = Ca ve D vitamini ? yerine fosfat bile şikleri ile tedavi edilebildi ğ inden D vit diren ç li ra şitizm de denir.OSTEOPOROZ Eri şkinde, ileri ya şlarda ? Organik kemik matriksi azalm şt r ? Kemik depolanma h z azalm şt r ? Genellikle osteoblastik aktivite azalmas ? nedeniyle, Bazen osteoklastik aktivite art ş ? nedeniyleOsteoporoz nedenleri Aktivite yoklu ğ u (fiziksel stres azalmas ) ? K ö t ü beslenmeye ba ğ l protein matriks olu şmamas ? H ü creler aras madde sekresyonu i ç in gerekli C vit bulunmamas ? Osteoblastlar i ç in uyar c etkiye sahip olan ö strojenin azalmas ? (postmenapozal) İ leri ya şa ba ğ l olarak b ü y ü me hormonu ve anabolik fonksiyon ? yetersizli ğ i Cushing Hastal ğ :a ş r glukokortikoid salg s osteoblastik ? aktiviteyi azalt r.